Charles Kim

Gra na gitarze

Patrz i ucz się!

Tytuł oryginału: Teach Yourself VISUALLY™ Guitar

Tłumaczenie: Marcin Machnik

Copyright © 2006 by Wiley Publishing, Inc., Hoboken, New Jersey. All rights reserved. This translations published under license with the original publisher John Wiley & Sons, Inc.

The Teach Yourself Visually Brand trade dress is a trademark of John Wiley & Sons, Inc. in the United States and/or other countries. Used by permission. Polish edition copyright © 2009 by Helion S.A.

All rights reserved.

All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnejodpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Wydawnictwo HELION

ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE

tel. 032 231 22 19, 032 230 98 63

e-mail: septem@septem.pl

WWW: http://septem.pl

ISBN: ePub: 978-83-246-9369-6, Mobi: 978-83-246-9370-2

Poleć książkę

Kup w wersji papierowej

Oceń książkę

Księgarnia internetowa

Lubię to! » nasza społeczność

Podziękowania

Chciałbym z całego serca podziękować moim wydawcom: Pam Mourouzis i Susanne Snyder, za propozycję napisania tej książki. Audrey Cho była tak miła, że zrobiła do niej zdjęcia. Dziękuję także rodzinie, przyjaciołom, kolegom z zespołu oraz Old Town School of Folk Music, która wspierała mój rozwój jako muzyka.

Tę książkę dedykuję mojej matce, Hai Ja Kim, która była moją pierwszą nauczycielką muzyki.

Rozdział 2.
Z czego składa się gitara

Budowa gitary akustycznej

Budowa gitary elektrycznej

Główka i klucze

Gryf

Korpus

Mostek

Rodzaje strun

Elementy typowe dla gitary elektrycznej

Gitary mają wspólne, podstawowe cechy, chociaż pod pewnymi względami mogą się znacznie różnić. Zanim zabierzesz się do grania, powinieneś poznać budowę gitary akustycznej i elektrycznej.

Budowa gitary akustycznej

Przyjrzyj się najważniejszym częściom gitary akustycznej.

Budowa gitary elektrycznej

A teraz przyjrzyj się budowie gitary elektrycznej. Niektóre elementy będą podobne, lecz część z nich — szczególnie te związane z elektroniką — będzie zupełnie inna.

Główka i klucze

A teraz poznasz bliżej poszczególne elementy zarówno gitary akustycznej, jak i elektrycznej. Zaczniemy od góry instrumentu, czyli od główki, na której znajdują się klucze.

Główka

Na główce znajdują się klucze, które odpowiadają za właściwy naciąg strun.

Klucze

Za pomocą kluczy lub stroików możesz naciągnąć lub popuścić struny, podnosząc lub obniżając wysokość dźwięku. W ten sposób jesteś w stanie utrzymać właściwy strój gitary. Większość gitar akustycznych oraz część elektrycznych posiada trzy klucze z jednej strony główki i trzy klucze z drugiej.

Sześć kluczy w jedndnym rzędzie

W niektórych gitarach elektrycznych klucze znajdują się w rzędzie po jednej stronie główki.

Zapamiętaj!

Jeśli zmieniasz struny, nawiń je starannie. Poplątane struny mogą się rozstrajać w trakcie gry, sprawiając, że instrument nie będzie brzmiał czysto. Aby dowiedzieć się więcej o zmianie strun, przeczytaj rozdział 16.: „Kupujemy i dbamy o gitarę ”.

Gryf

Gryf to element gitary, na którym gitarzysta przyciska struny na odpowiednich progach — osoby praworęczne używają w tym celu lewej ręki, natomiast leworęczne prawej. Przy klasycznym sposobie grania cztery palce tej ręki służą do naciskania strun, natomiast kciuk należy oprzeć z tyłu gryfu.

PODSTRUNNICA

Podstrunnica to powierzchnia gryfu, na której znajdują się progi. Ciągnie się od główki przez cały gryf i zachodzi na korpus gitary.

ZNACZNIKI

Znaczniki ułatwiają trafienie w odpowiedni próg. Niekiedy są to po prostu kropki, a czasem bardziej wymyślne inkrustacje. Większość gitar akustycznych ma znaczniki na trzecim, piątym, siódmym, dziewiątym, dwunastym, piętnastym i siedemnastym progu.

ZNACZNIKI BOCZNE

Wiele gitar posiada także dodatkowe znaczniki z boku gryfu, co widać na zdjęciu poniżej.

SIODEŁKO

Siodełko wyznacza maksymalną długość drgającej struny z jednej strony (po drugiej stronie tę funkcję pełni mostek). Może być wykonane z kości, plastiku, mosiądzu lub innego stopu.

PROGI

Progi to cienkie sztabki, które są ułożone prostopadle do strun. Poprzez przyciśnięcie struny za wybranym progiem, skracasz jej długość, tym samym zmieniając wysokość wydobywanego dźwięku.

PRĘT NAPINAJĄCY

Wiele gitar posiada pręt napinający, którego zadaniem jest niwelowanie skutków wyginania się gryfu pod wpływem temperatury lub wilgoci. Pomaga on ustawić odpowiedni kąt wygięcia gryfu, a śruba regulująca jego napięcie znajduje się albo na główce, albo przy korpusie. Gitary z nylonowymi strunami zazwyczaj nie są wyposażone w taki pręt.

PIĘTKA

Piętka to miejsce, w którym tył gryfu łączy się z korpusem. W zależności od stylu gitary, może mieć prostą lub bardziej wyszukaną budowę.

Korpus 

Korpus gitary zawiera pozostałe elementy gitary. Jego kształt, budowa oraz zastosowane drewno mają znaczny wpływ na brzmienie, zarówno w przypadku gitar akustycznych, jak i elektrycznych z wydrążonym lub częściowo wydrążonym korpusem. Kształt korpusu ma nieco mniejsze znaczenie w gitarach z pełnym korpusem.

Korpus gitary akustycznej posiada zwykle otwór rezonansowy, który wzmacnia brzmienie strun. Struny są często przytwierdzone do mostka za pomocą kołków mostkowych.

Wśród współczesnych gitar elektrycznych najpopularniejsze są te z pełnym korpusem. Niektóre z nich, jak Gibson SG czy Telecaster, mają korpus zbudowany z jednego kawałka drewna.

OKRĄGŁY OTWÓR REZONANSOWY

Otwór rezonansowy pomaga gitarze zabrzmieć donośniej i wyraźniej. W niektórych gitarach jest on okrągły lub owalny.

OTWÓR W KSZTAŁCIE LITERY„F”

Wczesne modele gitar, szczególnie te o wydrążonym lub częściowo wydrążonym korpusie, miały otwór rezonansowy w kształcie litery „f”, podobny do tego w skrzypcach lub wiolonczeli.

OSłONA KORPUSU

Osłona korpusu zabezpiecza jego powierzchnię przed porysowaniem w trakcie gry piórkiem.

KOŁEK NA PASEK

Na końcu korpusu znajduje się zazwyczaj kołek, do którego możesz przytwierdzić pasek. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat grania z gitarą na pasku, przeczytaj rozdział 4.: „Przyjmij właściwą pozycję”.

Mostek

Mostek to miejsce, w którym struny są przytwierdzone do korpusu gitary. Istnieje wiele różnych rodzajów mostków, w zależności od typu gitary.

MOSTEK W GITARZE AKUSTYCZNEJ Z METALOWYMI STRUNAMI

W gitarach z metalowymi strunami mostek jest zazwyczaj drewniany, a struny są przytwierdzone za pomocą kołków mostkowych, które trzymają się na miejscu dzięki sile napięcia strun.

MOSTEK TYPU TELECASTER

W gitarach z pełnym korpusem, takich jak Fender Telecaster, struny najczęściej opierają się na mostku wykonanym z metalu, dzięki czemu dłużej wybrzmiewają.

MOSTEK TYPU LES PAUL

Mostek typu Les Paul składa się ze strunnika, do którego zaczepione są struny, oraz z sześciu regulowanych siodełek, pozwalających na precyzyjne dostrojenie brzmienia.

MOSTEK TYPU STRATOCASTER

Niektóre mostki gitarowe pozwalają na zmianę napięcia strun za pomocą wajchy. Wyjściową pozycję utrzymują dzięki sprężynom o regulowanym napięciu. Struny są przytwierdzone do siodełek na śrubach, które działają jako punkt podparcia. Na zdjęciu pokazano klasyczny mostek typu Stratocaster.

MOSTEK TYPU FLOYD ROSE

Mostek tego typu działa podobnie jak mostek typu Stratocaster, ale pozwala na większy zakres ruchów.

Istnieją jeszcze inne typy mostków, które także powinieneś znać. W gitarach klasycznych struny nylonowe są zazwyczaj przewleczone przez specjalne otwory w mostku i wiązane.

Niektóre gitary akustyczne z metalowymi strunami oraz wydrążone lub częściowo wydrążone gitary elektryczne mają trapezowy strunociąg, w którym struny są przytwierdzone do metalowego strunnika i opierają się na drewnianym mostku.

Rodzaje strun

W zależności od rodzaju posiadanej przez Ciebie gitary możesz używać albo strun nylonowych, albo metalowych.

STRUNY METALOWE

Gitary akustyczne lub elektryczne z metalowymi strunami wykorzystuje się w takich gatunkach muzycznych, jak country, rock, pop, blues. Metalowe struny pozwalają na uzyskanie ciekawego brzmienia glissando, mają jaśniejsze brzmienie i są bardziej napięte niż struny nylonowe.

Najczęściej trzy najcieńsze struny nie są owinięte, natomiast pozostałe trzy tak. Mogą być wykonane z brązu fosforowego, niklu lub stali nierdzewnej.

STRUNY NYLONOWE

Gitary z nylonowymi strunami są wykorzystywane w muzyce klasycznej, flamenco, czasami folkowej. Dawniej struny te były wykonywane z jelit zwierzęcych. Mają one cieplejsze i ciemniejsze brzmienie niż struny metalowe.

Struny nylonowe są bardziej miękkie w dotyku oraz potrzebują mniejszego napięcia, aby osiągnąć odpowiednią wysokość dźwięku. Trzy najcieńsze nie są zazwyczaj owinięte, natomiast pozostałe mają srebrzoną lub złoconą owijkę.

Elementy typowe dla gitary elektrycznej

Zasadniczo na gitarze elektrycznej gra się podobnie jak na akustycznej. Ze względu na większe możliwości wzmocnienia i przedłużenia wybrzmiewania strun, zmiany barwy i innych modyfikacji brzmienia, gitara elektryczna jest uniwersalnym instrumentem do wszelkich eksperymentów dźwiękowych oraz uwydatniania rytmu i melodii.

Przetworniki

PRZETWORNIKI JEDNOCEWKOWE

Przetworniki to elementy służące do wychwytywania wydobywanych dźwięków i zamieniania ich na sygnał elektryczny. Do najpopularniejszych należą przetworniki jednocewkowe oraz humbuckery. Przetwornik jednocewkowy charakteryzuje się czystym, jasnym brzmieniem.

PRZETWORNIK TYPU HUMBUCKER

W porównaniu z przetwornikiem jednocewkowym, humbucker ma ciemniejsze, głębsze brzmienie.

PRZEŁĄCZNIK WYBORU PRZETWORNIKA

Im bliżej mostka znajduje się przetwornik, tym bardziej sopranowo brzmi. Przełącznik służy do wyboru jednego lub kilku przetworników.

Gałki głośności

POJEDYNCZA GAŁKA GŁOŚNOŚCI

Gałka potencjometrów głośności służy do regulowania głośności lub miękkości brzmienia gitary. Niektóre gitary, na przykład Telecaster, mają tylko jeden potencjometr głośności.

POTENCJOMETRY GŁOŚNOŚCI W GITARACH TYPU LES PAUL

Inne gitary, na przykład Les Paul, mają osobne potencjometry regulujące głośność każdego przetwornika.

Gałka głośności

Gałki barwy

Gałki barwy pozwalają regulować ilość sopranów, które zostają wychwycone przez przetwornik, sprawiając, że gitara brzmi bardziej basowo.

Niektóre gitary (na przykład Telecaster) mają jeden potencjometr barwy. Inne (jak Les Paul) mają osobne potencjometry dla każdego przetwornika.

Gniazdo typu jack

Jeden koniec kabla połączeniowego powinien być włożony do typu jack w korpusie gitary, a drugi w gniazdo znajdujące się we wzmacniaczu, dzięki czemu dźwięk z gitary będzie mógł się przedostać do wzmacniacza.

WSKAZÓWKA

Zwróć uwagę na to, aby wtyczka nie była poluzowana. Zwinięcie kabla z obluzowaną wtyczką może doprowadzić do złamania wewnętrznych przewodów.

Spis treści

Wyrazy uznania dla serii Patrz i ucz się!

Specjalne podziękowania…

O autorze

Podziękowania

Rozdział 1. Wprowadzenie do nauki gry na gitarze

Uniwersalność gitary

Raz, dwa, wszystko gra

Wyznacz sobie cele

Rozdział 2. Z czego składa się gitara

Budowa gitary akustycznej

Budowa gitary elektrycznej

Główka i klucze

Gryf

Korpus

Mostek

Rodzaje strun

Elementy typowe dla gitary elektrycznej

Rozdział 3. Strojenie gitary

Standardowy strój gitary

Strojenie za pomocą stroika elektronicznego

Strojenie względne

Rozdział 4. Przyjmij właściwą pozycję

Pozycja siedząca

Pozycja stojąca

Pozycja ręki naciskającej progi

Jak uniknąć problemów z naciskaniem progów

Pozycja ręki uderzającej struny

Rozdział 5. Pierwsze akordy

Jak odczytywać diagramy akordów

Akord D

Akord A7

Akord G

Rozdział 6. Jak zmieniać akordy

Ekonomia ruchu

Zmiana akordów, które mają wspólne palcowanie

Zmiana akordów, w których palce pozostają na tym samym progu

Zmiana akordów, w których palce pozostają na tej samej strunie

Zmiana akordów, które nie mają wspólnego palcowania

Rozdział 7. Techniki grania palcami lub piórkiem

Zacznijmy od kciuka

Gra piórkiem

Gra palcami

Rozdział 8. Gitara rytmiczna

Podstawy tempa

Podstawy tempa 4/4

Rozdział 9. Pozostałe otwarte akordy

Akordy A

Akordy D

Akordy E

Akordy G

Rozdział 10. Jak czytać nazwy akordów, tabulatury i opracowania piosenek

Pięć popularnych rodzajów akordów i sposób ich oznaczania

Jak odczytywać tabulaturę

Jeszcze o grze palcami

Schematy gry palcami, których możesz się nauczyć

Rozdział 11. Akordy zawieszone i pochody basowe

Akordy zawieszone

Palcowanie zawieszonych akordów

esus4

Rozdział 12. Kapodaster i akordy barowe

Jak używać kapodastra

Technika gry akordami barowymi

Twój pierwszy akord barowy: F

Akordy barowe oparte na F: F7, f i f7

Przemieszczanie się w dół i w górę gryfu

Rozdział 13. Progresja akordów

Rzymskie cyfry jako oznaczenie tonacji durowych lub molowych

Popularne progresje akordów

Rozdział 14. Wprowadzenie do solówek i improwizacji

Skala pentatoniczna

Komponowanie prostych melodii

Rozdział 15. Techniki zaawansowane

Slide

Pull-off i hammer-on

Hammer-on

Wibrato i podciąganie strun

Rozdział 16. Kupujemy i dbamy o gitarę

Kupujemy pierwszą gitarę akustyczną

Kupujemy pierwszą gitarę elektryczną

Kupujemy pierwszy wzmacniacz

Jak dbać o struny: czynności konserwacyjne

Jak wymienić struny w gitarze

Pręt napinający

Możliwości ustawienia brzmienia w gitarze elektrycznej

Jak dbać o właściwą wilgotność

Rozdział 17. Możliwości brzmieniowe gitary elektrycznej

Potencjometry i przełączniki na korpusie gitary

Potencjometry i przełączniki na wzmacniaczu

Rozdział 18. Co dalej?

Prywatne lekcje

Dlaczego warto uczyć się teorii muzyki

Ucz się od innych gitarzystów

Kilka porad na zakończenie

Dodatek A Akordy

Akordy durowe

Akordy molowe

Akordy septymowe

Akordy molowe septymowe i durowe z septymą wielką

Dodatek B Skale

Skale durowe

Skale molowe

Skale bluesowe

Skale pentatoniczne

Dodatek C Galeria gitar