Kristian Aboner

Opowieści syren i żeglarzy

* darmowy fragment *

© Copyright by Kristian Aboner 2013
Projekt okładki: Radosław Krawczyk
Tekst zgodny z rękopisem przepisał: Jerzy Przybylski.
Wszelkie podobieństwa do rzeczywistych imion, postaci, nazw instytucji
i zdarzeń są przypadkowe i nie są celowym zamiarem autora.

ISBN 978-83-7564-431-9

Wydawnictwo My Book
www.mybook.pl

Wyspa syren

Zatroskani o przyszłość żeglarze nie cieszyli się z nadejścia nowego dnia. Nie przyniósł on nic, co mogłoby w jakikolwiek sposób zmienić na lepsze sytuację trzech okrętów wojennych, które odłączone przez burzę od głównej floty króla Itaki Odyseusza, błądziły od wielu tygodni po bezkresie morza. Ani wschód, ani zachód, nie mówiąc o widocznych na nocnym niebie gwiazdozbiorach nie dawały wskazówki do odnalezienia szlaku ku utęsknionej ojczyźnie. Żadna konstelacja nie była czytelna, nie przybliżała i nie określała ich pozycji w najmniejszym stopniu, pomimo skupienia i częstych obliczeń nawigatora. Przez jakiś czas widziano na horyzoncie czwarty statek z rozproszonej eskadry, ale po nocy zniknął on z pola widzenia.

Punktem zwrotnym okazały się dwa zdarzenia krótko po sobie następujące. Po pierwsze, jeden ze statków przewożących w znacznej mierze skarby zrabowane z grodu Priama zaczął nabierać niespodziewanie wody, przeciekać, zanurzając się coraz głębiej. Po godzinie daremnego wylewania i prób opanowania sytuacji nieszczelność kadłuba doprowadziła do katastrofy. W pewnym momencie jeden z marynarzy wybiegł na pokład, krzycząc:

– Woda w ładowni! Toniemy.

Nim stojący obok ludzie zdążyli podjąć właściwe decyzje mogące ocalić całą załogę, triera przełamała się na pół i szybko zaczęła tonąć. Świadkowie obserwujący dramat mieli wrażenie, że coś wchłaniało okręt. Z kilkudziesięciu ludzi stanowiących załogę zdołano wyłowić jedynie czternastu rozbitków. Reszta zniknęła w czarnej toni wraz ze zgromadzonym łupem. Wtedy przed oczami Greków pojawiły się obrazy z końcowego dramatu wojny trojańskiej. Większość widziała i słyszała słowa kapłana obcego ludu, który zdołał się podnieść pomimo straszliwych poparzeń i grożąc ręką, powiedział przejmującym głosem:

– Nie powrócicie do domu… boście spalili nasz dom. Oko za oko, ząb za ząb… A jeśli wrócicie na przekór przeznaczeniu, to do zgliszczy i w wielkiej nędzy. Bądźcie przeklęci, greckie żmije – wykrzyknął Trojańczyk, nim przeszyły go wypuszczone z łuków strzały łuczników. Nie okazano mu litości, podobnie jak i innym.

Krótko po tym nastąpiła śmierć jednego z powszechnie lubianych kapitanów, Filojosa. Zmarł nagle, bez wstępnych oznak choroby, niespodziewanie. To on prowadził uszkodzone statki ku macierzystym wyspom. Ciało owinięte w całun oddano morzu, zgodnie z panującym zwyczajem. Krążyły pogłoski, że został otruty przez Leonidesa, dowódcę drugiej jednostki, zazdrosnego o sławę i bogactwo.

Dwunastego dnia żeglugi napotkawszy obcy statek, złupili go, załogę wybili w pień, po czym podpalili. Potem dopadła ich martwa cisza, brak wiatru, słowem – zastój. Marynarze upadli na duchu. Upał działał destrukcyjnie, wzmagając pragnienie. Kilku chorych i rannych zmarło. Aż wreszcie słońce zakryły chmury, morze wzburzyło się i zaczęło falować, a burze przyniosły przeciwne prądy i wiatry. Pomimo składania licznych ofiar błagalnych dla boga morza Posejdona szczęście dotychczas im towarzyszące opuściło ich. Bogowie olimpijscy nie dawali żadnego znaku, milczeli. Kłótnie o wskazanie winnego utraty aż tylu bezcennych kosztowności i wzajemne oskarżanie się o niepowodzenia pogłębiły ponury nastrój, jaki opanował prawie każdego.

Czterdziestego dziewiątego dnia pod wieczór wpłynęli w obszar dziwnych oparów, mgieł. Wyglądało to tak, jakby chmury opadły z nieba na granicę powietrza i wody. Białe mleko wypełniało horyzont, odbierając wszelką widoczność. Sternicy i obserwatorzy wydawali komendy wioślarzom, a inni, nieprzydzieleni do zadań marynarze nasłuchiwali w skupieniu najmniejszych dźwięków, zwiastujących niebezpieczeństwo.

Niebawem żeglarze usłyszeli śpiew dochodzący spoza niewidzialnej bariery, niby popis ukrytych w oparach skrzydlatych stworzeń. Na rozkaz najwyższego spośród nich popłynęli w tym kierunku. Potem usłyszeli echo uderzanych o brzeg fal, ale pomimo wysiłku nie natknęli się na nic. Sondowali co jakiś czas głębokość, informując:

– Siedemdziesiąt!

– Sto dziesięć metrów.

– Lina rozciągnięta na całość!

– Dno poza możliwością dotknięcia przez ciężarek!

Nad ranem mgła jakby zrzedniała.

Prowadzący zapiski na papirusie Perchilles zanotował piórem następującą uwagę:

Znów brak czegokolwiek, co ułatwi nam odnalezienie drogi powrotnej.

Dzisiaj byliśmy o włos od śmierci. Nagle oczom naszym ukazała się naga, wystająca skała. Tylko przytomność sternika uratowała nas od nabicia na ten zdradziecki występ. Wyobraźnia podsuwa nam niezwykłe obrazy. Oby bogowie okazali nam łaskawość. Czy powrócimy do domu? Czy ujrzę jeszcze moje ukochane Knossos? Znów kłótnie i swary, nawet bójki o resztki jedzenia. Łowimy bardzo mało ryb. Nie powinienem był brać udziału w inwazji. Podąża za nami fatum, krew przelana na równinach Troi domaga się pomsty. Jesteśmy jak ptaki nad bezkresem oceanu. Jak bardzo zeszliśmy z kursu…

Jednak po siedmiu dniach od owego wpisu żeglarze ujrzeli około południa zarysy dużego lądu, otoczonego przez dym wydobywający się ze wzniesień.

Na rozkaz Leonidesa utrzymano dotychczasowy kierunek żeglugi, mając nadzieję, że wyspę zamieszkują ludy cywilizowane. Zbliżywszy się na bliską odległość, ujrzeli zarysy domów wybudowane na łagodnym wzniesieniu, mury obronne i gigantyczny posąg kobiety – widziano ją od pasa w górę – zakryty do połowy drzewami. Kontury świątyni przypominały im rodzinne style architektoniczne. Odezwa do załogi była następująca:

– Możliwe, że wyspę zamieszkują ludzie cywilizowani, nie barbarzyńcy. Nie opuszczamy okrętu. Po żywność wyjdą ochotnicy. Nie drażnić miejscowych. Perchilles z heroldem i dwoma ludźmi, udacie się do władcy tej krainy. Nie mówcie nikomu, że przybywacie z Troi. Rozgłaszajcie, że jesteśmy podróżnikami badającymi daleki, nieznany świat.

Orędzie kapitana przekazano drugiej jednostce.

Kiedy zbliżyli się na niecałą milę, ujrzeli małą łódkę rybacką. Siedzący w niej ludzie mieli jedynie opaski na biodrach, na szyjach obręcze z dziwnymi znakami, na piersiach i ramionach tatuaże przedstawiające mitologicznych bohaterów i syreny. Lęk w oczach nie mógł ujść uwadze doświadczonych żołnierzy. Pokłonili się załogom greckich okrętów i powrócili do prowadzenia lichych czółen. Na pytania o nazwę wyspy nie odpowiedzieli żadnym słowem.

Port otoczony był z dwóch stron falochronem wysokim na ponad sześć metrów. Mur ułożony ze skalnych, dużych brył piaskowca miał szerokość ponad cztery metry. Na szczycie był taras widokowy skąd można było obserwować całą przestrzeń. Dwie kolumny złączone gigantycznym łukiem stanowiły element bramy, której cechą szczególną były rzeźby przedstawiające syreny. Obok nich znajdowały się nereidy. Projekt tajemniczych architektów wyróżniał się skalą wielkości i wzbudzał podziw. Olbrzymia krata uniesiona do góry z pewnością mogła zatrzymać Krakena, owego potwora morskiego wzbudzającego strach.

Wpłynęli i ujrzeli kilka statków handlowych i jeden okręt wojenny cumujące po drugiej stronie basenu. Również i mniejsze łódki rybackie znalazły w przystani schronienie. Pracujący przy rozładunku ludzie tłoczyli beczki i przenosili amfory wypełnione winem. Rozpoznali Hiperborejczyków po jaskrawych strojach i sposobie bycia.

Okręty przybiły do brzegu z marmuru. Grupa wytypowana przez Leonidesa zeszła ze statku i stanąwszy na wysokości śródokręcia, oczekiwała idących ku nim przedstawicieli władz. Oczy przybyszów obserwowały ze zdumieniem ubrane w zbroje i hełmy kobiety, jakie podeszły na wyciągnięcie dłoni do greckiego poselstwa. Miały krótkie spódniczki, bransolety, sandały i miecze przypięte do boku. Ich uroda mogła otumanić nawet najbardziej skromnego człowieka, któremu obce były pragnienia ciała. Wszystkie miały chabrowe oczy i wyraziste spojrzenia.

Stojąca pośrodku nich przedstawiła się jako Scylla, zaś jej urodziwe towarzyszki nosiły imiona Galla i Diodea. Podczas całej rozmowy mówiła tylko ona.

– Kim jesteście i czego od nas oczekujecie?

Pytanie zadała dość oschle, oficjalnie i co więcej, oczekiwała rzeczowej odpowiedzi. Perchilles już od pierwszych chwil odkrył w niej tajemniczość i zarazem delikatność godną bogini. Coś potężnego, jakby magnes, wkradło się w niego, nakazywało przyjrzeć się uważniej pięknej nieznajomej. Chyląc nieco głowę, wyjaśnił:

– Jesteśmy, pani, twoimi sługami, Hellenami z Grecji kontynentalnej, z rozsianych po morzu wysp, przyjaciółmi twego ludu. Podróżujemy z pragnieniem poznania świata. Nasz statek ma uszkodzenia. Chcemy jedynie zaopatrzyć się w niezbędne środki do życia jak woda pitna, mięso i suchy chleb. Zapłacimy.

– Mięsa nie jadamy. Mam nadzieję, że nie jesteście stronnikami Harpitów, naszych śmiertelnych wrogów, okrutnych piratów morskich, obdartych z człowieczeństwa potworów, dosłownie… wyrzutków światła słonecznego.

– Nie, pani. My, Grecy, i wszystkie plemiona Hellady cenimy wolność i przyjaźń ponad wszystko. Wasi wrogowie są naszymi nieprzyjaciółmi.

– Więc możecie przebywać pośród Syrenów i zaopatrzyć się we wszystko w porcie i w mieście. Jednak na mocy prawa musimy wejść na okręty i sprawdzić, co przewozicie – powiedziała Scylla i nałożyła na głowę hełm z pióropuszem.

Wysłanniczki weszły na pokład i przeszukały niemal każdy kąt statku. Żeglarze byli pod wrażeniem rynsztunku i komend prowadzącej przeszukanie. Wychodząc, Perchilles spytał:

– Pani, powiedz proszę, jaką nazwę nosi ta piękna wyspa?

– Syrenopolis – odpowiedziała i wskazała na olbrzymi posąg bogini wzniesiony w połowie wzgórza na wprost portu.

Hellenowie pozostali sami. Wytypowali osoby, które miały iść w miasto, by zakupić żywność potrzebną do dalszego rejsu i materiały do wzmocnienia i naprawienia konstrukcji. Zdecydowano się pozostać na noc na okrętach. Z ośmiu ludzi wysłanych po materiały i wodę przed zmierzchem wróciło tylko sześciu.

– Gdzie Adonis i Ifochilles? – spytał zmęczony kapitan.

– Nie wiemy.

– Mieliście się nie rozdzielać i nie chodzić osobno, prawda?

– I tak było. Chodziliśmy po dwóch po mieście – odpowiedzieli żeglarze i zaraz zdali relację z tego, co widzieli i przeżyli.

Opisali agorę i domy widziane z bliska, zwyczaje i ubiory obywateli, majestatyczne rzeźby przedstawiające bohaterów z mitologii i wielkie, budzące zdumienie świątynie pełne kwiatów i owoców. Nigdzie nie zobaczyli zwierząt, nie mówiąc o psach czy kotach. Widzieli natomiast prostokątne akwarium napełnione rybami. Mieszkańcy pytani o brak zwierząt odpowiadali, że przed paroma latami nawiedziła ich straszliwa zaraza, która uśmierciła wszystkie stworzenia lądowe z wyjątkiem ludzi. Toteż z wielką czułością dbali o hodowane w basenach ryby.

Historia ich wyspy miała sięgać czterystu dziewięćdziesięciu lat wstecz, gdy przybyło tutaj siedem statków kolonistów z ponad setką rodzin. Opanowali pusty ląd, niezamieszkały przez nikogo. Budowle, jakie zastali, zagospodarowali według uznania. Były to zazwyczaj gmachy użyteczności publicznej: szkoły, biblioteka, gimnazjony, gdzie szkolono młodzież w sprawności fizycznej, i sanktuaria-świątynie. Nazwę lądu nadano z uwagi na wiele posągów przedstawiających syreny, córy morza. Dobudowano zresztą na podobieństwo oryginałów wiele innych. Swój ród wywodzili od przodków Deukaliona i Pyrry.

Ostatnimi czasy zaczęło zagrażać im uciążliwe sąsiedztwo piratów, Harpitów. Porywali oni ludzi, palili okręty i niszczyli ich pracę. Byli powszechnie pogardzanym, znienawidzonym przeciwnikiem. Rządziła nimi para królewska.

Grecy w zdumieniu słuchali wyjaśnienia i historii wyspiarzy, jednocześnie dopytując się o drogę powrotną napotykanych w porcie żeglarzy. Część mieszkańców miała pochodzić z Kolchidy. Wysłany oddział żołnierzy, mający przy sobie jedynie broń osobistą, odkrył, że większość wojowników stanowią kobiety. Nosiły one tarcze z wizerunkami syren. Dostrzeżono jeszcze jeden ważny szczegół wśród mijanych przechodniów. Panowała tu powszechna żałoba. Zapytani o ten stan rzeczy odpowiadali:

– Opłakujemy naszego zmarłego króla, śmiertelnie ranionego podczas ostatniej napaści. Doznał śmiertelnych ran i wyzionął ducha. Za pięć dni zgromadzenie plemienne wybierze i namaści nowego wybrańca na władcę jako małżonka królowej.

Hellenowie zaopatrzyli się w prowiant i amfory wypełnione wodą pitną. Syrenowie chętnie wymieniali towar za włócznie i tarcze przybyszów. Noc spędzili na swoich okrętach.

Ciemne niebo usiane było niezliczoną dla śmiertelnika ilością gwiazd. Konstelacje widoczne na bezchmurnej przestrzeni uśpionego nieboskłonu w milczący sposób przekazywały im nieugaszoną tęsknotę za pozostawionym przed laty domem. Pozostali w ojczyźnie bliscy musieli przeżywać nie mniejszy ból, niepewność co do przyszłości wyprawionych w nieznane mężów, ojców i synów, cierpienie spowodowane przedłużającą się rozłąką. Wieści i znaki życia utrzymywali za pośrednictwem nielicznych jednostek pływających od greckich wysp do objętych wojną trojańską równin.

Perchilles myślał o pięknej Scylli. Tak długo nie widział kobiet, nie był w ich towarzystwie, nie czuł ich zapachu. Nie mając warty ani obowiązku pilnowania okrętów podczas nocy, zaszył się w kąt i zasnął. Śnił o czymś pięknym… Zdało mu się, że przychodzi do niego właśnie ona, wyłania się z wody, kroczy po niej i wchodząc na burtę, nawołuje, by szedł za nią w ciemność, w nicość. Posłuszny niczym owad królowej podążył za nią i zapadł się w czarną toń… Wtedy otworzył oczy i wybudził się z koszmaru. Wciąż żył, mimo przeciwnych wiatrów, zdradzieckich prądów i spotkań ze śmiercią.

Krótko po brzasku zawezwał go Leonides i wraz z radą najwyższych i najstarszych rangą nakazał, by wypłynął okrętem i opłynął wyspę dookoła i zbadał jej szerokość, wysokość oraz kształt linii brzegowej.

Za godzinę Helen wyprowadził statek przy pomocy towarzyszy na pełne morze i poddany przemożnej sile niezależności, obserwował cztery strony świata. Przed południem ujrzano na horyzoncie samotny żagiel.

– To nasz okręt – rzekł pełniący obowiązki nawigatora Diomedes.

Rodacy rzeczywiście płynęli ku nim i niebawem oba okręty spotkały się burta w burtę. Okazało się, że był to kolejny statek z trzydziestoma ośmioma żeglarzami. Również i oni należeli do floty Odysa, ale przeciwne wiatry i zły los spowodowały odłączenie od głównej formacji. Na pokładzie był doświadczony kapitan Ateneus. Dryfując przez jakiś czas obok siebie, wyznawcy Zeusa wymieniali się informacjami.

Perchilles krzyknął do krajan:

– Przybyliśmy do ziemi Syrenów! Jesteśmy zaopatrzeni na kilka tygodni żeglugi. A co u was?

Dowódca bliźniaczej jednostki zmarszczył brwi – co było bardzo wyraziste i widoczne – i po chwili namysłu odpowiedział, pełen bojaźni i obawy o przyszłość:

– Tutaj, na tym obszarze, w promieniu wielu mil morskich nie ma żadnej wyspy. Dużo okrętów zaginęło w tych zdradzieckich morzach. Płyńcie za nami.

Kilku żeglarzy i żołnierzy wyraziło chęć przedostania się na drugi statek, na co Perchilles zezwolił. Ogółem opuściło jednostkę dwunastu ludzi, dobijając małą łodzią do „skrawka ziemi” należącego do Eubejczyków. Spotkanie na morzu dobiegło końca. Było krótkie i nieoczekiwane. Statki wspomagane przez obsługę wioseł zaczęły płynąć w przeciwnych kierunkach. Młody Grek pragnął jeszcze raz ujrzeć oblicze pięknej kobiety. Jego ludzie ujrzeli niebawem zarysy lądu. Jednak nie dane im było opłynąć ląd dookoła, by zbadać kształt wyspy. Wiatr i wysoka fala zagnała ich ponownie do portu. Widzieli jedynie południowo-wschodni brzeg, skaliste wzniesienia i głębokie zatoki.

– Nie wykonałeś rozkazu! – rzekł Leonides, przybierając surowe oblicze, by nadać sobie więcej powagi.

Drugi dzień pobytu na wyspie minął szybko. Grek zanotował w swoim pamiętniku: Leonides w coraz większym stopniu popada w obłęd. Myśli, że jest kimś innym niż pozostali. Wywyższa się, okazuje swą pychę i uzurpuje sobie prawo do bycia ponad nami. Szczyci się, że doprowadził nas do lądu, że niby jemu zawdzięczamy uzupełnienie zapasów i możliwość odpoczynku na bezkresnym oceanie pustki. Dziś zezwolił po południu na zajęcie kwater w opuszczonym gmachu, przypominającym labirynt króla Midasa. Tylko patrzeć, jak wyjdzie skądś legendarny Minotaur, pół człowiek, pół byk, by pożreć najbardziej schorowanych i bezbronnych. Jesteśmy jednak przygotowani na każdą okoliczność i czujni. Rannych i chorych ułożyliśmy na pierwszym piętrze w pałacu jakiegoś Harpoteusa… Wszędzie widzieliśmy wizerunki i malunki syren. Pod względem artystycznym przewyższają one naszych rodzinnych artystów z Delfinopolis. Ludzie są mili i uczynni. Zaopatrują nas we wszystko, co potrzebne do długiego rejsu. Wyspiarze pod wodzą niejakiego Permona dokonują napraw naszych okrętów, nic nie chcąc w zamian. Wszędzie rosną winogrona, smaczne i ożywiające owoce, zaspokajające pragnienie. Według mego przyjaciela Aminodesa to rajska wyspa. Stąd do Grecji niedaleko…

Spotkałem dzisiaj Scyllę… Jakaż ona jest piękna. Szedłem sobie gajem oliwnym i nagle patrzę jak przed moimi oczami wyrasta ona. Woła mnie po imieniu i przynosi owoc (…). Jej ciało ma wprost boski wymiar. Chyba każda część jest doskonała, precyzyjnie odmierzona przez Tego, Który ją stworzył, smaczna i chyba chętna… do skosztowania. Kocham ją… Wiem, to szaleństwo. Tak szybko nikt nie potrafi się zakochać z wyjątkiem mojej osoby. Albo zostanę tutaj albo odpłynie ze mną. Ja też pragnę mieć swoją Helenę.

Spokojne spojrzenie jej cudnych oczu wprawiło mnie w zachwyt. Słowa natomiast wypowiadane przez jej usta mogły uspokoić wulkan, barwa głosu uroczej Syrencjanki ma w sobie melodię niezapomnianą, godną najznamienitszych pradawnych aojdów-pieśniarzy.

Usiedliśmy na marmurowej ławce, patrząc na wysoki mur miasta oddzielonego od zabudowań portowych i wolno stojących domów – tam nie wolno było wchodzić obcym. Widziałem nad drzewami kompleks świątynny i jakieś dziwne mauzoleum poświęcone ich królowi, założycielowi miasta. Chciałem tam iść, lecz Scylla chwyciła mnie za rękę i spytała o coś, co teraz już nie bardzo pamiętam. Potem rozmowa przebiegała mniej więcej tak.

– Jesteś żonaty?

– Nie.

– Czemu? Mężczyźni w twoim wieku mają już potomstwo.

– Nigdy nie spotkałem tej, z którą chciałbym dzielić życie, kobiety godnej tytułowania „matka moich dzieci”.

– A może nie chciałeś, panie?

– Pragnąłem bardzo założyć rodzinę, lecz…

– Powiedz, proszę.

Westchnąłem, bo cóż mi pozostało? Wyjawiłem prawdę.

– Na moim rodzie ciąży klątwa… choć od wczoraj, kiedy przybyliśmy tutaj, na waszą wyspę, jestem pełen nadziei. Jedynie miłość może odmienić ten stan.

Coś mnie do niej przyciąga, zwłaszcza po tym, jak powiedziała:

– U nas są nieco odmienne obyczaje. To kobieta wybiera męża, by został ojcem jej dzieci. Nie na odwrót.

Jej nagie ramiona, biała i delikatna skóra spalona przez słońce, przechodząca w brązowy odcień i smukła figura wypalają w mym umyśle niezatarte piętno obrazu doskonałości. Chciałbym mieć jej ciało i duszę na własność… Bogowie, zmiłujcie się! Hero, matko Olimpijczyków i córko miłości, Afrodyto, okażcie mi łaskę i poruszcie jej serce…

Spis treści - fragment

Strona tytułowa

Wyspa syren