II Olimpiada Szachowa
Haga 1928

Krzysztof Puszczewicz

Wydanie pierwsze 2012 (#PL 2.2-2012 ePUB) - DEMO

© Copyright Krzysztof Puszczewicz, Wrocław 2012.

Wszelkie prawa zastrzeżone do niniejszej publikacji

oraz do serii „Wielka Księga Olimpiad Szachowych”.

Projekt okładki: Sebastian Paszkiewicz.

© Wszelkie prawa do wersji elektronicznej posiada Comrel, www.comrel.pl, e-mail: comrel@comrel.pl

ISBN 978-83-63647-07-0

Dodatkowe informacje znajdziesz

na oficjalnej stronie internetowej serii

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych”

http://szachy.comrel.pl

Seria Olimpiad

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych” – poczynając od 1927 roku – opisuje kolejne rozgrywane zawody olimpijskie – firmowane przez FIDE. Najbardziej aktualne informacje dotyczące wydanych pozycji książkowych w serii, znajdują się na oficjalnej stronie: szachy.comrel.pl

Na dzień wydania niniejszej książki w serii ukazały się w sprzedaży następujące części:

Męskie Olimpiady Szachowe

Rok publikacji

Miejsce gry

Rok Olimpiady

2012

Londyn

1927

2012

Haga

1928

–

Hamburg

1930

–

Praga

1931

–

Folkestone

1933

–

Warszawa

1935

–

Monachium

1936

–

Sztokholm

1937

–

Buenos Aires

1939

–

Dubrownik

1950

–

Helsinki

1952

–

Amsterdam

1954

–

Moskwa

1956

–

Monachium

1958

–

Lipsk

1960

–

Złote Piaski

1962

–

Tel Awiw

1964

–

Hawana

1966

–

Lugano

1968

–

Siegen

1970

–

Skopje

1972

–

Nicea

1974

–

Hajfa

1976

–

Buenos Aires

1978

–

La Valletta

1980

–

Lucerna

1982

–

Saloniki

1984

–

Dubaj

1986

–

Saloniki

1988

–

Nowy Sad

1990

–

Manila

1992

–

Moskwa

1994

–

Erewań

1996

–

Elista

1998

–

Stambuł

2000

–

Bled

2002

–

Calvia

2004

–

Turyn

2006

–

Drezno

2008

–

Chanty Mansijsk

2010

–

Stambuł

2012

Kobiece Olimpiady Szachowe:

Rok publikacji

Miejsce gry

Rok Olimpiady

–

Emmen

1957

–

Split

1963

–

Oberhausen

1966

–

Lublin

1969

–

Skopje

1972

–

Medellin

1974

–

Hajfa

1976

–

Buenos Aires

1978

–

La Valletta

1980

–

Lucerna

1982

–

Saloniki

1984

–

Dubaj

1986

–

Saloniki

1988

–

Nowy Sad

1990

–

Manila

1992

–

Moskwa

1994

–

Erewań

1996

–

Elista

1998

–

Stambuł

2000

–

Bled

2002

–

Calvia

2004

–

Turyn

2006

–

Drezno

2008

–

Chanty-Mansijsk

2010

–

Stambuł

2012

Wstęp

Otoczenie olimpiady – wydarzenia roku 1928

Rok 1928 obfitował w spektakularne sukcesy pionierów nauki i technologii. Był spełnieniem kulturalnych ambicji artystów, obietnicą nowych przemian społeczno-politycznych i triumfu medycyny.

W 1928 roku ponad oceanami zaczęły latać pierwsze samoloty, a Fritz von Opel osiągnął w swoim pojeździe prędkość 200 km/h. Alexander Fleming podarował światu antybiotyki. Walt Disney pokazał pierwszy animowany film z Myszką Miki, który można było transmitować pomiędzy kontynentami.

Europa i Stany Zjednoczone koncentrowały swoje wysiłki na osiągnięciu trwałego, światowego pokoju. W sierpniu 1928 r. podpisano w Paryżu międzynarodowy traktat przeciwko wojnie – znany jako Pakt Brianda-Kellogga, który obowiązuje do dzisiaj.

Cień Wielkiego Kryzysu, który miał niebawem położyć się na kraje rozwinięte, można było dostrzec jedynie w apokaliptycznych zniszczeniach wrześniowego Huraganu Okeechobee. Był to jeden z dziesięciu najbardziej morderczych huraganów, jakie kiedykolwiek przeszły przez Stany Zjednoczone.

Europa nie zapomniała jeszcze I Wojny Światowej. Czasy były niespokojne, a ludzi rozpierała energia. Za skuteczny sposób jej rozładowania uznano wydarzenia sportowe. W lutym 1928 roku odbyła się w Szwajcarii II Olimpiada Zimowa, a w lipcu w Amsterdamie wystartowały IX Letnie Igrzyska Olimpijskie i II Olimpiada Szachowa w Hadze.

Wybór Holandii na sportowego gospodarza nie był przypadkiem. Postrzegano ją, jako kraj szybko rozwijający się i bogaty. Podczas I Wojny Światowej Holandia przyjęła status kraju neutralnego, a potem stała się miejscem ważnych wydarzeń o charakterze integrującym i siedzibą międzynarodowych instytucji pokojowych.

Wszelkie funkcje reprezentacyjne uświetniające i podnoszące rangę wydarzeń w Holandii były realizowane przez rodzinę królewską. Od 1898 r. tron należał do Królowej Wilhelminy i to ona czyniła odpowiednie honory w czasie IX Letnich Igrzysk Olimpijskich. W 1929 r., a więc rok po zakończeniu Olimpiady, Holandia popadła w kryzys – podobnie jak cała Europa. Państwo ogarnęła fala zamieszek, strajków i spadku dobrobytu.

Zdjęcie: portret Królowej Wilhelminy

z czasów II Olimpiady Szachowej

Szachy kontra IX Igrzyska Olimpijskie w Amsterdamie

Jak w tej dynamicznej scenerii postrzegano szachistów? Szachy niestety nie zdobyły sobie dostatecznej popularności, by skutecznie walczyć o uwagę mediów i kibiców, a już tym bardziej konkurować z równolegle toczącymi się igrzyskami sportowymi.

IX Letnie Igrzyska Olimpijskie odbywały się w Amsterdamie w czasie 28.07-12.08, a więc rozpoczęły się w 7 dniu Olimpiady Szachowej. Z całą pewnością, ich splendor przyćmił wydarzenia szachowe. Igrzyska Olimpijskie odbywały się w atmosferze wielkiego rozgłosu, przy udziale rodziny królewskiej oraz wiązały się z ważnymi faktami o charakterze politycznym i społecznym. Były to bowiem pierwsze zawody po I Wojnie Światowej, w których pozwolono na udział Niemiec i pierwsze igrzyska z udziałem kobiet – pomimo protestów Papieża Piusa IX. Zatem, wcale nie dziwi fakt, iż wydarzeniami tymi i skandalami wokół nich żyła cała Holandia i Europa. Natomiast szachom nie poświęcono należytego miejsca i uwagi – zresztą nie ma się czemu dziwić, bowiem szachy, jako dziedzina sportu dopiero się „rodziły”. Oficjalna organizacja szachowa – FIDE, miała zaledwie 4 lata. Jej delegaci, którzy spotykali się systematycznie, a w 1928 roku także w Hadze podczas V kongresu, debatowali w atmosferze sporów nad uporządkowaniem podstawowych zasad jej funkcjonowania.

Do mniejszej popularności Olimpiady Szachowej przyczyniło się również samo FIDE... definiując dziwne zasady uczestnictwa i przyciągając tym samym mniej znanych nazwisk szachowego „światka”.

Zdjęcie: Stadion Olimpijski w Amsterdamie (1928 r.).

Źródło: Wikipedia

W styczniu 1928 roku uruchomiono pierwszą linię telefoniczną pomiędzy Holandią i Stanami Zjednoczonymi. Dzięki temu możliwe było przekazywanie na bieżąco najgorętszych newsów sportowych. Dostępne dzisiaj archiwa pokazują, że uwaga mediów i obserwatorów skupiona była prawie w całości na relacjonowaniu wydarzeń Amsterdamskiej Olimpiady. Zachowały się nawet filmy z tych imprez.

II Olimpiada Szachowa

Z perspektywy historiografii szachowej, najważniejszym skutkiem takiego układu priorytetów jest bardzo ograniczona ilość materiałów opisujących przebieg II Olimpiady w Hadze. Trudno stwierdzić jednoznacznie, czy materiały takie nie powstały w ogóle, czy może nie dotrwały do czasów dzisiejszych. Trzeba nadmienić, iż nawet w źródłach holenderskich praktycznie nie istnieją wzmianki o tym wydarzeniu.

Nie bez znaczenia dla kronikarskich zbiorów II Olimpiady w Hadze, była nieobecność na liście uczestników, jednego z kluczowych patronów szachów w Europie - Wielkiej Brytanii! Anglicy nie brali udziału ani duchem, ani ciałem.

Kiedy tworzyłem kolejne części serii, zakładałem, że ilość faktów gromadzonych w zakresie następnych olimpiad będzie proporcjonalnie wzrastać. I nie myliłem się. Jednak Haga 1928 wydaje się wyjątkowo odstępować od tej reguły. Materiałów fotograficznych jest tutaj mniej niż w książce: „Pierwsza Olimpiada Szachowa – Londyn 1927”, ale mimo tego – co istotne dla treści – udało się w sposób kompletny odtworzyć sportowe widowisko Haskiej imprezy.

Olimpiada w Hadze ma dla mnie tę szczególną cechę, iż rozpoczyna historię polskich zmagań olimpijskich. Starałem sie bardzo, aby w niniejszej książce przyjąć rolę obiektywnego obserwatora i poświęcać wszystkim drużynom równe miejsce. Dysponując wszakże większą wiedzą o ojczystym kraju, pozwoliłem sobie jednak w niektórych miejscach na dodatkowe komentarze i szersze przytoczenie sylwetek polskich szachistów.

Zachowałem układ treści, czyniąc z niego mój własny standard kronikarski. Przyjmując sobie do serca uwagi Czytelników do części pierwszej – zdecydowaliśmy się wraz z Wydawcą na modyfikację diagramów i bierek szachowych.

Istotnym novum są również rozszerzone komentarze do najciekawszych partii. Analizy te nie tylko opisują przebieg zmagań, ale niejednokrotnie rzucają nowe światło na mecze. Warto choćby wspomnieć o sensacyjnej, acz zagadkowej porażce Węgrów z Amerykanami.

Oddając w Wasze ręce drugą część serii Olimpiad Szachowych pragnę podziękować wszystkim tym, którzy wspierali mnie w realizacji tego wyzwania.

Krzysztof Puszczewicz, Wrocław 2012

II Olimpiada Szachowa

Haga, 21 lipca – 6 sierpnia 1928 r.
“Igrzyska 86 Amatorów”

Podstawowe założenia organizatorów

Kolejna Olimpiada Szachowa zorganizowana latem 1928 roku przez Holendrów bardzo straciła na swojej atrakcyjności ze względu na niefortunna uchwałę, jaką powziął IV Kongres FIDE jeszcze w 1927 roku. Głosiła ona, że w Olimpiadach Szachowych mogą brać udział jedynie szachiści amatorzy! Warto dodać, że decyzja powstała pod wpływem Anglików, którzy sami (ale później!) zobaczyli nonsens tego, co „nawarzyli” i do Hagi nie wysłali swojej reprezentacji, gdyż główny jej trzon stanowili właśnie zawodowcy! Nie mogli, zatem w „Turnieju Narodów” uczestniczyć m.in.: mistrz świata Alechin – w ekipie francuskiej, Marshall – amerykańskiej, Grünfeld – austriackiej, Maroczy – węgierskiej, Tartakower i Rubinstein – polskiej. Dla znających ówczesny układ sił w szachach światowych było jasne, że największy uszczerbek poniósł zespół polski!

Oprócz wspomnianej wyżej ekipy Anglii, do Holandii nie przyjechała również, mająca w szachach wiele do powiedzenia, reprezentacja Jugosławii i, znana z udziału w poprzedniej Olimpiadzie, drużyna Finlandii. Zadebiutowały z kolei, w olimpijskich szrankach, zespoły USA, Polski, Łotwy i Rumunii. Mimo licznych perturbacji, zmagania haskie zgromadziły więcej krajów niż poprzednia Olimpiada: 15 z Europy, jeden z Ameryki Północnej i jeden z Ameryki Południowej.

Warto zaznaczyć, że V Kongres FIDE, obradujący właśnie w Hadze, uchylił uchwałę zakazującą gry zawodowcom (prawie jednomyślnie i m.in. dzięki głosowi… Anglii!), ale na wszelkie zmiany było już za późno!

Strategie zespołów

Medaliści poprzedniej Olimpiady, Węgrzy i Duńczycy, dokonali niewielkich korekt w swoich składach: w pierwszej ekipie grała „złota” czwórka z Londynu (Maroczy nie został zastąpiony przez żadnego zawodnika i obrońcy I miejsca grali bez rezerwy!), zaś w drugiej jedynie zamiast Krausego zagrał Gemzoe.

Z zawodników nagrodzonych za wynik indywidualny, na poprzedniej Olimpiadzie, w Hadze pojawił się jedynie reprezentant Danii – Norman-Hansen.

W bardzo osłabionej ekipie Niemiec, z poprzedniego składu zagrał tylko Wagner. Czechosłowację ponownie reprezentowali Gilg, Pokorny i Prokeš, zaś w drużynie Holandii można było ponownie oglądać jak grają Weenink, Kroone i Schelfhout.

Węgry, Dania, Belgia i Rumunia wystąpiły bez rezerw, natomiast Czechosłowacja, Francja, Holandia, Szwajcaria i Włochy wystawiły aż po dwóch rezerwowych! Tempo gry było następujące: jedna godzina na każde 20  osunięć. Tak jak poprzednio rozgrywano 3 pełne rundy w 2 dni! Osiemdziesięciu sześciu zawodników rozegrało w sumie 544 partie.

Za głównego faworyta uchodził zespół węgierski. Groźne miały być zespoły USA, Polski, Austrii i Czechosłowacji. W amerykańskim zespole karierę rozpoczynał młodziutki, 23-letni Isaac Kashdan. Z zainteresowaniem obserwowano rewelację poprzedniej Olimpiady – ekipę Danii!

Ilość zespołów była nadal niewielka, zatem po raz drugi zastosowano system kołowy.

Ciekawie wyglądał debiut reprezentacji Polski. Zespół był młody i…  mało doświadczony. Stanowili go (w nawiasie podano wiek oraz miejsce zdobyte na II Mistrzostwach Polski w Łodzi w 1927 roku: Kazimierz Makarczyk (27, III), Paulin Frydman (23 lata, V - VII), Teodor Regedziński (34, IV), Mieczysław Chwojnik (28, V - VII), i Abram Blass (28, VIII). Polska wysłała, zatem do Hagi najsilniejszą ekipę, jaką dysponowała, jeśli oczywiście pominiemy Rubinsteina i Tartakowera, którzy we wspomnianych mistrzostwach zajęli odpowiednio I i II miejsce!

Olimpiada w Hadze była już przedostatnią, w której zawodnicy mogli grać na dowolnej szachownicy!

Wynik losowania ustalił następujące numery startowe:

1. Argentyna, 2. Włochy, 3. Holandia, 4. Rumunia, 5. Dania, 6. Hiszpania, 7. Austria, 8. Węgry, 9. Szwajcaria, 10. Francja, 11. Niemcy, 12. USA, 13. Łotwa, 14. Polska, 15. Belgia, 16. Szwecja i 17. Czechosłowacja.

Miejsce gry

Olimpijskie boje miały miejsce w haskim „Binnenhof”. W 1928 roku Haga była uznawana za bardzo dynamicznie rozwijające się, nowoczesne i modne miasto z ponad 200 tysiącami mieszkańców. Spełniało wszelkie warunki, jakie narzucano organizatorowi Olimpiady Szachowej. Natomiast Binnenhof to kompleks budynków wraz z obszernym placem, który służył za siedzibę Parlamentu Holenderskiego. Jedyne, dostępne zdjęcie z  miejsca gry, wskazuje, że było to podłużne pomieszczenie, które najprawdopodobniej znajdowało się w części budynków przy placu.

Zdjęcie: Plac Binnenhof, miejsce gry II Olimpiady w Hadze.

Zestawienia drużyn

“Siedemnastu Wspaniałych”

Zestawienia drużyn wraz zawodnikami w kolejności alfabetycznej:

Nr

Kraj

Skład drużynowy

1
Argentyna

Fernandez
Maderna
Palau
Reca
Grau

2
Austria

Hönlinger
Lokvenc
Müller
Wolf
Beutum

3

Belgia

Sapira
Koltanowski
Censer I.
Dunkelblum

4
Czechosłowacja

Gilg
Prokeš
Pokorny
Rejfir
Schulz
Teller

5
Dania

Norman – Hansen
Andersen E.
Gemzoe
Ruben

6

Francja

Gaudin
Betbeder Matibet
Duchamp
Crepeaux
Muffang
Dresga

7
Hiszpania

Marin y Llovet
Cortes
Aguilera
Ribera
Molla

8
Holandia

Weenink
Kroone
Van den Bosch
Schelfhout
Wertheim W.
Wertheim J.

9
Łotwa

Apšenieks
Strautmanis
Pietrow
Taube
Melnbärdis

10
Niemcy

Wagner
Hilse
Schönmann
Blümich
Foerder

11
Polska

Makarczyk
Frydman P.
Regedziński
Chwojnik
Blass

12
Rumunia

Brody
Proca
Balogh
Gudju

13

Szwajcaria

Rivier
Gygli
Voellmy
Naegeli
Henneberger
Michel

14
Szwecja

Stoltz
Jacobson
Stahlberg
Karlin
Jonsson

15
USA

Kashdan
Steiner H.
Factor
Tholfsen
Hanauer

16

Węgry

Nagy
Steiner A.
Vajda
Havasi

17
Włochy

Monticelli
Sacconi
Hellmann
Calapso
De Nardo
Marotti

Zdjęcie: unikatowa fotografia uczestników II Olimpiady w Hadze, trwa analiza pozycji na sali gry w Binnenhof; od lewej: Mattison, Dawid Przepiórka (nie grał w polskiej drużynie), Treybal, Euwe.

Źródło: El Ajedrez Americano 1928 r.

Runda I

“Zwycięski debiut Amerykanów”

Wyniki rundy:

Austria

0,5 : 3,5

USA

Węgry

3,0 : 1,0

Niemcy

Dania

2,0 : 2,0

Polska

Szwajcaria

1,5 : 2,5

Francja

Holandia

1,5 : 2,5

Szwecja

Włochy

1,5 : 2,5

Czechosłowacja

Rumunia

2,5 : 1,5

Belgia

Hiszpania

1,0 : 3,0

Łotwa

Argentyna

–

pauza

Bardzo bojowa runda! Z trzydziestu dwóch rozegranych partii zaledwie w piętnastu podpisano remisy!

Najmniej strat ponieśli Amerykanie: Jedynie Herman Steiner w konfrontacji z Lokvencem musiał pogodzić się remisem! Ratujący swój zespół przed całkowitą deklasacją Josef Lokvenc, mimo statusu amatora, takowym bynajmniej nie był! Po udziale w haskiej brał udział jeszcze w kolejnych ośmiu Olimpiadach. W 1925 roku przyznano mu zaszczytny tytuł mistrza szachowego, a rok później zajął trzecie miejsce w turnieju wiedeńskim! Karierę olimpijską zakończył w 1962 roku. Mógł brać udział w opisywanej Olimpiadzie tylko dlatego, że szachy nie były jego źródłem utrzymania.

Polska walczyła z silną Danią. Makarczyk zremisował z bohaterem poprzedniej Olimpiady Normanem-Hansenem, podobny wynik uzyskała Chwojnik, zaś porażkę Regedzińskiego zrekompensował Frydman, który po bardzo dobrej grze pokonał Andersena. O wyniku meczu Holandia – Szwecja zadecydowała partia Jacobson – Schelfhout, gdyż pozostałe zakończyły się „pokojowo”. Cenny sukces fetowali Węgrzy! Wysokie zwycięstwo nad silnymi Niemcami ustawiło ich w roli faworytów! Według identycznego scenariusza Rumunia wygrała z Belgią (Proca – Censer 1:0, reszta remisy). Ani jednej partii nie przegrały: USA, Węgry, Szwecja, Rumunia i Łotwa.

Stan po I rundzie:

Miejsce

Kraj

Punkty

1

USA (p)

3,5

2 – 3

Łotwa (p), Węgry (p)

3,0

4 – 7

Rumunia (p), Szwecja (p), Francja (p), Czechosłowacja (p)

2,5

8 – 9

Dania (p), Polska (p)

2,0

10 – 13

Włochy (p), Belgia (p), Holandia (p), Szwajcaria (p)

1,5

14 – 15

Hiszpania (p), Niemcy (p)

1,0

16

Austria (p)

0,5

17

Argentyna

0,0

Ponieważ liczba zespołów była nieparzysta, przy drużynach, które jeszcze nie pauzowały umieszczono literę (p).

Wybrane partie rundy:

1.Obrona hetmańsko – indyjska [E16]
Monticelli (Włochy) – Gilg (Czechosłowacja)

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.c4 b6 4.g3 Gb7 5.Gg2 Gb4 6.Gd2 Gd2 7.Hd2 d6 8.Sc3 Sbd7 9.Hc2 0–0 10.0–0 He7 11.Wad1 Wfe8 12.e4 e5 13.Wfe1 g6 14.Sd5 Sd5 15.cd5 Wac8 16.Ha4 ed4 17.Sd4 Sc5 18.Hb4 Hf6 19.Hc3 a5 20.We3 Hg7 21.h3 We7 22.a3 Wce8 23.Wde1 a4 24.b4 Sb3 25.Sb3 Hc3 26.Wc3 ab3 27.Wee3 f5 28.ef5 We3 29.fe3 b2 30.Wb3 We3 31.Wb2 gf5 32.Wc2 Wd3 33.Wc7 Gd5 34.Gd5 Wd5 35.Wb7 Wd3 36.Wb6 Wa3 37.Wd6 Wb3 38.Wb6 (czarne grały do tej pory niedokładnie, Monticelli mógł już w 16-tym posunięciu doprowadzić do trwałej przewagi grając 16.de5! Se5 17.Se5 He5 z lepszą pozycją, ale wybrał niestety słabszy wariant. W końcu jednak Gilg popełnił krytyczny błąd... Sądził zapewne, że uda mu się zyskać remis przytrzymując białego króla na pierwszej linii. Zdrowy rozsądek podpowiadał po prostu 38...Wg3+ 39.Kh2 Wb3 z równą pozycją)

Nastąpiło niefortunne 38...Wb2? 39.Wb7 Kh8 40.h4 Kg8 41.h5 h6 42.b5 Kh8 43.b6 Kg8 44.Kf1 Kh8 45.Ke1 Wg2 46.Wc7 i czarne poddały się.

2.Partia rosyjska [C42]
Schulz (Czechosłowacja) – De Nardo (Włochy)

1.e4 e5 2.Sf3 Sf6 3.Se5 d6 4.Sf3 Se4 5.Sc3 Sc3 6.bc3 Ge7 7.d4 0–0 8.Gd3 Gf6 9.0–0 Sc6 10.Wb1 Se7 11.We1 Sg6 12.h3 Wb8 13.c4 Ge6 14.c3 a6 15.Hc2 We8 16.Kh2 c6 17.a4 Ha5 18.g4 Hc7 19.Kg2 d5 (czarne mają ścieśnioną pozycję, lepsze było 19... b6) 20.c5 b5 21.ab5 ab5 22.Gg6 hg6 23.Gd2 Wa8 24.Wa1 Hc8 25.Gf4 Wa6 26.Wa6 Ha6 27.Ge5 Wa8?? (przegrywający ruch, De Nardo nie dostrzegł kończącej kombinacji, oczywiście należało cofnąć gońca, grając 27... Gd8) 28.Gf6 gf6

29.We6!! fe6 30.Hg6 Kf8 31.Hf6 Ke8 32.He6 Kd8 33.Se5 Hc8 34.Hg8 Kc7 35.Hf7 i czarne poddały się.

3.Partia hiszpańska [C63]
Marotti (Włochy) – Pokorny (Czechosłowacja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 f5 (czarne zdecydowały się na Gambit Janischa) 4.0–0 (być może Pokorny został zaskoczony debiutem i nie bardzo wiedział jak grać, lepsze było 4.d3) 4...fe4 5.Gc6 dc6 6.Se5 Sf6 (można było pójść za ciosem i wykorzystać otwartą pozycję – 6...Hd4 i jeśli 7.Hh5+? to można odważnie 7...g6! 8.Hg5 Ge7 9.Hf4 Sf6 10.Sc3 g5! 11.Hg5 Wg8 12.Hf4 Gh3 z wygraną czarnych) 7.d4 Gd6 8.Gg5 0–0 9.Sd2 He8 10.f4 ef3 (bardzo ciekawe i perspektywiczne było 10... e3!? 11.Sb3 h6 z niewielką przewagą czarnych) 11.Sdf3 Hh5 12.Hd3 Ge6 13.Gf6 Wf6 14.Wae1 Waf8 15.We4 Gd5 16.We3 Wf4 17.g3 W4f6 18.c4 Ge6 19.Sd2? (ten ruch prowadzi forsownie do przegranej końcówki białych, należało podeprzeć białe figury poprzez 19.b3 z nadzieją na wyrównanie pozycji) 19...Wf1 20.Sf1 Gh3 21.We1 Ge5 22.de5 Hf7 23.He2 Hf1 24.Wf1 Wf1 25.Hf1 Gf1 (po tej wymianie można było się już w zasadzie poddać, lecz Marotti postanowił sprawdzić u Pokornego znajomość końcówek) nastąpiło jeszcze 26.Kf1 Kf7 27.Ke2 Ke6 28.Kd3 Ke5 29.b4 a6 30.a4 b6 31.Ke3 b5 32.ab5 cb5 33.c5 Kd5 34.Kd3 a5 35.ba5 Kc5 36.Kc3 b4 37.Kb3 Kb5 i białe poddały się.

4.Obrona Tarrascha [D40]
Jacobson (Szwecja) – Kroone (Holandia)

1.d4 d5 2.Sf3 c5 3.e3 Sf6 4.c4 e6 5.Sc3 Sc6 6.Gd3 Gd6 7.0–0 0–0 8.b3 cd4 9.ed4 Gd7 10.c5 Gb8 11.Gg5 b6 12.a3 bc5 (lepsze było 12...h6, teraz białe zyskują grupę niebezpiecznych pionów na skrzydle hetmańskim) 13.dc5 h6 14.Gh4 g5 15.Gg3 Gg3 16.hg3 e5 17.Ge2 (trzeba było grać 17.Gb5 Hb8 18.We1! +/– z przewagą białych, po Ge2 czarne otrzymują niepowtarzalną szansę na wygraną...) 17...Ge6? (niedokładne posunięcie, gdyby Kroone zagrał 17...d4!, zdobyłby figurę za dwa piony i pomimo ostrej pozycji, mógłby grać na wygraną, np. 7...d4! 18.Sb5 d3 19.Hd3 e4 20.Hc2 a6 21.Sd6 ef3 22.Gf3 Sd4 23.Hc3 Sf3 24.gf3 Se8 25.Wad1 Hf6 z lepszymi szansami czarnych –/+) 18.b4 d4 19.Sb5 Se8

20.Sa7? (Jacobson dostrzegł szansę... jednak efektowna ofiara białego skoczka w zamian za uzyskanie trzech wolnych pionów okazuje się błędem i przy precyzyjnej grze Kroone mógłby uspokoić grę i zwyciężyć; Jacobson zamiast ofiary figury, powinien raczej zagrać 20.Hc2 = z ostrą, ale równą grą) 20...Wa7 21.Gb5 Gd5 22.Gc6 Gc6 23.Se5 Ga4 24.Hd3 Hd5 25.Sf3 Wd7 26.Wfc1 Sc7 (na szachownicy pozycja z przewagą czarnych! –/+) 27.Sd2 Gc6 28.f3 Ga4?! (i teraz Kroone zaczyna się gubić w skomplikowanej pozycji, nie może znaleźć wygrywającego planu i z ruchu na ruch traci przewagę; należało zaangażować wieżę i zaatakować na skrzydle królewskim, korzystając z ustawienia hetmana i gońca na diagonali a8-h1, np. tak: 28...We7 29.Se4 f5! 30. Sd6 g4 31.We1 Wg7 32.Wad1 gf3 33.Hf3 Hf3 34.gf3 Wg3 –/+ z wygraną czarnych!) 29.Sc4 Wdd8 30.Sb6 Hb3 31.Hb3 Gb3 32.Wab1 Ge6 33.a4 d3 34.Wb2 Wd4 35.b5 Sd5 36.Sd5 Gd5 37.a5 Wd8? (po serii słabych ruchów, czarne dotarły do krytycznego momentu, w którym miały jeszcze szansę na remis... gdyby Kroone przerzucił wieżę na linię e, mógłby dalej walczyć, np. 37...We8 38. Kf2 Gc4!) 38.c6 d2 39.Wd1! Gc4?? (cień szansy na remis dawało oddanie gońca za dwa piony i przejście do gorszej końcówki, 39...Gc6 40.bc Wc4 41.Wdd2 Wd2 42.Wd2 Wc6 +/–) 40.b6 Ga6 41.b7 Wc4 42.Wbd2 i czarne poddały się. Kroone przegrał wygraną partię i przesądził o porażce swojego zespołu w tej rundzie.

5.Obrona Bogoljubowa [E11]
Frydman P. (Polska) – Andersen (Dania)

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.c4 Gb4 4.Gd2 He7 5.g3 0–0 6.Gg2 d5 7.0–0 Sbd7 8.a3 Gd2 9.Sbd2 Wd8 10.Hc2 c6 11.Wfe1 e5 12.e4 dc4 13.Sc4 ed4 14.e5 Se8 15.Sd4 Sb6 16.Sb6 ab6 17.Wad1 Gg4 18.Wd2 Sc7 19.He4 Hg5 20.f4 Hg6 21.f5 Hg5 22.Wf2 Wa4? (w tej sytuacji białe uzyskały widoczną przewagę, Andersen zupełnie nie wyczuł zagrożenia, które zwiastowało bezpośredni atak na czarnego króla, powinien zagrać 22...h5) 23.b4 Wa3 24.e6 Gh5

25.g4! (+– mistrzowskie wyczucie pozycji, białe planują atak na kluczowy punkt f7!) 25...Gg4 26.ef7 Kf8 27.Se6 Se6 28.fe6 Ke7 29.Hd4!! (zwieńczenie ataku przez Frydmana) Kf8 30.e7 He7 31.We7 i czarne poddały się.

6.Gambit hetmański [D52]
Hönlinger (Austria) – Kashdan (USA)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 d5 4.Gg5 Sbd7 5.e3 c6 6.Sf3 Ha5 7.Sd2 Gb4 8.Hc2 e5 9.de5 Se4 10.Sde4 de4 11.e6 fe6 12.Gh4 Sc5 13.0–0–0 0–0 14.Se4 Ha2 15.Sc5 Ha1 16.Hb1 Hb1 17.Kb1 Gc5 18.Ge2 e5 19.h3 Gf5 20.Ka1 a5 21.Gg4 a4 22.Gf5 Wf5 23.Wd7 Wf7 24.Whd1 Waf8 25.Kb1 h6 26.Kc2 Wd7 27.Wd7 Wf7 28.Wd8 Wf8 29.Kd3 Wd8 30.Gd8 Kf7 31.Gc7 Ke6 32.Ke4 Gd6 33.Gb6 Gb4 34.f4? (białe nie zauważyły śmiertelnych gróźb na skrzydle hetmańskim, należało zagrać 34.Kd3 =/+ i walczyć dalej o remis)

34…Gc3! (ten ruch w zasadzie kończy partię; gońca oczywiście zbić nie można, ponieważ pion a4 rusza bez przeszkód do miejsca przemiany) 35.f5 Kf7 36.Kd3 Gb2 37.Kc2 Ga3 38.e4 h5 39.g4 hg4 40.hg4 Ge7 41.Ge3 b5 42.c5 Gh4 43.Kb2 Ge1 44.Ka3 Gc3 45.Gc1 Kf6 46.g5 Kf7 47.Ka2 b4 48.g6 Kf6 49.Kb1 Gd4 50.Gd2 Gc5 51.Ge1 Ke7 52.Gh4 Ke8 53.Ge1 b3 54.Kb2 Gd4 55.Ka3 c5 i białe poddały się. Isaac Kashdan (ur. 19 XI 1905) zaliczał się do najlepszych szachistów na świecie. Ze względu na niezwykłą precyzję gry nazywano go „małym Capablanką”. Na Olimpiadach w 1928 r. i 1937 r. uzyskał absolutnie najwyższe wyniki indywidualne!

7.Obrona słowiańska [D12]
Tholfsen (USA) – Wolf (Austria)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.c4 c6 4.Sc3 Gf5 5.e3 e6 6.Gd3 dc4 7.Gc4 Sbd7 8.0–0 Gd6 9.He2 Se4 10.Sd2 Hh4 11.g3 Sc3 12.bc3 Hh3 13.e4 Gg4 14.f3 Gh5 15.Wb1 (Tholfsen mógł już zebrać plony przewagi pozycyjnej, grając: 15.e5! Ge7 16. Se4 Gg6 +/–) 15...Sb6 16.Gd3 e5 17.Sc4 Sc4 18.Gc4 Hd7? (sytuacja czarnych pogarsza się, lepsze było 18...b5 19.Gb3 ed 20.cd 0-0 +/=) 19.de5 Ge5 20.Ga3 Gc3? (tylko przyspiesza porażkę, ale w zasadzie Wolf nie miał zbyt wielu alternatywnych ruchów, lepsze było 20...Hc7) 21.Wfd1 Gd4 22.Kg2 0–0–0

23.Ga6! Hc7 24.Gb7 Kb8 25.Wd4 Wd4 26.Ha6 Wd2 27.Kh3 Hd7 28.g4 Gg4 29.Kg3 Hc7? (ten ruch przegrywa natychmiastowo; w tej krytycznej sytuacji, Wolf mógł się jeszcze ratować poprzez oddanie hetmana i przejście do gorszej końcówki z dwiema wieżami, np. 29...Wd1 30.Gc6 Wb1 31.Gd7 Gd7 32.Hd6 Kc8 33.Hc5 +–; czarne ostatecznie liczyły jeszcze na pomyłkę 30.Kg4?? Wg2 31.Kf5 Hd7 32.Kf4 Hd2 33.Ke5 Wg5 i mat – co jednak nie nastąpiło...) 30.f4 i czarne poddały się.

8.Debiut Barczy [A07]
Blümich (Niemcy) – Steiner A. (Węgry)

1.Sf3 Sf6 2.g3 e6 3.Gg2 d5 4.0–0 Sbd7 5.d3 Ge7 6.b3 0–0 7.Gb2 a5 8.Sbd2 a4 9.c4 c6 10.e4 de4 11.de4 Ha5 12.Hc2 e5 13.Wad1 We8 14.Sh4 g6 15.Gc3?! (niedokładność, lepiej było 15.Shf3 a3 16.Ga1 Gb4 17.Wfe1 Hc7 18.We2 =) 15...Gb4 16.Ga1 Sc5 17.h3?! (skrzydło hetmańskie pozostaje bez obrony, białe przechodzą do przegranej końcówki; trzeba było wracać skoczkiem 17.Shf3 –/+) ab3 18.ab3 Ha2 19.Gb2 Sd3 20.Wa1?! (ostateczna pomyłka, która przyspiesza porażkę) 20...Hb2 21.Hb2 Sb2 22.Wa8 Gd2 23.Wb1 Gc3 24.Gf1?! (więcej nadziei na obronę dawało 24.Wa2 Sd3 25.b4 Gd4 26.Wd2 Sf2 27.Wf2 Gh3 28.Gh3 Se4 29.Wbb2 Sf2 30.Wf2 Wa8 31.Sf3 Gxf2 32.Kf2 Wa2 33.Kf1 e4 34.Sg5 f5 35.g4 e3 36.gf gf 37.Ke1 Kg7 38.b5 (38.Gf5 Kf6) 38...cb 39.cb h5 –+)

24...Se4 25.Wa2 Sd2 26.Wbb2 Gb2 27.Wb2 Sf1 28.g4 h5 29.Kf1 hg4 30.hg4 Gg4 31.Wa2 Kg7 32.Wa7 Wh8 (beznadziejna sytuacja dla białych... może nastąpić teraz 33.f3 Ge6 34.Sg2 Wh1 35.Kf2 Wb1 36.Wb7 Gc4 z prostą wygraną) i białe poddały się.

9.Obrona sycylijska [B85]
Havasi (Węgry) – Hilse (Niemcy)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Ge2 e6 7.0–0 Ge7 8.Ge3 0–0 9.f4 a6 10.Gf3 Hc7 11.Sb3 Sa5 12.Sa5 Ha5 13.Hd2 Hc7 14.Hf2 Gd7 15.Wad1 Gc6 16.Gb6 Hc8 17.Wd2 Sd7 18.Gd4 Hc7 19.Wfd1 Wfe8 20.Ge3 b5 21.e5 d5 22.Se2 Wac8 23.Sd4 Gb7 24.Kh1 Gf8 25.Wf1 Sc5 26.c3 Se4 27.Ge4 de4 28.f5 ef5?! (powstała dynamiczna, ale równa pozycja, w której Hilse – jak pokazują jego kolejne ruchy – stracił głowę; warto było powalczyć o niewielką przewagę, umacniając centrum 28...Gd5 29.fe fe =/+) 29.Sf5 We5?? (przegrywa natychmiast, ponieważ „pęka” punkt f7 i dalsza obrona wymaga poświęcenia materiału; konieczne było 29...We6 =) 30.Gb6 e3 (nie ratowało też 30...Hc6 31.Sh6 Kh8 32.Hf7 gh 33.Gd8 +–; 30...Wf5 przedłużało agonię) 31.Gc7 ef2 32.Ge5 Wc5 33.Sd6 Gc6 34.Gg3 i czarne poddały się.

10.Partia angielska [A16]
Gygli (Szwajcaria) – Betbeder (Francja)

1.c4 Sf6 2.Sc3 c6 3.e4 d5 4.cd5 cd5 5.e5 d4 6.Gb5 Gd7 7.ef6 dc3 8.Gd7 Hd7 9.dc3 He6 10.He2 Hf6 11.Sf3 g6 12.0–0 Sc6 13.Hb5 0–0–0 14.Ge3 Hf5 15.Ha4 Kb8? (błąd Betbedera, który kosztował go przegraną partię; należało zagrać 15...a6 16.Sd4 Hd5 +/=) 16.Sd4 Wd4 17.Gd4 e5 18.Ge3 He6 19.Wfe1 Gd6 20.Wad1 f5 21.b4 a6 22.b5 ab5 23.Hb5 g5 24.Wb1 Sd8 (lepsze było 24...Hc8 +/–) 25.Wed1 He7 26.Gg5 Hg5 27.Wd6 Hg7 28.Wd7 i czarne poddały się.

11.Obrona Alechina [B03]
Naegeli (Szwajcaria) – Muffang (Francja)

1.e4 Sf6 2.e5 Sd5 3.c4 Sb6 4.d4 d6 5.f4 de5 6.fe5 Sc6 7.Ge3 Gf5 8.Sc3 e6 9.Ge2 Ge7 10.Sf3 f6 11.0–0 0–0 12.ef6 Gf6 13.Hd2 He7 14.Wad1 Wad8 15.c5 Sd5 16.a3 (Naegeli zdecydował się oddać czarnopolowego gońca, w zamian za atak na punkt e6, efektem ubocznym tej wymiany jest oczywiście osłabiony pionek d4 – jak się okazało, przyczyna poważnych kłopotów; lepiej było wymienić skoczka na d5, 16.Sd5 ed 17.Gb5 Ge4 18.Sg5 Gg6 19.Gc6 bc 20.Sf3 Ge4 21.Gf4 Gf3 22.Wf3 Wde8 23.We3 =) 16...Kh8 17.Gc4 Se3 18.He3 Gg4 19.Se2 Gf3 20.Wf3 Gd4

21.Wd4?? (przegrywający ruch, należało zagrać 21.Wf8 Hf8 22.Sd4 Hc5 23.Ge6 Sd4 24.Kh1 –/+ walcząc dalej bez piona) 21...Sd4 22.Sd4 Hc5 23.Wf8 Wf8 24.Gb3 Wd8 (teraz mogło nastąpić jeszcze 25.Sc2 Wd1 26.Kf2 Wd2 27.Ke1 Wc2 28.Hc5 Wc5 –+, jakość i pion mniej, nie pozostawiały złudzeń na uratowanie partii...) i białe poddały się.