Wstęp

Nie byłam grzecznym dzieckiem. Zamiast chodzić do szkoły, najchętniej chodziłam na wagary. W szkole średniej zgromadziłam prawie trzysta nieusprawiedliwionych godzin nieobecnych. Trzeba mnie było wyrzucić. I tak by się pewnie stało, gdyby nie mój wychowawca – Ryszard Dąbrowski, nauczyciel wychowania plastycznego.

Bo ja chodziłam na wagary tylko po to, żeby słuchać muzyki, pisać opowiadania i rysować. I myślę, że on to rozumiał.

I dlatego pewnego dnia wziął długopgś i usprawiedliwił mi wszystkie godziny nieobecne. Dzięki temu zostałam w szkole i zdałam maturę.

Minęło wiele lat.

Napisałam baśnie dla dzieci. Pomyślałam, że taka książka powinna mieć dużo kolorowych, baśniowych ilustracji. I natychmiast pomyślałam o moim dawnym nauczycielu ze szkoły, który malował przecudne akwarele.

– Panie Profesorze! – napisałam do niego. – Czy zechciałby pan zrobić ilustracje do mojej książki?

I tak właśnie w najbardziej niezwykły sposób historia zatoczyła koło. Ja – kiedyś najbardziej zbuntowana nastolatka w szkole, która w ramach rewolucji przychodziła na lekcje w piżamie – napisałam baśnie dla dzieci, do których ilustracje zrobił mój dawny wychowawca i nauczyciel plastyki.

Dziękuję, Panie Profesorze!

Rozdział 1
Urodziny Złotego Ptaka

Krzysiu Kolumb wskoczył na biurko i powiedział:

– Dzisiaj są urodziny Złotego Ptaka.

– Hm – mruknęłam, nie podnosząc głowy.

Malowałam właśnie kolorowe drzewo na okładkę mojej nowej książki. Ostrożnie dotykałam papieru pędzlem. Jeszcze jedna plamka, jeszcze jedna…

– Dzisiaj są urodziny Złotego Ptaka – powtórzył Krzysiu Kolumb i postawił łapę na papierze.

Krzysiu Kolumb to mój kot. Niebieski, z wielkimi zielonymi oczami. I te oczy właśnie wpatrywały się we mnie z oczekiwaniem.

– Złotego Ptaka? – zapytałam. – To twój kolega kot?

– Pffffff!!!! – prychnął Krzysiu Kolumb i od razu wiedziałam, że to koniec mojego malowania.

Odłożyłam pędzel.

– To nie jest twój kolega kot – domyśliłam się.

– No wiesz! – prychnął jeszcze raz Krzysiu Kolumb. – Myślałem, że wiesz jaka jest różnica między kotem a ptakiem.

– Jasne, że wiem. I dlatego właśnie byłam trochę zdziwiona.

– No więc? – zapytał mój kot błyskając wielkimi ślepiami.

Najwyraźniej oczekiwał, że coś zrobię albo powiem. Ale co?…

– Mmm – zawahałam się.

– Ha! – Krzysiu Kolumb postawił szarą łapę na moim pędzlu. – A czy ty w ogóle wiesz kim był Złoty Ptak?

– Nie wiem, Krzysiu – przyznałam.

– Muszę więc zacząć od początku – oświadczył Krzysiu Kolumb. I tak właśnie zrobił.

Rozdział 2
Świat się uśmiecha

Dawno, dawno temu, za siedmioma górami i za siedmioma rzekami leżało piękne królestwo. Przez cały rok kwitły kwiaty, które pachniały tak mocno, że nad domami unosił się cudowny, delikatny, słodki zapach. Ludzie wychodzili na dwór, zamykali oczy, pociągali nosem i mówili:

– Jaki piękny jest świat! Mamy szczęście, że mieszkamy w takim niezwykłym miejscu!

Uśmiechali się do siebie i do kwiatów, a one wtedy pachniały jeszcze mocniej.

Krzysiu Kolumb przerwał na chwilę i zapytał:

– Byłaś kiedyś w takim kraju?

– Chyba byłam – szepnęłam. – I rzeczywiście kwiaty pachniały mocniej kiedy się do nich uśmiechałam.

– Oczywiście – stwierdził mój kot. – Zawsze tak jest.

– Zawsze?

– Nie wiedziałaś o tym? – zdumiał się Krzysiu Kolumb.

– Naprawdę?

– No wiesz… – zaczęłam. Chciałam mu wytłumaczyć, że w świecie ludzi wiele rzeczy wygląda inaczej niż w świecie kotów, ale on mi przerwał:

– Opowiem ci o tym innym razem. Bo dzisiaj są urodziny Złotego Ptaka.

– A właśnie – przytaknęłam. – Czy Złoty Ptak mieszkał w tym królestwie?

– To był najpiękniejszy ptak na świecie. Miał białe pióra ze złocistym połyskiem. Długie, lekkie i puszyste. Miał złote oczy i złoty dziób. Ale przede wszystkim miał złote serce.

Krzysiu Kolumb urwał i zapytał:

– Czy wiesz co to znaczy?

– Kiedy ktoś ma złote serce, to znaczy, że jest dobry i życzliwy

– odrzekłam od razu. – Lubi innych i chętnie dzieli się tym, co ma.

– No właśnie – przytaknął mój Kot i rzucił mi takie spojrzenie, jakby chciał zajrzeć do środka i sprawdzić jakiego koloru jest moje serce.

Poruszyłam się niespokojnie.

– Chyba że – dodałam po chwili – chyba że złote serce u ptaków oznacza coś zupełnie innego niż u ludzi.

– Dokładnie to samo – uspokoił mnie Krzysiu Kolumb. – Złoty Ptak miał złote serce i to znaczy, że kochał wszystkich.

– Uff – odetchnęłam z ulgą i zażartowałam: – W takim razie Złoty Ptak wydaje mi się całkiem znajomy.

Krzysiu Kolumb zmarszczył brwi.

– Jak to „wydaje ci się”? – zapytał surowym głosem. – Przecież ty znasz Złotego Ptaka!

– Ja znam Złotego Ptaka? – powtórzyłam po nim jak papuga.

– Tak, ty znasz Złotego Ptaka! – powtórzył po mnie mój Kot i zapadła cisza.

Na krótko. Krzysiu Kolumb pogłaskał się łapą po uchu i mówił dalej:

– Złoty Ptak lubił rano wychodzić na szczyt pagórka i patrzeć na słońce. I wtedy był jeszcze bardziej złocisty niż wcześniej.

Siedział na pagórku i patrzył na świat. Ciepły wiatr głaskał go po piórach…

– …I cały świat się do niego uśmiechał – wtrąciłam.

– Tak – potwierdził Krzysiu Kolumb. – Ciebie też wiatr tak głaszcze?

– Tak – odrzekłam od razu. – Wiele razy. Zawsze kiedy siadam w słońcu i zamykam oczy, przychodzi mój przyjaciel Wiatr i głaszcze mnie leciutko.

Krzysiu Kolumb uśmiechnął się i poruszył wąsami, a może tylko mi się zdawało.

– Złoty Ptak miał wielką czarodziejską moc. Potrafił wszystko zmienić i naprawić. Potrafił zrobić wszystko, co zechce.

– Czy on siadał w słońcu po to, żeby mieć więcej czarodziejskiej mocy? – zapytałam.

– Oczywiście – odrzekł mój kot.

I nic więcej nie musiał wyjaśniać, bo tym razem zrozumieliśmy się bez słów. Ja też to często czułam. Szczególnie w chłodne zimowe dni albo jesienią, kiedy z chmur pada deszcz. Kiedy tylko pojawiał się błękit czystego nieba i nieśmiałe promienie słońca, wystawiałam do nich twarz i czułam jak rośnie we mnie radość i siła. To jest właśnie wewnętrzna moc.

Pewnego dnia Złoty Ptak jak zwykle przyfrunął na ulubiony pagórek i rozłożył skrzydła. Był cudowny, spokojny poranek. Słońce powoli unosiło się coraz wyżej, wysyłając złociste promienie do wszystkich kotów..

– Do wszystkich kotów? – zapytałam.

– I do innych zwierząt też – przyznał Krzysiu Kolumb skromnie. – Do wszystkich kwiatów i drzew, do ludzi, do króla i do królowej, do księżniczki i królewicza, którzy mieszkali w królewskim pałacu. I do trawek na królewskim trawniku.

Całe królestwo powoli się budziło. Księżniczka przetarła oczy i usiadła na łóżku. A złoty promień słońca usiadł jej na nosie.

– To będzie piękny dzień – pomyślała księżniczka i jak każda prawdziwa księżniczka uśmiechnęła się na dzień dobry.

– To będzie dobry dzień – pomyślał Złoty Ptak i poruszył skrzydłami. Białe pióra zamigotały w słońcu.

– Oj, to będzie dobry dzień! – pomyślała biedronka, lądując na stokrotce.

– Tak, to będzie dobry dzień! – odpowiedziała jej stokrotka, bo jak wiecie, stokrotki i biedronki rozumieją się bez słów.

Złoty Ptak poruszył skrzydłami i podniósł do nieba złoty dziób. Zamknął oczy i poczuł jak napełnia się wspaniałą, dobrą mocą, której będzie mógł używać, żeby naprawiać świat. Gdziekolwiek działo się coś przykrego, Złoty Ptak odwracał tam głowę i czarował.

– Wiesz jakie są najbardziej zaczarowane słowa na świecie? – zapytał nagle Krzysiu Kolumb.

Pokręciłam głową.

– Chyba nie wiem – powiedziałam ostrożnie. – Czy Złoty Ptak używał ich do czarowania?

– Oczywiście.

– Hm – sapnęłam. – Znam kilka czarodziejskich słów. Na przykład „Abrakadabra”.

– Pfff! – prychnął mój kot i od razu wiedziałam, że się mylę.

– Czy widziałgś kiedykolwiek, żeby ktoś czarował tym słowem?

– Nie widziałam, ale…

– To skąd wiesz, że jest czarodziejskie?

– No nie wiem… Czytałam w książkach.

– A czy te książki napisał ktoś, kto umie czarować?

– Chchchyyba nie – zawahałam się.

– Sama widzisz! Złoty Ptak był najbardziej czarodziejski ze wszystkich ptaków. Wszystko potrafił naprawić. Kiedy ktoś był smutny, Złoty Ptak od razu podsuwał mu radosne myśli. I dlatego życie w królestwie płynęło tak spokojnie.

– Księżniczka i książę też zawsze byli zadowoleni? – zapytałam.

– Oczywiście – odrzekł z przekonaniem Krzysiu Kolumb.

– Nawet kiedy działo się coś takiego, co im się nie podobało?

– Co masz na myśli? – Krzysiu Kolumb przekrzywił głowę i spojrzał na mnie spod oka.

– Na przykład kiedy księżniczka musiała włożyć suknię, która jej się nie podobała. Wtedy chyba nie była zadowolona?

– Dlaczego nie?

– Bo ta suknia jej się nie podobała! – powtórzyłam wyraźnie. – Więc księżniczka na pewno nie miała ochoty jej włożyć.

– Dlaczego nie? – powiedział jeszcze raz uparcie kot Kolumb.

– Jak to? – zapytałam. – Przecież jeżeli coś ci się nie podoba, to nie chcesz tego nosić.

– Dlaczego nie? – powiedział znów kot Kolumb dziwnie upartym głosem.

– Bo ci się nie podoba!

– Hm – mruknął kot Kolumb.

– I co wtedy? – zapytałam.

– To proste. Kiedy księżniczka się złości i mówi, że nie chce się ubierać, Złoty Ptak odwraca się do niej i mówi: „Uśmiechnij się”.

– Tylko tyle?

– To wystarczy. Kiedy się uśmiechasz, cały świat też uśmiecha się do ciebie. A to jest przecież najważniejsze.

Rozdział 3
Czarny parasol

Tamtego dnia Złoty Ptak jak zawsze napełniał świat swoją zaczarowaną mocą. Biedronki fruwały między stokrotkami, a stokrotki między biedronkami.

– Stokrotki? – wtrąciłam. – Stokrotki fruwały między biedronkami?

– Tak powiedziałem? – zapytał kot Kolumb.

– Tak, tak powiedziałeś! – przytaknęłam.

– W takim razie na pewno tak było – stwierdził kot.

– Stokrotki? Fruwały? – zapytałam jeszcze raz.

– A dlaczego nie?

– Bo… stokrotki raczej nie fruwają – odrzekłam.

– Skąd wiesz?

– Widziałam w życiu parę stokrotek.

– I żadna nie fruwała?

– Nie. Żadna nie fruwała.

– Ale to wcale nie znaczy, że inne stokrotki nie mogą fruwać – odrzekł Kot z przekonaniem. – Szczególnie w królestwie Złotego Ptaka.

– Aha – powiedziałam, żeby coś powiedzieć, bo prawdę mówiąc sama nie wiedziałam co o tym myśleć.

– To, że czegoś nie widziałaś, nie znaczy, że to nie istnieje – wyjaśnił Krzysiu Kolumb. – Prawda?

– Prawda! – zgodziłam się.

– No właśnie. Tak więc, jak mówiłem, biedronki fruwały między stokrotkami, a stokrotki…

– …fruwały między biedronkami – podpowiedziałam.

– A Złoty Ptak uśmiechał się złotym dziobem i był jak zawsze bardzo zadowolony.

Krzysiu Kolumb przerwał na chwilę, poruszył niebieską łapą i sprawdził czy słucham. A ja słuchałam z największą uwagą.

– W pewnej chwili między pagórkami pojawił się wędrowiec. Widać było, że przybywa z daleka. Miał zniszczone ubranie i starą czapkę na głowie. Szedł powoli i rozglądał się, tak jakby czegoś szukał.

– Szukał Złotego Ptaka! – domyśliłam się.

– Tak – przytaknął Krzysiu Kolumb. – Ludzie na drugim końcu świata usłyszeli, że gdzieś daleko za siedmioma morzami żyje niezwykły zaczarowany ptak. Najpierw nie mogli w to uwierzyć. I mówili: „Jak to możliwe, że zaczarowany ptak potrafi wszystko naprawić? Naprawdę potrafi wszystko zmienić na lepsze?”

Złoty Ptak stał się bardzo sławny. Jego rysunkowe portrety można było kupić prawie wszędzie. Były zeszyty z rysunkiem Złotego Ptaka, breloczki z rysunkiem Złotego Ptaka, książki o Złotym Ptaku i gry komputerowe ze Złotym Ptakiem. Na każdym rysunku wyglądał trochę inaczej, bo przecież w tamtym bardzo dalekim kraju nikt go nie widział na własne oczy. Wszyscy tylko o nim słyszeli.

– Ach, zaczarowany ptak! – wzdychali. – Gdyby mieszkał u nas, my też bylibyśmy szczęśliwi!

– Ach, wystarczyłoby tylko dostać jego dobrej mocy!

A inni mówili:

– To niesprawiedliwe, że inni go mają, a my nie! My musimy być smutni, a ludzie w krainie Złotego Ptaka zawsze mają ochotę się czymś cieszyć!

Narzekali, wzdychali i żałowali, aż wreszcie pewnego dnia Hieronim, wytwórca parasoli, postanowił wyruszyć w podróż na poszukiwanie Złotego Ptaka.

– Hieronim? – zapytałam, żeby się upewnić czy dobrze usłyszałam. – Czy powiedziałeś, że on zajmował się robieniem parasoli?

– Tak powiedziałem – potwierdził kot Kolumb. – Robił parasole małe i duże, a najwięcej robił czarnych parasoli.

– Hm – wtrąciłam. – Wcale mnie to nie dziwi.

– Mnie też nie – zgodził się kot Kolumb. – Czarnych parasoli było najwięcej, bo ludzie najchętniej je kupowali.

– A to dlatego, że te czarne parasole najbardziej do nich pasowały? – podpowiedziałam.

– Oczywiście. Byli raczej smutni. Ciągle gdzieś się śpieszyli.

Ciągle mówili, że mają za mało pieniędzy i za mało czasu. Chcieli mieć ciągle więcej. Więcej wszystkiego. Ciągle się bali tego, co może się zdarzyć, więc na wszelki wypadek nosili ze sobą parasole.

– Czarne parasole.

– No jasne.

– Rozumiem – pokiwałam głową. – Znam takich ludzi. Zawsze spodziewają się najgorszego. Tak się ciągle wszystkim martwią, że nie mają czasu, żeby pomyśleć o tym, co dobrego już im się zdarzyło.

– Bo ciągle są zajęci martwieniem się o przyszłość? – domyślił się kot Kolumb.

– Tak – powiedziałam. – Martwią się, dręczą się i nie mogą spać. I nigdy nie widzą tego dobrego, co mają już teraz.

– Hmmm – zamruczał kot Kolumb. – Znałem kiedyś pewnego krokodyla, który…… – i nagle urwał. – Opowiem ci o tym innym razem.

Rozdział 4
To czary

Wędrowiec z Krainy Czarnych Parasoli długo podróżował po świecie. Przez lasy i wioski, przez pola i rzeki, przez góry i doliny.

– Czy widzieliście Złotego Ptaka? – pytał.

– On nie istnieje! – odpowiadali mu ludzie.

– Znajdę go – upierał się Hieronim i ruszał w dalszą drogę.

– Czy widzieliście zaczarowanego ptaka? – pytał w następnym kraju.

Ludzie kręcili przecząco głowami, bo oni też nie mieli pojęcia gdzie go szukać. Mijały dni i tygodnie. Hieronim zatrzymywał się na noc w małych hotelach, a rano szedł dalej. I pewnego dnia zatrzymał się na skraju wielkiego pola, na którym rosło złote zboże. Poruszył nosem i poczuł w powietrzu coś niezwykłego.

Dojrzałe zboże falowało pod ciepłym wiatrem. Wysoko pod niebem unosił się skowronek i śpiewał tak głośno i radośnie, że usłyszał go nawet przybysz z Krainy Czarnych Parasoli.

– Hm… – powiedział, bo zupełnie nie wiedział co ma o tym myśleć.

To miejsce było inne od wszystkich, jakie dotychczas widział! Jakby dziwnie bardziej złociste, bardziej ciepłe i bardziej łagodne. Nawet ścieżka pod jego stopami prowadziła go jakby bardziej przyjaźnie, a bzyczące w zaroślach komary gryzły go w gołe kostki z jakąś dziwną przyjemnością.

– Hm… – powtórzył Hieronim i stanął. – Ciekawe gdzie ja jestem.

Jego czarny parasol zaskrzypiał w odpowiedzi. Hieronim spojrzał na niego ze zdziwieniem. Nawet jego własny ulubiony czarny parasol wydawał się dziwnie odmieniony! Niespodziewanie stał się lekki, w srebrzyste cętki i pogodnie furkotał w ciepłym wietrze.

– To niebezpieczne miejsce – pomyślał Hieronim i rozejrzał się podejrzliwie. – Tutaj dzieje się coś złego!

– To czary – zaszumiały drzewa. – To magiczna siła uśmiech-niętego myślenia! To najpiękniejsze czary na świecie!…

Największa na świecie organizacja naukowa i oświatowa – Towarzystwo National Geographic – powstała w 1888 roku, aby „rozwijać i upowszechniać wiedzę geograficzną”. Od tego czasu Towarzystwo finansuje wyprawy naukowe i prace badawcze oraz popularyzuje wiedzę o świecie wśród ponad 9 milionów swoich członków.

Magazyn National Geographic oraz książki, programy telewizyjne, filmy wideo i DVD, a także mapy i atlasy wydawane przez Towarzystwo National Geographic uczą i inspirują.

Członkami Towarzystwa są wszyscy prenumeratorzy Magazynu, którzy opłacając prenumeratę współfinansują jego działalność.

Więcej informacji na temat działalności Towarzystwa można uzyskać na stronach internetowych: www.nationalgeographic.pl oraz na łamach Magazynu National Geographic po polsku.

Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa Licencjobiorca National Geographic Society ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa

© Copyright for the edition branded National Geographic Society © 2013 National Geographic. All rights reserved

© 2013 Copyright for the text, photos and drawings by Beata Pawlikowska

Dział handlowy: tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42; fax ( 48 22) 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa: Dział Obsługi Klienta, tel. (48 22) 360 37 77

Tekst, fotografie: Beata Pawlikowska

Rysunki: Ryszard Dąbrowski (tata), Michał Dąbrowski (syn)

Projekt okładki: Beata Pawlikowska i Maciej Szymanowicz

Opracowanie graficzne: Beata Pawlikowska i Maciej Szymanowicz

DTP: Maciej Szymanowicz

ISBN: 978-83-7596-523-0

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie, w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.