Redakcja

Autorzy

Tomasz Król Urszula Pietrzak – strony 38–42, 65–69

Kierownik grupy wydawniczej

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca

Agnieszka Gorczyca

Redaktor

Renata Kajewska

Korekta

Anna Marecka

Druk

Miller Druk

Skład i łamanie

Triograf, Dariusz Kołacz

Projekt graficzny okładki Piotr Fedorczyk

Nakład: 300 egz.

ISBN 978-83-269-4561-8

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisach” została opracowana we współpracy z Wydawnictwem VNR Verlag für die Deutsche Wirtschaft AG z Niemiec. „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisach” chronione są prawem autorskim. Przedruk materiałów zamieszczonych w publikacji „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisach” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisach” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisacha” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Instytucje kultury w 2016 roku, 15 zmian w przepisach” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Wydawca nie odpowiada za treść zamieszczonej reklamy; ma prawo odmówić zamieszczenia reklamy, jeżeli jej treść lub forma są sprzeczne z linią programową bądź charakterem publikacji oraz interesem Wydawnictwa Wiedza i Praktyka.

Informacje o prenumeracie

tel.: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Wstęp

Oferowana Państwu publikacja jest przeglądem istotnych dla instytucji kultury zmian wprowadzonych w ostatnich miesiącach do wielu ustaw i rozporządzeń. W tym okresie instytucje kultury m.in. wdrażały uproszczone zasady kontroli danych osobowych oraz przepisy o administratorach bezpieczeństwa informacji. Zmieniono istotnie prawo autorskie w zakresie wydłużenia ochrony dla twórców. Wprowadzono m.in. nowe środki zabezpieczające pozycję artystów wykonawców. Wprowadzono też przepisy regulujące pomoc publiczną dla projektów z sektora kultury. Zmieniono istotnie przepisy ustawy o rachunkowości.

Ustawodawca uregulował kwestię utworów niedostępnych w obrocie handlowym oraz wprowadził odpłatność za użyczane utwory przez biblioteki. Zmiany w ustawie o działalności kulturalnej wprowadziła trzecia transza tzw. ustaw deregulacyjnych. Pojawiła się definicja pracownika artystycznego, ustawodawca określił także zasady pełnienia obowiązków dyrektora przez osobę wyznaczoną do tymczasowego pełnienia tej funkcji aż do powołania przez organizatora dyrektora instytucji kultury. Ustawodawca doprecyzował kwestie wypłaty pracownikowi artystycznemu ekwiwalentu pieniężne za używanie na potrzeby np. teatru własnego instrumentu lub własnych akcesoriów, ubioru scenicznego, rekwizytu lub narzędzi. Niezbędne jest zawarcie w tej sprawie umowy. Jej elementy zostały wskazane w przepisach. W przyszłości prawdopodobnie warunkiem uzyskania zwolnienia ekwiwalentu z podatku dochodowego od osób fizycznych będzie podpisanie prawidłowo skonstruowanej umowy. Instytucje kultury mają możliwość nieujawniania wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego im usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności artystycznej lub twórczej. Dotyczy to także danych osobowych podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności kulturalnej, związanych z posiadanymi prawami wyłącznymi.

Ważną nowością dla instytucji kultury jest wprowadzenie podziału na fundusz instytucji kultury oraz fundusz rezerwowy. Ustawodawca nakazał, aby wartość odpowiadająca niezamortyzowanej części wartości początkowej podlegających amortyzacji aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji, których wartość zwiększyła przed 1 stycznia 2012 r. fundusz instytucji kultury, została przeniesiona na rozliczenia międzyokresowe przychodów.

Do ustawy o muzeach wprowadzono instytucję immunitetu muzealnego. Jest to uregulowanie ochrony prawnej rzeczy ruchomych o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczonych zza granicy na wystawę czasową organizowana na terytorium Polski. Zmieniono przepisy o zawodzie muzealnika. Minister kultury nie określa już w rozporządzeniu wykazu stanowisk pracy w instytucjach kultury. Aktami prawnymi, które regulują tą kwestię, stały się: ustawa z o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagradzania. Zmieniono przepisy BHP oraz bezpieczeństwa pożarowego w czasie widowisk. W zakresie podatku VAT istotne są zmiany co do sposobu określenia proporcji.

Mamy nadzieję, że ta publikacja umożliwi Państwu zapoznanie się z tymi kilkunastoma ważnymi zmianami.

Tomasz Król

Kalendarium zmian

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

1 stycznia 2015 r.

Ustawa z 7 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1662)

Uproszczono zasady kontroli ochrony danych osobowych i zrezygnowano z niektórych obowiązków zgłoszeniowych w stosunku do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Równocześnie wprowadzono możliwość spersonalizowanej odpowiedzialności za ochronę danych osobowych, nałożoną na pracownika pełniącego funkcję administratora bezpieczeństwa informacji (ABI)

1 sierpnia 2015 r.

Ustawa z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 994)

Wprowadzono trzy nowe środki zabezpieczające pozycję artystów wykonawców. Nowy art. 953 ustawy o prawach autorskich i pokrewnych reguluje sytuację, gdy przeniesienie praw do artystycznego wykonania na producenta fonogramu albo udzielenie mu licencji wyłącznej na korzystanie z artystycznego wykonania nastąpiło za jednorazowym wynagrodzeniem. Według nowych zasad artysta wykonawca ma wtedy prawo do corocznego dodatkowego wynagrodzenia od producenta fonogramu za każdy rok następujący po upływie 50 lat po roku publikacji fonogramu albo jego rozpowszechnienia w inny sposób

22 sierpnia 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 12 sierpnia 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na kulturę i ochronę dziedzictwa kulturowego w ramach

Określono szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy publicznej na kulturę i ochronę dziedzictwa kulturowego

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 1213)

23 września 2015 r.

Ustawa z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1333)

Wprowadzone zmiany w ustawie o rachunkowości dotyczące instytucji kultury obejmują:

• ujednolicenie przepisów określających termin przeliczenia na walutę polską wielkości wyrażonych w euro,

• usunięcie oddzielnej kategorii zysków i strat nadzwyczajnych,

• uściślenie zasady rzetelnego i jasnego prezentowania sytuacji majątkowej,

• uściślenie pojęcia istotności

24 października 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 11 września 2015 r. w sprawie pobierania i wypłaty dodatkowego wynagrodzenia należnego artystom wykonawcom od producenta fonogramu oraz wyznaczenia w drodze konkursu organizacji zbiorowego zarządzania uprawnionej do pobierania i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1572)

Określono sposób pobierania dodatkowego wynagrodzenia należnego artystom wykonawcom od producenta fonogramu za każdy rok następujący po upływie 50 lat po roku publikacji fonogramu albo jego rozpowszechnienia w inny sposób

20 listopada 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 22 października 2015 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do wykazu utworów niedostępnych w obrocie handlowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1790)

Do przepisów prawa autorskiego wprowadzono pojęcie „Utwory niedostępne w obrocie handlowym”. Są to utwory opublikowane w książkach, dziennikach, czasopismach lub w innych formach publikacji drukiem, jeżeli utwory te nie są dostępne dla odbiorców w obrocie za zezwoleniem uprawnionych, którym przysługują autorskie prawa majątkowe do tych utworów w zakresie wskazanym

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

przez ustawę. Nowe przepisy pozwalają na upowszechnianie przez upoważnione instytucje utworów, które do tej pory nie mogły być udostępniane z uwagi na brak podstawy prawnej

20 listopada 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 2 listopada 2015 r. w sprawie procedury podziału i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie oraz wyznaczenia w drodze konkursu organizacji zbiorowego zarządzania uprawnionej do podziału i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1924)

Wprowadzono procedurę podziału i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie przez biblioteki publiczne utworów. Do podziału i wypłaty tego wynagrodzenia zostanie uprawniona organizacja zbiorowego zarządzania wyznaczona w drodze konkursu

30 listopada 2015 r.

Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1505)

Minister kultury nie określa wykazu stanowisk pracy w instytucjach kultury. Aktami prawnymi, które regulują tę kwestię, stały się: ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagradzania.

Do końca 2015 roku instytucje kultury miały obowiązek przenieść na rozliczenia międzyokresowe przychodów niezamortyzowaną część aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji

30 listopada 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 14 października 2015 r. w sprawie wniosku o objęcie ochroną prawną rzeczy ruchomej o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, wypożyczanej z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2015 r. poz. 1749)

Rzecz ruchoma o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczana z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może zostać objęta ochroną prawną. Zabezpiecza to polskie muzea wypożyczające zbiory za granicą w celu zorganizowania wystawy w Polsce

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

30 listopada 2015 r.

Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1505)

W przepisach pojawiła się definicja pracownika artystycznego. Uproszczono zasady funkcjonowania zawodów artystycznych w Polsce. Od 1 stycznia 2016 r. obowiązują nowe przepisy o ekwiwalentach pieniężnych. Wyjaśniono wątpliwości, jakie powodowały w poprzednim stanie prawnym przepisy o ekwiwalentach

30 listopada 2015 r.

Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1505)

Wprowadzono zasadę ciągłości kierowania instytucjami kultury. Obecnie istnieje możliwość czasowego powierzenia zarządzania instytucją kultury osobie fizycznej lub prawnej do czasu powołania jej dyrektora. Wprowadzono też nowy typ funduszu tworzonego przez instytucje kultury, który ma ułatwić raportowanie o stanie ich finansów. Nowością jest także wyłączenie jawności wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności artystycznej lub twórczej

30 listopada 2015 r.

Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1505)

Wprowadzono zasadę ciągłości kierowania instytucjami kultury. Jej efektem jest możliwość czasowego powierzenia zarządzania instytucją kultury osobie fizycznej lub prawnej do czasu powołania jej dyrektora. Wprowadzono też nowy typ funduszu tworzonego przez instytucje kultury, który ma ułatwić raportowanie o stanie ich finansów. Nowością jest także wyłączenie jawności wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności artystycznej lub twórczej

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

30 listopada 2015 r.

Nie obowiązuje rozporządzenie w sprawie wymagań kwalifikacyjnych uprawniających do zajmowania określonych stanowisk w muzeach. Problem regulowany rozporządzeniem został przeniesiony bezpośrednio do ustawy o muzeach

1 grudnia 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 22 października 2015 r. w sprawie wynagradzania pracowników instytucji kultury (Dz.U. z 2015 r. poz. 1798)

Regulowane przez to rozporządzenie przepisy o ekwiwalencie pieniężnym wchodzą miesiąc później niż pozostałe przepisy rozporządzenia. Od 1 stycznia 2016 r. warunkiem ustalenia prawa do ekwiwalentu pieniężnego, w tym jego wysokości, z tytułu używania w pracy przez pracownika artystycznego własnego instrumentu, akcesoriów do instrumentu, ubioru scenicznego, rekwizytu lub narzędzi, jest zawarcie przez pracodawcę z pracownikiem umowy

1 stycznia 2016 r.

Ustawa z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045)

Zmieniły się zasady współdziałania jednostek samorządu terytorialnego z samorządowymi instytucjami kultury. Gmina może bowiem zapewnić wspólną obsługę księgową kilku jednostkom kultury

30 listopada 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 14 paź dziernika 2015 r. w sprawie wniosku o objęcie ochroną prawną rzeczy ruchomej o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, wypożyczanej z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium RP (Dz.U. 2015 r. poz. 1749).

Art. 5 ustawy z 5 sierpnia 2015 r.o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywa

Rzecz ruchoma o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczana z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może zostać objęta ochroną prawną. Zabezpiecza to polskie muzea wypożyczające zbiory za granicą w celu zorganizowania wystawy w Polsce

Data wejścia w życie

Akt prawny

Konsekwencje zmiany dla instytucji kultury

nia niektórych zawodów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1505)

16 grudnia 2015 r.

Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 9 listopada 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy organizacji i realizacji widowisk (Dz.U. z 2015 r. poz. 2006)

Powodem zmian, które wprowadzono, był wniosek Głównego Inspektora Pracy. Wskazał on na konieczność doprecyzowania przepisów rozporządzenia w związku z negatywnymi wynikami kontroli przestrzegania przepisów bhp oraz bezpieczeństwa pożarowego, które w 2014 roku zostały przeprowadzone w instytucjach kultury

1 stycznia 2016 r.

Ustawa z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045).

Zmieniły się zasady współdziałania jednostek samorządu terytorialnego z samorządowymi instytucjami kultury. Gmina może bowiem zapewnić wspólną obsługę księgową kilku jednostkom kultury

1 stycznia 2016 r.

Art. 86 ust. 2c, art. 90c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)

Zaczęły obowiązywać nowe regulacje w zakresie sposobu określenia proporcji. Chodzi o zakres wykorzystania nabywanych towarów/usług do celów działalności gospodarczej

1 stycznia 2016 r.

Art. 86 ust. 2c, art. 90c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)

Zaczęły obowiązywać nowe regulacje w zakresie sposobu określenia proporcji. Chodzi o zakres wykorzystania nabywanych towarów/usług do celów działalności gospodarczej

Rozdział 1. Zmiany od 1 stycznia do 20 listopada 2015 roku

Ochrona danych osobowych

Od 1 stycznia 2015 r. uproszczono zasady kontroli ochrony danych osobowych i zrezygnowano z niektórych obowiązków zgłoszeniowych w stosunku do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Równocześnie wprowadzono możliwość spersonalizowanej odpowiedzialności za ochronę danych osobowych, nałożoną na pracownika pełniącego funkcję administratora bezpieczeństwa informacji (ABI).

ABI funkcjonował już wcześniej w przepisach ustawy o ochronie danych osobowych, ale jego funkcja była określona mało precyzyjnie. Zgodnie z wcześniej obowiązującym art. 36 ust. 3 administrator danych osobowych miał wyznaczać administratora bezpieczeństwa informacji, nadzorującego przestrzeganie zasad ochrony danych osobowych (tj. nadzór nad zastosowanymi zabezpieczeniami danych i procedurami ochronnymi). Jeżeli administrator działał samodzielnie, nie musiał powoływać osoby zajmującej się bezpieczeństwem informacji.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Kalendarium zmian

Rozdział 1. Zmiany od 1 stycznia do 20 listopada 2015 roku

Ochrona danych osobowych

Nowe prawa artystów wykonawców

Pomoc publiczna na kulturę

Zmiany od 23 września 2015 r.

Zasady pobierania dodatkowego wynagrodzenia dla artystów

Wykaz utworów niedostępnych w obrocie handlowym

Użyczanie utworów przez biblioteki

Rozdział 2. Zmiany wprowadzone 30 listopada 2015 r.

Konsekwencje deregulacji – wykaz zmian

Wykaz stanowisk pracy

Immunitet prawny dla organizatorów wystaw

Definicja pracownika artystycznego

Zmiany organizacyjne w instytucjach kultury

Wynagrodzenie pracownika artystycznego

Nowe zasady funkcjonowania zawodów w muzeach

Zmiany w ujmowaniu środków trwałych w księgach rachunkowych

Nowe przepisy BHP oraz bezpieczeństwa pożarowego w czasie widowisk

Zmiany w wynagrodzeniach pracowników instytucji kultury

Rozdział 3. Zmiany w 2016 roku

Obsługa przez centra obsługi przy JSFP od 1 stycznia 2016 r.

Niektóre jednostki kultury bez głównego księgowego

Nowe przepisy w VAT dotyczące proporcji

Rozdział 4. Najnowsze stanowiska sądów, organów podatkowych i ministerstwa kultury

Odsłuchiwanie muzyki w bibliotece nie jest publicznym odtworzeniem

Stowarzyszenie świadczące usługi kulturalne jest zwolnione z VAT

Muzeum może kwalifikować koszty autorskie po zakończeniu roku podatkowego

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71