Redakcja

Autor: Anna Telec, Katarzyna Wrońska-Zblewska

Redaktor: Krystyna Trojanowska, Anna Makarczuk

Kierownik grupy wydawniczej

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca:

Agnieszka Gorczyca

Kierownik produkcji:

Mariusz Jezierski

Korekta:

Zespół

Projekt okładki:

Piotr Fedorczyk

Skład:

Raster studio, N. Bogajczyk

Druk:

Drukarnia Miller

ISBN 978-83-269-4280-8

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Jak zawierać i rozwiązywać umowy o pracę. Zmiany na 2016” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Jak zawierać i rozwiązywać umowy o pracę. Zmiany na 2016” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Od redakcji,

podejmując po raz pierwszy pracę wiele osób zaczyna od stażu lub praktyki absolwenckiej. Następnie zazwyczaj pracodawca podpisuje z daną osobą umowę o pracę na okres próbny. Kolejną formą zatrudnienia jest z reguły umowa na czas określony. Ostatnim etapem zaś – umowa na czas nieokreślony. Każda z wymienionych podstaw zatrudnienia w różny sposób określa prawa i obowiązki zatrudnionego i pracodawcy. Aby nie popełniać błędów i nie mieć przykrych z tego tytułu konsekwencji w razie kontroli, warto je sobie od czasu do czasu przypominać. Podobnie ma się sprawa ze zwalnianiem pracownika. Z pozoru czytelne przepisy Kodeksu pracy i szczegółowych ustaw niosą jednak za sobą wiele wątpliwości i problemów. Stąd też warto zapoznać się z opinią specjalistów w tej dziedzinie, poznać aktualne stanowiska urzędów i orzecznictwo.

Celem tej publikacji o zatrudnianiu i zwalnianiu pracowników jest ułatwienie pracy służbom kadrowym w firmie, przede wszystkim poprzez zwrócenie uwagi na pewne istotne szczegóły, o których co prawda mówią obowiązujące przepisy, ale nie zawsze w sposób czytelny dla odbiorcy. Ponadto w trakcie codziennej pracy, rozliczeń, wypełniania stosu dokumentów nie ma czasu na studiowanie całego zbioru przepisów, zapoznawanie się z urzędowymi ich interpretacjami – szczególnie po dużej nowelizacji Kodeksu pracy w zakresie zawierania i rozwiązywania umów o pracę (zmiany od 22 lutego 2016 r.). Wątpliwości związane z tą zmianą przepisów wyjaśnia Katarzyna Wrońska-Zblewska – specjalista prawa pracy, od wielu lat zajmująca się zawodowo prawem pracy, autorka licznych publikacji z tego zakresu.

Z kolei mecenas Anna Telec, osoba świetnie znana w środowisku ekspertów z zakresu prawa pracy – wyjaśnia zawiłości prawne zarówno w przypadku zatrudniania, jak i zwalniana osób zatrudnionych. Książkę wzbogacają liczne, przytoczone przez autorkę, orzeczenia sądów – w tym w głównej mierze Sądu Najwyższego.

Niezwykle cenny, praktyczny dla specjalistów ds. kadr w firmach, jest komentarz autorki do każdego prezentowanego zagadnienia.

Za równie ważne należy uznać odpowiedzi naszego eksperta na pytania specjalistów, które zamieszczamy na końcu każdego rozdziału. Mecenas Anna Telec ma bowiem praktykę nie tylko jako prelegent, autor licznych publikacji z zakresu prawa pracy, ale również w przeszłości jako sędzia. Ma zatem, jako teoretyk i zarazem praktyk prawa pracy, szerokie spojrzenie na trudne, zawiłe i często niejednoznaczne kwestie dotyczące tej dziedziny prawa.

Życzymy pożytecznej lektury!

Rozdział 1.

Zatrudnianie pracowników – od stażu do umowy na czas nieokreślony

Droga zawodowa osoby wchodzącej na rynek pracy zaczyna się często od stażu lub praktyki absolwenckiej. Pierwsza forma zatrudnienia sensu stricto to zazwyczaj umowa o pracę na okres próbny, następnie umowa na czas określony, a potem umowa bezterminowa. Wszystkie wymienione podstawy zatrudnienia w różny sposób kształtują prawa i obowiązki stron. Warto je sobie przypomnieć w wolnej chwili. Tym bardziej że w trakcie codziennej pracy, rozliczeń, wypełniania stosu dokumentów specjaliści nie mają czasu na studiowanie całego Kodeksu pracy.

Staż i praktyka absolwencka

Staż i praktyka absolwencka, mimo pewnych podobieństw do umowy o pracę oraz stosowania do nich niektórych przepisów Kodeksu pracy, nie są źródłem powstania stosunku pracy, a stażysta i praktykant nie mają statusu pracownika. Pracodawca może po zakończeniu praktyki lub stażu zatrudnić stażystę lub praktykanta. Nie ma przy tym przeszkód, aby pierwszą umową o pracę była umowa na okres próbny, a potem umowy na czas określony – oczywiście na zasadach uregulowanych w Kodeksie pracy.

Ważne

Nie ma uniwersalnej definicji stażu, która pasowałaby do każdej sytuacji. Staż pracy to pojęcie niejednorodne także w systemie prawa. Na przykład ustawa o zawodzie lekarza posługuje się określeniem staż, przez który rozumie w istocie umowę o pracę zawieraną z lekarzem po studiach. Potocznie staż bywa mylony z praktykami obowiązkowymi na niektórych kierunkach studiów, a czasem z umową o pracę na okres próbny.

Staż osoby bezrobotnej

Szczególnym przypadkiem stażu jest staż bezrobotnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 34 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.), zwanej ustawą o promocji zatrudnienia, stażem jest nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą.

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie (art. 53 ust. 4 o promocji zatrudnienia).

Bezrobotnych należących do wskazanych w ustawie kategorii (m.in. bezrobotnych do 25. roku życia, powyżej 50. roku życia, bez kwalifikacji zawodowych lub niepełnosprawnych) starosta może skierować do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Bezrobotni do 25. roku życia powinni być skierowani m.in. na szkolenia lub staż w okresie 4 miesięcy od dnia rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Starosta może skierować do odbycia stażu na okres do 12 miesięcy bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30 lat.

Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych, wypłacane przez starostę.

Zgodnie z art. 72 ustawy o promocji zatrudnienia wysokość zasiłku wynosi 823,60 zł miesięcznie przez pierwsze 90 dni i 646,70 zł w kolejnych miesiącach posiadania prawa do zasiłku.

Wysokość zasiłku jest ponadto uzależniona od okresu uprawniającego do zasiłku:

80% podstawowej kwoty zasiłku – gdy okres uprawniający do zasiłku nie przekracza 5 lat, czyli:

– w pierwszych trzech miesiącach 823,60 zł  80% = 658,90 zł

– w kolejnych miesiącach 646,70 zł  80% = 517,40 zł.

Tak więc bezrobotnemu spełniającemu takie warunki przez pierwsze 3 miesiące wypłacane jest stypendium w kwocie = 658,90 zł  120% = 790,70 zł,

a w kolejnych miesiącach w kwocie = 517,40 zł  120% = 620,90 zł.

100% podstawowej kwoty zasiłku – w przypadku gdy okres uprawniający do zasiłku wynosi od 5 do 20 lat, czyli:

– w pierwszych trzech miesiącach 823,60 zł  100% = 823,60 zł;

– w kolejnych miesiącach 646,70 zł  100% = 646,70 zł.

Tak więc bezrobotnemu spełniającemu takie warunki przez pierwsze 3 miesiące wypłacane jest stypendium w kwocie = 823,60 zł  120% = 988,40 zł

a w kolejnych miesiącach w kwocie = 646,70 zł  120% = 776,10 zł.

120% podstawowej kwoty zasiłku – jeżeli okres uprawniający do zasiłku przekracza 20 lat, czyli:

– w pierwszych trzech miesiącach 823,60 zł  120% = 988,40 zł;

– w kolejnych miesiącach 646,70 zł  120% = 776,10 zł.

Tak więc bezrobotnemu spełniającemu takie warunki przez pierwsze 3 miesiące wypłacane jest stypendium w kwocie = 988,40 zł  120% = 1.186,10 zł;

a w kolejnych miesiącach w kwocie = 776,10 zł  120% = 931,40 zł.

Ważne

Za okres pobierania stypendium stażyście nie przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Zatrudnianie pracowników – od stażu do umowy na czas nieokreślony

Staż i praktyka absolwencka

Umowa o pracę

Umowa na okres próbny

Umowa na czas określony

Na co zwrócić uwagę, zawierając umowę z pracownikiem

Umowa na zastępstwo

Umowa o pracę na czas nieokreślony

Zatrudnianie pracowników – w pytaniach i odpowiedziach

Zwalnianie pracowników – od porozumienia stron do wypowiedzenia umowy o pracę

Rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron

Wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony

Całość zatrudnienia w danym zakładzie

Liczenie okresów wypowiedzenia

Wypowiedzenie umowy o pracę ciężarnej pracownicy

Błędy pracodawców przy nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę – wybrane przypadki

Właściwość sądów i koszty w sprawach ze stosunku pracy

Zwalnianie pracowników – w pytaniach i odpowiedziach

Zawieranie umów o pracę – po zmianach

Okresy wypowiedzenia umów o pracę – przed i po zmianach*

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71