Redakcja

Autorzy:

Katarzyna Wrońska-Zblewska

prawnik, specjalista prawa pracy

Szymon Sokolik

prawnik, specjalista prawa pracy

Agnieszka Kosiarz

specjalista prawa oświatowego

Joanna Kaleta

adwokat, specjalista prawa pracy

Emilia Wawrzyszczuk

specjalista prawa pracy

Redaktor Naczelny Grupy Czasopism: Agnieszka Rumik-Smolarz

Menedżer Produktu: Paulina Krzyżanowska

Kierownik Marketingu i Sprzedaży: Julita Lewandowska-Tomasiuk

Zdjęcie na okładce:

Fotolia.pl

Korekta:

Zespół

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Druk:

MDruk

Skład i łamanie:

Dariusz Ziach

ISBN 978-83-269-4525-0

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „5 zmian w szkolnym prawie pracy na 2016 rok. Urlopy związane z rodzicielstwem, dni opieki nad dzieckiem, umowy terminowe, e-zwolnienia lekarskie” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „5 zmian w szkolnym prawie pracy na 2016 rok. Urlopy związane z rodzicielstwem, dni opieki nad dzieckiem, umowy terminowe, e-zwolnienia lekarskie” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

WSTĘP

Dnia 2 stycznia i 22 lutego 2016 r. weszły w życie duże zmiany w prawie pracy, które obejmą także szkoły, przedszkola i inne placówki oświatowe. To prawdziwa rewolucja, bo zmieniły się zasady korzystania ze wszystkich uprawnień związanych z rodzicielstwem (urlopów macierzyńskich, ojcowskich, rodzicielskich i wychowawczych), zasady zawierania i rozwiązywana umów terminowych oraz regulacje dotyczące udzielania wolnego na opiekę nad dzieckiem. Od stycznia obowiązuje także nowy e-system do przesyłania zwolnień lekarskich. Wprawdzie jeszcze przez 2 lata będą honorowane papierowe zwolnienia, ale chcąc przejść na system zwolnień elektronicznych trzeba jak najszybciej założyć specjalny profil w ZUS.

W przypadku szkół i placówek oświatowych istotne jest jednak to, że nowe regulacje należy stosować z uwzględnieniem odmiennych przepisów właściwych dla grup zawodowych w nich zatrudnionych. I tak, kwestie korzystania z uprawnień związanych z rodzicielstwem trzeba dostosować do przepisów Karty Nauczyciela, która zawiera odrębne zasady korzystania z urlopu wychowawczego.

Tak samo jest w przypadku udzielania zwolnienia na opiekę nad dzieckiem – w przypadku nauczycieli mogą pojawić się wątpliwości, w jaki sposób udzielać go w wymiarze godzinowym, skoro przepisy nie określają dobowej normy czasu pracy tych pracowników. Czy zatem udzialać zwolnienia tylko na godziny pensum, czy też w odniesieniu do ogólnego czasu pracy nauczyciela? Także kwestię zawierania umów terminowych i dotyczących ich modyfikacji przepisów należy odnieść do regulacji Karty Nauczyciela.

Nie zwlekaj. Przygotuj już dziś swoją szkołę i pracowników na zmiany. Dowiedz się, jakie przepisy przejściowe obowiązują Twoją szkołę i jakie druki musisz wymienić. Sprawdź, na przykładach jak udzielać uprawnień na nowych zasadach.

1. UMOWY TERMINOWE – NOWE ZASADY OD 22 LUTEGO 2016 R.

Wielka nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca umów terminowych, która wchodzi w życie 22 lutego 2016 r., nie tylko ustala nowe limity tych umów, ale także w dużym stopniu modyfikuje zasady wypowiadania umów na czas określony, w tym także umów na zastępstwo nieobecnego nauczyciela.

Strony będą mogły wypowiedzieć każdą bez wyjątku umowę na czas określony zawartą od momentu wejścia w życie nowelizacji Kodeksu pracy (czyli od 22 lutego 2016 r.). Nie będzie już w tym celu potrzebna umowna klauzula o wypowiedzeniu. Za to okresy wypowiedzenia umów terminowych będą takie jak w przypadku kodeksowych umów na czas nieokreślony, czyli zostaną uzależnione od zakładowego stażu pracy konkretnego nauczyciela. Będzie to dotyczyło także umów na czas określony na zastępstwo nieobecnego nauczyciela. Nieco bardziej skomplikowane będą zasady wypowiadania umów zawartych w starym stanie prawnym, ale wypowiadanych już po zmianach.

Powyższe ma zastosowanie również do nauczycieli w przypadku zawarcia umów na czas określony, kwestia bowiem ich wypowiadania nie została uregulowana w Karcie Nauczyciela, a w sytuacjach nieregulowanych w Karcie Nauczyciela znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu pracy.

Dotychczas – okres 2-tygodniowy albo wcale

W obecnym stanie prawnym nie każdą umowę na czas określony można wypowiedzieć. Umowę tego rodzaju można bowiem wypowiedzieć tylko w przypadku, gdy łącznie spełnione są dwa warunki:

1. umowę zawarto na dłużej niż sześć miesięcy i jednocześnie

2. zamieszczono w umowie klauzulę o możliwości rozwiązania jej za 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia.

Jeśli umowa spełnia te dwa warunki, to można ją wypowiedzieć nawet po kilku dniach (niekoniecznie dopiero po sześciu miesiącach).

Przy czym okres wypowiedzenia zawsze wynosi dwa tygodnie, niezależnie od zakładowego stażu pracy. A zatem nawet jeśli strony zawarły dłuższą umowę terminową (np. na trzy lata albo dłużej) i tak okres wypowiedzenia takiej umowy obejmuje dwa tygodnie. Było to jedną z przyczyn kwestionowania przez sądy wieloletnich umów terminowych zawartych bez powodu uzasadniającego tak długie trwanie umowy.

Brak klauzuli – wypowiedzenie tylko w wyjątkowych przypadkach

Jeśli umowę zawarto na sześć miesięcy lub krócej albo jeśli zawarto ją wprawdzie na dłuższy czas, ale bez klauzuli o wypowiedzeniu, to w obecnym stanie prawnym zasadniczo nie można jej wypowiedzieć.

Jednak nawet taką umowę można już obecnie rozwiązać za 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia w przypadku:

upadłości lub likwidacji pracodawcy (niezależnie od wielkości zakładu)– patrz przykład 1,

wystąpienia przyczyn niedotyczących pracownika (w razie zwolnień grupowych) lub wyłącznie niedotyczących pracownika (w przypadku zwolnień indywidualnych) – w zakładach zatrudniających co najmniej 20 osób, czyli podlegających ustawie o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (czyli tzw. ustawie o zwolnieniach grupowych) – patrz przykład 2.

PRZYKŁAD 1

Z dniem 1 września ulega likwidacji zasadnicza szkoła zawodowa. W związku z tym wszyscy nauczyciele otrzymują wypowiedzenie stosunku pracy, w tym również nauczyciele zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas określony (jeśli termin trwania umowy nie określono na dzień 31 sierpnia, ponieważ i tak w tym wypadku ulegnie samoistnemu rozwiązaniu).

PRZYKŁAD 2

W szkole ponadgimnazjalnej z uwagi na połączenie jej w zespół szkół z inną szkołą ponadgimnazjalną zachodzi potrzeba rozwiązania stosunku pracy z 5 pracownikami obsługi. Jedna z nich zatrudniona jest na czas określony od września do grudnia następnego roku kalendarzowego. Jednak jej umowa nie zawiera klauzuli o dwutygodniowym okresie wypowiedzenia. W związku z wystąpieniem przyczyn, o których mowa w ustawie o zwolnieniach grupowych – z tym pracownikiem również można rozwiązać stosunek pracy za 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia.

Każdą umowę terminową można też w dowolnym momencie rozwiązać za porozumieniem stron, co jednak oczywiście wymaga zgody zarówno pracownika/nauczyciela, jak i pracodawcy.

W przypadkach, które to uzasadniają, możliwe jest także rozwiązanie takiej umowy bez wypowiedzenia: z winy nauczyciela (dyscyplinarnie, z art. 52 Kodeksu pracy) lub bez winy pracownika (np. z powodu długotrwałej choroby po upływie okresów ochronnych – art. 53 Kodeksu pracy).

Po zmianach można wypowiedzieć każdą umowę, ale okresy wypowiedzenia będą dłuższe

Po wejściu w życie nowelizacji (22 lutego 2016 r.), będzie można wypowiedzieć każdą umowę zawartą na czas określony, jeśli tylko jej zawarcie przypadło w nowym stanie prawnym (co z wypowiedzeniem umowy zawartej w starym stanie prawnym – o tym w dalszej części tekstu). W przypadku umowy zawieranej po zmianie przepisów nie będzie więc już miała znaczenia długość okresu, na jaki ją zawarto, ani brak klauzuli o możliwości wypowiedzenia – patrz przykłady 3–5.

PRZYKŁAD 3

Załóżmy, że dyrektor podpisze z nauczycielem umowę na czas określony od 1 września 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. Ponieważ umowa ta zostaje zawarta na okres krótszy niż sześć miesięcy, w starym stanie prawnym nie można by było jej wypowiedzieć (wyjątkowo mógłby to uczynić np. pracodawca zatrudniający co najmniej 20 osób, jeśli musiałby dokonać wypowiedzenia z przyczyn niedotyczących pracownika). Jednak jest ona zawierana już w nowym stanie prawnym, a więc każda ze stron może ją wypowiedzieć za 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia, bez spełniania jakichkolwiek dodatkowych warunków (m.in. bez konieczności wpisania do takiej umowy klauzuli o możliwości wypowiedzenia).

PRZYKŁAD 4

Załóżmy, że z woźną w przedszkolu zawarto umowę o pracę od 1 maja 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Ponieważ umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, każda ze stron może ją wypowiedzieć za miesięcznym okresem wypowiedzenia. W starym stanie prawnym taka umowa mogła być wypowiedziana za 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia, pod warunkiem że zawierała klauzulę o możliwości jej wypowiedzenia.

PRZYKŁAD 5

Załóżmy, że nauczyciel w gimnazjum został zatrudniony od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. Umowa została zawarta na rok, a zatem jej okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc. Umowa nie musi zawierać klauzuli o możliwości jej wcześniejszego wypowiedzenia.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

1. UMOWY TERMINOWE – NOWE ZASADY OD 22 LUTEGO 2016 R.

2. URLOPY ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM PO ZMIANIE PRZEPISÓW

3. URLOP WYCHOWAWCZY – DO KOŃCA ROKU KALENDARZOWEGO, W KTÓRYM DZIECKO KOŃCZY 6 LAT

4. WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM OD 2016 ROKU: 2 DNI ALBO 16 GODZIN

5. E-ZWOLNIENIA OD 2016 ROKU TAKŻE W SZKOLE

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71