Spis treści

- Londyn. Pięciobój olimpijski

- Werona. Nie będę Julią

- Innsbruck. Narty rządzą

- Erywań. Metropolia pełną gębą

- Dublin. Miasto Wikingów

- Lizbona. Okno na świat

- Petersburg. Miasto trojga imion

- San Francisco. Miasto Idealne

- Ateny. W cieniu Akropolu

- Walencja. Miasto w ogniu

- Berlin. Wrzuć na luz

- Odessa. Miasto pisarzy

- Bruksela. Stolica Europy

- Stambuł. Duża dawka orientu

- Dubrovnik. Perła Adriatyku

- Zurych. Złap oddech

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Bruksela to nie tylko Parlament Europejski i przemykający w pośpiechu posłowie w krawatach. Werona nie jest wyłącznie miastem zakochanych, choć legenda Romea i Julii na każdym kroku towarzyszy przyjezdnym. Petersburg to nie tylko białe noce i Ermitaż, a Zurych oferuje znacznie więcej niż dobrą czekoladę, szwajcarskie zegarki i godne zaufania banki.

Do Innsbrucka warto pojechać na narty w wydaniu alpejskim, ale trzeba pamiętać, że w tym mieście spędzi się ciekawie czas także poza stokami. W Atenach zobaczy się dużo więcej fascynujących miejsc niż tylko Partenon…

Każde z opisywanych w tej książce miast może być bardziej zaskakujące i ciekawsze niż pierwsze skojarzenia, jakie przychodzą nam do głowy, gdy o nich myślimy.

Redakcja Travelera przygotowała dla Was 16 wycieczek po najpiękniejszych miastach na weekend, czyli aż 792 inspirujące godziny w drodze. Mam jednak nadzieję, że to będzie tylko wstęp do Waszego odkrywania tych miejsc.

MICHAŁ KACZMARSKI

Warszawiak, od kilku lat mieszkający i pracujący w Londynie jako dziennikarz fDi Magazine, dodatku do Financial Timesa podejmującego tematy związane z inwestycjami zagranicznymi.

Tylko z pozoru Londyn jest oklepany. Praktycznie każda z dzielnic to inny świat. Jeśli twój pobyt tutaj ograniczy się do fotografowania piętrowych autobusów, budek telefonicznych i taksówek oraz wystawania w potwornie długich kolejkach do największych atrakcji turystycznych, poznasz nie stolicę Wielkiej Brytanii, ale lunapark

Londyn doskonale wykorzystał swoją szansę jako gospodarz olimpiady. Dzielnice, w których powstały sportowe budowle, do niedawna należały do najbardziej zaniedbanych. Teraz zapełniły się parkami, centrami handlowymi i drogimi apartamentami. Najlepszym miejscem, by to zobaczyć, jest Greenwich. Kursuje stąd Emirates Air Line – kolejka gondolowa między halą 02 Arena (tu rozgrywały się mecze koszykarskie i pokazy gimnastyki artystycznej) a ExCeL Centre (miejsce zmagań mistrzów sztuk walki i ciężarowców). Kontynuując podróż kolejką Docklands Light Railway (DLR), warto również dotrzeć do Parku Olimpijskiego położonego we wschodniej części stolicy (stacja Pudding Mili Lane). Można tu podziwiać nowoczesne konstrukcje, takie jak Stadion Olimpijski czy stalowa wieża obserwacyjna. Zapraszam w podróż po dzisiejszym Londynie na pięć sposobów. Żeby zobaczyć prawdziwą twarz miasta, które żyje zgodnie z zasadą work hard, play even harder, musisz zejść z utartych szlaków.

1 sposób:

Londyn nowoczesny. Od średniowiecza w awangardzie. Pomijając wpadki architektoniczne, takie jak The Shard (najwyższy budynek w Europie Zachodniej, który wygląda jak oszklona wieża telewizyjna), stolica Wielkiej Brytanii od zawsze zadziwia nowymi rozwiązaniami urbanistycznymi. Podróż po modernistycznym obliczu miasta można zacząć od Canary Wharf – kompleksu biurowego stanowiącego londyńską wersję Manhattanu. Najszybciej i najwygodniej dotrzemy tu kolejką DLR (przystanek Cutty Sark).

SYMBOLE LONDYNU: BIG BEN I BUDKA TELEFONICZNA

BIG BEN TO POTOCZNA NAZWA ZEGARA, DZWONU I WIEŻY PAŁACU WESTMINSTERSKIEGO

System zautomatyzowanych kolei naziemnych przypomina nieco metro w Chicago, a jego trasa pozwala na zobaczenie typowych dzielnic Londynu – połączenia nowoczesnych apartamentowców i budynków komunalnych nieco podobnych do mrówkowców z polskich miast. Samo Canary Wharf to dowód, że poszczególne dzielnice żyją własnym życiem, wciąż się odradzając i zmieniając. W latach 80. tutejszy krajobraz zdominowany był przez zrujnowane doki, a dekadę później – dźwigi i koparki. Obecnie na obszarze 730 tys. m^2, gęsto obsadzonym drapaczami chmur, pracuje aż 90 tys. osób, a w godzinach lunchu puby i restauracje zapełniają się mrowiem finansistów. Jednak po tym, jak pracownicy biurowi rozjadą się do domów, a ulice opustoszeją, widać, że Canary Wharf musi jeszcze poczekać, zanim stanie się pełnoprawnym elementem londyńskiego krajobrazu.

2 sposób:

Londyn zielony. Wybudowany w XIX w. Regent’s Canal jest doskonałym przykładem paradoksów tego miasta. Biegnący z południa na północ prawie 14-kilometrowy szlak wodny to oaza spokoju w wiecznie zagonionym mieście. Wędrówkę najlepiej zacząć od dzielnicy Camden Town. W weekendy szturmują ją setki turystów, a w ślad za nimi namolni sprzedawcy tandetnych pamiątek. Wielbiciele podrabianych ray-banów i koszulek z Che Guevarą niech zostaną na głównych ulicach, my natomiast możemy się rozkoszować sielankową atmosferą Regent’s Canal, odkrywając przepiękne edwardiańskie rezydencje, przytulne puby i podglądając życie ludzi mieszkających na barkach. Jeśli zawędrujemy na północ, dotrzemy do Maida Vale, dzielnicy zamieszkiwanej przez londyńską elitę, która ponad złoto i blichtr South Kensington ceni sobie zieleń i anonimowość.

Nieopodal znajdziemy również Regent’s Park, Hyde Park oraz Hampstead Heath, czyli największe parki w mieście. Kierując się na południe, dotrzemy do Shoreditch – kolebki hipsterów. Pełno tu butików z alternatywną odzieżą i restauracji z organiczną żywnością. A także barów ze zdecydowanie mniej organicznymi drinkami, za to ze świetnymi koncertami muzyki indie. Jeśli trafimy tu w niedzielny poranek, odwiedźmy Columbia Flower Market. Nawet jeśli zakup sadzonek pomidorów albo drzewka cytrynowego niespecjalnie rozpala naszą wyobraźnię, oglądanie sprzedawców wykrzykujących nazwy i ceny kwiatów oraz typowych mieszkańców Shoreditch (w za dużych swetrach, dziwnych fryzurach i grubych oprawkach okularów), gmerających w gąszczu doniczek z bazylią i tymiankiem, to atrakcja sama w sobie.

PAŁAC WESTMINSTERSKI

3 sposób:

Londyn sielankowy. Z Columbia Flower Market już niedaleko do Hackney City Farm. Ponieważ szanse na spotkanie rodziny królewskiej są nikłe, lepiej postawić na pewniaka – świnie, osły i kozy, oraz koguty, które królują na miejskiej farmie. Londyn, ze swoimi prestiżowymi klubami, ultradrogimi sklepami, rezydencjami i restauracjami, może oszałamiać. Tym bardziej więc widok zwierzaków wygrzewających się na słońcu, skubiących trawę i wcinających owies, pozwala na chwilę wytchnienia i poczucia, że nawet tutaj może być swojsko i przaśnie. Położona na terenie farmy kawiarnia Frizzante nie ma w sobie jednak nic z przaśności. Choć jej wystrój nie jest specjalnie wyszukany, w menu znajdziemy takie perełki jak gnocchi z dyni czy zapiekane ośmiornice.

4 sposób:

Londyn turystyczny. Kto wciąż czuje niedosyt i koniecznie chce zobaczyć najbardziej turystyczne atrakcje Londynu, także nie jest skazany na sztampę. Większość przybyszów zwiedza miasto metrem. Fakt, dzięki temu można szybko zobaczyć dużą część metropolii. Ja jednak polecam pieszą trasę wzdłuż Tamizy, gdzie zazwyczaj mieszkańcy zabierają swoich gości. Taki spacer sprawia przyjemność nie tylko przyjezdnym, ale też osobom, które mieszkają tu od lat.

Rzeczny szlak zaczynamy przy pałacu westminsterskim. Znajduje się tu siedziba brytyjskiego parlamentu, a w położonym nieopodal opactwie westminsterskim odbywają się koronacje i królewskie śluby. Tu również, w północnej części kompleksu, stoi legendarna wieża zegarowa – jeden z symboli metropolii. Co ciekawe, przydomek „Big Ben” określa nie samą wieżę, ale jedynie znajdujący się wewnątrz niej 14-tonowy dzwon.

TOWER BRIDGE

WIDOK Z KATEDRY ŚW. PAWŁA

Spod budynku parlamentu najlepiej skierować się w stronę mostu westminsterskiego, kontynuując zwiedzanie po południowej stronie miasta. Pierwszym rzucającym się w oczy elementem nabrzeża jest koło młyńskie – London Eye.

Półgodzinna przejażdżka gondolą zapewnia spektakularne widoki, ale zanim uda się do owej gondoli wejść, trzeba najpierw odczekać swoje w gigantycznej kolejce, a potem słono zapłacić za bilet. Lepiej więc uzbroić się w cierpliwość i skorzystać z innych punktów widokowych na trasie.

5 sposób:

Londyn komercyjny. Idąc dalej na wschód, miniemy Royal Festival Hall i National Theater. Budowle te, zaprojektowane w latach 50. i 60. XX w., mają posępne, brutalistyczne bryły. Jednak w otatniej dekadzie przeszły gruntowną rewitalizację i stanowią przykład na to, jak można zmienić oblicze budynków. Podświetlone na niebiesko, zielono i różowo stanowią kontrast dla widocznego na drugim brzegu, oblanego ciepłym żółtym światłem gmachu parlamentu. Podążając dalej wzdłuż Tamizy, zobaczymy charakterystyczną wieżę Oxo. Tak naprawdę to nazwa kostek rosołowych. Gdy w latach 20. ubiegłego wieku ich producent nie otrzymał zgody od władz miasta na zawieszenie tablicy reklamowej, zaprojektował okna gmachu tak, by przedstawiały nazwę firmy. Efekt? Bez wątpienia najbardziej spektakularna reklama przypraw do zupy. A przy okazji dowód na to, że nie tylko Polak, ale i Anglik potrafi.

Dalszy spacer wzdłuż nabrzeża doprowadzi nas do Tate Modern, galerii sztuki nowoczesnej, którą rocznie odwiedza prawie 5 min osób. Wynika to raczej z tego, że wstęp do galerii jest darmowy, niż z wysokiego poziomu wystaw, niemniej jednak warto tam zajrzeć z dwóch powodów. Po pierwsze to kolejny przykład tego, jak sprytnie można ożywić chłodne i niespecjalnie urodziwe budynki projektowane w połowie ubiegłego stulecia. Po drugie restauracja położona na siódmym piętrze Tate to doskonały punkt widokowy. Pozwala ona rozkoszować się widokiem monumentalnej kopuły katedry św. Pawła położonej po drugiej stronie rzeki.

KUCHNIA RODEM Z INDII

PRZYJEZDNY CYRK

Po wyjściu z galerii przejdziemy obok Millenium Bridge. Wchodząc na most, warto zwrócić uwagę na ciekawe połączenie jego futurystycznej konstrukcji z klasyczną architekturą City – centrum finansowego położonego po drugiej stronie rzeki. Jeśli zdecydujemy się przejść przez most, po duchowych doznaniach w katedrze św. Pawła będziemy mogli się oddać bardziej przyziemnym uciechom w centrum handlowo-biurowym One New Change. Chociaż najbardziej popularną ulicą zakupową Londynu jest licząca 300 sklepów Oxford Street (rocznie szturmuje ją ponad 200 mln osób), moim zdaniem dużo przyjemniej szukać zakupowych okazji właśnie w londyńskim City. W weekendy nie ma tu zbyt wielu osób, a obecność sklepów sieciowych sprawia, że można znaleźć tu coś na każdą kieszeń. Na szóstym piętrze centrum znajduje się natomiast Madison Restaurant, w której przesympatyczna obsługa zapewni nam równie sympatyczne miejsce w ogródku restauracyjnym. Warto tu wstąpić, chociażby dla widoków oraz wysmakowanego wnętrza.

Tylko w Londynie w jeden weekend można zajadać się ośmiornicami, podglądać życie zwierząt gospodarskich, a potem wsiąść do naziemnej kolejki i podziwiać nowoczesne biurowce, kompleksy sportowe oraz wielowiekowe katedry i pałace. Stolica Wielkiej Brytanii kryje w sobie wiele niespodzianek, a londyński mikrokosmos to źródło ciągłych odkryć nawet dla osób, które mieszkają tu od lat. Przekonuję się o tym niemal codziennie.

LEADENHALL MARKET, JEDEN Z NAJSTARSZYCH W LONDYNIE

ALEKSANDRA BOĆKOWSKA

Redaktorka i dziennikarka. W przeszłości związana z Gazetą Wyborczą, Newsweekiem, Panią i Elle. Autorka książki o kobietach, dzięki którym żyje się przyjemniej: One za tym stoją. Lubi czytać, gotować i jeździć, najchętniej do Włoch.

Dramat Szekspira o parze romantycznych kochanków do dziś przynosi miastu sławę.
Ja też jadę w sprawie miłości i przekonuję się, że ona niejedno ma imię

Czuję przyjemne drżenie serca, gdy buszując po sklepach, znajduję coś wyjątkowego. Jego intensywne bicie po trzecim espresso. I rozkosz spacerów wąskimi uliczkami. Przede mną dwa dni pożądania… Ups! Freudowski błąd! Podążania tropem miłości.

1 dzień:

Śniadanie wśród książek? Brzmi kusząco. Idę więc do baru Della Libreria przy księgarni Gheduzzi (Corso Sant’ Anastasia). Zamawiam cappuccino, a do tego croissanta. Nie najadam się przesadnie, ale zachwycam wnętrzem: długa sala, książki pod sufit, a wszystko w kamienicy, której historia sięga średniowiecza. W dodatku w ścisłym centrum. Dobry punkt na rozpoczęcie wycieczki. Zanim na dobre zacznę zwiedzanie, chcę spojrzeć na Weronę z góry. Wieża Torre dei Lamberti wydaje się idealnym punktem widokowym. Pokonuję więc 368 stopni i mam, co chciałam: Weronę jak na dłoni. Oszałamia. Nieregularny czworobok Piazza delle Erbe, dachy w przygaszonej czerwieni, dzwonnice licznych kościołów, rzeka, a za nią wzgórza.

Kameralna dziś Werona w XII i XIII w. była potężnym miastem-państwem rządzonym przez despotycznych władców z rodu della Scala. Pamiątki po nich oglądam u stóp Torre dei Lamberti, w okolicy Piazza dei Signori zwanym też placem Dantego (wygnany z Florencji poeta znalazł tutaj schronienie). Wąskie przejście między Palazzo degli Scaligeri a Palazzo del Capitano prowadzi do Arche Scaligere – monumentalnych grobowców rodu, z których największy, Cangrande I, umieszczono nad wejściem do kościoła Santa Maria Antica. W okolicy jest jeszcze gratka: Dom Romea, czyli XIV-wieczna kamienica, w której według legendy mieli mieszkać Montecchi (Arche Scaligere 2–4).

Wiadomo jednak, że w uczuciach wiarygodne są raczej dziewczyny, więc zakochani, mniej lub bardziej szczęśliwie, pielgrzymują do Domu Julii (Via Cappello 23). Nie jest przesądzone, czy Julia istniała naprawdę, ale pewne jest, że nikt z jej rodziny nigdy tu nie mieszkał. Muzeum powstało na początku XX w., a balkon dobudowano krótko przed II wojną światową. Do niedawna można było przyklejać do ściany w bramie listy do Julii, teraz jedną ścianę przeznaczono na odręczne wyznania miłosne. Listy trzeba wysłać pocztą (Club di Giulietta – The Juliet Club, Via Galilei 3 – 37100 Verona) albo przez internet (info@julietclub.com). Na większość odpisują, w imieniu Julii, wolontariusze. Najciekawsze wygrywają w walentynkowym konkursie.

Ja w miłości jestem staroświecka i nie lubię tłumu. Pod Domem Julii robię sobie tylko pamiątkowe zdjęcie z balkonem w tle i czym prędzej uciekam. Wąskimi uliczkami, o tej porze (około 13.00) już szykującymi się do sjesty, idę w kierunku Piazza Bra. Zanim wszystko się zamknie, chcę zjeść lunch w jednej z knajpek przy Il Liston. To szeroki trotuar, gdzie w dawnych wiekach mogli przechadzać się tylko arystokraci „z listy”. Dziś w restauracjach przesiadują turyści. Nie oczekuję pyszności, jednak w trattorii Liston 12 zjadam zaskakująco smaczne focaccio z szynką parmeńską. Tak naprawdę tu jednak liczy się widok. Główną atrakcją Piazza Bra jest bowiem Arena – amfiteatr starszy nawet niż znacznie bardziej słynne rzymskie Koloseum.

Gdy w latach 40. I w. n.e. zbudowano Arenę, na jej widowni mogło zasiąść 30 tys. osób. W XII w. trzęsienie ziemi zniszczyło otaczającą ją 32-metrową ścianę. Dwa łuki ostały się jednak do dziś. Przechadzam się po marmurowej widowni (odbudowanej na przełomie XVI i XVII w.), wspinam się oczywiście na najwyższy, 44. rząd. Widok nie jest tak oszałamiający jak z wieży Lambertich, ale też robi wrażenie. Obiecuję sobie, że kiedyś wrócę tu w lecie, gdy odbywają się festiwale operowe. W takich warunkach chyba nawet ja, nieczuła na muzykę, pokocham operę.

Nieduże włoskie miasta charakteryzują się tym, że jest W nich dużo kościołów, a w wielu z nich można natknąć się na dzieła sztuki, które w każdym innym kraju eksponowano by z pietyzmem w prestiżowych muzeach. Nie inaczej jest w Weronie. Czasu mam niewiele, więc z czterdziestu wybieram cztery świątynie. W pochodzącej z XII w. katedrze oglądam Wniebowstąpienie Tycjana. W bazylice św. Zenona podziwiam romańską architekturę: 72-metrową dzwonnicę, drzwi z brązu, na których ukazano sceny biblijne, a na deser – tryptyk Andrei Mantegny Matka Boska z Dzieciątkiem wśród świętych. W gotyckim kościele Sant’Anastasia nigdy nie skończono budowy fasady, ale jest największy w Weronie. Po prawej stronie od ołtarza zachwyca fresk Pisanella Święty Jerzy i księżniczka. Kościół San Francesco al Corso odwiedzam, bo w Weronie nie można uciec od Julii. Tu znajduje się jej domniemany grób. Schowany w ciemnej krypcie wygląda trochę jak kamienna wanna, ale nie przeszkadza to werońskim pannom młodym składać tu ślubnych bukietów. Sam kościół, nieduży i ozdobiony freskami, jest urzekający.

NA PAMIĄTKĘ MAGNES Z WERONĄ

Nasycona sztuką idę poszukać smaków miłości. A czy można sobie wyobrazić coś lepszego niż lody pistacjowe? Kieruję się więc ku Adydze i tuż przy Ponte Pietra znajduję polecaną przez przyjaciółki gelaterię Artigianale Ponte Pietra (Via Ponte Pietra 23). Uprzedzały mnie, że lody są tu najlepsze na świecie i że ich mężowie, na co dzień stroniący od słodyczy, wracali po drugą porcję. Nie spodziewałam się jednak, że mogą być aż tak dobre. Lodziarnię prowadzą bracia Mirko i Stefano (to on kręci te lody!).

Skoro już tu jestem, zaglądam na Ponte di Pietra – kamienny most odbudowany po II wojnie (oryginał pochodzi z I w. n.e.). Na drugą stronę rzeki przeprawię się jutro, ale już dziś z zachwytem patrzę na Adygę, która właśnie w tym miejscu gwałtownie zakręca. Włosi nie byliby sobą, gdyby nie dostrzegli, że Adyga w Weronie układa się w zgrabne podwójne S. Jak sposare („wychodzić za mąż”). Ja nie byłabym sobą, gdybym nie pomyślała: S jak singielka. Ewentualnie: samotność i smutek. No chyba że seks.

Na razie wybieram spacer. Wzdłuż zakola Adygi docieram aż do Castelvecchio. Ta XIV-wieczna forteca dziś jest miejskim muzeum. W środku pierwszorzędni mistrzowie: Bellini, Tintoretto, Pisanello.

Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

Licencjobiorca National Geographie Society

ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa

© Copyright for the edition branded National Geographic Society

© 2012 National Geographic. All rights reserved

© Copyright by Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

Dział handlowy: tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42; fax (48 22) 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa: Dział Obsługi Klienta, tel. (48 22) 360 37 77

Redakcja: Barbara Żukowska

Projekt graficznyi i okładka: Wiola Wiśniewska

Kartograf: Joanna Kopka

Fotoedycja: Izabela Idziak

Korekta: Tomasz Cholaś

Przygotowanie do druku: Krzysztof Stypułkowski

Redaktor prowadząca: Agnieszka Radzikowska

ISBN: 978-83-7596-586-5

National Geographic i żółta ramka są zarejestrowanymi znakami towarowymi National Geographic Society.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.