Jon Chappell, Carl Verheyen

Gitara rockowa dla bystrzaków

Tytuł oryginału: Rock Guitar for Dummies

Tłumaczenie: Marcin Machnik (wstęp, rozdz. 2 – 19, dodatek) , Seweryn Wrona (rozdz. 1.)

ISBN: epub: 978-83-246-7786-3, Mobi: 978-83-246-7787-0

Original English language edition Copyright © 2001 by Wiley Publishing, Inc. All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form. This translation published by arrangement with Wiley Publishing, Inc.

Oryginalne angielskie wydanie © 2001 by Wiley Publishing, Inc. Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z Wiley Publishing, Inc.

Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, the Dummies Man and related trade dress are trademarks of John Wiley and Sons, Inc. and/or its affiliates in the United States and/or other countries. Used under license.

For Dummies® trademark is the exclusive property of Wiley and is used under license.

Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, the Dummies Man i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji.

Translation copyright © 2010 by Wydawnictwo Helion.

Polish language edition published by Wydawnictwo Helion.

Copyright © 2010.

All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Dodatkowe materiały do książki można znaleźć pod adresem: ftp://ftp.helion.pl/przyklady/gitroc_ebook.zip

Wydawnictwo HELION

ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice

tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63

e-mail: dlabystrzakow@dlabystrzakow.pl

WWW: http://www.dlabystrzakow.pl

Poleć książkę

Kup w wersji papierowej

Oceń książkę

Księgarnia internetowa

Lubię to! » nasza społeczność

Dla Mary —

My north, my south, my east, my west;

My working week, my Sunday rest1.

1 Fragment wiersza Funeral Blues Wystana Hugha Audena, znanego angielskiego poety i pisarza (Dla Mary — mojej północy, mego południa, wschodu i zachodu; mojego tygodnia pracy i niedzielnego odpoczynku) — przyp. tłum.

Rozdział 4. Coś dla lewej ręki: akordy

W tym rozdziale:

Wypróbujesz palce na otwartych akordach.

Dasz się ponieść energii power chordów.

Opanujesz akordy barowe.

Gitarzysta rockowy przez większość czasu gra akordy. Zapewne masz w głowie obrazek, w którym Twój gitarowy idol stoi na scenie i wycina nieskończone pasaże na pojedynczych dźwiękach, lecz prawda jest taka, że zazwyczaj gra on akordami, akompaniując sobie lub innemu wokaliście czy instrumentaliście. Chociaż więc najlepsi gitarzyści są znani ze swoich solówek, między tymi błyskotliwymi momentami nieśmiertelnej chwały po prostu trzepią akordy.

Akordy to roboczy tydzień dla gitarzysty, a solówki to wolna sobota. W rock and rollu jest jak w życiu — cały tydzień pracujesz na akord, żeby zarobić na sobotnie szaleństwo (wiem, że od gitarzystów rockowych nie oczekuje się posiadania stałego zatrudnienia, ale przynajmniej wiesz, o co chodzi).

Ze względu na to, że akordy to chleb powszedni gitarzysty, w tym rozdziale poznasz najważniejsze z nich. Nie traktuj jednak porównania gry akordowej do pracy zbyt dosłownie. Jeśli granie akordów ma coś wspólnego z pracą, to ja mogę odrabiać dwie zmiany!

Bez akordów się nie obędzie

Akordy łapiesz lewą ręką i wydobywasz, uderzając struny prawą. W rozdziale 2. poznałeś akord E, dzięki czemu mogłeś uderzyć w struny tworzące muzycznie spójną całość i przynajmniej sprawdzić, czy Twoja gitara stroi.

Ale tworzenie muzyki nie polega na jednokrotnym uderzeniu jakiegoś akordu i pozwoleniu mu na nieskończone wybrzmiewanie. Muzyka musi się zmieniać, a szczególnie muzyka rockowa. Istnieją dwa sposoby na osiągnięcie tego celu — granie fantastycznego bicia lub złapanie innych świetnych akordów.

Ten rozdział skupia się na lewej ręce, więc na razie nie przejmuj się tym, co powinna robić prawa. Wystarczy, że zagrasz zamieszczone tu akordy i rytmy za pomocą jednego uderzenia w dół we wszystkie struny na każdy slash. W rozdziale 5. zaczniesz grać żywiej, lecz teraz pojedyncze uderzenie pozwoli Ci się w pełni skupić na pracy lewej ręki.

Oczywiście nie musisz grać wszystkich figur wyłącznie za pomocą pojedynczych uderzeń. Jeśli czujesz klimat, a muzyka na to pozwala, możesz uderzać gęściej, i to zarówno w górę, jak i w dół. Pamiętaj tylko o tym, żeby praworęczne kombinacje nie przeszkodziły Ci w zmianie akordów.

Na serwerze ftp wszystkie zamieszczone w tym rozdziale figury zostały zagrane pojedynczymi uderzeniami w dół. Uderzenie w dół polega na przeciągnięciu piórkiem po wszystkich składających się na akord strunach w stronę ziemi. Nagrania służą temu, żebyś mógł usłyszeć, jak mniej więcej powinien zabrzmieć końcowy efekt, i skupił się na nauce kolejnych układów.

Początkującym gitarzystom najwięcej kłopotu sprawia właściwe palcowanie lub sposób chwytania akordów — dużo więcej niż jakiekolwiek bicie prawą ręką. W tym rozdziale oprócz akordów dowiesz się także, jak sprawić, że szybko „wejdą Ci w palce”. Pokażę Ci również, jak ułatwić sobie zmianę akordu przez przesunięcie jednego układu palców w górę lub w dół gryfu.

Uzdolnienie to siła połączona z prędkością i dokładnością. Granie akordów na gitarze elektrycznej nie wymaga zbyt dużej siły (w przeciwieństwie do gitary akustycznej, w której jednym z największych problemów jest wyrobienie odpowiedniej siły lewej ręki). Możesz się więc skupić wyłącznie na prędkości i dokładności. W końcu osiągniesz ten cel, ale nie zapominaj, że to wymaga determinacji.

Zacznij od otwartych akordów

Otwarte akordy zawdzięczają swoją nazwę temu, że oprócz dźwięków przyciskanych na odpowiednich progach wykorzystują także otwarte struny. Mają one dźwięczne, przyjemne brzmienie i są czasem nazywane „akordami ogniskowymi” — być może dlatego, że można na nich grać proste, ładne i dźwięczne utwory.

Rysunek 4.1 to tablica z dwudziestoma czterema akordami. Są to w zasadzie wszystkie otwarte akordy, z których korzysta się w muzyce rockowej. Jeśli nigdy wcześniej nie miałeś z nimi do czynienia, sięgnij po Gitarę dla bystrzaków, gdzie szczegółowo opisałem, jak je chwytać. Nie jest to jednak konieczne, bo zagranie ich nie stanowi wielkiej trudności. Mam zamiar zrobić z Ciebie mistrza, nawet jeśli sądzisz, że żaden z Ciebie kowboj.

Nie musisz uczyć się tej tablicy na pamięć, ponieważ jest powtórzona na dołączonej do książki ściądze. Możesz ją wyrwać, aby zawsze mieć ją pod ręką — przyklej ją do ściany lub umieść na stojaku na nuty albo na stole obok opracowania utworu, który aktualnie grasz.

Pamiętaj, że „X” nad struną oznacza, że jej nie grasz, a „O” — otwartą strunę, którą powinieneś uderzyć (w rozdziale 2. znajdziesz szczegółowe wytłumaczenie sposobu odczytywania diagramów akordów). Zwróć uwagę na to, że pod podstawowym palcowaniem czasami pojawia się alternatywne.

Włącz do gry power chordy

Nadszedł czas na wypuszczenie kowbojów na rozległe pastwiska. Chociaż otwarte akordy są dość popularne w muzyce rockowej, gitarzyści preferują ich szybsze i ostrzejsze odpowiedniki: power chordy. Są one łatwiejsze do złapania i w prosty sposób umożliwiają wykroczenie poza pierwsze trzy progi. Stanowią kwintesencję surowości i szorstkości rocka, a kiedy nauczysz się właściwie je nazywać na podstawie piątej i szóstej struny, chwycenie właściwego power chordu będzie proste jak A, H i Cis.

Rysunek 4.1. Tablica przedstawiająca dwadzieścia cztery otwarte akordy i ich palcowanie

Power chord to dwu- lub trójdźwiękowy akord, który składa się wyłącznie z podstawy i piątego stopnia gamy. Dwudźwiękowy zawiera podstawę i piąty stopień, natomiast trójdźwiękowy — podstawę, piąty stopień oraz podstawę, podstawa więc pojawia się dwukrotnie, za drugim razem o oktawę wyżej. Tak więc otwarty power chord A możesz zagrać na dwa sposoby, jak widać na rysunku 4.2.

Rysunek 4.2. Dwa sposoby grania power chordu A

Z power chordu usunięto niezwykle istotny trzeci stopień (zgodnie z tradycyjną teorią muzyki akord składa się z trzech różnych dźwięków, więc power chord to swego rodzaju wyjątek). Trzeci stopień akordu określa, czy jest on molowy, czy durowy. Tercja mała (czyli trzy półtony od podstawy) tworzy akord molowy. Tercja duża (cztery półtony od podstawy) tworzy akord durowy. Jednak w każdym z rodzajów podstawa i piąty stopień nie ulegają zmianie. Wynika z tego, że akord bez trzeciego stopnia nie jest ani durowy, ani molowy — może występować w obu funkcjach, z których żadna nie jest „zła”. Ta dwuznaczność sprawia, że power chordy są tak uniwersalne dla gitarzystów rockowych.

Power chordy mają jeszcze jedną zaletę, oprócz surowej konstrukcji i otwartego brzmienia: świetnie brzmią z przesterem. Jest tak, ponieważ przester nasyca akord harmonicznymi — albo inaczej mówiąc: wysokimi dźwiękami o różnym stopniu intensywności, które sprawiają, że brzmienie jest bogatsze. Ciężki przester nie brzmi zbyt dobrze z pełnymi akordami durowymi lub molowymi, ponieważ harmoniczne tak blisko położonych dźwięków (podstawy, trzeciego i piątego stopnia gamy) kolidują ze sobą w wyższych rejestrach, co sprawia, że całość jest ostra i nieprzyjemna. Lecz jeśli zagrasz wyłącznie podstawę i piąty stopień, wyższe harmoniczne będą mogły swobodnie i pięknie tańczyć w przestrzeni; nie będą deptać sobie po piętach.

Ruchome power chordy

Power chordy — w przeciwieństwie do swoich otwartych krewnych — nie zawsze korzystają z otwartych strun, dzięki czemu są ruchome. Nazywamy tak każdy akord, który możesz przesunąć z jednej pozycji na gryfie na inną bez zmiany palcowania. Power chordy, ze względu na ich mobilność oraz minimalizm, możesz zmieniać bez wykręcania palców — jak nitki spaghetti. Jeśli potrafisz liczyć do dwunastu i znasz alfabet do litery G, bez problemu znajdziesz każdy power chord. Witaj na ulicy Łatwej Gry.

Power chordy biorą nazwę od podstawy, tak samo jak wszystkie akordy. W power chordzie G podstawą będzie dźwięk G. Ponieważ wykorzystują one wyłącznie podstawę i piąty stopień, często opisuje się je za pomocą cyfry „5”. Jeśli zobaczysz na przykład G5, oznacza to power chord G.

Power chord z rysunku 4.3 ma podstawę na szóstej strunie. Ponieważ na piątym progu szóstej struny znajduje się dźwięk A, jest to power chord A (A5). Przesuń cały układ o dwa półtony (czyli dwa progi) w górę, a otrzymasz H5. Na podobnej zasadzie: jeśli przesuniesz go o dwa półtony w dół, otrzymasz G5. Przesuń go jeszcze o dwa półtony, a otrzymasz — już się domyślasz? — F5.

Rysunek 4.3. Power chord na piątym progu szóstej struny, czyli A5

Power chordy bazujące na piątej strunie wyglądają niemal zupełnie tak samo, tyle że cały układ zostaje przesunięty o jedną strunę niżej. Rysunek 4.4 przedstawia power chord na pierwszym progu piątej struny.

Rysunek 4.4. Power chord na pierwszym progu piątej struny, czyli B5

Power chordy oparte na piątej strunie możesz przesuwać wzdłuż gryfu — podobnie jak te oparte na szóstej. Przesuń B5 o dwa półtony (dwa progi) do góry, a otrzymasz C5, kolejne dwa progi dadzą D5 — i tak dalej.

Power w praktyce

Pozycja to termin, który oznacza umiejscowienie akordu na gryfie. Nazwa pozycji bierze się z progu, na którym umieszczasz pierwszy palec. Struna nie ma znaczenia, liczy się tylko próg. B5 na piątej strunie to akord w pierwszej pozycji. Pierwszy power chord, jaki zagrałeś — A5 na piątym progu szóstej struny — to akord w piątej pozycji. Wszystko jasne? Tak myślałem.

Zanim zagrasz na jednej scenie z Aerosmith, spróbuj połączyć power chordy oparte na szóstej strunie z tymi opartymi na piątej. Ponieważ składają się one z niewielu dźwięków i mają zawsze ten sam kształt, granie ich na całym gryfie jest niezwykle łatwe. Rysunek 4.5 przedstawia typową progresję power chordów.

Rysunek 4.5. Połączenie power chordów opartych na szóstej strunie z tymi na piątej w prostym motywie

Ten przykład jest nagrany na ścieżce numer w materiałach dołączonych do tej książki. Biała czcionka wewnątrz czarnego prostokąta wskazuje numer ścieżki, na której znajdziesz zamieszczony przykład (więcej na temat układu nagrań znajdziesz w Dodatku). Nie musisz grać w tym samym tempie, które usłyszysz na nagraniu, starając się jednocześnie zmieniać palce i uderzać w struny. Ważne, żebyś po prostu zmieniał akordy w tempie — czyli raz na cztery uderzenia.

Tak jak potrzebujesz poszczególnych słów, aby sformułować zdania przekazujące Twoje myśli i idee, musisz znać różne akordy, które będziesz mógł poukładać w większe muzyczne segmenty, tak zwane progresje. Progresja akordów tworzy strukturę utworu lub, inaczej mówiąc, jego ramy harmoniczne.

Wejdź w barowy nastrój

Potrafisz już chwycić power chordy w każdej pozycji na gryfie, więc pewnie myślisz, że do zostania rockowym bożyszczem brakuje Ci tylko skórzanych spodni i kilku kumpli, którzy niezbyt dobrze pachną. Cóż, na razie wprowadź swój odrzutowiec z powrotem do hangaru. Chociaż niezliczona ilość utworów opiera się na akordach, które już poznałeś — czyli otwartych i power chordach — Twoje muzyczne słownictwo rozwinie się jeszcze tysiąckrotnie. Pora okiełznać akordy barowe.

Termin akord barowy budzi lęk w sercu każdego początkującego gitarzysty. Z technicznego punktu widzenia jest to normalny akord, w którym pierwszy palec pełni rolę „przegrody”, a pozostałe tworzą jego zasadniczą część. Tym niemniej termin zazwyczaj budzi podobne skojarzenia, co średniowieczne narzędzia tortur.

Początkujący gitarzyści mają problem z akordami barowymi, gdyż sądzą, że wymagają one sporej siły. Jak zapewne sądzisz, siła jest stosowna do otwarcia zablokowanej zakrętki słoika z ogórkami, ale nie do czerpania przyjemności z gry na gitarze. Chociaż faktycznie do grania akordów barowych trzeba nieco siły, przekonasz się, że wcale nie tak wiele, gdy już je opanujesz. Granie tego typu akordów jest jak jazda na rowerze: na początku jest ciężko, ale potem to się staje Twoją drugą naturą. Różnica polega na tym, że barowe akordy bolą, kiedy na nich „jedziesz”, a przestają boleć, gdy puszczając gryf, „spadasz” z nich. Bez obaw. Kiedy przestanie Cię boleć ręka, granie ich będzie dużo przyjemniejsze.

W muzyce rockowej akordy barowe oddzielają mężczyzn od chłopców, kobiety od dziewcząt oraz tych, którzy rządzą, od ich naśladowców. Gruntowna lekcja na ten temat znajduje się w Gitarze dla bystrzaków, lecz ze względu na to, że stanowią one fundament muzyki rockowej, tutaj także się nimi zajmiemy.

Jak się uporać z akordami barowymi

Zapamiętaj credo akordów barowych, ujmujące najważniejsze aspekty uczenia się ich i opanowywania. Brzmi ono: dzień bez soku pomarańczowego jest jak dzień bez słońca. Zaraz, czekaj, to nie to. Chodzi o te wskazówki:

Naciskaj stanowczo. Nie tak, by struny wpiły Ci się na stałe w pierwszy palec, lecz przyciskaj go pewnie i silnie. Obróć palec nieznacznie na bok, odchylając go od drugiego palca.

Kontruj kciukiem. Trzymaj kciuk dokładnie na środku gryfu. To miejsce zapewnia Ci najsilniejszy nacisk. Będziesz wiedział, że robisz to dobrze, jeśli zaczną Cię boleć palce. Czyż to nie wspaniałe?

Trzymaj ramiona przy sobie. Nie doprowadzaj do tego, że Twój łokieć będzie sterczał jak skrzydło kurczaka. Przyciśnij go do siebie i pamiętaj, żeby lewe ramię było rozluźnione i opuszczone.

Nie naciskaj strun miękkimi częściami palców. Popraw nieznacznie rękę, aby miękkie podbicie palców nie dotykało i nie wytłumiało strun. Staraj się, żeby palce były wygięte i naciskały struny od góry, a nie całym opuszkiem. Upewnij się także, że struny nie przebiegają dokładnie pod zgięciami pierwszego palca.

Barre to hiszpańskie słowo oznaczające „przegrodę”. Wiele terminów związanych z gitarą pochodzi z hiszpańskiego (tak samo jak inne pojęcia muzyczne, takie jak piano, czyli „delikatnie”, fortissimo, czyli „bardzo głośno” oraz scuza plisa tu pasa di pasta, czyli „zespół jest głodny”, pochodzą z włoskiego).

Akordy barowe oparte na E

Akordy barowe wyglądają jak otwarte, do których dodano poprzeczkę (czyli Twój pierwszy palec). Jak już wspominałem, gruntowny i wyczerpujący opis znajdziesz w Gitarze dla bystrzaków, ale tutaj także zajmę się najważniejszymi kwestiami.

Pierwszym krokiem jest złapanie otwartego akordu E (zajrzyj do rozdziału 2., jeśli już zapomniałeś). Zamiast jednak robić to za pomocą pierwszych trzech palców, użyj drugiego, trzeciego i czwartego. W ten sposób pierwszy palec będzie mógł pracować jako „poprzeczka”.

W tym momencie rolę „poprzeczki” pełni siodełko — czyli ów próg dzielący główkę od gryfu. Twoim zadaniem jest przesunięcie całego układu o jeden próg wyżej i wypełnienie funkcji siodełka pierwszym palcem.

1. Przesuń wszystkie palce naciskające struny dokładnie o jeden próg do góry (czyli oddal się od główki).

2. Połóż pierwszy palec wzdłuż pierwszego progu na wszystkich sześciu strunach i równolegle do siodełka.

3. Przypomnij sobie credo akordów barowych, przyciśnij palce i uderz struny.

Moje gratulacje. Właśnie zagrałeś akord barowy F (zobacz rysunek 4.6). Mam nadzieję, że dobrze się czujesz w roli siodełka.

Rysunek 4.6. Akord barowy F

Jeśli nie jesteś typem, który słabnie wyłącznie pod wpływem kryptonitu, będziesz miał problem z takim chwyceniem tego akordu, aby jednocześnie dobrze brzmiał i nie sprawiał Ci bólu. Nic dziwnego, że napinasz rękę, tłumisz struny i masz ochotę wrzeszczeć na różne nieożywione przedmioty.

Najtrudniej zagrać akordy barowe na pierwszych kilku progach, gdzie trzeba przezwyciężyć opór siodełka, oraz w wyższych pozycjach, gdzie akcja strun jest większa, a progi węższe. Kiedy złapiesz akord F, natychmiast, bez męczenia się wszystkimi opisanymi krokami spróbuj go przesunąć na piąty próg (gdzie, nawiasem mówiąc, stanie się akordem A). W tej pozycji naciskanie strun powinno być łatwiejsze.

Przemieszczanie akordu E wzdłuż gryfu

Wszystkie akordy barowe są ruchome — na tym polega ich piękno. Jeśli potrafisz złapać taki akord (i zagrać go tak, że struny będą brzmieć w miarę czysto), jesteś gotów przenieść drania w inne miejsce.

Masz już wyobrażenie na temat całego procesu, ponieważ przesuwałeś power chordy (a co odważniejsi spróbowali przesunąć akord F na piąty próg). Zastosuj wiedzę na temat power chordów do akordów barowych. Jedyna różnica polega na tym, że przesuwasz więcej dźwięków jednocześnie.

Aby zidentyfikować akord, który złapałeś, posłuż się szóstą struną. Ponieważ najniższa struna gitary to E, nazwy dźwięków na jej poszczególnych progach powiedzą Ci, w którym miejscu zagrać określony, oparty na E akord barowy — tak jak w przypadku power chordów. Na przykład na piątym progu struny E znajduje się A, więc akord barowy oparty na E w piątej pozycji to A. Ten skrót myślowy umożliwia gitarzystom łatwą lokalizację akordów na gryfie — wykorzystuje najniższy dźwięk akordu jako wskazówkę. Akordy barowe, które nazwałem „opartymi na E”, są także zwane „opartymi na szóstej strunie”. O ile na Twoją głowę w ostatnich kilku minutach nie spadło coś ciężkiego, to pojęcie przypuszczalnie także pamiętasz z części opisującej power chordy.

Inne rodzaje akordu E: molowe, septymowe, molowe septymowe i zawieszone

Dotychczas konstruowaliśmy i przemieszczaliśmy wyłącznie akordy oparte na E. Jak już wiesz na podstawie otwartych akordów, oprócz durowych istnieją także inne rodzaje. Akordy pisane dużą literą to durowe (E, H, D), małą — molowe (e, h, d), natomiast wszystkie pozostałe mają jakieś dodatki (E7, h7, D7sus).

Teraz przyda się Twój wysiłek włożony w opanowanie pierwszych akordów barowych. Jeśli opanowałeś te oparte na E, możesz w łatwy sposób zacząć konstruować inne. Aby zagrać te formy, nieznacznie zmodyfikuj kształt akordu barowego opartego na E; mają związek z otwartym akordem E, który dobrze znasz. Możesz więc być z siebie zadowolony.

Aby jeszcze bardziej ułatwić sobie poznawanie nowych form, wypróbuj je na trzecim progu, gdzie przypuszczalnie uda Ci się złapać je bez brzęczenia.

Szósta struna wskazuje, że kształt akordu E na trzeciej strunie to G. Jeśli więc zagrasz różne rodzaje E w trzeciej pozycji, uzyskasz rozmaite rodzaje akordu G. Zwracaj większą uwagę na kształty, które przesuwasz, niż na literowe nazwy akordów.

Aby zmienić akord G-dur w g-moll, podnieś drugi palec. Niech świeżo odsłonięta nuta — na trzecim progu trzeciej struny — zabrzmi wraz z pozostałymi. I to wszystko! Rysunek 4.7 przedstawia akord g-moll w trzeciej pozycji.

Rysunek 4.7. Barowy akord g-moll oparty na E

Aby zmienić akord G-dur w septymowy (zwany także akordem G z dominantą septymową), podnieś czwarty palec, tak jak na rysunku 4.8.

Rysunek 4.8. Akord barowy G7 oparty na E

Aby zmienić G-dur w g7 (g-moll septymowy), podnieś drugi i czwarty palec, tak jak na rysunku 4.9.

Rysunek 4.9. Akord barowy g7 oparty na E

Aby zmienić G-dur w G7sus (w którym trzeci stopień jest zawieszony, czyli podniesiony o pół tonu do góry, na czwarty stopień), podnieś drugi palec, a czwarty przemieść na trzecią strunę.

Rysunek 4.10. Akord barowy G7sus oparty na E

Właśnie nauczyłeś się czterech nowych kształtów akordu. Ponieważ możesz je wykorzystać w dowolnej pozycji od pierwszego do dwunastego progu, oznacza to, że opanowałeś czterdzieści osiem nowych akordów. Toż to cała harmonia! Nie ma co, możesz pisać piosenki.

Wymyślaj własne ćwiczenia, przesuwając te kształty wzdłuż gryfu. Potem potrenuj zmianę kształtów — na przykład na pierwszym progu zagraj durowy, na trzecim molowy, a na ósmym septymowy. Być może wpadniesz na następne Schody do nieba i wszyscy będą się tego uczyć.

Akordy barowe oparte na A

Zarówno akordy barowe oparte na E, jak i te oparte na A zawdzięczają swoje kształty odpowiednim otwartym akordom (akordy barowe to otwarte z pierwszym palcem w roli siodełka). Aby chwycić akord barowy oparty na A, musisz zastosować tę samą zasadę, z której korzystałeś, gdy przechodziłeś z otwartego akordu E na grany w pierwszej pozycji F. Nie ma potrzeby ponownego główkowania — zachowaj swoją kreatywność na późniejsze ćwiczenia lub szukanie usprawiedliwienia, dlaczego grasz o drugiej nad ranem.

Aby zagrać akord barowy oparty na A (taki jak na rysunku 4.11), chwyć stary dobry A-dur (sprawdź na ściądze, jeśli potrzebujesz odświeżenia pamięci), ale użyj drugiego, trzeciego i czwartego palca zamiast pierwszych trzech. Następnie wykonaj poniższe trzy kroki:

1. Przesuń wszystkie palce naciskające struny o jeden próg.

2. Połóż pierwszy palec wzdłuż pierwszego progu na najwyższych pięciu strunach i równolegle do siodełka.

3. Przypomnij sobie credo akordów barowych, przyciśnij palce i uderz struny.

Rysunek 4.11. Akord barowy H oparty na A

Akord barowy oparty na A jest krótszy: pierwszy palec musi przycisnąć tylko najwyższe pięć strun.

Nie przyciskasz wszystkich sześciu strun w tego typu akordach, ponieważ ich podstawa znajduje się na piątej strunie: są to akordy oparte na piątej strunie. Jeśli Twój palec wskazujący przyciśnie szóstą strunę (a nie będzie łatwo tego uniknąć), uważaj, żeby nie uderzyć jej prawą ręką. Możesz nieco lżej naciskać tę strunę, dzięki czemu zostanie wytłumiona, jeśli przypadkowo ją uderzysz. Zwróć na to uwagę, ponieważ efekt może być koszmarny, gdy zaczniesz przesuwać akord barowy oparty na A wzdłuż gryfu. Otwarta struna E i akord barowy Es na szóstym progu? Ałć.

Najtrudniejsze w tym akordzie jest utrzymanie wygięcia czwartego palca, aby nie tłumił pierwszej struny. Wielu gitarzystów uważa to za tak kłopotliwe, że w takiej sytuacji gra tylko wewnętrzne cztery struny (od drugiej do piątej). Nie muszą wówczas tworzyć „poprzeczki” z pierwszego palca, tylko z trzeciego, dzięki czemu ten akord staje się stosunkowo łatwy. Sprawdź diagram z rysunku 4.12, porównaj z tym, jak wychodziło Ci poprzednie palcowanie, po czym wybierz to, które lepiej Ci się gra.

Rysunek 4.12. nny sposób palcowania akordu opartego na A

Bystrzy gitarzyści, którzy jeszcze nie oślepli z bólu, przypuszczalnie dostrzegli coś znajomego w najniższych strunach akordów opartych na E i A: power chordy. Trzy najniższe struny akordów barowych opartych na E i A zawierają te same dźwięki, co ich odpowiedniki w postaci power chordów. Być może pamiętasz także, że power chordy nie mają trzeciego stopnia. Wynika z tego, że najniższe trzy struny akordów molowych opartych na E i A są takie same jak dźwięki power chordów oraz dolne trzy struny odpowiednich akordów durowych. Bingo, zatoczyliśmy koło.

Przemieszczanie akordu A

Jeśli zagrałeś akord H jako barowy, oznacza to, że potrafisz zagrać wszystkie dwanaście akordów durowych opartych na A (czyli pełną skalę chromatyczną). Wszystkie te akordy biorą nazwę od piątej struny (tak jak otwarty akord A, a także na zasadzie podobnej do tej, według której tworzy się nazwy akordów opartych na E).

Rysunek 4.13 przedstawia progresję w całości zbudowaną na akordach barowych opartych na A. Wymawiaj głośno ich nazwy, gdy będziesz je grał na odpowiednich progach. Zaufaj mi, to dla Twojego dobra. Posłuchaj nagrania i zagraj razem z nim, aby sprawdzić swoje postępy. Nie musisz odtwarzać takiego samego bicia —uderzaj w swoim tempie i zmieniaj akord w każdym takcie.

Rysunek 4.13. Progresja wykorzystująca akordy barowe oparte na A

Inne rodzaje akordu A: molowe, septymowe, molowe septymowe, zawieszone i durowe septymowe

Wszystko, czego się dowiedziałeś na temat przesuwania akordów wzdłuż gryfu, stosuje się także do tych form akordów. Zagranie akordu molowego lub molowego septymowego nie wymaga żadnych dodatkowych umiejętności w porównaniu z akordem durowym — to tylko kwestia odpowiedniego palcowania.

Wykorzystaj listę, która znajduje się w części zatytułowanej „Akordy barowe oparte na A”, i samodzielnie opracuj inne rodzaje akordów tego typu lub po prostu przyciśnij pierwszym palcem odpowiedni próg i spróbuj uformować akord pozostałymi palcami.

Rysunek 4.14 przedstawia tablicę z pięcioma akordami wywodzącymi się z A. Istnieje oczywiście jeszcze wiele innych możliwości, lecz te pięć to kluczowe akordy dla muzyki rockowej.

Rysunek 4.14. Akordy barowe — molowy, septymowy, molowy septymowy, zawieszony i durowy septymowy — oparte na A

Możesz poszukać odpowiedników otwartych akordów w postaci akordów durowych. Na przykład d-moll na piątej strunie zawiera te same nuty (chociaż w innych oktawach), co otwarty akord d-moll. Poszukaj na ściądze akordów, które możesz zagrać w wersji barowej, i posłuchaj podobieństw w ich brzmieniu.

W ten sposób ilość akordów, jakie potrafisz zagrać na całym gryfie, stała się niepoliczalna (profesjonalny termin oznaczający „strasznie dużo”). Jesteś teraz istną skarbnicą wiedzy. Skorzystaj z niej i zagraj przedstawioną na rysunku 4.15 progresję, która przeskakuje z akordów opartych na E (czyli na szóstej strunie) na akordy oparte na A (czyli na piątej strunie) — wraz z przemieszczaniem się w dół gryfu. Taką progresję Bob Dylan wykorzystał w utworze Lay Lady Lay.

Rysunek 4.15. Progresja wykorzystująca na przemian akordy barowe oparte na E i na A

Spis treści

O autorze

Podziękowania od autora

Słowo wstępne

Wprowadzenie

O książce

Nie aż tak bardzo naiwne założenia

Konwencje użyte w tej książce

Jak podzielona jest książka

Część I: Chcę być gwiazdą rock and rolla

Część II: Podstawowe techniki gry

Część III: Zaawansowane techniki, które zrobią z Ciebie prawdziwego rockmana

Część IV: Różne style rocka

Część V: W poszukiwaniu idealnego brzmienia

Część VI: Dekalogi

Dodatek

Ikony wykorzystane w książce

Co dalej

Część I. Chcę być gwiazdą rock and rolla

Rozdział 1. To tylko gitara rockowa… ale tego właśnie chcę!

Różnice między gitarą rockową i akustyczną — to nie tylko głośność

Tembr, czyli cechy brzmienia

Sygnał

Przesterowanie i wybrzmienie

No i głośność

Przykłady do słuchania

Poznawanie podstaw: Trio Mocy

Gitara elektryczna

Wzmacniacz

Efekty

Zrozumieć, jak działa gitara elektryczna

Drgania strun i wysokość dźwięku

Naciąg kontra długość

Twoje ręce

Przetworniki i wzmocnienie

Dodatki do Twojej gitary

Kostki (piórka)

Paski

Kable

Tunery

Rozdział 2. Weź ją w ramiona

Najpierw musisz ją chwycić

Pozycja siedząca

Pozycja stojąca

Pozycja lewej ręki

Przyciskanie progów

Wkrocz do akcji

Pozycja prawej ręki

Gra za pomocą piórka

Gra za pomocą palców

Ważny jest właściwy strój: tuner elektroniczny

Co to właściwie jest?

Jak to działa?

Podstawy zapisu dźwięków, które nie zrobią Ci krzywdy

Czytanie diagramu akordu

Czytanie rytmicznych slashów

Czytanie tabulatury

Tworzenie muzyki, czyli jak zagrać akord

Palcowanie akordów

Uderzanie akordu

Rozdział 3. Jej druga połówka — wzmacniacz

Jak działa wzmacniacz

Ścieżka sygnału

Przedwzmacniacz

Regulacja barwy

Efekty

Wzmacniacz mocy

Krótka wycieczka po wnętrzu wzmacniacza

Obudowa: wszystko na swoim miejscu

Panel sterowania: przejmij kontrolę

Wejścia poszczególnych kanałów

Gałki przedwzmacniacza i wzmacniacza mocy

Gain lub drive

Volume lub master volume

Przełącznik „boost”

Gałki barwy

Basy

Średnie tony

Soprany

Presence

Przełącznik „bright”

Wbudowane efekty

Reverb

Tremolo

Chorus

Zawsze możesz wybrać inne wyjście

Speaker out

Wyjście słuchawkowe

Direct out

Pętla efektów

Wejście liniowe

Różne inne „otwory”

Ostatnie ogniwo: głośnik

Podłączenie i włączenie

Przede wszystkim bezpieczeństwo

Włączanie i wyłączanie w sześciu krokach

Pierwsze dźwięki

Ustawianie gałek

Czyste brzmienie

Przesterowane brzmienie

Przełączanie kanałów

Co zrobić, gdy nie masz wzmacniacza

Podłączenie gitary do zestawu stereo lub „boomboksa”

Podłączenie do wzmacniacza słuchawkowego

Teraz to już nie jest czarna magia

Część II. Podstawowe techniki gry

Rozdział 4. Coś dla lewej ręki: akordy

Bez akordów się nie obędzie

Zacznij od otwartych akordów

Włącz do gry power chordy

Ruchome power chordy

Power w praktyce

Wejdź w barowy nastrój

Jak się uporać z akordami barowymi

Akordy barowe oparte na E

Przemieszczanie akordu E wzdłuż gryfu

Inne rodzaje akordu E: molowe, septymowe, molowe septymowe i zawieszone

Akordy barowe oparte na A

Przemieszczanie akordu A

Inne rodzaje akordu A: molowe, septymowe, molowe septymowe, zawieszone i durowe septymowe

Rozdział 5. W prawo patrz: techniki rytmiczne prawej ręki

Uderzanie w struny

Uderzenia w dół

Uderzanie w dół ósemkami

Odczytywanie zapisu ósemkowego

Uderzenia w górę

Łączenie uderzeń w górę i uderzeń w dół

Granie złożonych schematów

Szesnastki

Odczytywanie szesnastek

Rytmy mieszane

Łączenie pojedynczych dźwięków i akordów

Technika grania dźwięków basowych z akordami

Bum-czik

Zmienna linia basu

Zakłócenia rytmu: uderzenia synkopowane

Odczytywanie synkopy: kropki i łuki legato

Granie synkopowanych schematów rytmicznych

Daj lewej ręce chwilę przerwy

Tłumienie strun lewą ręką

Sugerowanie synkopowania

Wróćmy do prawej ręki

Tłumienie strun prawą ręką

Przełam schemat gry akordowej: zmiany palcowania lewej ręki w trakcie bicia

Prawa dłoń to nie tylko piórko

Wprowadzenie do różnych styli gry rytmicznej

Prosty rytm na cztery

„Two-beat”

Rytm szesnastkowy

Metalowy galop

Rytm reggae

Rytm na trzy

Rozdział 6. W świetle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzącej

Przejmij prowadzenie

Jak trzymać piórko?

Przejdź do ataku

Uderzanie pojedynczych strun w górę i w dół

Granie pojedynczych dźwięków

Technika gry pojedynczych dźwięków

Naprzemienne piórkowanie

Granie melodii na różnych strunach

Skale

Skale durowe

Skale molowe

Pasaże

Łączenie zmian o jeden stopień z pasażowymi przeskokami

Zacznij od dołu: melodie na niższych dźwiękach

Droga na szczyt: melodie na wyższych dźwiękach

Pozycje na gryfie

Otwarta pozycja

Wyższe, zamknięte pozycje

Bliższe spotkanie z riffami na niższych rejestrach

Czy można to jakoś uprościć: skala pentatoniczna

Skala pentatoniczna, czyli trzy sposoby grania solówek

Pentatonika w utworze o tonacji durowej

Pentatonika w utworze o tonacji molowej

Pentatonika w utworze o progresji bluesowej

Improwizowanie

Nuta końcowa

Rozdział 7. Porywające riffy

Wejdź w klimat: najprostsze riffy

Riffy na całych nutach i półnutach

Riffy na ósemkach i ćwierćnutach

Riffy szesnastkowe

Synkopowanie ósemkowe

Co dwie nuty, to nie jedna: technika double-stop

Łączenie riffów na pojedynczych nutach z akordami

Poszukiwanie własnego stylu

Część III. Zaawansowane techniki, które zrobią z Ciebie prawdziwego rockmana

Rozdział 8. Granie w wyższych pozycjach

Sięgaj wyżej, czyli wędrówka w górę gryfu

Pierwsze skoki na wyższe progi

Technika double-stop w górze gryfu

Skale do gry solowej w zamkniętych pozycjach

Granie w określonej pozycji

Jak określić pozycję

Jak wybrać pozycję

Stosowanie ruchomych skal pentatonicznych

Pozycja wyjściowa

Wyjście z pozycji wyjściowej

Zejście poniżej pozycji wyjściowej

Poruszanie się między pozycjami

Zmiana

Ślizg, sięgnięcie i przeskok

Podróże po strunach a podróże wzdłuż gryfu

W poszukiwaniu pięciu pozycji skali pentatonicznej

Nie bój się zmian

Zagrywki podróżnicze

Z otchłani na szczyt

Skąd wiedzieć, gdzie zagrać

Pozycja a tonacja

Pozycja skali G-dur

Pozycja skali F-dur

Pozycja skali f-moll

Wybór pozycji

Pięć pozycji w praktyce

Rozdział 9. Ekspresja, czyli jak sprawić, że gitara zacznie „śpiewać”

„Młotkowanie”, czyli hammer-on

Sztuka podrywania, czyli pull-off

Slide, czyli ślizgawka

Podciągnij się w podciąganiu

Podciąganie i opuszczanie

Podciąganie wstępne

Wibrato, które wprawi Cię w drżenie

Flażolety, czyli muzyczna przyprawa

Nie wahaj się grać wajchą

A teraz wszystko naraz

Część IV. Różne style rocka

Rozdział 10. Wczesne lata rock and rolla

Kluczową sprawą jest właściwy sposób uderzania w struny

R&B wychodzi na powierzchnię — Bo Diddley

Kiedy rock poznał teksańskie brzmienie — Buddy Holly

Doo wop zdobywa rzesze fanów

I-vi-ii-V: 12/8

I-vi-IV-V: zwykłe ósemki

I-vi-ii-V: rytm mieszany

Połączenie country z bluesem, czyli rytm rockabilly

Powstanie rockandrollowego stylu gry na gitarze — Chuck Berry

Muzyka surfowa

Nadciąga brytyjska inwazja

The Beatles „I Saw Her Standing There”

Melodyjne riffy w stylu The Beatles

Riffy na wysokich i niskich dźwiękach

Rozdział 11. Złote lata klasycznego rocka

Trudniejsze riffy i figury rytmiczne

Motyw rytmiczny oparty na riffie

Motyw rytmiczny oparty na akordach

Studiowanie klasycznych mistrzów rocka

Inwazja brytyjska

Pete Townshend

Keith Richards

Riffy akordowe

Blues przebija się na powierzchnię

Eric Clapton

Jimi Hendrix

Jimmy Page

Rock latynoski — Carlos Santana

Rock południowy

Allman Brothers

Lynyrd Skynyrd

ZZ Top

Wskrzeszenie dogorywającego bluesa — Stevie Ray Vaughan

Rock neoklasyczny — Aerosmith

Połączenie country i rockowego stylu grania gitary prowadzącej — The Eagles

The Edge nadaje muzyce epicką strukturę

Rozdział 12. Heavy metal

Pojawienie się metalu

Riffy Black Sabbath, które rozsadzą Ci czaszkę

Barokowa eksplozja Ritchiego Blackmore’a

Era gwiazd, czyli rock stadionowy

Kiss — makijaże i płonące gitary

Przyjazne dla radia riffy Bostonu

Rewolucja dźwiękowa Van Halena

Hałas barowy Angusa Younga

Początki inwazji europejskiego metalu

Upychanie fanów na trybunach, czyli heavy metalowe hity lat osiemdziesiątych

Metalowy atak Randy’ego Rhoadsa

Yngwie Malmsteen, szwedzki demon szybkości

Ciężkie riffy Metalliki

Z impetem w nowe stulecie

Szalona szybkość Dimebaga Darrella

Alice in Chains

Kornografia

Rozdział 13. Rock progresywny i jazzrock

Pierwsza fala rocka progresywnego

Powiedz tak! — Yes i eklektyczna wirtuozeria Steve’a Howe’a

Upiorne gitary Genesis

Wycieczki gitarowe Roberta Frippa

Przestrzenny blues Pink Floyd

Akustyczny art rock — Emerson, Lake & Palmer

Unia dwóch styli — progresywny rock łączy się z metalem

Na scenie z Alexem Lifesonem z Rush

Piłowanie drewna — riffy Jethro Tull

Jazzrock trafia na listy przebojów

Elegancki jazzpop grupy Steely Dan

Uczuciowy jazz George’a Bensona

Wyszukany jazzpop Pata Metheny’ego

Toto Steve’a Lukathera — rockowe monstrum

Legendy jazzrocka

Czysta wirtuozeria — John McLaughlin i Al Di Meola

Jazzowy powrót Jeffa Becka

Część V. W poszukiwaniu idealnego brzmienia

Rozdział 14. W pogoni za sprzętem — jak znaleźć ten wymarzony

Jak wydobyć z gitary to, czego oczekujesz

Otaksuj jej ciało, czyli korpus gitary

Rodzaje korpusów

Wycięcie

Waga i balans

Sprawdzanie gryfu i podstrunnicy

Wymiary

Gryf przykręcany, wklejany i jednolity

Dostrój się do stroików, mostka i siodełka

Mostek

Siodełko i stroiki

Sprawdzanie przetworników i elektryki

Elementarz wiedzy o przetwornikach

Układ przetworników

Popularne gałki i specjalne układy elektroniczne

Jaki rodzaj gitary wybrać?

Wybór najlepszego wzmacniacza, który ożywi Twoją gitarę

Konfiguracje wzmacniaczy

Najważniejsze cechy

Podsumowanie

Rozdział 15. Dzikie i szalone brzmienia — efekty gitarowe

Różne grupy efektów

Wybór typu efektu

Kostki

Multiefekty podłogowe

Efekty montowane w racku

Wbudowane efekty

Najważniejsze pojęcia związane z efektami

Efekty modyfikujące wzmocnienie — overdrive, distortion i fuzz

Overdrive

Distortion

Fuzz

Podbijanie lub tłumienie, czyli regulacja dynamiki

Kompresory

Bramki szumów

Granie ze słuchu — efekty modyfikujące barwę

EQ, czyli equalizer

Equalizer graficzny

Filtry

Wah-wah

Auto-wah i envelope follower

Panuj nad natężeniem dźwięku, czyli inne efekty modyfikujące głośność

Pedał głośności

Tremolo

Wyraźna zmiana, czyli efekty modulacyjne

Chorus

Flanger

Phase shifter lub phaser

Rotating speaker lub Leslie

Pitch shifter i octave divider

Dajcie mi więcej przestrzeni, czyli czwarty rodzaj efektów

Delay lub echo

Reverb

Reverb sprężynowy

Reverb cyfrowy

Projektowanie linii sygnału

Przenośny organizer, czyli skrzynka na efekty

Rozdział 16. Konserwacja i opiekowanie się gitarą elektryczną

Niezbędny zestaw narzędzi

Podstawowe wyposażenie

Zaawansowane narzędzia

Wymiana strun

Wybór właściwych strun

Ściąganie starych strun

Jaki mostek ma Twoja gitara?

Czy Twoja gitara jest wyposażona w jakąkolwiek blokadę strun?

Zakładanie nowych strun

Przewleczenie struny

Nawijanie i naciąganie struny

Czyszczenie poszczególnych elementów gitary

Struny

Korpus, gryf i elementy osprzętu

Progi

Układ elektryczny

Czyszczenie potencjometrów

Czyszczenie przełączników i gniazd

Regulacja, czyli co zrobić, żeby Twoja gitara grała jak najlepiej

Sygnały ostrzegawcze

Intonacja

Akcja strun

Pręt napinający

Napięcie sprężyn mostkowych

Rozwiązywanie mniejszych problemów z układem elektrycznym

Gniazdo jacka

Potencjometry, przetworniki i przełączniki

Naprawa wzmacniacza i efektów

Wymiana bezpiecznika

Czyszczenie i wymiana lamp próżniowych

Głośniki

Rozwiązania najczęstszych problemów

Przechowywanie gitary

Część VI. Dekalogi

Rozdział 17. Dziesięciu gitarzystów rockowych, którzy zmienili historię

Chuck Berry

Eric Clapton

Jimi Hendrix

Jeff Beck

Jimmy Page

Eddie Van Halen

Stevie Ray Vaughan

Eric Johnson

Steve Vai

Kurt Cobain

Rozdział 18. Dziesięć albumów rockowych, które musisz mieć

The Beatles, Rubber Soul (1965)

Jimi Hendrix Experience, Are You Experienced (1967)

Led Zeppelin, Led Zeppelin II (1969)

The Who, Who’s Next? (1971)

The Rolling Stones, Exile on Main Street (1972)

Jeff Beck, Blow by Blow (1975)

Van Halen, Van Halen (1978)

Joe Satriani, Surfing with the Alien (1987)

Metallica, Metallica (The Black Album) (1991)

Korn, Issues (1999)

Rozdział 19. Dziesięć klasycznych gitar rockowych

Fender Telecaster

Gibson Les Paul

Fender Stratocaster

Gibson z serii ES

Gibson Flying V

Mosrite Ventures Model

Rickenbacker 360/12

Ibanez Iceman

„Super Strat”

Paul Reed Smith

Dodatek. Jak korzystać z nagrań

Jak znaleźć właściwą ścieżkę

Naliczanie

Aranżacja stereofoniczna

Lista ścieżek

Dwadzieścia cztery popularne otwarte akordy

Sześć popularnych kształtów akordów opartych na szóstej strunie (M — nazwa akordu wynikająca z pozycji na szóstej strunie)

Sześć popularnych kształtów akordów opartych na piątej strunie (M — nazwa akordu wynikająca z pozycji na piątej strunie)

Sześć innych kształtów akordów opartych na piątej strunie (M — nazwa akordu wynikająca z pozycji na piątej strunie)

Dodatkowe materiały