Martyna Wojciechowska

AUSTRALIA

Największa na świecie organizacja naukowa i oświatowa – Towarzystwo National Geographic – powstała w 1888 roku, aby „rozwijać i upowszechniać wiedzę geograficzną”. Od tego czasu Towarzystwo finansuje wyprawy naukowe, prace badawcze oraz popularyzuje wiedzę o świecie wśród ponad 9 milionów swoich członków. Magazyn National Geographic oraz książki, programy telewizyjne, filmy, a także mapy i atlasy wydawane przez Towarzystwo National Geographic uczą i inspirują.

Członkami Towarzystwa są wszyscy prenumeratorzy magazynu, którzy opłacając prenumeratę, współfinansują jego działalność. Więcej informacji na temat działalności Towarzystwa można uzyskać na stronie internetowej www.nationalgeographic.pl oraz na łamach magazynu National Geographic po polsku.

Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

Licencjobiorca National Geographic Society

ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa

„Kobieta na krańcu świata” © copyright by TVN SA 2013

© Copyright for the edition branded National Geographic Society

© 2013 National Geographic. All rights reserved

© 2013 Copyright for the text Martyna Wojciechowska

© 2013 Copyright for the photos Małgorzata Łupina

Dział handlowy: tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42;

fax (48 22) 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa: Dział Obsługi Klienta, tel. (48 22) 360 37 77

Projekt graficzny, okładka: Wojciech Franus

Ilustracja na okładce: Michał Barański

Zdjęcia: Małgorzata Łupina

Shutterstock

Fotoedycja: Agnieszka Franus

Konsultacja merytoryczna: dr Robert Andrzej Dul

Współpraca redakcyjna: Katarzyna Frydrych

Research: Ania Janik

Korekta: Tomasz Cholaś

ISBN: 978-83-7596-516-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

WSTĘP

Australia kojarzy się z „Ptakami ciernistych krzewów” – serialem uznawanym za jeden z najbardziej romantycznych w historii telewizji, kiedy to cała Polska zamierała, by śledzić historię Maggi i księdza Ralpha granego przez Richarda Chamberlaina. Albo z „Powrotem do Edenu”, gdzie z kolei Stephanie, z brzydkiego kaczątka zmieniała się w pięknego łabędzia. Był też „Krokodyl Dundee”, zwariowana „Priscilla, królowa pustyni”, no i wreszcie „Matrix”, którego twórcy, czyli rodzeństwo Wachowskich, mieszkają właśnie w Australii. Tutaj też ma dom piękna Nicole Kidman, swoje ranczo posiada Russell Crowe, czyli Gladiator, stąd pochodzi Guy Pearce i Kylie Minogue, która zaśpiewała „I Should Be So Lucky” i słodkie „Especially for You” w duecie z Jasonem Donovanem. Kolejnymi gwiazdami o australijskich korzeniach są Hugh Jackman, Mad Max i Braveheart Mel Gibson, niezapomniana królowa Elżbieta, czyli Cate Blanchett, Eric Bana – Hektor spod Troi. Naomi Watts, która była narzeczoną King Konga, i nieodżałowany, świętej pamięci Heath Ledger. W Australii narodził się zespół AC/DC, łapał krokodyle Steve Irwin, a piękna Elle MacPherson reklamowała swoim idealnym ciałem tutejsze plaże. Wreszcie żyją tu koale, najsłodsze miśki świata, są tu tysiące kilometrów cudownych bezludnych plaż, zjawiskowe kaniony, rafa koralowa, doskonałe do uprawiania wszelkich sportów wodnych fale i przestrzeń, której nie da się ogarnąć. Ten kraj-kon-tynent zapiera dech w piersiach z każdego poziomu: z góry, z ziemi i spod wody. Kiedyś obejrzałam książkę zatytułowaną „100 rzeczy, które musisz zrobić w Australii, zanim umrzesz”. I pomyślałam: dlaczego tak mało? Mogłabym wymienić jeszcze drugie tyle.

Kiedyś było to miejsce, gdzie za karę wysyłano skazańców, dziś jest to kraj, w którym wielu ludzi chciałoby zamieszkać z własnego wyboru. A jeszcze więcej – zobaczyć go na własne oczy. Szkoda, że ten eden leży aż na antypodach. Ale z drugiej strony dzieli nas od niego zaledwie kilkanaście godzin lotu.

AUSTRALIA

HISTORIA AUSTRALII

Aborygeni, rdzenna ludność Australii, przybyli na wyspę 50 tysięcy lat temu z Azji i bardzo długo byli jedynymi mieszkańcami tego kontynentu. Pierwsi Europejczycy dotarli tu na początku XVI wieku i byli to Holendrzy. Jednak Australię „oficjalnie” odkrył dopiero wiek później – w 1770 roku – brytyjski żeglarz, kapitan James Cook, który zacumował statek przy Zatoce Botanicznej, tej samej, nad którą leży Sydney. Nowe tereny przyłączono do Imperium Brytyjskiego i nazwano Nową Południową Walią. Kilkanaście lat później uznano, że do kolonizacji nowych ziem można wykorzystać skazańców. Pierwsi przybyli tu już w 1788 roku – 778 osób plus żołnierze do utrzymania porządku i zarządcy. Do 1868 roku, kiedy zakończono definitywnie ekspediowanie więźniów do Australii, zesłano ich tu ponad 160 tysięcy. Wraz z napływem nowej ludności pogarszała się sytuacja Aborygenów. Nie byli oni w stanie opierać się osadnikom spychającym ich z żyznych terenów położonych nad oceanem w głąb kontynentu. Przejmowano nie tylko ich ziemię, pozbawiano ich też praw i odbierano dzieci, które dawano na wychowanie białym – ten okrutny proceder trwał aż do lat 60. XX wieku. Trzydzieści lat później przyznano rdzennym mieszkańcom Australii prawo do ziemi, której odebranie uznano za bezprawne. Mimo takich początków Australia dziś ma mniejszą przestępczość niż większość krajów Europy i należy do najbogatszych państw świata.

INFORMACJE

Australia to zarówno najmniejszy kontynent na ziemi - ma 7,7 mln km² powierzchni, jak i szósty co do wielkości kraj na świecie. Należą do niej również liczne wyspy, w tym leżąca na południowym zachodzie Tasmania (68,4 tys. km²), najmniejszy stan tego kraju. Australia jest monarchią konstytucyjną, na czele której stoi brytyjska królowa Elżbieta II, a reprezentuje ją gubernator generalny. Jest nim Quentin Alice Louise Bryce, z wykształcenia prawniczka. Pani Bryce ma prawo w imieniu królowej mianować ministrów i sędziów, może też rozwiązać parlament oraz podpisywać ustawy. Premierem Australii jest kolejna kobieta, również z zawodu prawniczka – Julia Gillard, która urodziła się w Wielkiej Brytanii. Pani Gillard jest także pierwszą kobietą sprawującą ten urząd w Australii. Premiera powołuje gubernator generalny, ale jest to czysta formalność – podobnie jak w innych krajach zwykle zostaje nim lider partii, która wygrała wybory. Australia dzieli się na stany, a każdy z nich ma swojego premiera. Premier Gillard sprawuje władzę na szczeblu federalnym. Australia jest członkiem Wspólnoty Narodów (Commonwealth of Nations), międzynarodowej organizacji zrzeszającej państwa będące dawnymi koloniami brytyjskimi.

Niektóre z nich, jak chociażby Australia, Kanada, Nowa Zelandia, Jamajka, uznają brytyjskiego monarchę za głowę swojego kraju. Australia podzielona jest na 6 stanów i dwa terytoria.

POWIERZCHNIA

Australia jest jednym z najbardziej płaskich krajów świata, średnia wysokość nie przekracza tu 330 m. Najwyższym punktem kontynentu jest Góra Kościuszki, która ma 2228 m n.p.m. Została odkryta i nazwana przez polskiego podróżnika i geologa Pawła Edmunda Strzeleckiego. Australia ma 4 tys. km ze wschodu na zachód, czyli tyle ile mniej więcej dzieli Warszawę od Lizbony. I niewiele mniej z północy na południe – 3600 km. Długość linii brzegowej to spektakularne 34 tys. km. Australia oblewana jest wodami trzech oceanów.

WALUTA

Dolar australijski

(AUD) 1 AUD = 3,2 PLN

MIESZKAŃCY

Australia ma 22,5 mln obywateli i jest jednym z najrzadziej zamieszkanych krajów świata (2,8 osoby na km²). Większość Australijczyków żyje w miastach, a co czwarty urodził się poza Australią. 80 proc. ludzi żyje na wąskim pasie ziemi wzdłuż wybrzeża kontynentu. Dlatego mówi się, że prawie każdy Australijczyk ma na plażę nie dalej niż 50 km.

Angloaustralijczycy stanowią 70 proc. ogółu obywateli, Brytyjczycy 6 proc., Aborygeni to niewiele ponad 2 proc., czyli 500 tys. osób. Dalsze miejsca zajmują Chińczycy, Filipińczycy.

Według badań wykonanych w 2007 r. 22 proc. mieszkańców Australii miało za przodków skazańców. Średnia wieku Australijczyków wynosi 38 lat, a przyrost naturalny to 1,1 proc.

Canberra jest stolicą Australii, ma 320 tys. mieszkańców. Leży w Alpach Australijskich, w południowo-wschodniej części wyspy. Największe miasto to Sydney z 4,3 mln mieszkańców, ściga je Melbourne z 4 mln, kolejne to Brisbane 1,8 mln i Perth 1,6 mln.

KLIMAT

Australia jest jednym z najsuchszych kontynentów świata. Pory roku są dokładnie odwrotne niż u nas. Kiedy u nas jest zima, czyli od grudnia do lutego, w Australii panuje lato. Jesień trwa od marca do maja, potem jest zima i od września do listopada wiosna.

W Sydney jest około 340 słonecznych dni w roku. Latem temperatury sięgają tam 26°C, a wilgotność przekracza 65 proc. Zimą jest średnio o 10 stopni chłodniej. Największe opady deszczu nawiedzają Sydney od marca do czerwca. Temperatury w poszczególnych stanach różnią się o kilka stopni. Pora deszczowa w Wiktorii, której stolicą jest Melbourne, trwa od maja do października, w Adelaide (Australia Południowa), najsuchszej z australijskich stolic, najintensywniej pada w czerwcu, w Perth (Australia Zachodnia) najcieplej jest w lutym, z temperaturami przekraczającymi 31°C, deszcz pada tu od maja do września. Wybrzeża położonego na północy Queenslandu od listopada do maja nawiedzają tropikalne cyklony. Przez Alice Springs w Terytorium Północnym wiosną przetaczają się burze z piorunami i burze piaskowe.

KIEDY JECHAĆ, CZYM, ZA ILE

26 stycznia przypada narodowe święto Australii. Upamiętnia ono dzień, w którym do wybrzeży kontynentu przybił pierwszy statek ze skazańcami. W tym dniu świętuje cała Australia, a wiele imprez jest za darmo: występy muzyków, pokazy filmów, parady statków. Na plażach Sydney gromadzi się wówczas nawet 400 tys. ludzi.

Od 1 do 17 marca trwa Festiwal Win i Jedzenia w Melbourne. 300 tys. odwiedzających chce spróbować najdroższych i najbardziej wykwintnych potraw świata oraz napić się wybornych win, z jakich słynie Australia. Z pewnością nikt nie opuści tej imprezy głodny.

Australia to też wielkie wydarzenia sportowe. W styczniu odbywa się w Melbourne turniej tenisowy Australian Open, który corocznie przyciąga więcej gości niż jakakolwiek inna impreza sportowa. Marzec to Grand Prix Formuły i w Melbourne. Przez całe lato w Australii rozgrywane są mecze krykieta. Listopad to czas słynnych wyścigów konnych Melbourne Cup. Regaty z Sydney do Hobart na Tasmanii – jedne z najtrudniejszych i najbardziej prestiżowych na świecie – rozgrywane są 26 grudnia.

Do Australii z Polski nie ma bezpośrednich połączeń. Ale lata tam większość europejskich przewoźników. Niestety bilety nie należą do najtańszych, warto więc rozważyć opcję kupienia biletu np. do Bangkoku, skąd można tanimi liniami dostać się np. do Sydney.

NOCLEGI

Australię odwiedza około 6 mln turystów rocznie, nie licząc turystyki wewnętrznej, dlatego baza noclegowa jest tu bardzo bogata. Przy głównych drogach znajdziemy wiele moteli w rozsądnych cenach – w pokojach prysznic, telewizja, a nawet ekspres do kawy i lodówka. Niektóre w cenie oferują również śniadania. Jeżeli ktoś zamierza zatrzymać się w jakimś miejscu dłużej lub podróżuje w większym gronie, warto rozważyć opcję wynajęcia apartamentu lub domu. Podróżując po outbacku, można skorzystać z gościnności farmerów, którzy wynajmują pokoje. Wielu z nich oferuje też przejażdżki konne, pływanie, łowienie ryb i inne atrakcje, z których największą jest możliwość spróbowania, jak smakuje życie na ranczu.

Kempingi w Australii są świetnie wyposażone: mają elektryczność, toalety. Intrygującą propozycją są też noclegi w domkach na drzewach – najlepsze z nich na travel.ninemsn.com.au/holidaytype/ econature/682963/australias-best-treehouses - lub w hotelach zbudowanych pod ziemią. Słynie z nich górnicze zagłębie opalowe w Coober Pedy, w południowej Australii. Ceny za pokój dwuosobowy już od 120 AUD.

AMBASADY

Ambasada Australii w Polsce

Nautilus Building ul. Nowogrodzka 11, Warszawa tel. 022 696 50 00 fax 022 696 50 01 www.australia.pl

Ambasada RP w Canberze 7 Turrana Street 2600 ACT Canberra tel. +813 579 470 20 +81 907 733 84 15 fax +813 579 470 24

www.canberra.msz.gov.pl

WIZA

Podanie o wizę turystyczną do Australii (676) należy złożyć w ambasadzie Australii w Berlinie. Warto jednak rozważyć opcję starania się o wizę elektroniczną (e676). Należy to zrobić przez stronę www.immi.gov.au. Od 1.07.2007 r. wizy online dla Polaków są bezpłatne, za drukowane trzeba zapłacić 70 AUD i uzbroić się w cierpliwość, ponieważ oczekiwanie na wizę trwa około dwóch tygodni. Do wizy elektronicznej paszport nie jest wymagany – otrzymamy list z datą ważności wizy i warunkami. Zwykle wiza ważna jest rok od daty wystawienia – według przepisów imigracyjnych pozwala wjechać na 3, 6 lub 12 miesięcy. Uwaga! Przewożenie jakichkolwiek produktów spożywczych przez granicę Australii jest zabronione. Wszystkie zostaną skonfiskowane i zniszczone. Ma to na celu ochronę lokalnych gatunków przed chorobami.

PORADY DLA PODRÓŻNIKÓW

■ Każdego roku w Australii dochodzi do tysięcy kolizji samochodowych. Ich sprawcami w blisko 50 procentach są kangury i walabie, które wbiegają znienacka pod rozpędzone samochody. Należy zwrócić na to uwagę, jeżdżąc po zmroku, i ograniczyć prędkość.