OPOWIEŚCI NA MARGINESACH
Inktobry zebrane

Joanna Krystyna Radosz

© 2020 Joanna Krystyna Radosz

Redakcja: Olga Sienkiewicz
Projekt okładki: Roksana Kościuszko, Ziemowit Ochapski
Skład: Ziemowit Ochapski

facebook.com/czarnaksiazka

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wydane przez: Imperium,Września 2020

ISBN: 978-83-950468-2-7

Września – Poznań – Kraków – Bydgoszcz – Moskwa,
październik-listopad 2019

Przedmowa, czyli o co w tym wszystkim chodzi

Wśród nie-pisarzy coraz bardziej znanym tematem jest NaNoWriMo, czyli miesiąc pisania powieści. Ale co to takiego ten Inktober i skąd tyle opowiadań?

Oryginalnie Inktober to wyzwanie rysunkowe ogłoszone w 2009 roku przez rysownika Jake’a Parkera i polegające na rysowaniu przez cały październik, codziennie, czarnym tuszem, jednej ilustracji. Żeby nie było za prosto, ilustracja musi być związana z tematem z ogłoszonej wcześniej listy (z angielska zwanym „promptem”). Inktoberowe szaleństwo w ciągu dekady ogarnęło cały świat, ale że nie każdy umie rysować, to jednostki piszące postanowiły zmienić nieco zasady: zamiast rysunku – każdego dnia krótkie opowiadanie dopasowane do promptu. Można je brać dosłownie, można się bawić znaczeniami i skojarzeniami. Kreatywność ograniczają tylko słowa… i siły witalne.

W tym roku postanowiłam dołączyć do zabawy, żeby dać sobie nieco radości, i napisać trzydzieści jeden krótkich scenek z żużlowersum. Przygotowałam się do tego jak do NaNo: przeanalizowałam wszystkie hasła, dopasowałam bohaterów, miasta i okoliczności… a gdzieś na trzeci dzień wyrzuciłam cały ten plan do śmieci, ponieważ spontanicznie powstające teksty wzięły górę. Prawdę powiedziawszy, i tak nie wierzyłam, że wytrwam dłużej niż tydzień, najwyżej dwa… a kiedy popsuła mi się klawiatura w starym laptopie, już trzy razy postawiłam krzyżyk na całej sprawie.

A potem pisałam, pisałam, pisałam, gdy zaś skończył się październik, pospiesznie nadganiałam tych parę dni, kiedy byłam wyłączona z działania. Nawet nie dlatego, że jestem upartą dziewczyną z przerostem ambicji. Po prostu wciągnęła mnie bez reszty możliwość taplania się dzień w dzień w żużlowersum i opowiadania historii, które dotąd miałam tylko w głowie, a które nie mieściły się ani w opowiadaniach, ani tym bardziej w powieściach. Nawet nie zauważyłam, że ułożone chronologicznie, te krótkie opowiastki o różnym klimacie tworzą zaskakująco sensowną całość.

Kiedy jedna z czytelniczek zapytała, czy można się spodziewać, że wydam jakoś te teksty, dotarło do mnie, że to świetna myśl. Zrobić z nich e-book i podarować czytelnikom na Nowy Rok, jako uzupełnienie opowiadań z Czarnych Książek i zapowiedź tego, czego już za rok możecie spodziewać się w Czarnej numer trzy. Spotkacie tu starych znajomych, mistrzów trzeciego planu oraz zupełnie nowych bohaterów w zupełnie nowych okolicznościach.

Miłej lektury! Bawcie się dobrze!

Joanna Krystyna Radosz

1. Coś własnego

Bydgoszcz, czerwiec 2007

– No, jesteśmy. Tutaj będziemy mieszkać... przez najbliższy czas. Tu się włącza światło, tam na końcu korytarza jest łazienka... Tutaj salon. Trochę pusty, tak naprawdę prawie tu nie bywam, więc jeszcze go nie urządziłem. W tym pokoju mieszkam. Nie, nie, możesz tam wchodzić; drzwi są zamknięte, ponieważ nie zdążyłem posprzątać przed wyjazdem. Rodziewicz wyrobił się z silnikiem, a nie miałem czasu jechać do garażu go odwieźć, więc postawiłem w pokoju. Potem ci pokażę, jak się rozpakujesz i coś zjemy... Ten przygotowałem dla ciebie. Wiem, żadnych luksusów, ale jak będziesz czegoś potrzebować, to dwie przecznice stąd jest salon meblowy. Nie byłem pewny, co przywieziesz ze sobą, więc uznałem, że podejmiemy decyzję wspólnie w razie czego, zgoda? No, dobrze, że się rozumiemy... A tu jest kuchnia. Co jest w szafkach, pooglądasz sam. Wszystkiego możesz używać; jak chcesz coś zjeść jeszcze przed obiadem, to w lodówce też co nieco mamy. Siadaj, rozgość się, to w końcu od teraz i twoje mieszkanie. Jeśli pozwolisz, ja pójdę się odświeżyć po podróży.

Przy ostatnich zdaniach zaschło mu w gardle. Z coraz wyraźniejszą chrypką zapytał:

– Zrozumiałeś wszystko, prawda?

Spojrzenie nie wyglądało na odpowiedź twierdzącą. Poczekał na skinienie głowy i uznał, że nawet jeżeli wywód będzie musiał powtórzyć, to równie dobrze może to zrobić po krótkiej przerwie.

Żarówka w łazience świeciła na słowo honoru. Zaczęła już mrugać, ale w rozgardiaszu ostatnich dni nie miał czasu wybrać się po nową do sklepu. Wyłączył górne światło i włączył kinkiet nad lustrem, ten, który został po poprzedniej właścicielce razem z na wpół zużytymi kosmetykami w szafce. Wreszcie się na coś przydał, chociaż rzucał zimne, jaskrawe światło i w tym świetle Jeffrey sam sobie wydawał się chory. Cerę miał zielonkawą, a worki pod oczami znacząco się w ostatnich dniach powiększyły. Przymknął powieki, ochlapując twarz zimną wodą.

Miał blisko rok, żeby się przygotować. Doskonale wiedział, że będzie inaczej i to niezależnie od jego faktycznego doświadczenia. Ale teraz co krok potykał się o rzeczywistość, boleśnie sobie uświadamiając, ilu rzeczy przewidzieć nie zdołał i jak bardzo inaczej jest naprawdę. Nie zauważył tego w październiku, zaaferowany formalnościami wizowymi i przygodami w podróży. Ignorował zimą, kiedy w głowie miał konieczność przygotowania się do nowego sezonu i zajęty był przede wszystkim organizacją od podstaw nowego teamu.

Myślał, że wziął pod uwagę wszystko. Mechanicy palili się do roboty. Motocykle stały w garażu, idealnie wyprofilowane, czyste, lśniące i gotowe na swojego jeźdźca. Dwa silniki od Rodziewicza już czekały, trzeci kisił się w sypialni, jeszcze w oklejonym taśmą kartonie. Formalności zostały załatwione: wizy, pozwolenia, licencje, kontrakty.

Rzeczywistość uderzyła go w twarz znienacka, być może w samolocie, a może jeszcze w Saławacie, kiedy zamiast dziarskiego, szybkiego nastolatka w kevlarze zobaczył wielkookie, wystraszone dziecko. Znienacka zdał sobie sprawę, że chociaż przez całe życie starał się mieć plan, który uwzględni absolutnie każdą okoliczność, to na to się nie przygotował. Nie miał zielonego pojęcia, jak rozmawiać z DZIECKIEM.

Jasne, technicznie Artiom był już prawie dorosły. Dorosłość w żużlu zaczynała się od szesnastego roku życia, a do tego chłopakowi brakowało raptem dwóch dni. Jeździł też już nawet nie jak młodzieżowiec, a jak całkiem nielichy senior. Ale poza tym był małolatem, bardzo związanym z rodziną (Jeffrey zdążył to zauważyć podczas dwóch krótkich wizyt w Saławacie), małolatem zmuszonym wyjechać zbyt daleko od domu, by nie odbiło się to na jego psychice.

Do tego Jeffrey doszedł sam, ale już zbyt późno, żeby dało się z tym fantem cokolwiek zrobić. Artiom, który jeszcze w październiku gadał jak najęty, oprowadzając Jeffreya po swoim domu i który potrafił wysyłać mu kilometrowe wiadomości na Messengerze, napisane całkiem poprawną angielszczyzną, teraz uparcie milczał. Wypowiedziane przez niego podczas podróży zdania dałoby się policzyć na palcach jednej ręki. W odpowiedzi na pytania ograniczał się do monosylab albo nieznacznych ruchów głową, aż Jeffreyowi irracjonalnie przyszło do głowy, że może teksty, które słyszał w Saławacie, były tylko wyuczone, a wiadomości na Messengerze – przetłumaczone przez kogoś innego.

Oczywiście podejrzenie to nie miało nic wspólnego z prawdą. Jeffrey słyszał, jak Artiom mówi po angielsku i jak na Rosjanina mówił całkiem dobrze, a jak na nastolatka – naprawdę dobrze, bez szkolnej maniery. Znał też podstawy polskiego, przede wszystkim slangu żużlowego. Jeffrey z kolei zdążył w ostatnich miesiącach opanować nieco rosyjskiego. Lecz odkąd opuścili Saławat, Jeffreyowi wydawało się, że bariera językowa między nimi osiągnęła rozmiary Muru Chińskiego.

Podczas lotu Artiom albo grał na gameboyu, albo spał. Podczas nużącej podróży z Warszawy schował się za książką obłożoną w szary papier. Jeffrey kilkukrotnie miał na końcu języka pytanie, co czyta jego nowy podopieczny, ale za każdym razem ostatecznie rezygnował, uznając, że jeżeli Artiom będzie chciał nawiązać kontakt, to sam to zrobi.

Gdy teraz wrócił do kuchni, Artioma w niej nie było. Chłopak rozpakowywał walizkę, rozmiarem niewiele mniejszą od niego. Z początku nawet nie zauważył stojącego w progu menedżera. Milczący i ni to zmęczony, ni to po prostu nienaturalnie spokojny, wyjmował kolejne złożone w kostkę ubrania i starannie układał je na na półkach.

W pewnym momencie odwrócił się i Jeffrey napotkał jego spojrzenie. Te oczy wciąż były wielkie, pełne niedowierzania i przestrachu.

Wiedział, że powinien coś powiedzieć, jakoś przerwać kłopotliwe milczenie, ale nie bardzo wiedział jak. Umiał kląć po szkocku, narzekać na ceny benzyny i dyskutować o ustawieniach silnika. Ale co się mówiło piętnastolatkowi, który właśnie rozpoczynał dorosłe życie tysiące kilometrów od domu?

– Jak się podoba? – zapytał Jeffrey o pierwsze, co przyszło mu do głowy.

Artiom odłożył na półkę koszulę i podrapał się w kark.

– Jest... cudownie – przyznał w końcu cichym, onieśmielonym głosem. – Dziękuję, bardzo, bardzo dziękuję.

*

Do wieczora Artiom przestał udawać niemowę, ale nadal był małomówny i przygaszony. Starał się przebywać w tym samym pomieszczeniu co Jeffrey i od czasu do czasu patrzył pytająco na menedżera, jakby spodziewał się poleceń służbowych od pierwszego dnia.

– Odpoczywaj, odpoczywaj, jutro pojedziemy na trening – uspokajał go Jeffrey i zastanawiał się, czy powinien coś dodać. Do licha, nie miał pojęcia, jak się obchodzić z niepełnoletnimi! Z Samuelem, którego motocyklami opiekował się, odkąd skończył szkołę, byli właściwie rówieśnikami. Clevelandowie i Mirek Galiszewski, których prowadził już jako menedżer, należeli do żużlowców dorosłych i ukształtowanych. Jeffreyowi od dawna marzył się młody, nieoszlifowany diament, któremu będzie można od razu zaszczepić właściwe nawyki i zdrowy stosunek do sportu. I tak się zapalił do idei zrobienia mistrza z Artioma Milutina, że w żadnym momencie nie pomyślał o oczywistym: jego będzie trzeba też wychować. Wpuścić do domu. Zaopiekować się nim.

Co gorsza, nie znał nikogo, kto mógłby mu doradzić. Caroline, Mirek, Thomas – wszyscy mieli dzieci, ale kilku-, a nie kilkunastoletnie.

Gdy Artiom podążał za nim jak cień, z książką albo grami, Jeffrey czuł, że powinien jakoś zareagować. Powiedzieć coś. Zrobić coś. Dać temu chłopcu do zrozumienia, że od teraz grają w jednej drużynie, a on, jako starszy, służy radą i wsparciem.

Silniki były o wiele prostsze od ludzi. Zwłaszcza tych niepełnoletnich.

W mieszkaniu panował zaduch: upalny koniec czerwca wymieszany z gęstym napięciem. Jeffreyowi w takich warunkach kiepsko się spało, więc głównie leżał nieruchomo w łóżku i nasłuchiwał. Zastanawiał się, czy Artiom usnął, zmęczony podróżą, stresem i rozpakowywaniem najważniejszej części swojego dobytku. Tapczan w sąsiednim pokoju, kolejna spuścizna po poprzedniej właścicielce, skrzypiał regularnie, ale dopiero, gdy jękowi sprężyn począł towarzyszyć cichy trzask desek podłogowych, Jeffrey zaczął się niepokoić.

Jęk ucichł i został sam trzask. Jeffrey wbił wzrok w szparę pod drzwiami, częściowo przesłoniętą pakunkiem z silnikiem, ale przez wąski pas przestrzeni nie wlało się światło. Mieszkanie było pogrążone w ciemności i tylko miękkie kroki wprawiające w ruch błagającą o remont podłogę niosły się echem aż do sypialni.

Kroki oddaliły się, wciąż słyszalne. A potem umilkły.

Jeffrey wstał i na palcach wyszedł z pokoju dokładnie w chwili, gdy ciemność rozproszył rozszerzający się snop światła padający z otwieranej lodówki.

Pstryknął włącznikiem i z mroku wyłoniła się skulona sylwetka Artioma. Chłopak miał w dłoni butelkę wody, a na twarzy przepraszający uśmiech.

Jeffrey coraz mocniej czuł, że powinien coś powiedzieć. Na przykład, że jeśli Artiomowi chce się w nocy pić, to może wziąć tę butelkę do siebie. Albo zapalać światło w kuchni, jeżeli się tam wybiera. Że to nic nie przeszkadza. Że to teraz mieszkanie ich obu. Że przyzwyczają się do tej dzielonej przestrzeni, to tylko na początku jest tak dziwnie.

Zanim zdecydował, o czym powiedzieć najpierw, zobaczył, że oczy podopiecznego są zaszklone.

– Hej, chłopaku. Co jest?

Nawiązany na moment kontakt wzrokowy urwał się raptownie, gdy Artiom odwrócił głowę i odstawił butelkę na stół.

– Nic. Ja... przepraszam.

– Nie, nie przepraszaj – jęknął Jeffrey. – Siadaj tu i powiedz, co się dzieje. Przecież widzę, że coś jest nie tak.

Artiom potarł palcami oczy, usiadł karnie, jak szeregowiec pierwszego dnia wojska.

– Ja... to głupie.

– Tęsknisz za domem? – spróbował zgadnąć Jeffrey, starając się nie przyglądać podopiecznemu zbyt natarczywie. Kątem oka dostrzegł rumieniec wstydu na policzkach chłopaka. – Nie przejmuj się. To normalne. Na początku zawsze jest trochę obco i... i strasznie – dodał po chwili wahania. – Nigdy nie mieszkałeś bez rodziców, co nie?

Artiom pokręcił głową, a potem wbił wzrok w podłogę.

– To niestety, tak będzie. Przez jakiś czas będzie ci smutno, będziesz bardzo tęsknić i może ci się nawet wydawać, że popełniłeś błąd. A potem to przejdzie. Nie od razu, jasne, ale krok po kroku, dzień po dniu, tydzień po tygodniu. Za parę miesięcy będziesz mieć już dwa domy, zaufaj mi.

Mówiąc, bacznie obserwował Artioma. Chłopak powoli podniósł głowę i teraz patrzył na niego takim wzrokiem, jakby chciał zapytać „a skąd ty to możesz wiedzieć?”.

– Ja też na początku tęskniłem. Za mamą, za siostrami, nawet za tatą, chociaż pił i wyprowadziłem się właściwie przez niego.

Po co to opowiadał? Czy tylko po to, by zagłuszyć ciszę? Nikt ze środowiska nie wiedział – oprócz Sama, który właśnie dlatego przyjął go na mechanika. Innym mechanikom, zawodnikom i trenerom język rozwiązywał alkohol albo adrenalina i usłyszeć w parku maszyn osobistą historię nie było niczym dziwnym. Ale Jeffrey bardzo strzegł swojej prywatności, najpierw z obawy, by ktoś nie uznał, że na pewno pójdzie w ślady ojca, a potem... potem to już nie miało znaczenia. Pisał swoją własną historię. Gdy zmarła mama, wrócił do domu tylko na kilka dni żeby załatwić formalności, wziąć udział w pogrzebie, pomóc Caroline w wysprzątaniu matczynego domu. Nikt oprócz Samuela nie dowiedział się nigdy, że ten tydzień w sierpniu, kiedy Jeffreya Parkera nie było w parku maszyn, nie oznaczał żadnego urlopu.

A teraz patrzył w oczy Artioma, wciąż zaszklone i wystraszone, i mówił dalej:

– Nie miałem domu... albo raczej: miałem go tam, gdzie miał go Stary Sam... to znaczy, Samuel Williams. Kisiłem się w ciasnym busie, w pokojach hotelowych dzielonych z innymi mechanikami. Wydawało mi się, że nie mam dla siebie skrawka przestrzeni, że nic w moim życiu nie jest ani stałe, ani prywatne. Nie stać mnie było nawet na wynajęcie pokoju, zresztą, to byłaby tylko strata pieniędzy, skoro osiem miesięcy w roku spędzałem w drodze. Bywały wieczory, kiedy tęsknota fizycznie mnie zjadała... Nie patrz tak, ja nie mówię tego po to, żeby cię wystraszyć. Ta historia ma szczęśliwe zakończenie.

– Jakie? – zapytał Artiom, mrugając stanowczo zbyt często. Jeffrey podsunął mu pudełko z chusteczkami, który stał na parapecie przy stole jeszcze od jego ostatniego przeziębienia ubiegłej zimy. Chłopak zawahał się, ale ostatecznie wyciągnął jedną z chusteczek i otarł oczy takim ruchem, jakby chciał powiedzieć: „to nie moje ręce i nie moja twarz”.

– Zuch chłopak. – Jeffrey spróbował się krzepiąco uśmiechnąć i miał nadzieję, że wyszło. – Szczęśliwe zakończenie jest takie, że zrobiłem sobie substytut domu. Wybrałem najbardziej moją rzecz, jaką ze sobą woziłem, wełniany płaszcz, który mama kupiła mi na koniec szkoły. Kiedy było mi smutno, brałem płaszcz i wyobrażałem sobie, że to mój dom, moja rodzina, wszystko to, czego mi brakowało. Pachniał tak swojsko, że w końcu zacząłem w to wierzyć.

– To ten płaszcz? – Artiom machnął ręką w kierunku skrytego w ciemności przedpokoju wieszaka, na którym wisiał nieodłączny towarzysz początku i końca sezonu.

Jeffrey uśmiechnął się nieco szerzej.

– Nie. Tamten dawno się rozpadł. Ale zawsze kupuję sobie podobne. Nie, nie dlatego, że jestem sentymentalny. To czysty pragmatyzm: wełna dobrze grzeje i lubię jej dotyk.

Zaledwie wypowiedział te słowa, zdał sobie sprawę, że robi dokładnie to samo, co robił Artiom, twierdząc, że nic się nie stało. Przytrzymał uśmiech na twarzy dłużej niż należało, by ukryć zakłopotanie.

– Twoim płaszczem – ciągnął, bacznie obserwując podopiecznego – może być to mieszkanie. Urządź sobie pokój, jak chcesz, tak żeby był twoim bezpiecznym miejscem. Możemy jutro po treningu pójść do tego meblowego, wybierzesz sobie coś.

Artiom miął w dłoniach zużytą chusteczkę.

– A jeśli to bez sensu? – zapytał po chwili milczenia. – Jeśli nie zostanę tu na długo?

– Już chcesz uciekać? Przed pierwszym meczem? – Jeffrey uniósł brew. Zamierzał zażartować, ale spłoszony wzrok Artioma podpowiedział mu, że niezbyt wyszło.

– Nie, nie, ja naprawdę... ja ci strasznie dziękuję. Za szansę. Za to, że mi pomagasz. Za wszystko. Ale co jeżeli okaże się, że nie jestem dość dobry? Jeżeli wszystkich rozczaruję?

Jeffrey zdał sobie sprawę, że Artiom mówi w trzech językach jednocześnie. I zrozumiał też, że jemu to wcale nie przeszkadza. Lingwistyka mogła poczekać.

– Nie rozczarujesz. – Pochylił się i ostrożnie, niepewnie położył dłoń na ramieniu podopiecznego. Ten ani drgnął. – Jesteś zdolny i pracowity, ja to wiem i ludzie z Torunia też już to wiedzą. Na początku będzie trudno, rozmawialiśmy o tym przecież. Potrzebujesz czasu. Ale wszyscy się zgadzamy co do tego, że masz niesamowity potencjał. Ten sezon jest na zbieranie doświadczenia. Co najmniej do jego końca absolutnie nie wolno ci myśleć, że kogoś rozczarowujesz, jasne? Każdy punkt, który zdobędziesz, będzie punktem powyżej oczekiwań.

– Ściągnęli mnie z Rosji po to, żebym zbierał doświadczenie? – Artiom uśmiechnął się krzywo, uśmiechem, który w każdej chwili mógł się złamać.

– Ściągnęli cię z Rosji, żeby zainwestować w przyszłość – poinformował Jeffrey, siląc się na profesjonalny, beznamiętny ton. Jak bardzo się jednak nie starał, w jego głosie zjawiły się ciepłe nuty. W końcu odpuścił. Artiom nie potrzebował teraz menedżera, tylko opiekuna. – Rób swoje, dobrze? Nie myśl, nie analizuj, nie bój się, że kogoś zawiedziesz. Po prostu jedź tak, jak jechałeś wtedy z Mirkiem. Resztą ja się zajmę.

Przez dłuższą chwilę w kuchni panowała cisza tak głęboka, że słychać było brzęczącego w siatce na oknie komara.

– Potrzebujesz czegoś jeszcze, żeby zasnąć? – zapytał w końcu Jeffrey. – Jutro mamy dużo pracy: wizytę w klubie, trening... no i musimy kupić ci – odchrząknął – płaszcz. Przydasz mi się przytomny.

Uśmiech Artioma po raz pierwszy tej nocy nie wydawał się grozić rychłymi łzami.

– Widziałem w lodówce mleko. Jeżeli pozwolisz mi je podgrzać...

Jeffrey chrząknął znacząco.

– No dobrze. To inaczej. Też chcesz gorącego mleka? Zaręczam, świetnie robi na sen.

2. Granice

Holsted, czerwiec 2010

– Oszalałaś.

Wzruszyłam ramionami. Anders nie powiedział nic, czego bym się nie spodziewała. Zaskoczeniem byłaby jakakolwiek inna reakcja.

Czerwcowe słońce wdarło się do jego gabinetu nagle, zalewając pomieszczenie powodzią jasności i wydobywając na światło dzienne kurz na półkach i szafkach. Segregatory na samym dole regału, opasłe okładki ledwie utrzymujące nadmiar dokumentów, pokrywała gruba na palec szara warstwa.

Drgnęłam na myśl, że gdzieś tam, pomiędzy zapomnianymi papierzyskami, które Christian-Uwe od dekady bezskutecznie próbował poukładać, znajdują się i moje dokumenty. Moje, taty, może Jonathana...

– Oszalałaś – powtórzył tymczasem Anders i lekko klepnął blat stołu otwartymi dłońmi. – Mam nadzieję, że żartujesz.

Wyprostowałam się odruchowo, zadarłam głowę, spojrzałam mu w oczy. Miały szary kolor i migdałowy kształt, zupełnie jak oczy Christiana-Uwe, lecz przy wizualnym podobieństwie różniły się w wyrazie. Wzrok Christiana-Uwe zazwyczaj był łagodny, tylko niekiedy, zwłaszcza w ostatnich latach, wyraźnie zmęczony. Oczy Andersa sypały niedobre iskry.

– Nie – powiedziałam tylko i po raz kolejny wzruszyłam ramionami. – Nie wypełniałabym dla żartu tych cholernych formularzy.

Anders poczerwieniał. Czułam, że jeszcze chwila, a eksploduje i szczątkami jego gniewu pokryje się całe Holsted.

– Doskonale zdajesz sobie sprawę, że to niedorzeczne. Karoline, ja się nie zgadzam. Nie pojedziesz w tych zawodach. Nie i koniec.

Uniosłam brew. Karoline? To może zaraz przejdziemy na „pan/pani” i Anders w ogóle zapomni, jak przyprowadzałam go ze szkoły, grałam z nim w piłkę na boisku za domem i jak uczyłam go jeździć na motocyklu, co zresztą skończyło się tuż po pierwszym samodzielnym wejściu w łuk i pierwszym dzwonie.

Zadźwięczał mi w uszach jego ryk, jedenastoletniego smarkacza, który najpierw łaził za mną dwa miesiące i kwękał, że też chce jeździć, ale tata mu nie pozwala. Bardzo dobrze, że nie pozwalał. Dzieciak się na żużlowca nie nadawał. Nie miał ani cierpliwości, ani pracowitości, ani odporności, która predestynowałaby go chociażby do miniżużla.

A teraz ten gówniarz będzie mi mówić, że nie zgadza się, żebym ja, JA jechała w memoriale mojego własnego ojca?

Niedoczekanie.

Wstałam.

– Doprawdy? Jeśli mnie pamięć nie myli, nie dalej jak dwa miesiące temu sami mnie na nie zapraszaliście...

– ...jako gościa! – wykrztusił Anders, nie dając mi dokończyć. – Jako córkę... córkę Ingmara. Doskonale o tym wiesz, Karoline! Chcieliśmy, żebyś wygłosiła parę słów o twoim ojcu i wręczyła puchary zwycięzcom! Chcieliśmy kogoś, dla kogo Ing nie był ikoną duńskiego żużla, tylko...

Obiecywałam sobie, że zniosę wszystko, cokolwiek Anders powie. Kiedy szłam do klubu, powtarzałam jak mantrę, że mam być skuteczna, a nie dominująca. Ale teraz to wszystko w jednej chwili szlag trafił.

– Dla ciebie Ingmar Erik Hansen – wycedziłam, zaciskając zęby tak bardzo, że aż zabolały. – Mój ojciec był Ingiem dla kolegów. Dla bliskich. Dla tych, którzy wiedzą, że gdyby żył... dałby w pysk każdemu, kto próbowałby zabronić mi jeździć!

Po minie Andersa poznałam, że trafiłam w dziesiątkę. Młody prezes zrobił się jeszcze bielszy od swojej nowej koszuli, wciągnął policzki, upodabniając na moment pulchną twarz do kościstego oblicza swojego ojca, z cichym „puff” opadł na fotel. Przez chwilę oboje oddychaliśmy zbyt głęboko i zbyt głośno, dwa rozjuszone byki na moment przed rozpoczęciem corridy.

Kiedy on milczał, przez moją wściekłość przebił się najpierw jeden, a potem drugi wyrzut sumienia. To była zagrywka poniżej pasa. Doskonale wiedziałam, jaką obsesję Anders ma na punkcie swojego wieku i na jakie kompleksy cierpi z powodu tego, że ciągle rozmawiamy o historiach, których on był świadkiem jako mały dzieciak.

Wiedziałam też, że kłamię. Tata wcale nie był tak chętny do wypuszczania mnie na tor. Nie umiał mi odmówić, to wszystko. Cieszył się, że robię to, czego oczekiwał od Prebena, a co Prebenowi wcale się nie podobało. Ale bał się o mnie bardziej, niż bałby się o mojego brata.

Ale tata nie żył od dekady, więc mogłam do woli wycierać sobie gębę jego domniemanymi życzeniami.

– I co teraz? – zapytał Anders, kiedy niemal zapomniałam, że on tu jest, a właściwie że to ja jestem w już-jego-gabinecie. – Wyjdziesz, trzaśniesz drzwiami i zadzwonisz do mojego ojca, żeby się poskarżyć, że ten gówniarz nie pozwala ci jechać?

W jego głosie słyszałam iście gówniarskiego focha, ale zmilczałam.

– Nie – poinformowałam obojętnym, pustym głosem. – Nie jestem głupia. Wiem, że twój ojciec najpewniej zareagowałby tak samo. Tylko twój ojciec to samo powiedziałby Halvorowi.

Teraz i ja byłam obrażoną gówniarą. Oczy Andersa błysnęły czymś, co wcale mi się nie podobało.

– O to chodzi. – Pokiwał głową, jakby właśnie posiadł wszystkie tajemnice Wszechświata. Zjeżyłam się instynktownie, szykując kontratak do tego, co musiało zaraz nastąpić. – Kari, zrozum, Halvor to inny przypadek. To niedoszły mistrz świata...

– ...i niedoszły operator wózka inwalidzkiego – przypomniałam ponuro. – Wiem, że Halvor powinien być mistrzem. Ale nie jest. A jego rdzeń kręgowy lekarze uratowali cudem. Nie chodzi o to, czy jestem zazdrosna, że jemu dajesz szansę, a mnie nie – chociaż jestem, dodałam w myślach – ale o to, że wypuszczanie jego na tor jest jeszcze bardziej nierozsądne niż wypuszczanie mnie. Przypomnę ci tylko, że to ja przez ostatnie trzy lata jeździłam w Polsce z amatorami.

– Miałaś bardzo długą przerwę. – Andersowi wyraźnie brakło argumentów. – Nie wiem, czy sobie z tym poradzisz.

– Zapytaj Kutrzebę albo Kalisia, jak oni sobie radzą. – Starałam się być spokojna, chociaż wszystko we mnie krzyczało. Andersowi wystarczył tak naprawdę jeden argument, w jego mniemaniu idealny: nie pozwoli mi jechać w memoriale taty, ponieważ jestem kobietą. Wiedział, że wróciłam do żużla po siedmiu latach, z powodzeniem, że jeżdżę w pucharze amatorów z kolesiami, którzy przeprosili się z motocyklami po dziesięciu-piętnastu latach od zakończenia kariery. Wiedział też, że odeszłam nie z powodu kontuzji, która bezpowrotnie zniszczyłaby moją sprawność, tylko raczej ze względu na śmierć taty. Był przy tym wszystkim. Jako dzieciak, ale był.

Gdyby na fotelu prezesa siedział, tak jak należało, jego ojciec, pewnie bym usłyszała, że to nierozsądne. Że Christian-Uwe wyobraża sobie, co by zrobił Ing, gdyby usłyszał o moich planach. Że się o mnie martwi.

Ale koniec końców by mi pozwolił. Christian-Uwe Luseger szybciej niż jego syn pogodził się z tym faktem, że jestem dorosła.

– Halvor wrócił do żużla po sześciu latach i trzech ciężkich operacjach – dodałam jeszcze, gryząc się w język, żeby nie przypomnieć, że gdybym go nie namawiała, nie wróciłby wcale i do końca swoich dni żył wspomnieniem własnej, niespełnionej legendy. – Uwierz mi, płeć nie rekompensuje tych faktów. Gdybyś sprawiedliwie podchodził do swoich zawodników, wiedziałbyś to.

– Od kiedy jesteś moim zawodnikiem?

Miałam wrażenie, że nas oboje w równym stopniu zmęczyła ta konwersacja. Anders zrobił się już otwarcie złośliwy, a ja coraz poważniej rozważałam jednak trzaśnięcie drzwiami i telefon do Christiana-Uwe z małym donosikiem.

– Nie jestem – odparłam i znów dumnie zadarłam głowę. – Jestem zawodniczką. Swoją własną.

„I jeszcze mojego taty”, dodałam w myślach. Choćby tatatego wcale nie pochwalał.

3. Chłopiec do bicia

Praga, sierpień 2010

Z każdą chwilą spędzoną w dusznym pubie Artiom coraz bardziej żałował własnej naiwności. Jak mógł sądzić, że to takie proste? Jedna wspólna impreza, nieobecność nadopiekuńczego Jeffa i nagle koledzy z reprezentacji zaczną go traktować jak swojego? Nawet średnio rozgarnięty pantofelek przewidziałby rozwój wydarzeń.

Pietii nie było w ogóle. Ponoć miał dojechać dopiero na zawody. Nikogo to nie zdziwiło, w końcu był nierozłączny z Paszą, jak bliźnięta syjamskie, więc skoro Pasza nie dostał powołania, to i Pietia nie zamierzał przebywać w Pradze dłużej niż to było absolutnie konieczne. Przynajmniej tak streścił sytuację Gieorgij, dodając autoironicznie: „Nie dziwię się, już od dawna nie mogą na mnie patrzeć”. Chłopcy roześmiali się uprzejmie, Artiom też, ale czuł dyskomfort na myśl o tym, ile prawdy może kryć się w słowach starszego kolegi. W końcu Romanowowie zawsze jeździli w jednej drużynie, zbierali się przed meczami na własne odprawy i pewnie widywali się przy okazji wszelkich możliwych świąt. I na bank rozmawiali głównie o żużlu. Oszaleć można.

Gieorgij wyraźnie potrzebował przed zawodami nieco odpoczynku od sportu, ponieważ po pierwszym piwie poszedł na parkiet i do stolika już nie wrócił. Zostali zatem we trójkę, jeśli nie liczyć ego Antona Wasiljewa, które mogłoby potrzebować własnego krzesła. Anton bowiem od momentu, kiedy spotkali się na lotnisku w Pradze, funkcjonował w ramach dwóch trybów. Albo przypominał, że do wrześniowych Indywidualnych Mistrzostw Świata Juniorów przystąpi jako obrońca tytułu, albo zajmował się wbijaniem szpilek Artiomowi.

Z początku Artiom sądził, że jest przewrażliwiony. W końcu stwierdzenie „są wśród nas obywatele świata i obywatele nory pod kamieniem” mogło na dobrą sprawę znaczyć cokolwiek. Wspomnienia wspólnych imprez, wspólnych, ma się rozumieć, dla wszystkich prócz Artioma, były natomiast... cóż, po prostu wspomnieniami. Przywołanymi z okazji kolejnego spotkania, a nie po to, żeby zaznaczyć, że wśród rosyjskiej juniorskiej kadry znajduje się niepasujący element, prawda?

Wizyta w pubie na Malej Stranie uświadomiła jednak Artiomowi, że wcale się nie mylił i oto spełnia się najczarniejszy scenariusz tego wieczoru. Anton zmonopolizował konwersację, poruszając tematy takie jak:

– dlaczego niechęć do zbierania w tym wieku bogatych doświadczeń uczuciowych i erotycznych jest oznaką zaburzeń (tu spoglądał znacząco na Artioma, który akurat próbował go ignorować, esemesując z Poliną);

– profesjonalne uprawianie żużla wymaga samodzielności, a zatem wyrwania się spod rodzicielskiej i „pararodzicielskiej” kontroli (brak Jeffa na tej konkretnej imprezie raczej nie był dla niego argumentem na rzecz samodzielności Artioma);

– tylko skończeni idioci rezygnują z podsuniętych przez los szans (Artiom wyczuwał niejasną aluzję do sytuacji, w której odmówił przyjęcia dzikiej karty na juniorski czempionat).

Na pewno istniały odzywki, którymi mógłby się odszczeknąć Antonowi, ale im bardziej kolega z reprezentacji się nakręcał, tym większą pustkę Artiom miał w głowie. Nie wypomni mu przecież, że mistrzem świata juniorów został w okolicznościach niemających wiele wspólnego ze sportem. Taki zarzut pachniałby zazdrością, a Artiom nie chciał wyjść na zawistnika. I nie to, że w oczach Antona, pal sześć jego opinię, lepsza już nie będzie... Ale przy tym stole siedział nie tylko Anton.

Artiom ze wszystkich sił starał się nie patrzeć na kapitana reprezentacji. Jermołaj Czepałow, zwany nie wiedzieć czemu Emilem, zrobił na nim wrażenie od pierwszego spotkania. Charyzmatyczny, wygadany, wymagający przeciwnik na torze, nawet gdy nie miał pod tyłkiem najszybszego motocykla świata... a po pierwszym meczu, na którym stanęli naprzeciw siebie, poszedł do boksu Artioma i pogratulował mu występu. Oczy miał szczere, dobre. Te gratulacje smakowały lepiej niż osiem punktów przy nazwisku Artioma, ponieważ w przeciwieństwie do wyniku były kompletnie niespodziewane.

Spotkali się tamtego roku jeszcze raz, na imprezie przed seniorskim czempionatem kraju. Domówka, na którą Artiom poszedł tylko z poczucia obowiązku, była istnym koszmarm dla jego introwertycznej natury. Przynajmniej dopóki nie zobaczył siedzącego w kącie Emila, przygaszonego, smutnego, zupełnie innego niż na zawodach. Jeden Artiom wiedział, ile go kosztowało, żeby zagadać do kolegi po fachu... W jednej chwili siedzieli na kanapie w głupiej, niezręcznej ciszy, jako jedyni w domu bawiąc się gorzej niż źle, a w drugiej wypijali gospodarzowi resztki soku, zaśmiewając się do łez ze śmiesznych obrazków w internecie i zapewnień córki Raszyda, że zostanie pierwszą kobietą w Grand Prix na żużlu.

Teraz Artiomowi wydawało się, że od tamtego spotkania minęły nie dwa lata, lecz całe eony. Emil w milczeniu słuchał wypadów Antona i nie przeczył im, i kiwał głową co jakiś czas, choć mógłby przerwać ten festiwal okrucieństwa, gdyby tylko chciał. Nie musiałby nawet podnosić głosu. Przecież kiedy Anton i Gieorgij zaczęli na lotnisku debatować, jak dojechać do Pragi, stanowcze „zrzuta na taryfę; płacę za dwa miejsca, bo ja i moje pragnienie świętego spokoju nie zmieścimy się na jednym” wystarczyło do ucięcia wszelkich dyskusji.

Jeżeli Emil nie przerywał Antonowi, to wyraźnie dlatego, że interesowało go, co kolega ma do powiedzenia.

– ...mogą sobie wsadzić te brednie o sporcie indywidualnym – utyskiwał akurat mistrz świata i znowu patrzył na Artioma, rzucając mu nieme wyzwanie. Artiom skulił się i udał nagłe zainteresowanie kuflem piwa, wciąż pierwszym i wciąż na wpół pełnym. Nwet najmniejszy łyk stawał w gardle. – Jasne, każdy z nas jedzie też o swoje punkty, ale musimy współpracować. Ze sobą nawzajem, z trenerami, z mechanikami... A jak ktoś tego nie rozumie, to znaczy, że...

W porywie masochizmu Artiom zapragnął się dowiedzieć, do jakich wniosków doszedł Anton. Wywody przerwało jednak pojawienie się przy ich stoliku kobiety, która wcale nie wyglądała na kelnerkę. Na pierwszy rzut oka była od nich dużo starsza, miała czarne, krótko ścięte włosy, mocny makijaż i zupełnie zwyczajny strój: biały t-shirt i ciemne, zwiewne spodnie. Artiom nie zwróciłby na nią uwagi, gdyby nie to, że odkąd wyłoniła się z tłumu, Anton umilkł i nie spuszczał z niej wzroku. A poza tym nagle bezceremonialnie oparła się o blat ich stolika, wprawiając w drżenie trzy kufle, i z uśmiechem rzuconym w przestrzeń zapytała:

– O, a co to za miłe pyszczki? Emilu, przedstawisz mnie koledze?

Mówiła po rosyjsku, ale z twardym, czeskim akcentem. Gdy się nachyliła, do nozdrzy Artioma dotarła piżmowa woń.

Anton wciąż patrzył na nią z rozchylonymi ustami, Artiom planował rozpłynąć się w niebycie, za to Emil od razu znalazł się w sytuacji. Wstał, z galanterią ucałował dłoń kobiety i dokonał prezentacji, przekrzykując panujący w lokalu gwar.

Pewny, że „kolegą” był Anton, a jego kobieta zwana Dijaną nawet nie zauważyła, Artiom zdziwił się niepomiernie, gdy Emil to jego przedstawił i to na nim skoncentrowała się uwaga nieznajomej. Zlustrowała go wzrokiem tak uważnym, że poczuł się nie tyle przepalony na wskroś, co zwyczajnie nagi. A potem zaprosiła do tańca.

– Co? – Zamrugał gwałtownie, wstając i nieomal przewracając krzesło. Z zakłopotaniem przywrócił je do pozycji pionowej, a kiedy odwrócił się do kobiety, odkrył, że ona wcale nie znikła. Stała przed nim z wyczekującą miną. – P-przepraszam... ja... tańczę naprawdę fatalnie... Nie byłaby p-pani zadowolona.

Czuł się jak skończony idiota i na pewno policzki płonęły mu taką czerwienią, że mógłby robić za sygnalizację świetlną.

– No weź, spróbuj chociaż – usłyszał za plecami głos Emila i już tym bardziej nie wiedział, gdzie podziać oczy. Czego by nie zrobił, stanie się pośmiewiskiem dla kolegów z reprezentacji. Co mu w ogóle strzeliło do głowy, prosić Jeffa, żeby przyjechał dopiero na trening? Spędziliby wieczór w hotelu, Jeff nad swoimi wyliczeniami, on z konsolą, wszyscy byliby zadowoleni...!

– No dalej, mistrzu, Di cię nie zje. Serio. – Głos Emila był upiornie miły.

– Daj spokój, Czepałow – mruknęła Dijana, ale wciąż patrzyła tylko na Artioma. – Jeżeli nie chcesz, nie nalegam.

– Przepraszam, ja po prostu...

Urwał, gdy Dijana przytknęła palec do ust.

– Nie przepraszaj. Nie masz ochoty, ja to rozumiem. Naprawdę – zapewniła, posyłając mu ciepły uśmiech, już nie uwodzicielski, tylko niemal matczyny. – Gdybyś zmienił zdanie, Emil ci powie, jak mnie znaleźć. Ciao. – Puściła do niego oczko i byłaby na powrót rozpłynęła się w tłumie, gdyby nie Anton. Wyrwawszy się ze stuporu, w ostatniej chwili złapał kobietę za rękę:

– Czekaj, Di, ja z tobą zatańczę. Ten frajer nie wie, co traci.

– Podziękuję – odparła chłodno Dijana, wyrwała przegub z dłoni Antona i już znikła jak bardzo dziwny sen. Minęła chwila milczenia, a potem uszy Artioma rozerwał obłąkańczy śmiech Antona.

– No nie wierzę! Nasza Di została siostrą miłosierdzia! Ja pierdolę, co za kosmos, instynkt macierzyński się w niej obudził albo co... Żeby się tak litować nad tą ofermą...

– Sam jesteś oferma. – W Artiomie coś pękło. – I mistrz za pięć koron czy czym ci tam ten tytuł wyrzucili.

To powiedziawszy, dokonał taktycznego odwrotu w stronę łazienki.

W toalecie było zupełnie pusto. Stanął przed lustrem i gapił się tępo na swoje odbicie, ofermy, słabiaka, tego frajera, który poza torem nie ma nic do powiedzenia i nie umie nawet zamknąć paszczy mniej utytułowanemu koledze. Każdy, dokładnie każdy na jego miejscu przy drugim tekście Antona obiłby mu zwyczajnie mordę. A on nie umiał. Do licha, w życiu się z nikim nie bił! Pewnie znowu wyszedłby na słabeusza i dał Antonowi kolejny powód do drwin. I znów Emil patrzyłby na niego w milczeniu, powstrzymując kpiący uśmiech.

Po co on się w ogóle pchał do reprezentacji? Trzeba było powiedzieć, że jest chory. Musi się opiekować siostrą. Pies mu rodzi. Powiedzieć cokolwiek, żeby tylko nie musieć tu siedzieć z tymi sępami, które wykorzystają każdą okazję, żeby mu dowalić.

Jeff powiedziałby pewnie, że zazdroszczą. Artiom jednak wiedział lepiej: po prostu był łatwą ofiarą, taką, która nie odda i nie pójdzie po pomoc. Zawsze tak było, nawet jak jeszcze był tylko zwykłym kujonem i nie miał pojęcia, że kryje jakiś sportowy talent.

Zamrugał. Potem jeszcze raz. I jeszcze... W końcu stracił rachubę.

– Ogarnij się, Wiaczesławowicz – mruknął do lustra i głośno przełknął ślinę. – Nie rób z siebie większej ofermy niż jesteś.

Ponieważ oczy ani myślały posłuchać, schował się w kabinie i siedział tam, póki całkiem nie wyschły. A kiedy w końcu wyszedł, żeby ochlapać wodą zaczerwienioną twarz, głośno poinformował nieznajomego przy pisuarze:

– Cholerna alergia. Wyglądam, jakbym kilo cebuli pokroił.

Nieznajomy nawet na niego nie spojrzał. Bo co świat obchodziły histerie Artioma Milutina.

Poważnie rozważał wyjście po angielsku i rozliczenie się z Emilem następnego dnia, jak już wymyśli wiarygodną wymówkę. Plany stały się nieaktualne, zaledwie opuścił łazienkę. Czepałow stał bowiem na ciemnym korytarzu, oparty nonszalancko o ścianę.

– Jesteś – ucieszył się, jakby nie widział Artioma od dwóch lat. – Cudownie. Ważne info: zmieniamy lokal.

Artiom szybko odwrócił głowę, żeby Emil nie zobaczył błyszczących wciąż oczu.

– Zmieniajcie – bąknął, na próżno starając się ukryć drżenie w głosie. – Ja chyba wrócę do hotelu. Źle się czuję, naprawdę...

– Nie wątpię. – Niespodziewanie Emil objął go ramieniem jak dobrego kumpla. – Mnie już zemdliło od mundrości Wasiljewa. Wybacz mu, proszę, ostatnią szarą komórkę spożytkował na wybór reszki w tych cholernych mistrzostwach. Tak nawiasem, pięknie go zgasiłeś. „Mistrz za pięć koron”. – Zacmokał z uznaniem. – Mogę ukraść?

Artiom wzruszył ramionami. Brakło mu słów, chyba dlatego, że Czepałow zdążył wszystkie zabrać.

– Poza tym – źle mnie zrozumiałeś. Zmieniamy lokal, bo Wasiljewa zostawiamy w tym. Niech się sam tapla w swoim jadzie.

– Słuchaj, nie musisz... to twój kumpel... – Słowa uparcie nie chciały się układać w zdania. Emil objął go jeszcze mocniej i delikatnie popchnął w stronę sali. Na jej drugim końcu jaśniał prostokąt upragnionego wyjścia.

– Kumpel, któremu czasem mam ochotę coś wylać na łeb. Na przykład wrzący olej. – Przechylił głowę i rzucił Artiomowi skruszone spojrzenie. – Przepraszam, że wcześniej nie ogarnąłem. Myślałem, że puszczasz mimo uszu to całe pierdzielenie. Takie głupoty, że aż się dementować nie chce... Wasiljew bywa klinicznym idiotą i nie ma co się nim przejmować. Talentu ci zazdrości. Jak my wszyscy, ma się rozumieć, ale jemu jednemu na mózg się rzuca. Noc jeszcze młoda, jeszcze możemy z niej zapamiętać więcej niż tego starego tetryka... O, tak się proszę uśmiechać. Człowieku, z takim uśmiechem to zaraz tu będziesz mieć wianuszek piszczących adoratorek.

Artiom parsknął cichym chichotem. Z nich dwóch to zdecydowanie nie on przyciągał adoratorki.

– A co z piwem? – zapytał poważnie. – Przecież nie zapłaciłem.

– Ja też nie. – Emil wzruszy ramionami. – Wasiljew zapłaci, w ramach kary. Argument finansowy może do niego przemówi. – Parsknął krótko, ale zaraz spoważniał, znalazł wzrokiem oczy Artioma i dziwnie niespokojnym głosem zapytał – Czyli rozumiem, że wybaczasz mi przewiny i chcesz ze mną zmienić lokal?

Artiom skinął głową, chociaż najchętniej zmieniłby lokal na hotelowy pokój, a kufel na gameboya. Zastanawiał się, jak to subtelnie wyartykułować Emilowi, kiedy kolega podjął:

– W takim razie musisz mi jeszcze odpowiedzieć na jedno szalenie ważne pytanie... Do mnie czy do ciebie?

4. Huśtawka

Toruń, marzec-grudzień 2010

Alek zaczął montować huśtawkę dzień po tym, jak Baśka poinformowała go o ciąży. Był marzec: śnieg, który tej zimy spadł na Toruń wyjątkowo późno, zaczynał topnieć, a sezon dopiero się zaczynał.

Huśtawka od dawna stanowiła w głowie Alka dopełnienie idealnego domu. Wymarzył sobie to miejsce jeszcze jako nastolatek dzielący czas między szkołę, sport i pracę w warsztacie ojca. Widział je w wyobraźni wielokrotnie: duży dom na przedmieściach Torunia, taki, w którym pomieszczą się wszyscy, cała wielka, szczęśliwa rodzina. Nie posiadał się z radości, kiedy już zarobili dość, by kupić dom w Kaszczorku, wymarzony, piętrowy, z widokiem na zielony las. Ukłucie rozczarowania, które pojawiło się, gdy odkrył, że rodzice ani myślą wyjeżdżać z Czarnych Błot, a znów teściom dobrze w tym Glasgow i zostaną tam do emerytury, szybko zastąpiła radość, kiedy pokoje wypełnili swoją obecnością inni. Najpierw Wera i brat Baśki, Kajetan, a potem jeszcze szukający bezpiecznej przystani Daniel. Dom Jabłońskich w Kaszczorku stał się przytuliskiem dla ludzi, ich charakterów i opowieści, a leżący na komodzie w przedpokoju notes – ulubionym sposobem komunikacji między mijającymi się w biegu mieszkańcami.

Kiedy Baśka wróciła z Targów Książki, huśtawka już zwieszała się z pochyłego orzecha, ulubionego drzewa Alkowej żony. Prosta była: dwa mocne sznury przywiązane do wyczyszczonej opony, którą Alek wyżebrał od tunera. Opony, ma się rozumieć, samochodowej, bo choć taka od motocykla żużlowego pasowałaby idealnie do tego domu pachnącego spalonym olejem rycynowym, to nie gwarantowała żadnej stabilności.

– To zupełnie jak żużel – stwierdziła Baśka, kiedy Alek podzielił się z nią tą myślą. I zaraz cmoknęła męża w policzek, zapewniając – Ale i tak go kochamy.

Wiosna rozkwitała w Kaszczorku i zieleniał orzech, a kwietniowy, a potem majowy wietrzyk bujał pustą huśtawką, doskonale widoczną z okna w salonie. Zaczął się sezon, a wraz z nim zwycięstwa i porażki, radości i frustracje, pomeczowe imprezy i drobne kontuzje. Alek jeździł, gdzie tylko mógł, a kiedy nie jeździł, wracał do domu, by pić herbatę i z poziomu kanapy patrzeć na swoje ogrodowe dzieło. Baśka jak wściekła miotała się między trybunami i salonem, w którym zorganizowała sobie kącik twórczy i pisała, pisała, pisała. Od czasu do czasu, zgodnie z zaleceniami lekarza, robiła przerwę: wstawała i chodziła po domu, gładząc się odruchowo po niezdradzającym jeszcze niczego brzuchu.

Przyszło lato. W ogrodzie słońce wypalało zieleń z trawnika, orzechy dojrzewały na drzewie, a opona huśtawki była tak rozgrzana, że Baśka zrezygnowała z jej regularnego przecierania. Ten kurz nikomu jeszcze nie szkodził. Alka powołali do kadry i do ligi rosyjskiej, a w Polsce i Szwecji liga hulała w najlepsze. Brzuch Baśki zaczął rosnąć i dla własnego komfortu przeniosła się z pisaniem na kanapę. Wera pojechała do pracy do Holandii, Kajetan do Szkocji do rodziców, a Daniel jeździł po świecie z objazdowym cyrkiem zwanym sportem żużlowym, więc stukot klawiszy niósł się echem po pustym domu przy akompaniamencie sporadycznych przekleństw, ilekroć Baśce rwał się wątek. Gdy ustąpiły poranne mdłości, zaczęły się puchnące nogi, ale weny Baśki to nie obchodziło. Termin na książkę majaczył daleko na horyzoncie.

Pod koniec sierpnia noce stały się chłodniejsze i wrócił wiatr szarpiący co i rusz sznury huśtawki. Zaczęły się deszcze i zmyły z opony letni kurz ku radości Baśki, która z kubkiem herbaty stała w oknie i przyglądała się działaniu sił natury. Brzuch coraz częściej przeszkadzał w pisaniu, chodzeniu, spaniu, lecz ilekroć patrzyła na huśtawkę, czuła spokojną radość. Alek coraz częściej przyjeżdżał z zawodów a to z bucikami, a to z paczką pieluch, a to z podarowaną przez kolegę z drużyny karuzelą. Kajetan coraz częściej brał pracę do domu i w wolnych chwilach malował na liliowo nieduży, pusty jeszcze pokój na końcu korytarza. Kiedy pozwalało jej na to samopoczucie, Baśka dokańczała książkę albo projektowała wizualizację pokoju dziecięcego. Rzadkie kopnięcia w brzuchu nie miały wpływu na jej decyzje estetyczne.

Nadszedł wrzesień i sezon wreszcie miał się ku końcowi. Huśtawka kiwała się miarowo przy silnych podmuchach hulającego po Kaszczorku wiatru, a Wera nie nadążała zbierać sypiących się z drzewa orzechów. Alek odjeżdżał ostatnie spotkania w Anglii, mecze towarzyskie w reprezentacji i fazę play-off w Polsce. Jedyną zmianą w jego boksie była stała obecność włączonego telefonu, w pełni zrozumiana i zaakceptowana przez kolegów po fachu.

Pewnego dnia telefon zadzwonił tuż po tym, jak Alek w glorii zwycięzcy zjechał do parku maszyn po dziesiątym wyścigu. Ale to nie była Baśka. Alek z trudem rozpoznał w rozedrganym potoku słów głos szwagra...

Przyszła zima. Wera rzadko pojawiała się w domu, zawieszona między pracą a studiami. Kajetan znów poleciał do Szkocji i wrócił z rodzicami, którzy postanowili zjechać na Boże Narodzenie miesiąc wcześniej. Alek i Daniel planowali kolejny sezon. Książka Baśki leżała w wydawnictwie, a sama Baśka leżała na kanapie w salonie, pilnując, by za starannie zaciągniętymi zasłonami nie migał nawet cień huśtawki z opony i dwóch sznurków.

5. Kolejowy blues

Szczecin – Kraków, marzec 2013

Pani Marzenka z porannych wiadomości zwykła od czasu do czasu informować na wstępie, że ma dzień pecha i prosi o niezbliżanie się. Że niby w trosce o nasze zdrowie oraz stan sprzętu. Faktycznie, czasem zdarzało się, że pani Marzenka dotykała mikrofonu, a ten natychmiast się biesił, albo próbowała zaparzyć kawę i do ekspresu trzeba było wzywać techników, ale nigdy nie wiązałam tego z jakimś zinternalizowanym pechem. Każdemu się zdarza, prawda? Wiara w takie cuda jak „dzień pecha” budziła u mnie raczej pusty śmiech.

Im dłużej jednak jechałam tym po trzykroć przeklętym Kossakiem, tym bardziej dojrzewałam do przeproszenia pani Marzenki i ogólnie losu za niewiarę. To musiał być dzień pecha, jak inaczej? Najpierw w tańcu zrobiłam sobie coś z kostką, źle stanęła czy coś w tym guście, w każdym razie resztę wieczoru zamiast w idealnie dopasowanych do stylizacji szpilkach spędziłam na bosaka, co pasowałoby do hippiski Iwony, ale nie do mnie i do mojego pomysłu na strój. Potem głupio się uparłam, żeby między weselem a wyjazdem złapać kilka godzin snu, więc oczywiście zaspałam, a na peron dotarłam w ostatniej chwili, z wywalonym językiem i na czczo. A potem, na wysokości Choszczna, odpakowałam pudełko z sałatką z łososiem, papryką i awokado... i pociąg tuż po ruszeniu ze stacji zahamował ponownie, tak gwałtownie, że pudełko wyleciało mi z rąk i skończyło na podłodze przedziału. Dnem do góry, ma się rozumieć. Szczęście w nieszczęściu, że w przedziale byłam zupełnie sama i nikt nie widział ani tej tragedii, ani tego, jak rozpaczliwie wycierałam sałatkę z podłogi chusteczką higieniczną. Kiedy między Choszcznem a Dobiegniewem przyszedł konduktor, pociągnął wprawdzie nosem, ale nie skomentował unoszącego się na niewielkiej przestrzeni zapachu wędzonej ryby.

– Co się stało, że tak gwałtownie hamowaliśmy? – zapytałam głupio, gdy sprawdzał mi bilet. Nie żeby mnie to szczególnie interesowało, w końcu żadne powody nie mogły cofnąć czasu i zamienić smętnych resztek spoczywających w śmietniczku przy oknie z powrotem w sałatkę. Tyle dobrego, że pytaniem zagłuszyłam burczenie w brzuchu.

Konduktor machnął ręką.

– A, wie pani, taka sytuacja była z jednym... pasażerem. Nietrzeźwym – dodał po chwili wahania. Niepotrzebnego: widziałam przemierzającego korytarze pijaczka z coraz to nowymi piwami przy każdym kursie. Nie wiem, skąd je brał, ale musiał zacząć się zaprawiać na długo przed Szczecinem. – Ale już wszystko w porządku, może pani jechać spokojnie. Wyspać się nawet, bo droga przed panią długa. – Mrugnął do mnie porozumiewawczo. Miły był: ot, starszy pan z wąsem z poprzedniej epoki, o dobrych oczach i ciepłym głosie.

Chętnie skorzystałabym z jego rady. Szkoda, że tak źle się śpi na głodniaka. A ponieważ ze znanych tylko spółce PKP powodów do Kossaka nie doczepiono wagonu restauracyjnego, pozostało mi oczekiwanie na wózek z przekąskami i oszukiwanie żołądka, że paczka prażynek kukurydzianych albo dwa batoniki to pełnowartościowy posiłek, idealny na całodniową podróż.

Gdy minęliśmy Wronki, a wózka ani widu, ani słychu nie było, pogodziłam się z wiarą w dzień pecha. Uczucie głodu potęgował wiszący w powietrzu zapach łososia, który mógł być naprawdę, a mógł okazać się tylko wytworem mojej poganianej przez pusty żołądek wyobraźni. Na domiar złego, książka, którą wzięłam na drogę, opowiadała o morderstwie w ekskluzywnej restauracji.

Cóż, jak pech, to pech.

Wózek pokazał się tuż za Szamotułami, kiedy już straciłam wszelką nadzieję.

– Kawy, herbaty, soku? – zaśpiewał miły młodzieniec, a dla moich uszu zabrzmiało to niczym najpiękniejsza melodia... Po czym wyjrzałam z przedziału i okazało się, że jego asortyment faktycznie ogranicza się do wspomnianych napojów.

– Nic do jedzenia pan nie ma?

– Pani wybaczy, zapasy nam wyszły. We Wrocławiu obiecali dostawę.

Zaklęłam w myślach. Ponieważ z nudów, nie mogąc zasnąć, nauczyłam się na pamięć trasy Kossaka, wiedziałam, że do Wrocławia zostało sześć stacji i ładnych parę godzin jazdy. Do tego czasu to mój żołądek strawi sam siebie.

Kupiłam dwie kawy za jakieś koszmarne pieniądze i piłam je ze wzrokiem wbitym w okno. Trzeba było słuchać Doriana, jak proponował, że spakuje mi połowę tego, co zostało z wesela. Dorian był trochę jak moja babcia, okazywał uczucia poprzez karmienie, a ja byłam jego przyjaciółką, więc kochał mnie w trzeciej kolejności, zaraz po Iwonie i swojej mamie. Ja oczywiście machnęłam ręką, przekonana, że zorganizuję sobie jakieś śniadanie w piekarni koło hotelu, czynnej – sprawdzałam! – od piątej rano, a w podróży zjem sałatkę, potem natomiast i jakiś obiad na pokładzie pociągu. Zamiast tego jechałam z pustym brzuchem, zirytowana zgodnie z ludową mądrością „jak Polak głodny, to zły”, a do tego z lekturą, która tylko potęgowała moje nieszczęście.

Pusty przedział był łyżką miodu w beczce dziegciu. W normalnych warunkach radowałby mnie niezmiernie, ale w obecnej sytuacji radował trochę mniej, jako że nie miałam nawet współpasażera, do którego mogłabym się uśmiechnąć głodnymi oczami.

Rozważałam właśnie przeniesienie się do sąsiedniego przedziału, tego, w którym, sądząc z odgłosów, trwała w najlepsze impreza towarzyska, i przehandlowania na jakieś jedzenie buteleczek z likierem czekoladowym, kiedy pociąg znienacka wylądował w Poznaniu i wypełnił się ludźmi. Tłumy na peronie wlały się na pokład Kossaka, po czym zatańczyły feerią wczesnowiosennych barw na ciasnym korytarzu. Wcisnęłam się mocniej w ścianę przy oknie, gotowa bronić mojego miejsca do ostatniej kropli krwi.

Tłum popłynął jednak dalej i zniknął w czeluści przejścia. Na wysokości mojego przedziału zatrzymał się tylko jeden osobnik.

Wyglądał na stadium przejściowe między chłopakiem a mężczyzną, czyli, jakby to ujął Dorian, w wieku między pierwszą a drugą -dziestką. Miał rozczochrane czarne włosy wystające spod krzywo założonej wełnianej czapki w czerwono-zielono-żółte pasy (‘rastafarianin... albo litewski patriota”, pomyślała ta część mnie, która za dużo czasu spędzała z chłopakami z audycji satyrycznej), zagniewane piwne oczy i haczykowaty nos, który na szczęście nie wymagał nadmiaru epitetów. Ubrany był czysto, ale niechlujnie: w krzywo zapiętą kurtkę i dżinsy z podciągniętą nogawką, spod której wystawał kawałek pasiastej skarpetki.

Nieznajomy burknął coś, co chyba miało być powitaniem, rzucił plecak w wojskowych barwach na górną półkę, po czym usiadł pośrodku kanapy po mojej stronie. Zdziwiłam się trochę, że nie chce zajmować wolnego miejsca pod oknem naprzeciwko, ale może należał do tego rzadkiego gatunku ludzi, którzy siadają dokładnie tam, gdzie mają miejscówkę.

Chociaż nie... musiałby mieć w takim razie wykupione bilety dla dwóch osób, podczas gdy z taką szczuplutką sylwetką spokojnie zmieściłby się na połowie.

Zaledwie ruszyliśmy, wyciągnął telefon i odezwał się do niego wyraźnie poirytowanym głosem:

– No, wyjechałem. Tak jak miałem. Teraz ze mną porozmawiasz? Fajnie by było, żebyś się chociaż odezwała. No, dzięki.

Zorientowałam się, że to nie rozmowa. Co najwyżej monolog do poczty głosowej.

Jechaliśmy dalej w kompletnej ciszy. Ja czekałam na Wrocław i próbowałam czytać dalej, on kipiał niemymi emocjami. Gniewem i chyba rozżaleniem. Wcisnął do uszu słuchawki i włączył odtwarzacz w telefonie. Kątem oka – zboczenie zawodowe, przysięgam! – obserwowałam playlistę.

Rob Thomas – This Is How A Heart Breaks.

Eamon – I Don't Want You Back.

Kelly Clarkson – Since U Been Gone.

Usher – Burn.

Miałam ochotę nachylić się do niego i podpowiedzieć kilka tytułów piosenek na zerwanie młodszych niż niemal sprzed dekady, ale to podpadałoby pod znęcanie się. Milczałam więc i on też milczał, tylko od czasu do czasu zgrzytał zębami, gdy złość brała górę nad żalem, albo wzdychał ciężko, gdy silniejsze okazywało się rozżalenie.

W takim stanie wyjechaliśmy z Poznania, minęliśmy Kościan i zbliżaliśmy się już do Leszna, kiedy nieznajomy ściągnął z góry plecak i wyjął dwie puszki piwa.

– Nie radzę – powiedziało mi się samo. – Konduktor cię przyłapie i będziesz mieć problemy. Może być dziś cięty na pijących.

Nie wiem, dlaczego zaczęłam mówić do tego gościa na „ty”, może tak było po prostu łatwiej i miałam większe szanse na wyperswadowanie mu sięgania po alkohol. Umówmy się: w takim stanie emocjonalnym na dwóch piwach pewnie by się nie skończyło. Nawet gdyby nie miał więcej własnego, to szybko by sobie zorganizował.

Spojrzał na mnie złym okiem... a potem jego wzrok złagodniał. Piwo wróciło do plecaka. Przy okazji zauważyłam na jego bagażu przymocowaną agrafkami przepiękną koralikową naszywkę w kształcie kruczej głowy.

– Dzięki. Może to faktycznie głupi pomysł. Po prostu... No, taki dzień.

– Rozumiem. Też mam – zgodziłam się uprzejmie. – Ale piwo za bardzo rzuca się w oczy, a w Choszcznie już jeden wyleciał z pociągu za picie. Nie chciałabym, żebyś miał problemy.

Głupio to zabrzmiało. Jakby mnie obchodził. A mnie się tylko żal chłopaka zrobiło, bo kiedy ktoś jak opętany słucha piosenek na zerwanie, i to jeszcze z okresu 2004-2005, to znaczy, że jest z nim kiepsko.

– Ten dzień nie może być gorszy – mruknął nieznajomy. – Z dziewczyną zerwałem.

– Współczuję – powiedziałam cicho. Też mi się zdarzały rozstania, mniej lub bardziej bolesne, i wiedziałam, że człowiek się po tym czuje, jakby go czołg przejechał.

– Po dwunastu latach – dodał, a ja jęknęłam.

– Ja pieprzę, współczuję podwójnie. To już rozumiem, że bez alko ani rusz.

Mój najdłuższy związek przetrwał dokładnie trzy lata i wydawało mi się, że to strasznie dużo jak na relację, która koniec końców poległa w starciu z próbą czasu. Ciekawiło mnie, ile lat ma nieznajomy w takim razie, ale głupio było o to pytać.

Zamiast tego wyjęłam z torebki fikuśną buteleczkę, która na weselu leżała w łazience w koszyku z artykułami „pierwszej potrzeby”, między podpaskami a rajstopami na zmianę. Dorian sam mnie zachęcał, żebym wzięła na drogę ze trzy takie, twierdził, że nie są mocno procentowe.

– Likier czekoladowy przejdzie? – podsunęłam chłopakowi buteleczkę. – Szybko zakleja paszczę i przełyk, nie ma ryzyka, że się upijesz, a też kopie. No i wygląda niewinnie, konduktor się nie przyczepi. A jak się przyczepi, to powiem prawdę: że ja diluję weselnym likierem.

Chłopak łypnął na mnie z zaciekawieniem.

– Wracasz z wesela? Swojego?

Zaczęłam się śmiać. Tylko trochę histerycznie.

– A widzisz tu gdzieś białą suknię? – Wskazałam głową niewielki, zgrabny plecaczek, w którym spoczywała złożona w kostkę weselna kiecka, długa, bawełniana i bez żadnych kłopotliwych stelaży czy halek. – Przyjaciel się hajtnął.

– Ohoho, przyjaciel? A podobno przyjaźń damsko-męska nie istnieje...

Westchnęłam. Jakbyś trafił, drogi bezimienny. Był taki czas, że podkochiwałam się w Dorianie. Rany, każda laska z naszego roku się w nim podkochiwała: wysoki, przystojny, szarmancki i zawsze do rany przyłóż. Ale Dorian najpierw w ogóle nie był zainteresowany płcią przeciwną, a potem stracił głowę dla Iwony z wymiany studenckiej, i poleciał za nią na skrzydłach miłości na drugi koniec kraju. Na szczęście ja w międzyczasie uznałam, że wolę go jako przyjaciela i udało się temat zakończyć bez rozlewu krwi.

– Istnieje. Tylko potrzebuje odpowiedniego pierwiastka damskiego i odpowiedniego pierwiastka męskiego – zapewniłam i odkręciłam buteleczkę. – To co, pijemy?

– Czekaj, na pusty żołądek to nawet ja nie będę.

I wyjął kanapkę z pasztetem. W normalnych warunkach pasztet był czymś, na co reagowałam z bardzo umiarkowanym entuzjazmem, na zasadzie „zjem, jak nie ma nic innego”. Teraz poczułam się jak pies Pawłowa i z trudem powstrzymałam wyciek śliny.

Żołądek, zupełnie nie przejmując się sytuacją, zaburczał donośnie. Jęknęłam.

– Oj, głodna jesteś?

– Głodna – potwierdziłam, nie widząc sensu w kłamstwie. – Zjadłabym konia z kopytami.

– Tak po prawdzie, to może i konia tu zmielili... Żartowałem tylko! Lubisz pasztet? Czekaj, miałem tu gdzieś drugą...

Byłabym głupia, odmawiając tego dobra.

– Mam nadzieję, że nie wstrzyknąłeś tam żadnych substancji odurzających – zażartowałam, wgryzając się w kanapkę. Była to zdecydowanie najpyszniejsza kanapka w moim życiu.

– Nie, nie, zatrute mam na dnie. Są na później.

Parsknęłam między kęsami, w ostatniej chwili zasłaniając usta.

– Dobre? – ucieszył się chłopak. – Sam robiłem.

Przyjrzałam się krytycznie resztce kanapki.

– Nie wierzę. Te pajdy chleba są zbyt równe. A z pasztetu nie wystaje kiełbasa z hot-doga.

– Nie znasz się – burknął, udając urażonego. – No to co, jak już zjemy, to zapijamy? Bruderszafcik kolejowy?

– Bruderszafcik – zgodziłam się, po czym bezceremonialnie wepchnęłam do ust resztę kanapki. Jakie to dobre było! Żołądek chciał jeszcze, chciał cały kilogram tego pasztetu albo tego chleba, ale koniec końców zadowolił się i tym, co dostał. Stuknęło szkło o szkło, gdy wznieśliśmy nasze buteleczki obwiązane różowymi wstążkami i z napisem „pierwsza pomoc alkoholowa”. Nie mogłam się oprzeć wrażeniu, że oboje tego potrzebujemy.

– Kamil jestem – przedstawił się. – Kamil Kruk. Żuż...

Przerwał mu świdrujący w uszach dźwięk telefonu. Jak na kogoś z takim rozeznaniem w przebojach sprzed dekady miał wyjątkowo generyczny dzwonek na komórce. Choć mogła to być po prostu nowa komórka, a Kamil nie był mną, żeby zmieniać dzwonek w pierwszej kolejności, jeszcze przed ustawieniem tapety i przeniesieniem listy kontaktów.

– Magda – burknął, spoglądając na wyświetlacz. Rzucił komórkę w kąt przedziału. – Magda-sragda, niech się wali. Wszystkie Magdy to suki... Wybacz, to na czym stanęliśmy?

– Na przedstawianiu się – przypomniałam, z trudem powstrzymując cisnący się na usta śmiech. – Piekarska jestem. Magdalena Piekarska.

– O kurwa. Przepraszam... Jezu, strasznie cię przepraszam, gdybym wiedział...

Machnęłam pojednawczo ręką i pozwoliłam sobie na chichot.

– Wybaczam. Rozumiem sytuację. I mam nadzieję, że o mnie będziesz jednak lepszego zdania. Żużlowiec, powiadasz? – postanowiłam przenieść rozmowę na mniej grząskie, nomen omen, tory. Pociąg tymczasem pędził gdzieś przez Polskę, ale ja straciłam orientację w stacjach i kilometrach. – Ja cię chyba kojarzę. W pracy o tobie słyszałam. Unia Tarnów, prawda?

– Unia Tarnów, całe życie jeden klub – wyrecytował patetycznie Kamil. – Gdzie ty pracujesz, że o mnie mówią?

– W radiu. W Radiu Rzeszów dokładniej – uzupełniłam i wyszczerzyłam się radośnie, bo może nie znałam się na żużlu tak jak ekipa ze sportowego ani pani Marzenka, ale o świętej wojnie rzeszowsko-tarnowskiej zdążyłam się nasłuchać.

– Uch, cios za cios. – Kamil też zaczął się śmiać. – Rozumiem, że nie chcę wiedzieć, co dokładnie tam o mnie mówią?

– Nie chcesz – potwierdziłam z kamienną miną. – Pijemy w końcu czy czekamy na konduktora? Trzeciej butelki nie mam, tak tylko mówię.

Wypiliśmy. I likier był podejrzanie dobry, jeszcze lepszy niż poprzedniego wieczoru.

A „zatrute kanapki” Kamila i tak w końcu zjedliśmy, kiedy pociąg rozkraczył się na polu za Gliwicami. Przysięgam, nigdy w życiu żaden pasztet tak mi nie smakował.

6. Fair Play

Wrocław, wrzesień 2013

– To twoja sprawa – powiedział Jodła, wzruszył ramionami i poszedł trenować. Miałam ochotę wrzasnąć za nim, że nie wywinie się tak łatwo, bo do tego tanga trzeba było dwojga. Gorąco żałowałam, że na takie wystąpienie nie pozwala mi status zawodowy. Już i tak za dużo ludzi twierdziło, że dostałam stanowisko rzeczniczki prasowej Sparty tylko ze względu na zasługi ojca. Co tam biegła znajomość dwóch języków i komunikatywna dwóch kolejnych, co tam wykształcenie kierunkowe i fakt, że z racji pochodzenia dorastałam otoczona środowiskiem żużlowym i znam go doskonale gdzieś tak z połowę. Wszystko to blakło w obliczu sześciu złotych medali taty. W każdym razie nie mogłam dać nieżyczliwym broni do ręki, żeby stwierdzili, że ta Hoffmannówna jest postrzelona i nawet na toromistrzynię by się nie nadawała.

Zgrzytałam w ciszy zębami przez cały trening, uparcie starając się skupić na rzeczach ważnych. Jak zwykle notowałam wszystko, co mogło się przydać do komunikatów prasowych i dialogów z mediami, ale przy tym mój wzrok wciąż uciekał do szybkiego i bezwzględnego Jodły. W głowie układałam słowa, które mu powiem, kiedy oboje będziemy po pracy i na neutralnym gruncie. Planowałam, że będę oazą spokoju i nie dam po sobie poznać, ile mnie to wszystko kosztuje. Powiem mu, że nie oczekuję od niego miłości do grobowej deski ani nawet do przyszłego czwartku, a jedynie przyzwoitości. Powiem, że chciałabym, żeby moje dziecko miało nie tylko matkę, ale i ojca, i że sprawę załatwi to, żeby od czasu do czasu się tym dzieckiem zainteresował. Że nasze potomstwo nie zasłużyło na bycie wytykanym palcami jako jedyne w przedszkolu, szkole, na uczelni dziecko, które ma rodzica typu dwa w jednym. Powiem też, że jeśli on nie wyrazi chęci współpracy, to pójdę z tym do jego ojca. Stary Jodła był sympatyczny, dobrze nam się rozmawiało i wiedziałam, że w razie czego ustawi syna do pionu. Jasne, może to było szczeniackie, ale chyba nie bardziej niż reakcja „to twoja sprawa” na to, że kobieta, z którą się przespałeś, jest w ciąży?

Do licha, nie mieliśmy już po szesnaście lat, żeby odstawiać taki teatrzyk.

Chciałam odczekać, aż się przebierze po treningu, podejść do niego pod pretekstem zawodowym i zaproponować kawę jak najdalej od stadionu. Tylko że to on do mnie podszedł, jeszcze w kevlarze, pachnący szlaką i smarem, i ten zapach oszołomił mnie na chwilę. Bardzo szybko jednak wróciłam na ziemię. Wystarczyło stanowcze pytanie:

– To czego ode mnie oczekujesz? Alimentów czy kasy na zabieg?

Złapałam gwałtownie oddech i tak zostałam, zszokowana, nie bardzo wiedząc, co odpowiedzieć i czy odpowiadać w ogóle.

– Dla ciebie to tylko sprawa pieniędzy? – zapytałam wreszcie, szeptem, żeby nie usłyszeli jego koledzy, choć miałam ochotę wrzeszczeć na całe gardło, że jest nieodpowiedzialnym dupkiem i nie mam pojęcia, dlaczego kiedykolwiek mi się podobał.

Jodła nie docenił gestu.

– Nie histeryzuj, Toni. Wiesz, że mam kasę. Zapłacę ci, ile tam chcesz, ale nie chcę żadnych problemów, jasne?

Miałam nieodpartą chęć zapytać, czy jego dziewczyna wie, że dla niego dziecko to synonim do słowa „problem”.

– Marcin – zaczęłam, oddychając głęboko – ale ty sobie zdajesz sprawę, że to nie takie proste? Jestem w ciąży, do cholery. To sam w sobie jest problem. A jak chociaż wspomnę o aborcji, to tata mi nie wybaczy, przecież wiesz.

To nawet nie było kłamstwo. Jodła doskonale znał poglądy mojego ojca, ale z kolei tata wiedział, że on to on, a ja to ja. Nawet gdybym zrobiła coś, co nie mieści się w jego moralności, i tak by mnie kochał.

Problem w tym, że gdzieś w głębi duszy wcale nie chciałam usuwać tego dziecka. Gdzieś w głębi duszy żyła mała romantyczka Toni, która wierzyła, że dziecko Jodły będzie odbiciem tego Jodły, którego widziałam od niemal dekady. Nie prawdziwego żużlowca... i dupka, tylko idealnego chłopaka, którego stworzyłam w swojej głowie.

Ale tego nie mogłam mu, rzecz jasna, powiedzieć.

– To twój problem – powtórzył jak uparty, zacięty odtwarzacz. – Zastanów się, czego ode mnie chcesz. Pogadamy później.

Na horyzoncie zamajaczyła Tamara, śliczna jak z obrazka. Zgrzytnęłam zębami jeszcze mocniej. Odwróciłam się, żeby nie widzieć, jak ją przytula i całuje, i udaje, że rozmawiał ze mną o meczu o brąz, a wcale nie o tym, że będę mieć z nim dziecko.

Kawę i dwie herbaty później wcale nie było mi lepiej. Nadal byłam zła, bardziej na siebie niż na niego, że tego nie przewidziałam. W dodatku zaczęło mnie mdlić. Tekst na stronę, który obiecałam prezesce, szedł jak po grudzie. Kiedy przyszła, udawałam, że tak starannie dopieszczam każde zdanie, a wcale nie, że mam w głowie rzeczy jak najdalsze od żużla.

– Coś się stało, Toni? – Tyczyńska zaszła mnie od tyłu i delikatnie oparła dłoń na moim ramieniu.

– Nie, Alu, dlaczego pytasz? – zełgałam bezczelnie.

– Nigdy nie pijasz herbaty w pracy.

Cholera, pomyślałam smętnie. Wpaść na takiej głupocie. Na dodatek Tyczyńska usiadła przy stole, spojrzała na mnie wzrokiem dobrej ciotki, za którą w sumie uważałam ją, odkąd przyjechała do Polski i dostała pracę w Sparcie... Zrozumiałam, że się nie wywinę. Musiałam jej wszystko opowiedzieć.

– Twoi rodzice wiedzą? – zapytała poważnie, kiedy zabrakło mi słów i, wstyd się przyznać, łez.

– O tym, że jestem w ciąży? Wiedzą. O tym, że ojciec dziecka jest... Jodłą? – Ugryzłam się w język, żeby nie dokończyć "dupkiem". – Nie. Może lepiej, żeby nie wiedzieli.

– Może masz rację – westchnęła Tyczyńska i wyraźnie się zasępiła. Pomilczałyśmy chwilę, podczas której w napięciu oczekiwałam, aż prezeska, która zawsze mnie rozumiała, powie coś mądrego i wspierającego. – Ech, nie wiem, co z tym zrobić...

Wstała i zaczęła chodzić w kółko po naszej kanciapie, od lodówki do stołu i od stołu do drzwi. Jej obcasy stukały miarowo o posadzkę, zbyt głośno dla mojego ciężarnego mózgu, ale głupio mi było poprosić, żeby zdjęła buty. To ona tu była szefową, nie ja.

– Ty, Alu? Ty nic nie rób. Moja ciąża to nie sprawa klubu przecież.

– Twoja ciąża nie. – Tyczyńska przystanęła, pochyliła się nad stołem, zajrzała mi w oczy. – Ale widzisz, Ekstraliga poprosiła każdy klub o nominowanie zawodnika do nagrody Fair Play wraz z uzasadnieniem... do dzisiaj.

– I chcieliście nominować Jo... Marcina, tak?

Nawet wiedziałam, za co. Podczas Indywidualnych Mistrzostw Polski Jodła zachował się jak nie on i kiedy po jego ataku wykluczyli poszkodowanego rywala, sam zadzwonił do sędziego, prosząc o zmianę decyzji. Nie wiem, czego się nawąchał przed tym finałem, bo żaden żużlowiec tak nigdy nie robił, a już zwłaszcza on z jego ambicją. I sędzia decyzji, ma się rozumieć, nie zmienił. Za to mnie wtedy znów mocniej zabiło serce. Być może gdyby nie tamten epizod, dzisiaj nie płakałabym Tyczyńskiej w ramię, że jestem w ciąży z tym kretynem.

– Tak – westchnęła Tyczyńska. – Ale wiesz, dla mnie fair play to coś więcej niż tylko właściwa postawa na torze. Fair Play to nagroda dla zawodnika, który jest... wzorem do naśladowania. Bardzo żałuję, że Marcin jednak taki nie jest.

Usiadła, a na jej twarzy odbiło się zmęczenie. Mimowolnie pomyślałam, że moja historia mogła jej przypomnieć to, co sama przeżyła wiele lat temu. Jej mąż, też wybitny żużlowiec, zdradził ją z jakąś fanką, a kiedy ta zaszła w ciążę, postanowił do niej odejść. Tyczyńska bardzo to odchorowała, a w dodatku dzieciak tamtego gościa został żużlowcem, i teraz musiała go oglądać niemal na co dzień. A ja... ja byłam jak ta fanka z jej historii. Uwiodłam cudzego faceta i zaszłam...

Nie. Stop. Wcale nie uwiodłam, bo oboje tego chcieliśmy. Byłam współwinna, w końcu wiedziałam, że Jodła ma tę swoją Tamarę. Ale nie byłam jedyną winną zaistniałej sytuacji. Tak samo jak Bailey nie była jedyną winną zdrady Raya Kingswortha.

Tyczyńska najwyraźniej też wcale mnie nie obwiniała.

– Toni... a ty uważasz, że powinniśmy nominować Marcina do tej nagrody? Twoje zdanie jest dla mnie ważne – zastrzegła od razu.

Och, jak kusiło, żeby powiedzieć, że nie powinni, że gość, który zdradza i nie umie ponieść konsekwencji własnych decyzji, nie zasługuje na żadne pieprzone fair play. A z drugiej strony – jak bardzo kusiło, żeby być ponad to, żeby jeszcze upewnić Tyczyńską w słuszności wyboru, a jeśli kapituła Ekstraligi przyzna mu ten tytuł, rzucić mu w twarz, że beze mnie w życiu by go nie dostał.

A z trzeciej strony był profesjonalizm. Słynne ciążowe hormony wcale nie zjadały mózgu, przynajmniej nie mnie. Wstałam, odrzuciłam włosy na jedno ramię i dumnie oznajmiłam:

– To nie moja decyzja, Alu. Zrób tak, jak uważasz za stosowne. Ja nie umiem zdecydować... ale obiecuję, że cokolwiek ty postanowisz, będę całym sercem popierać tę decyzję.

Na języku został mi gorzki posmak kłamstwa.

7. Wolność

Moskwa, grudzień 2014

Drogi A.!

W Moskwie o tej porze roku jest bardzo zimno. Wiem, to nadal cieplej niż w Saławacie, ale mam wrażenie, że odwykłam od tego niedomowego chłodu. Wychodzę z domu tylko, kiedy to jest absolutnie konieczne... no i jeszcze od czasu do czasu na lodowisko na Placu Czerwonym, żeby zgubić się w tłumie. W Moskwie nie jestem żadną Poliną Udalcową, tylko jedną z milionów dziewczyn. Potrzebowałam tego, wierz mi. Wielu rzeczy potrzebowałam.

Chciałam się odezwać wcześniej, ale nie umiałam. Pisałam do Ciebie stosy listów, a potem wszystkie darłam i wyrzucałam do kosza. Wpisywałam Twój numer do telefonu, a potem kasowałam go, nie napisawszy pół esemesa, albo gapiłam się przez godzinę na przycisk połączenia i ostatecznie go nie naciskałam. Zawsze mówiłeś, że znam się na słowach lepiej od Ciebie, ale to chyba nieprawda. Nie umiem ich teraz poskładać w zdania, żeby wyjaśnić Ci, co czuję – i nie jestem pewna, czy wypada, czy to w ogóle ma sens... A potem przypominam sobie naszą rozmowę sprzed lat, której Ty już pewnie nie pamiętasz, a której ja nigdy nie zapomniałam. To było po wypadku Julii, zanim przyszedł Lew i zanim ostatecznie się z nim rozstałam. Przyszedłeś wtedy mnie pocieszyć, a ja powiedziałam, że jeśli Twoje uczucia wobec mnie kiedykolwiek się zmienią, w którąkolwiek stronę (dokładnie tak powiedziałam, bardzo Cię to rozbawiło, a ja do dziś nie wiem dlaczego), to chcę wiedzieć. Wszystko i ze szczegółami. Zgodziłeś się i poprosiłeś mnie o to samo. Może dla Ciebie to była tylko zwykła rozmowa, ale ja potraktowałam nasze słowa jak obustronną obietnicę – a teraz chcę ją wypełnić.

Nie rozstałam się z Tobą dlatego, że mam kogoś innego. Nie rozstałam się z Tobą nawet dlatego, że przestałam Cię kochać. Wierzę, że miłość ewoluuje – i moja się zmieniła, ale nie znikła. Po prostu cena, jaką za nią płaciłam, stała się zbyt wysoka. Bałam się, że któregoś dnia obudzę się obok człowieka, którego już nie kocham, tylko nienawidzę. Bałam się, że zobaczę w Tobie kogoś, kto mnie unieszczęśliwił. Jedynym wyjściem było zniszczenie tego „my”, które mogło działać, kiedy byliśmy dwójką dzieciaków i mieliśmy przed sobą wszystko – ale nie sprawdza się w dorosłym życiu.

Dlaczego? Spróbuję wytłumaczyć.

Jeszcze w szkole, jeszcze zanim zaczęłam się spotykać z Lwem na poważnie, któregoś dnia nazwał mnie – chyba w żartach – Piękną Panią, jak z Błoka. I nie rozumiał, czemu mnie to zirytowało. Ja już wtedy wiedziałam, że nie chcę być żadną Piękną Panią, muzą, ozdobą, inspiracją. Chciałam być człowiekiem z krwi i kości, który działa, buduje, zmienia chociaż kawałek świata. Dlatego tak uparcie wzbraniałam się przed wyznaniem Tobie moich uczuć. Może nie znam się na żużlu tak jak Ty, ale mam oczy i umiem analizować, i widzę, że żużlowcy potrzebują kobiet, które zadbają o domowe ognisko. Wszystkie partnerki Twoich kolegów i rywali, które miałam okazję poznać, takie właśnie były: odstawiały swoją karierę i samorealizację na boczny tor, poświęcając się budowaniu bezpiecznej przystani dla swoich chłopaków, narzeczonych, mężów. Były matkami, żonami, pocieszycielkami, powiernicami i ozdobami. Funkcjonowały tylko w układzie odniesienia, którego centrum stanowił on – żużlowiec-bohater. Nie rozumiałam ich, ale nie mogłam nie podziwiać ich ofiary.

Nie wiem, doprawdy, w którym momencie uwierzyłam, że my możemy żyć inaczej. Czy wtedy, kiedy stwierdziłeś, że Twoje uczucia są takie, że chciałbyś, bym pojechała z Tobą na mecz do Petersburga? A może jednak wtedy, kiedy ktoś podpisał mnie na zdjęciu w Internecie jako Twoją dziewczynę, a my uznaliśmy, że może to nie taka głupia myśl? Teraz to oczywiście bez znaczenia. Fakt pozostaje faktem: nasza (a może tylko moja?) nadzieja była niedorzeczna od samego początku.

Byliśmy strasznymi dzieciakami, wierząc, że właśnie nam uda się pogodzić wszystko: Twoją karierę, moje marzenia, nasze studia. Nie winię nas. Ile my wtedy mieliśmy lat? Co w ogóle wiedzieliśmy o życiu? Z perspektywy czasu widzę dwoje małolatów, którzy pomylili przyjaźń z miłością i myśleli, że uczucia wystarczą, by życie poukładało się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Naiwnie wierzyliśmy, że da się permanentnie żyć na dwa domy, ba, że MY możemy tak żyć, pełnić piętnaście ról naraz i nadal być sobą sprzed tego wszystkiego. Być może Ty nie zauważyłeś zmiany. Ale ja z upływem czasu dusiłam się coraz bardziej. Kiedy rzuciłam studia w Moskwie, myślałam, że robię to dla siebie, żeby nie czuć ciągłego zmęczenia. Kiedy przekreśliłam marzenia o game devie, powtarzałam sobie, że to czasowe – ja zrobię kursy, najlepiej on-line, żeby nie musieć wyjeżdżać, ty będziesz jeździć i zarabiać pieniądze, a kiedyś, za piętnaście albo dwadzieścia lat, skończysz karierę i wspólnie zrealizujemy nasze marzenia z dzieciństwa.

A potem złapałam się na tym, że czekam. Czekam, aż Ci się znudzi, aż zostaniesz mistrzem świata czy czego potrzebujesz do absolutnego spełnienia, i wreszcie rzucisz ten cholerny żużel. Czekam, aż Ty skończysz swoje sportowe życie, żebym ja mogła zacząć żyć. Tak nie działają zdrowe związki. Wiedziałam to i z początku obwiniałam się, że nie jestem dość empatyczna, dość zakochana, dość opiekuńcza. Że zamiast czuć dumę z Twoich kolejnych juniorskich tytułów, mam ochotę krzyczeć, widząc, jak w internecie podpisują mnie jako „piękną partnerkę Artioma Milutina”. Julka i Tami zazdrościły mi, że udzielam wywiadów, a ja dostawałam cholery, słysząc po raz kolejny pytania tylko o Ciebie, o to, jaki jesteś w domu, kiedy zostaniesz mistrzem świata, jak to jest być dziewczyną WIELKIEGO TALENTU? Nawet ta dziennikarka, która niby chciała robić cykl o kobietach przy żużlu, przerzuciła się na Ciebie, gdy tylko usłyszała, że rzuciłam studia w Moskwie, żeby być na miejscu i móc Cię wspierać dwadzieścia cztery na dobę. W głowie miałam cały czas, że gdyby ona albo ktokolwiek inny dowiedział się o ciąży, odsądziliby mnie od czci i wiary, bo przecież skoro Ty byłeś gotowy na dziecko, to jakie ja miałam prawo Ci go odmówić?

Miałam dosyć tego, że zostałam zredukowana do roli ładnej ozdoby, którą można skomplementować na fimowskiej gali, ale z którą nie ma nawet o czym rozmawiać. Nie zazdroszczę Ci ani sukcesów ani sławy. Wiem, ile Cię kosztują. Zazdrościłam tylko samej sobie z dawnych czasów, tej, która była wolna i miała prawo budować samą siebie.

Kroplą, która przelała czarę goryczy, był Twój dyplom. Kiedy go odbierałeś, oklaskiwałam Cię, a w duszy zgrzytałam zębami, bo to nie tak miało być, bo Ty miałeś tylko jeździć, a to ja, ja, JA miałam skończyć studia. Albo przynajmniej skończyć je jako pierwsza.

Nie wytrzymałam. Za to przepraszam, bo nie tak to chciałam rozegrać, nie chciałam zniknąć z dnia na dzień i powiedzieć Ci na odchodne po sześciu latach, że nas już nie ma. Wiem, że postąpiłam okrutnie. Nie zasługiwałeś na to. Jesteś fajnym człowiekiem. Lubię Cię, kocham jak siostra (dopiszę, że starsza, ale nie gniewaj się, proszę, przecież pamiętasz nasz wewnętrzny żarcik), ale nie jestem gotowa oddać się w całości za Ciebie... ani za nikogo innego. Między nami nie stanął nikt trzeci, tylko moje ja.

Nie zdziwię się, jeżeli nie przeczytasz wcale tego listu, tylko wyrzucisz go do śmieci. Być może na Twoim miejscu zrobiłabym to samo, zła i zrozpaczona, że rozpadło się coś, w co wierzyłam przez tyle lat. Ba, ja jestem zła i zrozpaczona. Ale jestem też wolna – po raz pierwszy od lat. Oddycham tym zimnym powietrzem, jasne, ale oddycham pełną piersią. Czuję, że wreszcie MOGĘ być szczęśliwa.

Przykro mi, że to szczęście oznacza brak Ciebie obok. Mam nadzieję, może znów niedorzeczną, że kiedyś będziemy umieli rozmawiać jak dawniej, wrócimy do szczenięcej przyjaźni, której nie chcę tracić. I mam nadzieję, że Ty też będziesz szczęśliwy. Z kimś albo bez kogoś, z trzema lub dziesięcioma medalami. Że znajdziesz swoją drogę. Ja mojej dopiero zaczynam szukać.

Wierzę w każde z nas z osobna.

Twoja P.

8. Trzynastka to liczba Darrena Morgana

Toruń – Kopenhaga, październik 2014 – styczeń 2015

I

– ...Darren ma dużo szczęścia. Federacja wykazała się wyjątkową jak na nią wyrozumiałością. Nie pochwalają bójek, ma się rozumieć, ale między wierszami dali mi do zrozumienia, że przymkną oko na tę sytuację, ponieważ rozumieją emocje zawodników. Poza tym to tylko trening, więc i nie poszło w świat tak bardzo jak na zawodach. No i sama rozumiesz, mają teraz na głowie poważniejsze sprawy. Wszyscy mamy... Oczywiście, Darren otrzymał upomnienie ustne i jest na cenzurowanym, ale dla nas to nic nowego, prawda?... Rianno, słuchasz mnie?

Przytaknęła. To nawet nie było kłamstwo. Słuchała przecież Thomasa referującego rozmowę z oficjelami po tej nieszczęsnej bójce. Słuchała, ale słyszała co drugie zdanie. Nie była pewna, co bardziej przytępia jej zmysły. Ból, nieco silniejszy niż zwykle? Rozczarowanie, gdy po raz pierwszy zobaczyła w Darrenie tę ponurą zaciętość, nie jego zwyczajową dzikość, lecz okrucieństwo Rhysa? Strach?

– Przepraszam, Tom. Jestem zmęczona... tym wszystkim – dodała wykrętnie i osunęła się na krzesło. Miała nadzieję, że w świetle hotelowego lobby nie było widać, jak bardzo w ostatnich tygodniach pogłębiły się jej zmarszczki.

Thomas zawahał się chwilę, ale ostatecznie zakrył dłonią jej spoczywającą na stole dłoń. W tym geście nie było nic niestosownego, ot, zwykłe przyjacielskie okazanie wsparcia. Czasem Riannie wydawało się, że menedżer syna jest jej bliższy niż większość rodziny.

– Rozumiem. – Jego głos był cichy i sztucznie ciepły. – Nie martw się, to już ostatni turniej. Sezon się skończy i wszyscy odpoczniemy.

Wargi same rozciągnęły się w sztucznym uśmiechu, oczy przymknęły, by Thomas nie zobaczył w nich powagi i pustki. Języka jednak nie udało jej się zmusić do kłamstwa.

II

W ich pokoju panowała ciemność, rozproszona tylko nieznacznie światłem ulicznych latarni za odsłoniętym oknem. Darren siedział na łóżku, bokiem do drzwi, obejmując kolana ramionami. Rianna nie zapaliła lampy, ale jej obecność wystarczyła, by syn demonstracyjnie odwrócił się tyłem. Znała tę pozę: z zewnątrz wyniosły, urażony, tak naprawdę starał się zamaskować strach i ból.

Zdjął ją zimny dreszcz. Zatrzymała się w progu i odczekała, aż dłonie przestaną drżeć. Dopiero wtedy podeszła bliżej, usiadła obok Darrena i trwali tak w milczeniu, pośrodku ciemności coraz gęściej pochłaniającej miasto.

Nie dotykała go, a on nie dotykał jej. Ktoś jej kiedyś powiedział, że dzikie zwierzątko, agresją reagujące na zagrożenie, należy oswajać powoli. I nie miał pojęcia, jak często Rianna będzie z tej rady korzystać.

– Mamo...? – usłyszała całą wieczność później. Niepewność w głosie Darrena ścisnęła jej gardło, a razem z gardłem całe ciało, aż igły bólu przeszyły każdy mięsień. – Jesteś na mnie bardzo zła o tę bójkę?

Przysunęła się bliżej. Otoczyła syna ramieniem, a on nie zaprotestował. Tylko pod palcami wyczuła, że jego ciało drży, jakby resztkami sił tłumił płacz. Chciała pogłaskać go po głowie, obiecać, że wszystko będzie dobrze... ale do tego gestu nie miała już prawa.

– Nie jestem zła – powiedziała cicho. – Co najwyżej rozczarowana. Nie dlatego, że się pobiliście. Przecież... przecież ja to rozumiem – dodała i tradycyjne „ale nie pochwalam” zamarło jej na ustach. Nie czas na słowa, które mógł sobie sam dopowiedzieć. – Wiesz, Tom mówił mi, że nawet Federacja przyznała, że rozumie wasze emocje...

Zaśmiali się oboje. Krótko, nieszczerze.

– Więc dlaczego...?

– Dlatego, że wyładowałeś swój strach na kimś, kto i tak za dużo już ostatnio przeszedł – wyjaśniła spokojnie, nie doczekując końca pytania. – Artiom nie jest winien wypadku Davey'ego. Też jest ofiarą. I ty dobrze o tym wiesz, ale albo zapomniałeś, albo nie chciałeś pamiętać...

Już dawno temu obiecała sobie, że nie będzie prawić Darrenowi kazań, czegokolwiek by nie zrobił. Że zrobi wszystko, by pomóc mu widzieć szerszą perspektywę – ale nie będzie jak Rhys, któremu wydawało się, iż posiadł całą wiedzę o funkcjonowaniu świata i ludzi. Chciała być dla syna przyjaciółką... ale jeszcze bardziej chciała nie być jak jego ojciec.

Darren milczał. Wydało jej się, że potrzebuje samotności. Podniosła się z łóżka, ostrożnie, by nie zbudzić ponownie niedawnej fali bólu...

– Nie chciałem pamiętać – zatrzymał ją jego głos. – Chciałem, żeby... żeby ktoś odpowiedział za ten wypadek. Artiom był najbliżej.

– Przecież to nic nie zmieni.

– Wiem, ale... – Jego głos drgnął. Na moment znów zapadła cisza, napięta i znacząca. Lecz nawet ona nie przygotowała Rianny na kolejne słowa Darrena. – Mamo, ja się boję. Boję się, że Davey... że on umrze. Boję się, że... zostanę sam.

Chciała usiąść na powrót obok niego, przytulić, ukoić jego ból słodkimi kłamstwami. Zakręciło jej się w głowie i w efekcie niezgrabnie klapnęła na łóżku, niezdarnie objęła syna i wcisnęła twarz w jego ramię, jakby to ona potrzebowała pocieszenia.

– Nie zostaniesz. Masz Thomasa. Masz chłopców. Przecież to fantastyczni przyjaciele, chyba nie wątpisz? Masz mechaników i całą wielką, wielką rodzinę...

III

– Wiem, mamo. – Głos Darrena był złamany i ledwie słyszalny, i odległy, jakby odpowiadał na pytanie, które zadała dawno temu. – Ale to nie to samo.

IV

Następnego wieczoru Davey już nie żył. Skończył się sezon i jakaś epoka. W hotelu, który o tej porze żużla powinien był tętnić życiem, panowała cisza. Może wszyscy wyjechali, jak Darren, który tuż po zawodach mimo oszołomienia postanowił naprawić błędy z treningu. Rianna stała przy oknie, nieznacznie tylko opierając się o parapet, i patrzyła przed siebie. Po drugiej stronie ulicy migotały pośród ciemności pomarańczowe ogniki świec, rozłożone nierównomiernie niczym gwiazdy na bezchmurnym niebie. Ktokolwiek chciał, żeby żużlowcy nocowali w hotelu położonym naprzeciwko cmentarza, z pewnością przeklinał teraz swój profetyczny dar.

Rianna usilnie starała się nie myśleć o śmierci. Ostatnio to wychodziło jej najlepiej.

V

Stosunki Rianny z Davey'em były poprawne, całkiem ciepłe, ale w żadnym razie nie przyjacielskie. Akceptowała jego obecność. Cieszyła się, że syn znalazł sobie autorytet w osobie starszego kolegi po fachu, zrównoważonego i dość mądrego, by trzymać Darrena z dala od większych awantur. Lecz ta radość podszyta była zazdrością nadopiekuńczej, zaborczej matki, która boi się odejścia jedynego, ukochanego dziecka. Całe życie byli tylko we dwójkę. Dla Darrena opuściła swoje miejsce na ziemi i wyjechała za pracą do Danii. Dla Darrena zaczęła się uczyć żużla, zaledwie odkryła, że dla syna ten sport to coś więcej niż tylko przelotna pasja. Dla Darrena wreszcie szukała kontaktu z Rhysem, uważając, że dziecko powinno mieć nie tylko matkę, ale i ojca.

Darren znalazł sobie ojcowską figurę w starszym zaledwie o pięć lat Davey'em. Pogodziła się z tym, ale strach pustego gniazda nadal nawiedzał ją w snach.

Mimo to odkąd Davey umarł, chronicznie łapała się na tym, że liczy czas od jego śmierci, zupełnie tak, jakby ta wyznaczyła nową epokę.

VI

Tydzień po śmierci Davey'ego Ruthforda odbył się pogrzeb. Przez całą ceremonię stała obok Darrena, pilnując, by nie zauważył grymasu bólu na jej twarzy. To był jeden z tych dni, kiedy organizm nienawidził jej bardziej niż zwykle. Trzymała się resztkami sił, dla syna. Darren nie płakał, ale jego puste, zrozpaczone oczy mówiły więcej niż jakiekolwiek łzy.

VII

Dwa tygodnie po śmierci Davey'ego Ruthforda po raz pierwszy od dawna nie mogła wstać z łóżka. Schowane w szufladzie nocnego stolika tabletki nie pomagały, chociaż zaczęła je brać garściami, jak cukierki. Darren akurat był w Manchesterze, podsumowywał sezon z Thomasem, więc nie musiała się obawiać, że zobaczy ją w takim stanie. Ból oszołomił ją do tego stopnia, że złapała się na modlitwie o szybką śmierć.

– Egoistka – wyrzuciła sobie, kiedy miała już siły mówić. – Obrzydliwa egoistka. Wstydź się.

Za późno było jednak się wstydzić. Za późno na wyrzuty. Miały sens, kiedy postanawiała, że raz w życiu zrobi coś nie dla Darrena, tylko dla samej siebie. Kiedy zabroniła mu mówić prawdę przyjaciołom, by nie dowiedziała się jej przypadkiem matka Iana, onkolożka. Żeby nikt nie namawiał jej do zmiany decyzji.

Od dwudziestu pięciu lat żyła dla syna. A teraz czuła, że pragnienie odejścia na własnych zasadach to zdecydowanie zbyt dużo egoizmu.

VIII

Od śmierci Davey'ego Ruthforda minął miesiąc, gdy stały towarzysz – ból – podniósł jej poprzeczkę. Coraz rzadziej wychodziła z domu. Nawet wyprawa do sklepu była porównywalna z eskapadą do amazońskiej dżungli. Darren zajmował się domem, sztucznie uśmiechnięty, histerycznie opiekuńczy, a ona spędzała całe dnie na nadrabianiu zaległości czytelniczych i wyjątkowo intensywnym niemyśleniu o śmierci.

IX

To było ich pierwsze tak hucznie obchodzone Boże Narodzenie. Pośrodku szpitalnego holu stała wielka choinka obsypana sztucznym śniegiem i obwieszona cukierkami, papierowymi łańcuchami, ręcznie wykonanymi na terapii zajęciowej ozdobami. Sąsiadka Rianny z sali na onkologii z uśmiechem na ustach lepiła z modeliny figurki zwierząt i ludzi, i rozdawała je lekarzom, pacjentom, gościom. Darren dostał swoją podobiznę wykonaną z dokładnością co do detalu – znalazło się miejsce nawet na temblak i gips na lewej ręce. Szczęście w nieszczęściu, złamany na tydzień przed Gwiazdką łokieć nie wymagał zagipsowania całej ręki i Darren z Rianną mogli z dumą prezentować światu identyczne tatuaże na przegubach: kotwice oplecione dzikimi kwiatami. To Darren wyjaśniał znaczenie poszczególnych roślin. Głowę Rianny wypełniało zbyt wiele bólu, by znalazło się miejsce na symbole.

Niemyślenie już nie wychodziło. Gdy dzień po Nowym Roku wypisywano ją ze szpitala, zegar wybijał dziewięćdziesiąty dzień od śmierci Davey'ego Ruthforda.

X

Gdy minęło sto dni, pozwoliła sobie na myślenie o nagrobku. Chciała, żeby był prosty, ale z napisem, który powie o niej coś więcej niż tylko to, kiedy przyszła na ten świat i kiedy z niego odeszła. Miała nawet pomysły, w tych rzadkich chwilach, gdy ból nie zaćmiewał wszystkiego. Rozmowa z Darrenem na ten temat, zupełnie jakby podpowiadała mu, z jakiego prezentu urodzinowego ucieszy się najbardziej, nie wydawała jej się właściwa.

XI

Sto trzeciego... a może jednak sto czwartego... dnia obudziła się z myślą, że Darren już nigdy nie wybierze dla niej prezentu na urodziny.

XII

Sto ósmego dnia Rianna zgubiła rachubę. Sto dziewiątego nie była pewna, czy leży we własnym łóżku, czy już w szpitalu. Ale nawet nie bolało. Było tylko tak zimno i strasznie, i cały czas chciało jej się płakać, ale nie miała sił na łzy.

XIII

Nie była pewna, czy to tylko majaki, czy faktycznie obok jej łóżka oprócz Darrena stanął też Artiom, ten biedny chłopiec, z którym jej syn pobił się na treningu, i obiecał, że zaopiekuje się Darrenem i „wyprowadzi go na ludzi”.

Riannie udało się zaśmiać. Śmiech też już nie bolał.

9. Bajka o smoku

Bałakowo, maj 2015

– …„Oddam ci połowę moich klejnotów, powiedział Dobrynia do Gorynycza, ale musisz mi obiecać, że nikogo więcej nie będziesz straszyć. Koniec z zianiem ogniem i wzbudzaniem popłochu, zrozumiałeś”. „Dobrynio, Dobrynio, jęknął Gorynycz. Jak mam nie ziać ogniem i nie wzbudzać popłochu, skoro dla tego stworzyli mnie dobrzy bogowie?” Przysiadł Dobrynia na kamieniu i poważnie się zamyślił. Myślał, myślał, aż w końcu wymyślił. „Wiem!, rzecze do smoka. Będziesz straszyć niegrzeczne dzieci, by zawsze słuchały rodziców! A kiedy będzie bardzo zimno i ludzie będą marznąć, będziesz ziać ogniem, by ich ogrzać. W ten sposób nie przestaniesz być smokiem i zdobędziesz nieprzebrane bogactwa”. „Zaprawdę, Dobrynio, nieprzypadkowo zwą cię mądrym doradcą”, ucieszył się smok. Od tej pory żyli w pokoju, Gorynycz i Dobrynia, i tylko w bajkach dla niegrzecznych dzieci Gorynycz wciąż jest strasznym smokiem, który więzi dzielne księżniczki i pożera rycerzy w pełnej zbroi.

Pod koniec opowieści Ai zaschło w gardle, ale dzielnie kontynuowała, póki ostatnie słowo nie wybrzmiało w pokoju dziewczynek, pełnym naklejek z księżniczkami w sukienkach i zbrojach, brokatowych jednorożców i fosforyzujących układów planetarnych.

Kiedy skończyła, przyjrzała się córkom i z rozbawieniem odkryła, że jej głos uśpił w pierwszej kolejności trzynastoletnią Larę. Lara, jak sama twierdziła, była już „za stara na bajki”, ale z uwagi na pokój wciąż dzielony z siostrą chcąc nie chcąc przysłuchiwała się opowieści. Aja pogładziła jej czarne, kręcone kędziorki, zupełnie takie jak u Raszyda. Po ciężkim tygodniu w szkole córka miała prawo usnąć jeszcze przed zgaszeniem światła i buziakiem na dobranoc.

Adresatka bajki natomiast, siedmioletnia Lika, patrzyła na matkę nadto przytomnym wzrokiem. W jej oczach błyszczały łobuzerskie iskierki, które niekiedy Aję rozczulały, a kiedy indziej doprowadzały do szewskiej pasji. Teraz przyprawiały ją głównie o ból głowy. Naprawdę chciała w końcu pójść do siebie i w spokoju doczytać ostatniego Pielewina. Bycie matką miało swoje uroki, ale Aja ostatnimi czasy rozpaczliwie tęskniła za chwilą dla siebie i codziennie odliczała godziny do tej wieczornej pory, kiedy wreszcie będzie jej dane spędzić czas sam na sam ze sobą.

– Co się stało, kochanie? – zapytała, z trudem zatrzymując na końcu języka zrozpaczone „idź spać, dziecko”. – Czemu tak na mnie patrzysz?

– A co się stało z żoną Dobryni? – Lika zmarszczyła brwi. Aja jęknęła w duchu, wszelkie siły wkładając w to, by nie uderzyć się otwartą dłonią w czoło. Cholera jasna! Zupełnie zapomniała, że w jej wersji znanej byliny Dobrynia Nikitycz poszedł z mieczem na smoka, ponieważ ten porwał mu żonę. Tylekroć narzekała, że autorzy i reżyserzy urywają bezsensownie kobiece wątki, a teraz sama to zrobiła…

Nie, tak się nie godziło. Żona Dobryni Nikitycza, jakkolwiek by jej Aja nie nazwała w przypływie natchnienia, zasługiwała na swoje zakończenie.

– Okazało się, że żona Dobryni wcale nie została porwana, tylko… eee… tego no… sama wyjechała – wybrnęła koślawo, uciekając wzrokiem od badawczego spojrzenia córki. – Rozumiesz, kochanie, mieli z Dobrynią ciche dni, a jak ona postanowiła wyjechać na kilka dni, to Dobrynia, jako typowy fac… eee… panikarz i paranoik, chciałam powiedzieć, uznał, że ktoś ją musiał porwać.

Śmiech Liki ostatecznie zbił ją z pantałyku.

– A dokąd wyjechała? – zapytało to zbyt dociekliwe dziecko. Aja westchnęła. Ta ciekawość, zazwyczaj błędnie ukierunkowana, na pewno dostała jej się w genetycznym spadku po teściowej. U Ai w rodzinie nikt takich skłonności nie wykazywał, Raszyd i Timur też byli, przynajmniej pod tym względem, normalni. A Lika, odkąd tylko nauczyła się mówić, chciała wiedzieć wszystko, i wbrew temu, co pisali w poradnikach wychowania dzieci, faza „dlaczego?” wcale nie przeszła jej po roku. Ani nawet po pięciu latach.

– Do swojej przyjaciółki – wyjaśniła zmęczonym głosem Aja. – Do pani smokowej… pani smoczycy. Tak właśnie, do pani smoczycy.

– Mamo, a dlaczego…?

– Maliko Raszydowna – ostrzegawczo rzuciła Aja. – Chyba najwyższy czas zakończyć ten teleturniej i pójść grzecznie spać, prawda?

Od progu poparł ją głośny pomruk. To Atlas, młodziutki owczarek niemiecki wychowany przez trzy koty, ruszył się ze swojego legowiska w przedpokoju i postanowił najwyraźniej spędzić noc z najmłodszymi paniami.

– Widzisz, pies chce z tobą spać. Daj psu spać. – Aja natychmiast skorzystała z ostatniej deski ratunku. – Dobranoc, kotku. Kocham cię.

Cmoknęła córkę w czoło i odwróciła się, by w końcu uciec do swojej twierdzy, gdzie Wołga z Jelcynem już zapewne zajęli całe łóżko. Raszyd wyjechał z drużyną do Petersburga, toteż łoże małżeńskie stało puste i kusiło miękką, świeżo zmienioną pościelą. Któż by się oparł, zwłaszcza że maj tego roku był chłodniejszy niż zapowiadali meteorolodzy?

– A Atlasowi nie dasz buziaka? – dobiegło ją, gdy już jedną nogą była za drzwiami. Cofnęła się, tłumiąc westchnienie, poczochrała kudłaty psi łeb, a nie wyczuwszy na nim żadnych farfocli, cmoknęła pospiesznie. Na ustach zostało jej kilka kłaków, ale wytarła je z uśmiechem. Zadowolony z tej czułości Atlas mlasnął z aprobatą, po czym bezceremonialnie wpakował się do łóżka zachwyconej Liki. Lara tymczasem obróciła się na drugi bok, posapując cicho, co świadczyło o głębokim, zdrowym śnie.

Z poczuciem dobrze spełnionego macierzyńskiego obowiązku Aja wyszła do przedpokoju…

– Znowu zmieniłaś zakończenie – dobiegł ją głos z ciemności. Podskoczyła, a potem zamarła, natykając się w mroku korytarza na boleśnie znajomą sylwetkę najstarszej córki. Nie widziała jej oczu, ale niemal poczuła na sobie to oskarżycielskie spojrzenie.

Adelina ostatnimi czasy nie zwykła patrzeć inaczej. Choć, prawdę powiedziawszy, nie zwykła też się odzywać bezpośrednio do rodziców. Jej głos, szorstki, głęboki i zaskakująco niski, sprawił, że Aja poczuła się jeszcze bardziej zagubiona. I choć wiedziała, że nie powinna się Adzie tłumaczyć, że nie ma z czego się tłumaczyć, usta same wydały:

– Ty też chciałaś, żeby ci opowiadać z takim zakończeniem. Żeby wszyscy się lubili. Żeby smok był dobry. Żeby nikt nie umierał…

Zdała sobie sprawę, że mówi coraz szybciej, coraz bardziej nerwowo. Adelina zaś milczała. Ich oczy spotkały się w ciemności, ale mrok nie pozwalał Ai odczytać intencji córki. Instynktownie spodziewała się pretensji: możebylinę¹ z prawdziwym zakończeniem opowiadała zbyt znudzonym głosem, może dała Adzie odczuć, że ta wersja jest nieprawdziwa, a ta z przyjaźnią człowieka i smoka – jedynie słuszna. Może Ada po latach wciąż pamięta coś, o czym Aja zapomniała następnego dnia.

Może coś przeoczyła. Może nie była taką matką jak należało.

Adelina nie odezwała się ani słowem. Cisza zdawała się wypełniać całą niewielką przestrzeń korytarza i Aja po raz pierwszy, odkąd Raszyd wyjechał, a Ada przyjechała, zaczęła żałować, że męża nie ma na podorędziu, niezależnie od konsekwencji jego spotkania z najstarszą córką.

Cisza odbierała jej oddech, ale nie odebrała całkiem głosu.

– Chcesz herbaty? – zapytała, choć zdawało jej się, że to pytanie rzucone w pustkę. W rodzinie Nigmatullinów herbata służyła za panaceum, a otwarcie pachnącej ziołowymi mieszankami szafki wystarczyło, by obniżyć gorączkę, wyleczyć pierwsze złamane serce albo naprawić zajechany, zdawałoby się, do imentu silnik. Pytanie brzmiało: czy Adelina wciąż jeszcze chce należeć do tej rodziny i poddawać się herbacianej magii Ai.

Milczenie przeciągało się.

– Jest zimno – zaczęła Aja. Wiedziała, że to bez sensu, że żadne słowa w tym momencie nic nie zmienią, ale brnęła w nie, by zrobić cokolwiek. – Herbata dobrze robi…

– Chcę. – Ada zrobiła krok do przodu, potem drugi, aż wyłoniła się z ciemności. Znajoma sylwetka o nieznajomych wibracjach. Aja mogłaby w dowolnym momencie narysować postać najstarszej córki i odnalazłaby w swojej głowie tę faktyczną Adę: zgrabną, wysportowaną, o szerokich barkach i rozbudowanej klatce piersiowej, z mocno zarysowanymi mięśniami łydek i miękkimi łukami zaokrąglonych delikatnie bioder. Jednocześnie głos, ruchy, postawa – wszystko to w ciągu ostatnich dwóch miesięcy zmieniło się ze znajomego w obce.

Aja sama przed sobą z trudem przyznawała się, że ta nowa Adelina budzi w niej lęk.

Do kuchni zeszły w milczeniu. Dom pogrążony był we śnie: w odległym kącie na piętrze spała babcia, która ostatnio chadzała spać niedługo po kolacji. Z pokoju dziewczynek niosło się beztroskie chrapanie Atlasa. Kotów nigdzie nie było, toteż Aja uznała, że faktycznie rozkoszują się świeżą pościelą w sypialni.

Dla domu, w którym mieszkało tyle osób, cisza była niezwykła. Niepokojąca. Niekiedy – zabójcza. Nie pomagały zwykłe dźwięki późnego wieczoru: niosąca się z drugiego końca ulicy muzyka, odległy szum samochodów, monotonne kapanie wody z wiecznie niedokręconego kranu. Dłoń Ai sama powędrowała do radia, ale cofnęła się w ostatniej chwili i ostatecznie opadła bezmyślnie na blat, z cichym plaśnięciem, którego w innych warunkach nikt by nawet nie usłyszał.

Ruch ten zbiegł się z głosem Ady:

– Czym jest Gorynycz, mamo?

– Słucham?

Aja odwróciła się i instynktownie oparła ręce na blacie, kuląc się przy tym, jakby obawiała się ciosu. Tylko werbalnego. A może aż werbalnego, wszak kto lepiej niż Aja Nigmatullina wiedział, jak potrafią zaboleć słowa i ile złego wyrządzić.

Ada zamrugała. Zdawało się, że drży jej podbródek.

– Kiedy wymyślałaś tego Gorynycza, tego, który jest nieszczęśliwy i wcale nie chce nikogo krzywdzić, ale musi stawać na drodze bohatera, bo taki jest jego los… o czym myślałaś?

To było ostatnie pytanie, jakiego człowiek może się spodziewać, kiedy do domu wraca po raz pierwszy od wyprowadzki osiemnastoletnia córka. Tego, pomyślała ze zgrozą Aja, nie uczyły żadne poradniki.

Jednego była pewna: nie wiem nie można było uznać za właściwą odpowiedź. Ani w ogóle jakąkolwiek.

Nie odpowiedziała od razu. Zamknęła oczy i spróbowała przywołać te pierwsze chwile, kiedy opowiadała swoją wersję znanej historii. Najpierw Raszydowi, potem rosnącemu właściwie z dnia na dzień brzuchowi, wreszcie małej Adzie. Historię, w której Gorynycz był nie katem, lecz ofiarą. Ofiarą systemu, ofiarą reguł gry, które kazały mu odgrywać rolę tego złego w świecie, gdzie wszystkich bohaterów już obsadzono.

Nie zobaczyła żadnej konkretnej sceny. Po prostu usłyszała dźwięki. Pojedyncze nuty, z początku chaotyczne i rozbiegane, które po kilku sekundach poczęły się składać w melodię, tę ukochaną i znienawidzoną, tę niegraną od wieków. A potem obrazy jak pokaz slajdów w przyspieszonym tempie przeleciały przed oczami: konkurs, który złamał jej karierę, kuluarowe gratulacje tych wszystkich krytyków, przekonanych, że mają przed sobą nową pianistyczną gwiazdę, ogrom rozczarowania, kiedy usłyszała, że zajęła dopiero piąte miejsce. Nienawiść wobec Anny, choć jeszcze kilka godzin wcześniej poiła ją herbatą, gdy rywalka ze zdenerwowania ledwie mogła mówić.

Jej Gorynycz był Anną – zwyciężczynią, która nie spodziewała się triumfu, wiedziała, że na niego nie zasługuje, ale musiała go przyjąć za tych wszystkich, których wyprzedziła. Działalność jej nauczycielki, działalność jury, zakulisowe ustalenia, że Polka o japońskich korzeniach, w dodatku z rodziny zakochanej w Chopinie, to najlepsze, co konkursowi mogło się przytrafić, nie były winą Anny. Aja jednak potrzebowała czasu i własnych historii, by się z tym faktem pogodzić.

Rozchyliła powieki i spojrzała w oczy córki. Po raz pierwszy od dawna zobaczyła za nimi coś innego niż oczywistą pretensję. Zobaczyła skrzywdzoną dziewczynę, której nie pozwala się być tym, kim być pragnie. Zobaczyła dziewczynę, która mogłaby kontynuować rodowe tradycje żużlowe, jako pierwsza w nowym pokoleniu, gdyby ojciec nie uparł się tak bezsensownie, że to sport wyłącznie dla Prawdziwych Mężczyzn. Zobaczyła potężną, ale jednocześnie bardzo wystraszoną Adelinę, która uciekła na drugi koniec kraju po to tylko, żeby móc wreszcie spełnić marzenie.

Nawet gdyby potrafiła, Aja by jej nie zatrzymała. Ale czy to dawało jej prawo do stania bezczynnie zgodnie z przyjętą strategią niemieszania się w konflikt między Adeliną i Raszydem?

– Gorynycz to nasze demony – powiedziała powoli i spróbowała się uśmiechnąć. Usta jednak nie słuchały. – Gorynycz to wszystko to, co nas boli, co nam przeszkadza, co staje na naszej drodze. I z czym musimy walczyć… albo spróbować się zaprzyjaźnić.

Ada przewróciła oczami, ale kąciki jej ust, o dziwo, drgnęły.

– Brzmisz jak kiepski coach z internetu, mamo – westchnęła, ale usiadła przy stole. – Masz zieloną? U chłopaków napiłam się czarnej za całe życie.

Aja nastawiła czajnik. Czuła w kościach, że to będzie długa noc, a książka pozostanie nietknięta na szafce nocnej co najmniej do kolejnego wieczora.

Ale z jakiegoś powodu wcale jej to nie martwiło.

10. Studnia życzeń

Bydgoszcz, październik 2015

Światło zgasło w połowie przemowy Brunona. Coś pstryknęło, zasyczało i nagle pub pogrążył się w egipskich ciemnościach. Rozluźnieni już, chociaż wciąż jeszcze trzeźwi goście posezonowego spotkania zajęli się bezładną bieganiną w poszukiwaniu źródła awarii lub przynajmniej świec, by móc kontynuować posiedzenie. Bruno natomiast odetchnął z ulgą, ale tylko w duchu – i z cichą nadzieją, że w ogólnym mroku nikt nie widzi wyrazu jego twarzy.

Rzecz w tym, że przemowę miał zaplanowaną właśnie do połowy. Powtarzał ją sobie przed lustrem i gdy leżał w łóżku poprzedniego wieczoru, przypominając sobie słowa ojca: najważniejsze jest pierwsze wrażenie. Toteż pierwsze wrażenie wychodziło mu perfekcyjnie.

Drodzy kibice, towarzysze podróży, mam nadzieję, przyjaciele!, rozbrzmiał echem w jego głowie własny głos. Ponieważ przyjdzie nam spędzić razem co najmniej jeden sezon, a wierzę, że będzie ich trochę więcej, wypadałoby, żebym powiedział coś o sobie. Znacie mnie trochę jako bywalca, choć nie tak stałego jak wy, Speedway Pubu, ale dość długo byłem tak jak wy zwykłym kibicem, żeby zmiana roli wymagała paru słów wstępu.

Od myśli oderwał go głos Romka Radzyminiaka. Młody żużlowiec, import zza miedzy, był wśród tych, którzy rozpoczęli wieczór z wysokiego C, w związku z czym wpadł już w ten stan wesołości, kiedy człowiekowi nie przeszkadza nawet brak prądu. Podczas gdy wokół uwięzionego pośrodku długiej ławy wśród kibiców i kibicek Brunona krążyli zawodnicy, fani i działacze, poszukując świeczek albo wsparcia sił wyższych, Romek udał się do pogrążonej w mroku toalety i coś stamtąd wołał, ale z racji wszechobecnego rozgardiaszu trudno było stwierdzić, co dokładnie. Głos miał jednak jak dzwon, toteż jego okrzyki przebijały się ponad zredukowany przez uszy Brunona do nieszkodliwego szumu gwar pubu pozbawionego światła, prądu i możliwości oglądania dużym ekranie wspomnień ostatniego sezonu.

Bruno uznał, że cokolwiek Romek chciał, w końcu wyjdzie z łazienki i prośbę powtórzy, on sam zaś, wciśnięty pośród ludu, mimo najszczerszych chęci bardziej zaszkodziłby wychodzeniem i mnożeniem tłumu niż faktycznie pomógł. Wspomnienie dalszego ciągu pierwszej połowy przemówienia przyszło samo.

Na Bydgoszcz byłem skazany od dziecka. Nie zrozumcie mnie źle, cieszę się z tego, kocham nasze miasto. Ale sami przyznajcie: czym innym, jak tylko Bydgoszczą, można się zająć z nazwiskiem Fordoński? Mało tego: czym innym można się zająć, kiedy człowiek za ojca ma cukiernika, który rozsławił nasze piękne miasto na całą Polskę, za matkę – nieśmiertelną radną, a za towarzystwo – kibiców, którzy serca by oddali za Polonię? Głupio by było, gdybym nie znalazł własnej drogi. Więc znalazłem, a mój zarząd i moja rodzina w pełni poparli chęć pomocy klubowi z takimi tradycjami. Wierzę, że możemy zrobić coś fantastycznego i przyszły sezon może być piękny.

Tak właściwie wcale nie powiedział „piękny”, tylko „pięk…”, po czym urwał, ponieważ zrobiło się ciemno. Ale pewnie wszyscy zrozumieli, o co mu chodziło. Gorzej, że wiedział, iż w bliższej – choć na razie nieokreślonej – przyszłości światło rozbłyśnie na nowo i będzie trzeba dokończyć, a tej części przygotowanej nie miał. Kiedy jeszcze było jasno, czuł na sobie baczne spojrzenia najstarszych i najbardziej doświadczonych spośród kibiców. Wierzyli w niego. Liczyli na słowa otuchy, na zapewnienia, że nie pozwoli klubowi nie tylko spaść, ale nawet minąć się z play-offami. Zwłaszcza tych trzech – Krzysztof, Grzegorz i Jacek, o ile dobrze pamiętał ich imiona – stali bywalcy Speedway Pubu i stadionu Polonii, przyglądało mu się bacznie i trochę nieufnie. Bruno czuł, że w ich opinii jest za młody i zbyt niedoświadczony na prezesa. I chociaż korciło go, by zauważyć, że ostatni prezes, zaawansowany wiekiem i znany w środowisku, omal nie zatopił klubu i kilkudziesięcioletniej historii Polonii Bydgoszcz, to jednak ugryzł się w język. Chciał przekonać tych ludzi, że będzie lepiej z nim jako prezesem i że to, że został prezesem, nie zmienia faktu, iż nadal jest kibicem. Przekonać, nie zniechęcić.

Nie miał pojęcia, co powiedzieć dalej. Wierzył, że słowa popłyną same, prosto z serca, że ogarnie go taki żar jak wtedy, gdy Tomek poinformował go o wakacie w klubie i o tym, kto przejmuje Polonię od kolejnego sezonu. W tamtej chwili Bruno gotów był nie tylko bez wahania zadeklarować, że wystartuje w konkursie na prezesa, ale też skoczyć w ogień za tym stanowiskiem, gdyby zaszła taka potrzeba. Mógł niegdyś nie lubić Lindmanna jako żużlowca i nadal, pomimo upływu lat, uważać go za kogoś, kto na torze wyłącza mózg, ale nie mógł nie podziwiać smykałki do biznesu, jaka kryła się pod tym poobijanym przez rywali i bandy czerepem. Widział na własne oczy proces budowania imperium, cegiełka po cegiełce, przez tego szalonego żużlowca, i od pierwszej chwili, gdy usłyszał, że to Lindmann wykupił podupadający klub, poczuł, że Polonia jest uratowana. Teraz zaś gorąco pragnął wlać własną nadzieję w serca współkibiców i towarzyszy żużlowej niedoli z lokalnego pubu.

Awaria przyszła mu z pomocą. Nawet gdyby osobiście za nią stał, nie mógłby sobie wybrać bardziej dogodnego momentu.

– Ty to masz pecha. – W mroku rozległ się głos Tomka, a po chwili Bruno poczuł silną dłoń klepiącą go po ramieniu. Tomek jeszcze niedawno sam śmigał po żużlowych torach, a teraz stanął na czele sztabu trenerskiego. W Speedway Pubie wszyscy go znali, a on znał wszystkich – i podobnie jak Brunonowi, tak i jemu zależało na udowodnieniu kibicom, że jeszcze Polonia nie zginęła. W tym celu nie tylko osobiście pojawił się na spotkaniu, odbywanym na dzień przed tym, jak Bruno miał się pokazać na spotkaniu prezesów Ekstraligi po raz pierwszy w nowej roli, ale też przyprowadził kilku lokalnych żużlowców, tych, którzy mieszkali w Bydgoszczy albo mieli do niej blisko.

Romka, to Bruno wiedział, przyprowadzać nie trzeba było. On jeszcze w czasach toruńskich lepiej znał ścieżki do bydgoskich pubów niż te na bydgoskim torze, a lokalna „speedway cola” (czyli de facto whisky z colą, wszelako zmieszane w pilnie strzeżonych i znanych tylko wtajemniczonym proporcjach) należała do ścisłej czołówki jego ulubionych trunków. Gromosław Burza przyszedł pełnić rolę młodej a obiecującej młodzieży, trochę przytłoczony mrowiem ludzi, a teraz, wciśnięty w kąt, z którego wydostać się było nie sposób (chyba że pod stołem), cieszył się atencją głównie zgromadzonych tam kibicek, bezustannie karmiony ciastem domowej roboty, którego źródła Bruno dotąd nie ustalił. Jeszcze dalej zaś, na końcu przystającej do ściany ławy, kulił się zagraniczny lider Polonii z minionego sezonu, choć ani wyników, ani roli w drużynie nie dało się wyczytać z tej niepewnej sylwetki. Artiom Milutin pojawił się w pubie zapewne zwabiony przez Tomka patetycznymi słowami o ratowaniu klubu i konieczności wlania nadziei w serca kibiców. Tak, Artiom wyglądał na kogoś, kto łatwo dałby się złapać na poczucie obowiązku i ratowanie świata, a w takiej gadce Tomek Owczarek nie miał sobie równych. Zahukane rosyjskie dziecko (Bruno odmawiał przyjęcia do świadomości, że „dziecko” ma już prawie ćwierć wieku i przez ostatnie miesiące utrzymywało na powierzchni statek zwany Polonią Bydgoszcz) wyglądało na wyjątkowo zagubionego uczestnika imprezy. Tym bardziej, że Artiom nie mógł narzekać na brak zainteresowania. Kiedy zgasło światło, a on rzucił się do pomocy w szukaniu świeczek, na miejsce natychmiast usadził go konglomerat damsko-męski złożony z kibiców zafascynowanych jego życiem torowym, pozatorowym, miejscem zamieszkania i planami na następny sezon (ze szczególnym uwzględnieniem planów na „życie po Grand Prix”, zupełnie jakby nieprzyjęcie dzikiej karty miało na wieki przekreślać jego szanse na powrót do cyklu)…

W ciemności, zauważył Bruno, dobrze się myślało. Wszyscy wokół byli zajęci rozmowami albo rozwiązywaniem sytuacji i zdawało się, że nikt nie zauważył jego zadumy. Nikt też, prócz niego chyba, nie dostrzegł, że Romek wyszedł z łazienki, przemknął jak cień wokół stołów i do łazienki powrócił.

Po chwili od tamtej strony dobiegł głos, nieco tylko podpity:

– Studzieneczko, powiedz przecie…

Kilka osób przy stole zgodnie parsknęło. Brunonowi wydało się, że słyszy wśród nich nawet niepewny chichot Artioma Milutina. Być może Rosjanin ucieszył się, że nikt go już nie wypytuje o sprawy sercowe, co dziwnym trafem było dotąd tematem bardziej interesującym niźli jego postawa na torze.

– Za dużo alkoholu! – zawyrokował ktoś z ciemności.

– Za mało mojego ciasta – odparowała niskim, zmysłowym głosem Annuszka, kibicka w kwiecie wieku, która głosem niskim a zmysłowym potrafiła ponoć nawet kaszankę zamawiać. Bruno nie umiał przywołać w wyobraźni jej twarzy ani sylwetki, ale głos znał doskonale. – Co on tam zobaczył w tym kiblu? Studnię życzeń?

Tym razem śmiech, donośny i rechotliwy, gruchnął nieco dalej, po stronie baru. I zaraz z tamtej strony dobiegł głos barmanki:

– Ja wiem! Dwa dni temu komuś do klozetu złotówka wpadła. Pewnie w pijackim widzie Romkowi się uroiło, że tam się wrzuca monety na szczęście, jak do fontanny.

– Tylko nie pijackim! – dobiegł z toalety urażony głos Radzyminiaka. Towarzyszył mu dźwięk metalu obijającego się o porcelanę.

Westchnęli zbiorowo, a Bruno poczuł, że powinien coś powiedzieć i jakoś zagłuszyć wyczyny jednego z najlepszych młodych żużlowców północnej Polski.

– Jak tam światło? – zapytał więc, po to tylko, by usłyszeć gdzieś z mroku zatroskany bas pana Alberta, właściciela pubu:

– Pracujemy nad tym. Ale ty sobie nie przeszkadzaj, Bruno, ty mów dalej. Ciekawe rzeczy mówiłeś, a po takim sezonie to chyba wszyscy potrzebujemy twojego optymizmu.

– Racja, słusznie Albert prawi – zapewniła Annuszka takim tonem, jakby zapraszała kogoś do alkowy.

– Bruno, prosimy. – Tomek, który nie wiadomo skąd znowu znalazł się obok niego, klepnął go po raz kolejny, tym razem mocniej i między łopatki. Bruno stłumił syk.

– Studzieneczko, studzieneczko… – Romek miał lepsze zajęcia niż przemowy. Romka stanowczo należało zagłuszyć.

Wziął głęboki oddech, w tym krótkim odcinku czasu starając się pozbierać myśli na tyle, by móc uraczyć towarzystwo jakąś mądrość. Lecz jako że mądrość uparcie nie chciała się objawić, zrobił to, czego uczyła go mama, kiedy jeszcze był małym Brunonkiem i zachwycał się jej przemowami.

Powiedział prawdę.

– Słuchajcie, znacie mnie nie od dziś. Jestem dla was Brunonem, a nie żadnym panem prezesem Fordońskim i niech tak zostanie, dobrze? Właśnie dlatego zostałem prezesem, że kocham ten klub, kocham was, kocham całe nasze żużlowe środowisko. Wierzę, że z pieniędzmi Lindmanna, zapałem naszych żużlowców i wsparciem was oraz całej reszty kibiców damy radę. Nie obiecuję medali, nie chcę obiecywać nic w ogóle, prócz tego jednego: nie dam Polonii zginąć. Po następnym sezonie nie będziecie mieć powodów do wstydu.

Oczywiście, mama byłaby tą przemową zapewne załamana, zdał sobie sprawę, zaledwie w powietrzu rozbrzmiało ostatnie słowo. Wypunktowałaby bezlitośnie: zbyt patetycznie, za mało faktów, za dużo emocji, granie na uczuciach. Wyborca, powiedziałaby, wyborca, Brunonie, tego nie lubi.

Tylko że kibice zgromadzeni w Speedway Pubie nie byli wyborcami. Na całe szczęście. Po tym, jak się odezwał, zapadła cisza, lecz trwała zaledwie chwilę. Przerwał ją głos z ciemności, kobiecy, lecz nienależący do Annuszki, śpiewający nieśmiało na melodię stadionowych przyśpiewek:

– Bru-no For-doń-ski! Zbaw-ca Po-lo-nii!

Ktoś podchwycił, ktoś inny zaczął wybijać rytm na blacie, ale już nie ten, tylko taki, pod który wpasowały się głosy męskie krzyczące: „Hej! Hej! For-doń-ski! Hej! Hej! For-doń-ski!”

Nagle wszyscy zaczęli klaskać i wiwatować, i tłuc rękoma o blat, robiąc hałas, zupełnie jakby byli na stadionie i właśnie wygrywali najważniejszy mecz sezonu. I poniosło się po niewielkim, zatłoczonym pubie oraz zapewne jego okolicach:

– Hej! Hej! For-doń-ski! Hej! Hej! For-doń-ski!

To śpiewali, niezbornie, lecz zaskakująco rytmicznie, trzej kibice-weterani, których opinii Bruno tak bardzo się obawiał. Kamień na jego sercu stał się nieco lżejszy i mniej dokuczliwy.

– E, ty, Artiom! – Jeden ze śpiewających, chyba Krzysztof (Bruno koniec końców pogubił się w imionach i sylwetkach), ruszył ze swoją speedway colą do nieco przerażonego Milutina kulącego się w kącie pod osłoną żeńskiej części imprezy, ciasta Annuszki oraz milczącego telewizora. Artiom przesunął się na koniec ławki, ale trafił na ścianę. Jedyne przejście zagrodził nadciągający domniemany Krzysztof. Uciekać nie było dokąd, toteż Rosjanin grzecznie zrobił miejsce rozochoconemu kibicowi i, wyraźnie pogodzony z losem, pochylił się nad swoją colą. – A to prawda, co mówią, że ty teraz z Czepałowem jesteś?

W całym pubie zapadła cisza. I trwała, trwała, trwała, póki nie przerwał jej dochodzący z zablokowanego klozetu głos Romka:

– Studzieneczko, powiedz przecież, kto będzie mieć najlepszą średnią na świecie?

11. Ewangelia według Daniela (preludium)

Warszawa, maj 2017

Z pyłu i żwiru narodził się bóg. Nie był, jak inni bogowie, świadomy swojej wszechmocy. Nie od razu. Dochodził do niej powoli, ostrożnie. Strzepywał z siebie kurz i drżącymi palcami zgarniał błoto z piersi. Nie szukał wyznawców, bo prawdziwy bóg nie potrzebuje potwierdzenia swej boskości. Nosi je przecież w sobie…

Powtarzałem to jak mantrę, idąc pustą wybetonowaną ścieżką w stronę pustych boksów. Tak naprawdę wypełniali je ludzie i na stadionie robiło się już tłoczno, i wrzało jak w ulu. Lecz ja czułem się sam, gdyż samotny byłem od zawsze. Inni nie to, że mnie nie interesowali. Zawiedli już dawno. Wymyśliłem więc siebie-boga, którego narcystycznie wyznawałem, i żyłem w duecie z samym sobą. Tak było prościej.

*

Urodziłem się, jak przystało na boską figurę, w miejscu bez nazwy, poza czasem i przestrzenią. Prąd tam bywał, ciepła woda też, ot, wygwizdowo gdzieś pomiędzy i nigdzie zarazem. Nikt nie wiedział, gdzie się zaczyna, a gdzie kończy ta mała wioska na polsko-ukraińskiej granicy. Wieści ze świata pojawiały się jeszcze rzadziej niż prąd, a jak już jakiś sąsiad dorobił się telewizora, który coś odbierał, oglądaliśmy na nim stare radzieckie filmy, a nie żadne wieczorne dzienniki. W dziennikach mówili dziwnym językiem, którego nie rozumieliśmy. Filmów z kolei nie trzeba było rozumieć: chłonęło się je całym sobą.

I my, chłopcy z podwórka nigdzie, wcale nie chcieliśmy być wtedy batmanami ani spidermanami, ani nawet strażakami. Strażaka widzieliśmy raz, kiedy stary Ołeh podłożył ogień pod swoją stodołę, a i wtedy szybko zagonili nas do łóżek i obraz strażaka skrył się za czerwoną łuną spowijającą wioskę niczym krwawy kokon. Naszym superbohaterem był wtedy Siergiej z jednego radzieckiego melodramatu. Nigdy o tym z nikim nie rozmawiałem, nie widziałem w tym sensu. Jak wytłumaczyć ludziom, którzy dorastali karmieni amerykańskimi historyjkami o herosach, że twoim marzeniem było pracować w hucie, cieszyć się szacunkiem w dzielnicy, a po pracy zakładać śmieszny kask, jak nocnik, i dawać upust emocjom na żwirowym torze? Taki był mój żużel za szczenięcych lat – nawierzchnia z poprzedniej epoki, stroje radzieckich jeźdźców i wypadek, którego jedyną faktyczną konsekwencją było zainteresowanie bohaterki, co to „nie lubiła zwycięzców”. W Siergieju widziałem to, co miało stać się moim udziałem: poukładane życie, piękna kobieta u boku, i tylko na dwa-trzy dni w tygodniu superbohaterskie życie na krawędzi, szaleństwo i adrenalina na pełnym gazie. Życie od piątku do niedzieli, trzask sprzęgła – tak to sobie wtedy wyobrażałem – taśma, start, cztery okrążenia, szachownica i usychanie z tęsknoty aż do następnych zawodów. Jako dzieciak byłem parę razy na prawdziwym żużlu, o ile tamta przygraniczna półamatorka mogła w ogóle uchodzić za żużel: Krosno, wiecznie w najniższej lidze, Równe, które potem przygarnęła z litości polska liga, chyba Czerwonohrad z torem, który samodzielnie układał jakiś zapaleniec, żużlowiec upadły wraz z poprzednią epoką. Zawodnicy, którzy na torze dokonywali rzeczy niemożliwych, potem zdejmowali kaski i okazywało się, że któryś pracuje z ojcem w fabryce, a inny znowuż regularnie kupuje na targu u ciotki Galiny, jeżdżącej po okolicy ze swoimi przetworami i takim sposobem zbierającej ploteczki z tak zwanego wielkiego świata (bo dla nas większego świata przecież nie było). I tamte wyjazdy tylko utwierdzały mnie w przekonaniu, że to wygląda dokładnie tak jak w filmie, i że ja też tak kiedyś chcę, być superbohaterem w weekendy, wszak cały czas się nie da…

*

Tak się zaczyna moja ewangelia, w której sam sobie jestem i bogiem, i prorokiem. Daniel samowystarczalny. Ależ to fantastycznie brzmi! I te słowa, ta melodia. Układam w głowie zdania i się nimi zachwycam. Powinienem tak zacząć mówić w wywiadach, to by dziennikarzom szczęki poopadały. Nie to, że mają mnie za głupiego: po prostu nie pojęliby, że jakikolwiek żużlowiec może tak mówić. Normalnie jakbyś „Sklepy cynamonowe” czytał. Bo ja, tak prawdę mówiąc, polskiego uczyłem się na Schulzu. Poetyckość języka była i pociągająco egzotyczna, i w jakiś pokrętny sposób bliska; w końcu Schulz też miał własny dialekt, którego nie rozumiał nikt poza nim.

A ja miałem kompleksy. Chłopak ze wsi, „Rusek”, mówi jakoś dziwnie i uśmiecha się też dziwnie, jak nienormalny. W pierwszej toruńskiej szkole się ze mnie śmiali. Spuściłem im łomot i przestali, ale ojciec musiał mnie przenieść do innego gimnazjum. W tym drugim, pod Toruniem, też się na początku śmiali; spuściłem im łomot już po szkole, ale i tak mnie wywalili. Do trzeciej szkoły moja sława dotarła przede mną, więc nikt już nie próbował mi docinać. Czułem jednak na sobie ich spojrzenia, oddychałem powietrzem przepełnionym niechęcią. Samotny, po lekcjach biegłem do biblioteki, wypożyczałem, co się dało, czytałem. Gdyby komuś przyszło do głowy, porównać szybkość czytania tekstu przez różnych żużlowców, daliby mi złoty medal, ale nie dlatego, że jestem taki genialny, tylko dlatego, że ja – w przeciwieństwie do nich wszystkich – nie miałem wyboru.

Patrzę na nich teraz, moich niby to kolegów, niby to rywali, rodzinę, z którą nie wychodzi się nawet na zdjęciu... Patrzę, jak szykują się do startu, i zastanawiam się, czy bardziej im zazdroszczę, czy nimi gardzę. Zarzuć mi, że rozpraszam się rozważaniami zamiast szykować do własnego treningu, ale uwierz – żaden z nich nie myśli dziś o jeździe. Tor czytamy mechanicznie, mimochodem. O wiele bardziej interesujące jest to, co dzieje się dookoła: ogromny stadion jak opustoszałe mrowisko, skrawek zachmurzonego nieba nad nami, życie towarzyskie. Śmieją się, żartują, obiecują sobie, kto kogo przepuści na turnieju, a kto komu da łokciem po żebrach. Jutro nie będą się śmiać. Jutro będą drapieżnikami polującymi na puchar. Ale jutro to jutro, a dzisiaj jest dzisiaj.

Rozumiem to rozprężenie. Wszak każdy z moich rywali ma coś, po co wraca z tej wojny. Lindmann nawet jeśli przegra, pojedzie do swojej rodziny i do imperium, które zbudował na kościach rywali. Jego nienawidzę chyba najmniej. Raczej mnie fascynuje: też był kiedyś zupełnie sam, a teraz stał się ikoną. Kelly pójdzie na dyskotekę i poderwie kolejną laskę, której imienia zapomni, nim jeszcze zdąży wytrzeźwieć. Jodła pobiegnie gonić swój zespół, bo wymyślił sobie, że w tym roku już na pewno zdobędą tytuł Drużynowego Mistrza Polski, choćby miał jechać we wszystkich wyścigach wszystkich meczów. Milutin zniknie gdzieś ze swoją laską, do której pewnie zaczął się modlić jeszcze w poprzednim sezonie, tak na nią patrzy. Morgan… ten zbierze anglosaską bandę, odwali jakiś numer, za który połowa środowiska będzie go wyklinać, a druga połowa uwielbiać, i zakończy to wszystko kolejnym tatuażem, może z imieniem tej panny, z którą prowadza się o pół roku za długo jak na niego.

Ja mam tylko motocykl napędzany nienawiścią.

I tacy w tym sporcie bywali, nie jestem pierwszy. W Danii takiego mieli, Bjoern Jensen się nazywał. Bjaand o nim często opowiada. Ten Jensen miał jedną żonę, która od niego uciekła, potem drugą, która umarła albo też go zostawiła. Teraz dorobił się trzeciej i dla niej miał się stać innym człowiekiem i innym żużlowcem, już nie egoistycznym sukinsynem wożącym ogony w lidze, tylko zawodnikiem światowej czołówki, bez talentu, za to z nadmiarem motywacji. No i jak wszyscy jego pokroju, któregoś razu przedobrzył. Przed sezonem na którymś treningu tak się starał zrobić dobre wrażenie, że gruchnął na pełnej prędkości w ogrodzenie, tam gdzie nie było już dmuchanych band. Wyjdzie z tego, bo takich sukinkotów trudno wykończyć, ale wychodzenie będzie długotrwałe, bolesne i kosztowne. Jeszcze przed treningiem pod bramą stadionu zbierali na jego leczenie, nawet nie wiem, kto dokładnie, jego polscy koledzy, duńscy, a może brytyjscy? Okazało się, widzisz, że jednak miał jakichś kolegów – znaleźli się, jak omal ducha nie wyzionął.

Czasem, bardzo rzadko, gdy motocykle nie słuchają i wszystko idzie nie tak, czasem chciałbym zaliczyć takiego dzwona, żeby pogruchotało mi wszystkie kości. Żeby to o mnie pisali w gazetach, jak pisali o tych wszystkich nieszczęśnikach-inwalidach, żeby to za mnie się modlili i na mnie zbierali – nawet nie pieniądze, ale chociaż słowa wsparcia. Ale nie robię tego. Nazbyt mocno wrósł w moje serce strach, że nawet wtedy nikogo nie obejdę.

Bogowie też bywają tchórzami.

12. Materiały do przyszłej biografii

Coventry, maj 2018

Wbrew temu, co potem powiedzieli, wcale nie chciałem mieć mojej kliki ani tym bardziej sekty, jak nazwali nasze towarzystwo nieprzychylni dziennikarze. Nie szukałem wychowanków ani następców. Sam byłem młody, nadal jestem. W tym wieku nie myśli się o końcu kariery i o tym, co dalej, nieważne, czy jesteś mistrzem świata, czy co najwyżej gołowąsem z aspiracjami dalece wyższymi niż możliwości. Nie pamiętam, czy w ogóle myślałem o czymkolwiek poza tym, że głupio by było, żeby te dzieciaki pozabijały się właściwie u mnie na podwórku.

Chris twierdził, że nie powinienem interweniować. Miałem być spiżowym bohaterem, fundatorem i inspiratorem tych całych Otwartych Mistrzostw Nowej Zelandii Juniorów, a nie kimś, kto staje na linii ognia, kiedy paru młodzieżowcom w ferworze walki puszczają nerwy. Chris właśnie tak się zachowywał: obserwował sytuację z bezpiecznej wysokości trybun, nie bacząc na to, że w regularnej burdzie, w jaką przerodził się incydent torowy, uczestniczy jego syn.

„Connor sobie poradzi”, zapewnił, nie wiem, czy bardziej mnie, czy młodszą latorośl, wielkookiego siedmiolatka imieniem Oscar. Widząc, że ktoś bije jego brata, chłopiec zacisnął ręce w pięści, a grymas na jego twarzy zatrzymał się w pół drogi między wściekłością a rozpaczą. Policzki poczerwieniały, wargi zacisnęły się w wąską linię... Kolejne słowa Chrisa zagłuszył potężny ryk.

„Wybacz, Davey”, zareagował natychmiast, wziął Oscara za rękę i odprowadził go w stronę łazienki, tłumacząc coś cichym, uspokajającym głosem. W tamtej chwili przypominał mojego tatę i na moment rozczulenie wzięło górę nad rozsądkiem.

A potem usłyszałem huk, oburzony krzyk i zrozumiałem, że czas działać. Nie pamiętam już, jak dotarłem na tor, czy zbiegłem po schodach, roztrącając gapiów, czy naprawdę przesadziłem barierki, jak potem pisali w internecie... Ale znalazłem się przy wyjściu z parku maszyn, w epicentrum całej awantury, omal nie oberwałem w nos od Darrena, tego bardziej potarganego i dzikszego.

– Ej, panowie, spokój! – krzyknąłem, unosząc dłonie w pokojowym geście. – Musicie się tutaj bić? No dalej, który mi wyjaśni, o co poszło?

Wszyscy spojrzeli na mnie jak na anioła, który niespodziewanie zstąpił z nieba. Wszyscy oprócz Connora, który znał mnie za dobrze, żeby mój widok wywołał u niego choćby namiastkę szoku. Cała reszta zamarła: syn Kingswortha z podwiniętymi rękawami i w pozie, którą musiał podpatrzeć w telewizji, bo nikt normalnie się tak nie bił; Darren w pół ciosu, który trafiłby mnie w splot słoneczny; ten rudy dzieciak z zakrytą rękoma twarzą, jak gdyby bał się, że i jemu się oberwie; i ten czwarty, z wyglądu flegmatyczny dzieciak z dobrego domu, próbujący rozdzielić walczących. To on zresztą odezwał się pierwszy.

– Davey? – zapytał głośno, patrząc na mnie wielkimi oczami. – Davey Ruthford?

Zanim zdążyłem odpowiedzieć, przybiegł Ray Kingsworth i ochroniarze, prawdopodobnie wyciągnięci z pobliskiego centrum handlowego, ponieważ tutaj nikt nikogo nie ochraniał. Te zawody miały być zwykłą zabawą, a nie poważnym meczem jak w Polsce czy turniejem z Cardiff.

– Co tu się wyrabia? – huknął jeden z nich, zatrzymując się przede mną. Rozejrzał się wokół, ale wszystko zamarło, jak zatrzymany w kadrze obraz z mojego mistrzowskiego turnieju. Na twarzach malowała się paleta emocji, ale tylko one, te oblicza, przypominały o tym, że toczyło się tu jakieś życie.

– Nic się nie wyrabia – odpowiedziałem spokojnie, korzystając z faktu, że zapatrzył się na moją twarz. Może oglądał żużel i znał mnie, a może tylko odlegle przypominałem mu kogoś znajomego. – Chłopcy się trochę pokłócili. W tym wieku to normalne. Ale my to załatwimy sami, bez rozlewu krwi. Prawda, panowie?

Odpowiedziała mi cisza. Tylko Connor wymamrotał coś, co przy dużej dozie dobrej woli mogło ujść za potwierdzenie.

– Prawda? – powtórzyłem głośniej i cztery głosy chórem potwierdziły. Jedynie Darren milczał, nie spuszczając ze mnie oka.

– No dobrze, panowie – zacząłem, gdy na powrót zostaliśmy sami i gdy odprowadziłem ich do boksu Connora. – To o co faktycznie poszło i jak mogę zaradzić?

Zaczęli mówić wszyscy jednocześnie, jeden przez drugiego. Darren też, ale jego wzrok wciąż był utkwiony we mnie, jakby i on, tak jak tamten ochroniarz, zobaczył w mojej twarzy coś bardzo, bardzo znajomego...

Nie czułem się, ani wtedy, ani nigdy później, dość dojrzały, by mówić tym chłopcom, co dobre, by uczyć ich żużla albo życia. Ale tak się złożyło, że trzech z nich, prócz Connora i tego rudego, Nialla, nie miało nikogo oprócz mnie. Ojciec Kyle'a zginął niedługo później i sam Kyle nigdy się z tego nie otrząsnął. Ian był dzieckiem zimnego angielskiego chowu, klasy średniej z aspiracjami, jak sam z przekąsem zauważał. Rodzice tolerowali jego zainteresowanie żużlem, jak toleruje się przelotny związek z dziewczyną z niewłaściwego domu – byli przekonani, że to nastoletnia fanaberia, która przejdzie, zanim Ian zdąży sobie „na dobre spaprać życie”.

A Darren... Darren ojca nie znał albo znać nie chciał. Nie wspominał o nim w każdym razie. Nie miał też starszych braci, chyba że liczyć Alexa, którego sam sobie uczynił bratem. Tylko że Alex miał swoje życie i, jak szybko zauważyłem, ignorował młodszego kolegę po fachu, w dodatku z innej reprezentacji. To nie tak, że byłem dla niego czy dla kogokolwiek innego wyjątkowy. W tamtej chwili byłem po prostu jedyny...

Julia odłożyła zakreślacz i potarła czoło. Od majowego słońca zaczynała ją boleć głowa i wiedziała, że lepiej byłoby schronić się pod dachem, w zaciszu restauracji albo w domu, w ulubionym fotelu, z Chesterem na kolanach. Nie mogła jednak nic poradzić na to, że najlepiej pracowało jej się na stadionie, zwłaszcza gdy ciszę od czasu do czasu przerywał warkot samotnego motocykla okrążającego tor. Rytm stadionu w dniu meczu, choć dzień dopiero niedawno przekroczył połowę, nadawał rytm i słowom. Przynajmniej dopóki Julia nie zamieniła komputera na kartki papieru i klawiatury na długopis i zakreślacz, i nie zabrała się, poganiana przez niecierpliwego jak zwykle wydawcę, do redagowania tego, co z takim uporem pisała przez ostatnie dwa miesiące.

Przestała czytać. Patrzyła poprzez tekst, na kartki, na czarne szlaczki liter, ale w głowie miała tylko pustkę. Jak bardzo by się nie starała, w napisanych słowach nie słyszała głosu Davey'ego.

Obiecała mu, że napisze tę historię w pierwszej osobie. Obiecała, ponieważ opowiadając, nalegał, by była to jego spowiedź, a jej wtedy było wszystko jedno. Sądziła, że miną lata, nim Davey skończy karierę i zjawi się na progu jej domu z prośbą o wyjęcie z szuflady materiałów do jego biografii. Znajdą jego głos, razem, podzielą się ze światem jego opowieścią.

Nigdy nie sądziła, że wypadnie jej przechodzić tę drogę samotnie. Nigdy nie sądziła, że nie poprosi o odwołanie obietnicy, ponieważ zwyczajnie nie zdąży.

Ale nie zdążyła. Życie toczyło się dalej i tylko głos Davey'ego Ruthforda rósł w niej przez blisko cztery lata, by umilknąć właśnie wtedy, kiedy potrzebowała go najbardziej.

– Gdzie ty jesteś, jak cię nie ma? – westchnęła, wznosząc oczy do bezchmurnego nieba. A potem spojrzała na tor i uśmiechnęła się sama do siebie, widząc charakterystyczny, niebiesko-czerwony kevlar Iana Corewooda.

Może w głowie wciąż nie słyszała właściwego głosu, ale na jedno pytanie już znała odpowiedź.

13. Człowiek z tamtej rzeczywistości

Lubiercy, lipiec 2018

Żużel pachniał zupełnie inaczej niż Olga zapamiętała.

Nie była pewna, czego właściwie się spodziewała. Wspomnienia sprzed kilkunastu lat zatarł czas i kołowrót zmian w jej życiu, ale liczyła na to, że widok stadionu i znajoma woń odświeżą pamięć. Tłocząc się w elektriczce, od której odwykła lata temu, próbowała przywołać obraz choć jednego wyścigu, zapach spalonego oleju albo ryk trybun. Na próżno jednak. Widziała tylko barwny, z przewagą czerwieni, tłum ściśle pokrywający niewielką przestrzeń popołudniowej kolejki wlokącej się z Moskwy do Lubierców. Słyszała narzekania pasażerów na politykę oraz obietnice bez pokrycia składane przez kolejnego mera, a także porady, kiedy najlepiej sadzić brukselkę. Czuła natomiast wszechobecną woń letniego potu zmieszanego ze świeżą ziemią, warzywami, owocami i kanapką z pasztetem.

Wysiadła z elektriczki z uczuciem ulgi zmieszanym ze wstydem. Jeszcze przed dekadą, tuż po powrocie do kraju, komunikacja miejska była jej naturalnym środowiskiem. Jeździła w zatłoczonym metrze na uczelnię, a potem do pracy, ciesząc się ze skrawka wolnej przestrzeni i odrobiny tlenu.

– Cóż, zostałaś wielką panią, Oleńka – mruknęła sama do siebie. – To sobie z tym radź.

A ponieważ Lubierce były całkiem sporym miastem (choć w porównaniu z Moskwą – zaledwie miasteczkiem), ona zaś nie miała pojęcia, jak dotrzeć na stadion, mimo wszystko wzięła taksówkę. Na niebie zbierały się ciemne chmury, a jej strój nie należał do nieprzemakalnych.

Taksówkarz trafił jej się nietutejszy, z wyglądu Kaukazczyk albo Tadżyk, nigdy nie nauczyła się do końca ich rozróżniać. Miał wąs jak Ałkos, ochroniarz z jej firmy, mówił zaś z twardym, zniekształcającym słowa akcentem. Przy czym słów z jego ust nie padło tak znów dużo: tylko standardowe formułki. Na polecenie: „na stadion żużlowy” właściwie nie zareagował. Może nie miał pojęcia, czym jest żużel.

Olga wcale mu się nie dziwiła. Gdyby nie Misza, sama by tego nie wiedziała. Nie zareagowałaby wcale, widząc z okna samochodu plakat z wchodzącymi w zakręt motocyklistami. Nie kazałaby szoferowi się zatrzymać i nie podeszłaby, pomimo deszczu i w szpilkach, do plakatu, by przyjrzeć się bliżej boleśnie znajomym sylwetkom. Nie rzuciłaby wreszcie przy kolacji: „Fiedia, co ty na to, żebym pojechała na żużel?”

Fiodor nie miał nic przeciwko. Sam i tak zbierał się następnego dnia w delegację do Chin. Oldze ufał – nigdy nie dała mu powodów do braku zaufania – a żużel musiał wygooglować. Czytając artykuł na Wikipedii, nie okazał zdziwienia. Zapewne, skonstatowała gorzko Olga, uznał to za nieszkodliwą fanaberię żony.

Nie mówiła mu o Miszy. Kiedy się poznali, Misza od dawna już nie żył. Był po prostu zmarłym krewnym i Olga wolała, żeby tak pozostało, żeby Fiodor za bardzo nie interesował się przeszłością.

W taksówce sama siebie przekonywała, że to zwykły kaprys. Chęć powrotu do dawnych czasów, na chwilę dość długą, by poczuć, jakby znowu miała dziewiętnaście lat i jeździła za Miszą po całej Europie, a jednocześnie dostatecznie krótką, by nie przypomniały się te złe dni. Pragnienie, by księżniczka wróciła do skóry Kopciuszka i z daleka spojrzała na dawne życie.

Nawet ubrała się odpowiednio. Ze spodniami nie było problemu: wybrała dżinsy, które zazwyczaj nosiła po domu, od lokalnego projektanta wprawdzie, ale wytarte na kolanach i rozciągnięte na wysokości kostek. Sportowe buty miała, w końcu w czymś trzeba było chodzić na fitness – a po przejażdżce metrem i elektriczką śnieżną biel dwumiesięcznych New Balance'ów pokryła stosowna warstwa kurzu i odrobina mokrej ziemi. Najtrudniejsza okazała się sprawa z bluzką: tu Olga musiała poprosić o pomoc Katię. Szwagierka, zawodowa pani domu, znalazła sobie ostatnio hobby w postaci wyszukiwania perełek w lumpeksach. Ochoczo wybrała dla Olgi amarantową bluzkę z bufiastymi rękawami. Bluzka była wprawdzie kupiona dla Katii, w związku z czym dwa rozmiary na Olgę za duża... na szczęście oversize nigdy nie wychodzi z mody.

A potem dojechała na miejsce i zrozumiała, że cała ta maskarada nie ma sensu. Choćby przebrała się w swoje najbardziej zniszczone ubrania albo w szmatki z wyprzedaży, w życiu nie dopasowałaby się do tego miejsca. Konstrukcja szumnie nazywana stadionem składała się z niedużej, brzydkiej bryły z obłażącym tynkiem, niskich trybun z plastikowymi krzesełkami, jak na boisku za szkołą Aloszy oraz przeszklonej wieżyczki i jakiejś struktury z dziurawym dachem.

Kasę odnalazła przy bramie, również brudną i zniszczoną. W okienku siedziała smutna emerytka strojem i fryzurą przypominająca relikt poprzedniej epoki, który nie wychodził z tej budki co najmniej od lat osiemdziesiątych. Do kasy zaś tłoczyła się zaskakująco długa kolejka zwyczajnych ludzi, takich, jakich Olga widywała przeważnie za oknem samochodu po drodze do pracy albo podczas wizyt na hali produkcyjnej.

– Na VIP-owską – usłyszała głos mężczyzny stojącego przed nią. – Tylko, Marinko, daj miejsce nie pod dziurą.

– Na VIP-owską – powtórzyła ufnie w chwilę później, stając przed obliczem Marinki. – I nie pod dziurą.

– Sześćset rubli będzie, kochanieńka.

Wygrzebała z portfela kartę i wsunęła ją w szparę w okienku, śmiesznie małą, jakby ktoś wierzył, że ta licha szybka uchroni kasjerkę przed ewentualnym nieszczęściem.

– Skąd się urwałaś, złotko? U nas tylko gotówką. To nie Spartak. – Emerytka zwana Marinką zaśmiała się gardłowo. Zawtórował jej spory ogonek stojący już za plecami Olgi. W tej chwili gorąco pożałowała, że jednak nie została w domu i nie pogrzebała przeszłości daleko pod warstwą pieniędzy, udziałów i makijażu.

Zaczęła nerwowo grzebać w portfelu. Sto, dwieście, trzysta... Cholera, dlaczego nie wzięła więcej gotówki? Dlaczego nie pomyślała, że istnieją w okolicach domu miejsca – ba, że jest ich większość – dokąd nie dotarły terminale?

– Mam tylko pięćset – powiedziała żałośnie, czując na sobie oddech nerwowej kolejki.

– Miejsce na normalnej jest...

– Dolicz do mojego rachunku, Marinko – powiedział ktoś i jakaś dłoń położyła na ladzie nowiutki banknot sturublowy. Olga podniosła wzrok na nieoczekiwanego wybawiciela z kłopotliwej sytuacji. To stojący za nią kibic, z pewnością już zniecierpliwiony, postanowił zainterweniować.

– Dziękuję – bąknęła. – Nie trzeba...

– Daj spokój. – Błysnął w uśmiechu pożółkłymi zębami. – Nie mogę pozwolić, żeby taka miła dziewczyna tłoczyła się na tych niewygodnych krzesełkach.

– Dziękuję – powtórzyła, czując, że czerwienieje. Nie tylko dlatego, że nikt od dawna nie nazywał jej już dziewczyną. Ciążyła jej świadomość, że za to, co ma na koncie, mogłaby kupić nie tylko cały stadion, ale być może i połowę Lubierców, a tymczasem zdana jest na wsparcie nieznajomego, który nie wyglądał na kogoś z nadmiarem pieniędzy.

Gdy odeszła od kasy, poczekała na niego, a kiedy przechodził obok z biletami i dwiema książeczkami z żużlowcami na okładce, zaoferowała się:

– Ja panu przeleję te pieniądze...

– Sto rubli? – Uśmiechnął się z niedowierzaniem. – A po co? Dzisiaj ja dorzuciłem się tobie, następny razem może ty się komuś dołożysz do biletu. Tak to działa... Aha, kupiłem ci też program zawodów, pomyślałem, że może chcesz. Proszę. – Wcisnął jedną z książeczek w ręce oszołomionej Olgi, uchylił kapelusza, jakby urwał się z zupełnie innych czasów, po czym rzucił: – Muszę uciekać, czekają na mnie. Do zobaczenia na trybunach... Mam nadzieję, że kibicujesz Dimie! – dodał już w biegu, właściwie przez ramię. A Olga wciąż stała pod bramą stadionu, nie umiejąc ustalić, czy ten mężczyzna był naprawdę, czy tylko jej się przyśnił.

Zwana programem książeczka w jej dłoniach ponad wszelką wątpliwość świadczyła o prawdziwości tej pierwszej opcji.

Postanowiła być w miarę możliwości niewidzialna, by po raz kolejny nie zdradzić komuś postronnemu, jak bardzo tu nie pasuje. Zajęła miejsce na trybunie VIP-owskiej, nie pod dziurą, i zajęła się wertowaniem programu. Te broszurki też pamiętała z dawnych lat. Wpisywała w rubryczki pośrodku wyniki Miszy albo, kiedy jeszcze była zupełną smarkulą, dorysowywała zdjęciom jego rywali rogi i przyczerniała długopisem zęby. Tutaj też były rubryczki i zdjęcia. Tylko pełen zawijasów napis „Indywidualne Mistrzostwa Rosji Juniorów” i nieco mniejszy – „Półfinał” – podpowiedziały jej, że nie znajdzie tu żadnego nazwiska znanego z dawnych lat.

Przeglądała więc strony, przyglądała się obcym twarzom i obcym personaliom, i nasłuchiwała narastającego ryku motocykli dobiegającego z parku maszyn. Lecz i ten ryk wydawał się zupełnie inny od tamtego, z czasów Miszy. Z ich czasów.

Gdy zrozumiała, że to zupełnie alternatywna rzeczywistość, przeniosła zainteresowanie na tor. Chodzili po nim zawodnicy i mechanicy, i ktoś grzebał śrubokrętem, i kogoś witały owacje, a kogoś innego gwizdy. Wydawało jej się, że wszyscy siedzący na trybunach kibice, choć nie było ich wielu, doskonale orientują się, kto jedzie w tych zawodach i po czyjej stronie należy stać. Fragmenty niezrozumiałych rozważań, ocen wydarzeń i komentarzy dotyczących tych obcych ludzi, brzęczały jej w uszach.

W końcu odezwała się do swojego sąsiada, młodzieńca o ciemnych włosach i przyjemnej, niedogolonej fizjonomii, ale wcale nie po to, by poznać historię uczestników turnieju.

– Przepraszam, wie pan może, gdzie tu jest łazienka?

– Łazienka? – zdziwił się nieznajomy.

– No, toaleta – zmieszała się Olga. Ponownie poczuła wpełzający na policzki rumieniec, gdy chłopak wybuchnął śmiechem.

– Przepraszam – zachichotał – po prostu tak ładnie to nazwałaś. Toi-toie są za trybuną, teraz jeszcze powinny śmierdzieć umiarkowanie, więc im szybciej pójdziesz, tym lepiej.

Płonąc ze wstydu, uciekła do „toalety”. Niebiesko-białe budki faktycznie stały na polu za rusztowaniem trybuny, pośrodku udeptanej trawy pełnej porozrzucanych petów i zgniecionych plastikowych kubków. W środku panował nieopisany fetor, a na dodatek nie było nawet śladu jakiejkolwiek umywalki. Z trudem powstrzymując mdłości, Olga załatwiła się, po czym uznała, że z dwojga złego woli wstyd niż smród, toteż lepiej jak najszybciej wrócić na swoje miejsce.

– Aż tak źle? – zainteresował się chłopak na jej widok. Pogrzebał w reklamówce, którą trzymał między nogami, i rzucił jej na kolana paczkę chusteczek nawilżających. – Masz. Lepsze to niż nic, prawda?

– Aha – zgodziła się i podziękowała skinieniem głowy, z nieznaczną ulgą wycierając ręce.

– Jestem Iwan – przedstawił się nieznajomy, gdy oddawała mu chusteczki. – Nie Wania, tylko Iwan, jak Romanow.

Nie zrozumiała tego ostatniego fragmentu, lecz jego uśmiech podpowiedział, że powinna udać uprzejme rozbawienie.

– Miło poznać – odparła, wyciągając rękę. Iwan przytrzymał jej dłoń, wyraźnie licząc na wzajemność. A jej na końcu języka kołkiem tkwiło: „Busłajewa, Olga Nikitiszna”, jak na negocjacjach. – Jestem... Olga.

– Olga. Piękne imię. – Chłopak zacmokał z uznaniem. Gdyby nie to, że wyraźnie był co najmniej dekadę młodszy od niej, uznałaby to za próbę flirtu. Ale w jego wieku zainteresowanie na tyle starszymi kobietami raczej nie wchodziło w grę. – Powiedz mi, Olgo, jeśli nie tajemnica: komu dzisiaj kibicujesz?

Logicznym byłoby powiedzieć prawdę: że nikomu, że nawet nie zna tych zawodników, a na żużlu ostatni raz była przed czternastu laty. Iwan wydawał się miły i na pewno chętnie by ją wtajemniczył w personalne zawiłości.

Olga jednak czuła się już wystarczająco głupio w swoich dżinsach z limitowanej kolekcji, z bezużyteczną kartą kredytową w portfelu i rękoma byle jak powycieranymi chusteczką nawilżającą ze stadionowego brudu, by kompromitować się też nieznajomością realiów. Bez mrugnięcia okiem zrobiła to, co robiła w pracy po sto razy, podczas agresywnych negocjacji czy kampanii reklamowej – skłamała:

– Chyba wszystkim po trochu. To jeszcze młodzi chłopcy, wszystkim im dobrze życzę...

– Prawdziwa dyplomatka! – zachwycił się Iwan. Oldze ulżyło, że nie wyczuł łgarstwa. – Masz rację, kurczę. W końcu te dzieciaki to przyszłość żużla. Chciałbym być taki jak ty i dobrze życzyć wszystkim, ale serce lokalnego patrioty jest jednak za Dimką. Nie masz pojęcia, jaki to szatan na torze... Znaczy, pewnie masz, ale mówię ci: ten dzieciak ma niesamowity talent. Gdyby dać mu dobre motocykle i szansę w reprezentacji, byłby z niego drugi Milutin.

Olga uprzejmie kiwała głową, starając się nie dać po sobie poznać, że nie ma pojęcia, kim jest Milutin ani dlaczego Dimka nie może po prostu dostać dobrego motocykla, skoro jest taki utalentowany. Iwan na szczęście rozkręcił się i prowadził dialog za nich oboje, a kiedy rozpoczęła się prezentacja, potem zaś zawody, on począł sypać jak z rękawa anegdotami i statystykami.

Olga słuchała, pełna ulgi, że nie musi już więcej kłamać. Czuła się trochę tak, jakby oglądała mecz w telewizji, z głosem komentatora, który to wyjaśnia regulaminowe zawiłości, to znów opowiada smakowite wyjątki z życia prywatnego zawodników, by płynnie przejść do emocjonalnego opisu kolejnych wyścigów.

Po pierwszych czterech seriach nastąpiła przerwa, na tor wyjechał traktor starej daty, na Olgę natomiast padł blady strach, że będzie musiała się odezwać. Już miała wymówić się koniecznością zadzwonienia do siostry (nieistniejącej, ma się rozumieć), gdy Iwan nieoczekiwanie wstał.

– Zgłodniałem. Idę po jakiś popcorn i colę. Też chcesz?

– Podziękuję. Wydałam wszystkie pieniądze na bilet, a karty tu pewnie nie przyjmują – wypaliła szybko, nie dodając, rzecz jasna, że na bilet wydała nie tylko swoje pieniądze.

Iwan potrząsnął głową i żachnął się z udawanym oburzeniem:

– Jeszcze czego! Ja pytam, ja stawiam. Od emocji głód mnie bierze. Ciebie też?

Kiedy wrócił objuczony dwoma wielkimi kartonami popcornu i z colą w plastikowych kubkach, Olga poczuła w brzuchu dziwne ciepło. Nie takie, jak wtedy, kiedy ktoś się człowiekowi podoba. Raczej takie, jak wtedy, kiedy zupełnie niespodziewanie codzienność jest dla ciebie życzliwa.

Jak się okazało, Iwan nawet z pełnymi ustami nie przestawał sypać opowieściami. Przerywał je tylko na czas wyścigów, zwłaszcza tych z udziałem Dimki, czyli Dmitrija Zotowa. Chłopiec, któremu Iwan tak kibicował, faktycznie był zdolny – Olga mogła kiepsko pamiętać żużel, ale nie zapomniała podstaw. Dzieciak umiejętnie wybierał ścieżki, jeździł odważnie i umiał wyprzedzić nawet rywala na wyraźnie szybszym motocyklu. Kiedy większość juniorów walczyła raczej ze sprzętem niż ze sobą nawzajem, karykaturalnie mały, jak dwunastolatek, Dimka płynnie wchodził w łuki i bez strachu ocierał się o bandę.

– Zdolny jest – przyznała na wpół świadomie, gdy w czwartej serii startów pojechał niemal po bandzie i niczym rozpędzony skład metra minął zaskoczonych rywali. A zaraz potem z ust wyrwał jej się krzyk; Dimka bowiem przedobrzył i na pełnej prędkości wpakował się w płot.

Serce w Oldze zamarło. Na obraz lecącego nad torem chłopca nałożyło się pięć wspomnień naraz: Misza i Alex Bjaand, i Halvor Kristensen, którego wypadek widziała tylko w telewizji, i Borys Soriuszkin na meczu ligowym wieki temu, i jeszcze ktoś, kogo nawet nie pamiętała... Wypadki, grobowa cisza na stadionie, wycie karetek. Szpitale, zapach lizolu, białe prześcieradła. Złamane ręce, złamane nogi, pęknięte kaski.

Wspomnienia zalały ją wartką rzeką, tak że przez dłuższą chwilę siedziała oniemiała, jak sparaliżowana, i nie słyszała ani spikera, ani skandowanego przez kibiców imienia Dimki, ani przejętego głosu Iwana. Otępienie opuściło ją dopiero, gdy junior w końcu wstał o własnych siłach i lekko tylko utykając, powlókł się po murawie w stronę parku maszyn. Towarzyszyła mu burza ogłuszających braw.

– Nie przejmuj się, takie historie zazwyczaj dobrze się kończą. – Iwan położył dłoń na jej ramieniu.

– Wiem – odparła odruchowo i na dłuższą chwilę zapanowało między nimi milczenie.

W końcu jednak ruszyła powtórka wyścigu, a Iwan wrócił do monologu hobbysty-entuzjasty:

– I widzisz, jakie to niesprawiedliwe? Ten chłopak ma niesamowity talent i jest nieziemsko uparty. Ale nie dostanie się do reprezentacji, bo nie ma dobrego sprzętu, bo nie ma na niego pieniędzy. A nawet gdyby miał, to jak w większości sfer lepiej być z Moskwy albo chociaż Podmoskowia niż skądkolwiek indziej, tak w żużlu najlepiej być z Baszkirii albo Samarskiego, albo chociaż z Władywostoku. Jak nie jesteś z Romanowów ani z kliki Kazdrowicza, ani od saławackich czy bałakowskich dzieciaków, to o jakiej reprezentacji my mówimy? Rozumiesz, co mam na myśli, prawda?

Olga w zamyśleniu kiwała głową, ale myślała o czymś zupełnie innym. Nawet nie o tym, że Misza nie należał do żadnej kliki, a jednak zdołał zajść tak daleko, jak nie udało się żadnemu Rosjaninowi w jego czasach.

– Ile kosztuje taki motocykl? – zapytała podczas kolejnej przerwy. Iwan zamarł na moment z popcornem malowniczo wystającym z ust. Przełknął, marszcząc czoło, po czym oznajmił:

– Nie wiem dokładnie, ale z kilkaset tysięcy na pewno.

– Euro? – Olga uniosła brew.

– Coś ty, rubli!

– To nie tak dużo.

Zaledwie wypowiedziała te słowa, zdała sobie sprawę z własnego błędu. Nie potrzebowała do tego nawet bezbrzeżnie zdumionego spojrzenia sąsiada.

– W porównaniu z innymi dyscyplinami – wycofała się szybko. Jednym z plusów kierowniczych stanowisk była z pewnością wyrobiona przez lata doświadczeń umiejętność momentalnego podejmowania decyzji. – Tacy piłkarze zarabiają krocie. Żużlowcy nie?

– Nie. Żużlowcy nie – dziwnie powoli oznajmił Iwan i wbił w nią badawcze spojrzenie. – Nawet dwoma mistrzostwami świata w drużynie nie zainteresował się nie to, że prezydent, ale choćby Minister Sportu. Do tego sportu raczej się dokłada... i wie to każdy, kto choć trochę się żużlem interesuje.

– Tu mnie masz. – Olga się nie wahała. Nie zamierzała pozwolić sobie tego popołudnia na choćby jedną wpadkę więcej. – W ogóle nie znam tych chłopców. Kiedyś interesowałam się żużlem, ale to było dawno temu, kiedy jeszcze w Lubiercach nawet stadionu nie było, tylko goły kawałek toru. Nie mam pojęcia, ile dziś kosztuje sprzęt, ile zarabiają zawodnicy i kto ma talent. Ale prawdopodobnie potrafię odróżnić kogoś, kto umie jeździć od kogoś, kto nie umie.

– Dlaczego się interesowałaś?

To pytanie ją zaskoczyło tak bardzo, że nie zdążyła przygotować odpowiedzi. Spodziewała się raczej oburzenia, że w jakiś sposób go oszukała albo kolejnej porcji ciekawostek, tym razem dla początkujących. Nieszablonowe zainteresowanie Iwana i chęć szybkiej odpowiedzi sprawiły, że jednak się pomyliła.

– Mój... krewny jeździł.

Oczywiście, nie był to błąd niewybaczalny. Olga znała takie gry, ponieważ często grywała w nie podczas negocjacji. Teraz on zapyta, jak się nazywał krewny, ona każe mu zgadnąć, a potem potwierdzi pierwsze wypowiedziane przez niego nazwisko, podając się za daleką kuzynkę.

I do pewnego momentu wszystko szło zgodnie z planem. Tylko kiedy przymknęła oczy i niemal flirciarskim tonem zaproponowała „sam zgadnij”, Iwan patrzył na nią dziwnie długo, mrugając zbyt intensywnie i przekrzywiając głowę. Jego czoło marszczyło się i wygładzało na przemian, i mina z sekundy na sekundę wyrażała coraz większe zdumienie.

Gdy już miała zapytać, co za ducha w niej zobaczył, Iwan nieswoim głosem oznajmił:

– Jak mogłem tego nie widzieć. Od początku wydawałaś się znajoma...

Olga wstrzymała oddech. Czuła nadchodzącą katastrofę, a świadomość, że nijak nie może jej zapobiec, na nowo ją sparaliżowała.

Żadne nie zwróciło uwagi na zawodników wyjeżdżających do wyścigu.

– Jesteś siostrą Michaiła Krałowa, prawda?

– Bratanicą – poprawiła, nie widząc sensu w kłamstwie. Imię Miszy zabolało, ale tylko trochę. Wydawało się odległe i z zupełnie innej rzeczywistości, tej, w której czterech młodych żużlowców szykowało się do startu.

Miała oczy Miszy. Miała uśmiech Miszy. Tata zawsze jej to powtarzał. Ktoś, kto nie wiedział, na co patrzeć, nie zwróciłby uwagi.

Ale Iwan wiedział.

– Rany... Od jego śmierci nie byłaś na żużlu, dobrze rozumiem?... Po co ja pytam, pewnie, że nie byłaś. Zniknęliście wtedy wszyscy, cała rodzina, rozpłynęliście się w powietrzu zupełnie jak Misza... Michaił – poprawił się gwałtownie, najwyraźniej nie wiedząc, czy ma prawo nazywać przy niej zdrobnieniem człowieka, który dla niej był najbliższym, a dla niego tylko... zawodnikiem z okolic? Idolem?

Zaczęła się mimowolnie zastanawiać nad faktycznym wiekiem Iwana. Jakby to miało jakiekolwiek znaczenie w tej chwili.

– Dziwisz się? – zapytała chłodniej niż zamierzała. Słowa popłynęły same; czekały na tę chwilę od czternastu lat: – Misza nie zginął tak po prostu. Został zamordowany. Przez kogoś z tego środowiska, kogoś, komu wszyscy... ufali... – Zdała sobie sprawę, że ma łzy w oczach. Zamrugała, nie chcąc popsuć makijażu. – Iwan, proszę, nie rozmawiajmy o tym. Wróćmy do oglądania zawodów. Zaraz jedzie Dimka, prawda?

Nie miała pojęcia, kiedy będzie piąty wyścig Dimki ani czy chłopak w ogóle do niego wyjedzie. Iwan też stał się dziwnie milczący i napięty, i nie wypowiedział ani słowa, dopóki krzyku radości nie zerwało mu z ust kolejne zwycięstwo ulubieńca.

A do Olgi wróciła tamta myśl, którą przerwała dopiero niefortunna rozmowa.

– Znasz Dimkę osobiście? – zapytała. Iwan uniósł brew.

– Mieszka dwie przecznice ode mnie. Za dzieciaka kopałem piłkę z jego bratem.

– Czyli możesz mnie z nim poznać?

*

Wiedziała, że Fiodor będzie się z niej śmiał. Nie zirytuje się, bo w końcu od samego początku dążył do tego, by marka kosmetyków Bus-Y była w całości dzieckiem Olgi i by Olga była jedyną osobą decyzyjną. Ale na pewno rozbawi go pomysł, że reklama damskich kosmetyków znajdzie się na kevlarze nastoletniego żużlowca.

Powie mu, że to raczej gest filantropki niż inwestycja w biznesową przyszłość. Że to, co dla nich jest kroplą, Dmitrijowi Zotowowi pozwoli zrobić karierę, na którą ten dzieciak zasługuje.

Nie powie, że kiedy Iwan przyprowadził ją do tego drobnego, niemal o głowę niższego od niej chłopca, z wyglądu zupełnie innego od Miszy, zobaczyła w jego oczach coś, co widziała tylko raz w życiu. Iskrę, która musiała spaść z rozgwieżdżonego spojrzenia jej ukochanego stryja.

14. Niebezpieczeństwa wizyt na konwentach

Częstochowa, sierpień 2018

Petterowi obiecano czołgi. Oraz Pokemony, a zarówno Miki, jak i dziewczynki ostatnimi czasy po raz kolejny przeżywali etap fascynacji kieszonkowymi potworami. Obiecano mu też ładną biżuterię – ręcznie malowane kolczyki dla Lisy i koraliki do brody dla niego, by zaczął wyglądać jak rasowy wiking. Te obietnice, składane na wyścigi przez Klamkę, Artioma i wyjątkowo rozgadanego dziś Romka, sprawiły, że Petter postanowił zmienić plany. Kiedy już naklął się do woli na deszcz, który storpedował mecz Polonii Bydgoszcz w Częstochowie, i na „tę bandę idiotów”, która nie umiała należycie przykryć plandeką częstochowskiego toru, postanowił nie wracać do domu od razu, tylko wybrać się tam, gdzie wybierała się spora część drużyny. Na ten cały Medalikon czy jak mu tam było.

Petterowi czasem zdarzało się mieć do czynienia z fantastyką. Obejrzał pierwsze dwa sezony „Gry o Tron”, a „Władcę Pierścieni” odświeżali z Halvorem i Ronnym średnio raz na trzy lata. Lisa czasem dostawała zlecenia na obrazy przedstawiające wróżki czy inne skrzydlate badziewie... albo wampiry. Na etapie wampirów była teraz Sigi, jego dzieciaki natomiast wchodziły w świat Harry'ego Pottera. Poza tym raz czy dwa Artiom próbował mu wytłumaczyć urok Wiedźmina, ale na białowłosego pogromcę potworów Petter pozostał idealnie obojętny – wystarczyło mu, że sam stanowił postrach wszelkich żużlowych monstrów. Pokemony wydawały się ciekawsze i mimo wszystko prostsze.

„Konwent fantastyczny” – to brzmiało dumnie. Petter, jako nowicjusz w temacie, nie był wprawdzie pewny, jak dokładnie fantaści definiują słowo „konwent”, ale kojarzyło się z czymś dużym i spektakularnym. I zapewne międzynarodowym, co dawało jakieś nadzieje. Owszem, jego bierna polszczyzna uległa znacznej poprawie, odkąd został właścicielem Polonii Bydgoszcz, ale i tak był tylko prostym żużlowcem, choćby i legendarnym, i potrzebował, żeby ktoś do niego mówił w języku, który na pewno zrozumie.

Jego nadzieje szybko i z podejrzaną satysfakcją zniszczyła Klamka.

– Angielski? Zapomnij – zaśmiała się dźwięcznie. – Wiesz, tak z dekadę temu to pewnie na każdym konwencie był jakiś panel anglojęzyczny, czasem nawet zapraszali anglojęzycznych gości, ale potem się okazało, że to psa z kulawą nogą i tak dalej... Więc się nie łudź. Ale jak coś, to my ci przetłumaczymy.

Och, w to nie wątpił. Obawiał się tylko, na ile wolny będzie przekład w wykonaniu Klamkowskiej i czy ona w ogóle da dojść do słowa Artiomowi, którego tłumaczeniom Petter nieco bardziej ufał.

– Żono Ruska, skąd ty taka oblatana w konwentach jesteś, co? – zapytał zamiast tego, szukając jednocześnie dobrej pozycji do zachowania równowagi i nie poskładania się w zatłoczonym samochodzie. Gdyby siedział za kierownicą, nie przeszkadzałoby mu, że toyota Klamki i Artioma (i dlaczego nie ferrari?) jest nieprzystosowania do wożenia osób jego wzrostu. Ale za kierownicę nikt go nie wpuścił, jakby sądzili, że przydepnie sto pięćdziesiąt na godzinie w terenie zabudowanym.

Cóż, jeżeli chcieli wierzyć w to, co o Petterze mówiło się w środowisku – ich wola. Niech się tylko potem nie zdziwią, jeżeli zgodnie z tym, co się o nim mówiło, zaproponuje niższy kontrakt wszystkim, na czyje kontrakty miał wpływ.

W takich chwilach bardzo żałował, że Klamka pozostaje poza jego jurysdykcją.

Tymczasem pytanie sprawiło, że uśmiech Klamki widoczny w bocznym lusterku ustąpił miejsca nieokreślonemu grymasowi.

– Mój ojciec wydaje fantastykę – przyznała niechętnie. – Nie ma takiego konwentu, na który by kiedyś nie spieprzył z domu, jak jeszcze u niego mieszkałam.

– Ty masz ojca? – zdumiał się Petter.

– Też mnie ten fakt zaskakuje.

W toyocie nagle zabrakło powietrza i to wyjątkowo nie z racji faktu, iż siedziało w niej już pięć osób. Petter zdał sobie sprawę, że ruszył temat wrażliwy, toteż umilkł. Czegokolwiek nie mówiono o nim „na mieście”, nie zwykł dobijać ludzi, których lubił.

*

Konwent okazał się zupełnie nie tym, czego Petter się spodziewał. Po pierwsze – odbywał się w szkole. Najzwyklejszej w świecie szkole, która z niewiadomych przyczyn sprawiła, że Klamka, Romek i Grzmisław zaczęli coś podśpiewywać na trzy fałszywe głosy, zaśmiewając się przy tym do łez.

– Chyba nie rozumiem jakiegoś żartu – pożalił się Artiomowi, licząc, że kto jak kto, ale współlider jego drużyny zrozumie ten ból. Albo chociaż wyjaśni kontekst.

– Prawdopodobnie chodzi o to, że pewien znany polski zespół napisał piosenkę dokładnie o tej szkole – usłużnie podpowiedział Artiom. – Ale tego ci nie zagwarantuję. Nimi się nie przejmuj w każdym razie.

– Nimi się nie przejmuj, oni zaraz umrą – rzucił sentencjonalnie Petter i od razu poprawił mu się humor. Potem trochę się jednak pogorszył, gdy wmieszali się w barwny tłum ludzi w wieku odpowiednim, by zachwycać się norweskim buntownikiem i self-made manem, tłum, w którym absolutnie nikt nie wydawał się go rozpoznawać. Jasne, Klamka i Artiom wytłumaczyli mu jeszcze na stadionie, że fani fantastyki rzadko bywają fanami żużla, ale gdzieś w wikińskim sercu Pettera tliła się nadzieja, że sława nazwiska Lindmann już dawno przekroczyła granice żużlowego świata. Był trochę próżny, jasne. W jego wieku i po jego wyboistej drodze życiowej to już mógł, prawda?

I chyba się nie pomylił. Oto bowiem niedługo po tym, jak Romek – za jego pieniądze – kupił całej ekipie jednodniowe wejściówki i towarzystwo rozpierzchło się po wąskich, zatłoczonych korytarzach, do Pettera doskoczyło dwoje ludzi w kolorowych perukach i strojach jak z japońskiej kreskówki (jakkolwiek się one nazywały; Petter nie był ekspertem). Oboje otworzyli usta, po czym je zamknęli i poczęli przypatrywać się bacznie zadowolonemu z takiego obrotu sprawy żużlowcowi. Wolałby, ma się rozumieć, by rozpoznali go od razu, ale skoro zdaniem Klamki i Artioma raczej nie byli kibicami, wystarczyło mu i to, by w końcu dostrzegli w nim wielkiego Pettera Aksela Lindmanna.

– Ragnar? – zapytał w końcu chłopak, poprawiając żółto-czerwoną perukę (barwy Sparty Wrocław budziły w Petterze emocje na granicy lekkiej niechęci i poczucia wyższości). Petter już miał odpowiedzieć, że chyba Ragnarok i tak, dobrze trafili, oto on, po nim nie będzie niczego, jakkolwiek trudno byłoby to stwierdzenie wyartykułować po polsku... Mógłby też rzucić nieśmiertelnym „Dead riders can't ride” jako zapowiedzią końca wszystkiego... Zanim jednak wybrał bardziej spektakularną opcję, odezwała się dziewczyna:

– Jaki Ragnar?! Thor, prawda?

O, jeszcze lepiej! Bóstwem Petter mógł być zawsze. Kiedyś nawet koledzy z byłej już reprezentacji wymyślili taki dowcip o tym, jak Lindmann, Bjaand i Hansen poszli do nieba. Dowcip kończył się tym, że Petter mówił Bogu: „Sądzę, koleś, że siedzisz na moim miejscu”.

– Żaden Thor, przecież młota nie ma! Ani błyskawic!

Błyskawice były akurat specjalnością braci Burzów, szczególnie Gromosława, ale Petter z każdą chwilą coraz bardziej wątpił, by ta dwójka kojarzyła takich żużlowców jak Piorun i Grzmot. By w ogóle kojarzyła jakichkolwiek.

– Zbyt współczesny na Ragnara – obstawała przy swoim dziewczyna, po czym nagle zwróciła się do Pettera: – Ej ty, to cosplay Ragnara czy Thora?

– What? – wyrwało się Petterowi samo i zupełnie beznadziejnie. Nie miał pojęcia, czym jest cosplay i wątpił, by przekład na angielski w czymkolwiek tu pomógł.

– O rany, nie mówi po polsku. Agata, dajesz, ty miałaś piątki u Lorda Jima!

– Chyba cię pogrzało!

– Ani Ragnar, ani Thor – przerwał sprzeczkę głos zza pleców Pettera. Żużlowiec odwrócił się i dostrzegł Grzmisława, który zdążył nie wiadomo gdzie zdobyć wisior w kształcie siekiery, i teraz stał jak uosobienie boga wojny, błyskając groźnie ciemnymi oczami. – To cosplay Flinta z „Wszyscy dranie idą do nieba”.

Po minach nieznajomych widać było, że tego filmu akurat nie oglądali. Przez dłuższą chwilę panowało obustronne milczenie, po czym barwna parka ulotniła się bez słowa, chyba storpedowana obcym tytułem.

– Co to jest cosplay? – zainteresował się rzeczowo Petter, gdy Grzmisław wskazał mu drogę przez tłum, który tym razem, co za ulga, rozstępował się przed nimi niczym Morze Czerwone (chyba?) przed Mojżeszem.

– To jak się przebierasz za jakąś postać z filmu, książki, gry i tak dalej – wyjaśnił, z trudem przekrzykując panujący na korytarzach tumult. – Ludzie na konwentach bardzo to lubią.

– A ten Ragnar? – zainteresował się podejrzliwie Petter. – Bo kto to jest Thor, to wiem. Bóg taki... no i ten z Marvela – przypomniał sobie filmy, które ostatnio namiętnie oglądali mechanicy. Sam patrzył jednym okiem, zajęty odpisywaniem na pytania do wywiadu, a potem korespondencją z Lisą. Fabuły pamiętał średnio, ale postać długowłosego Thora z wielkim młotem wryła mu się w pamięć.

– To z takiego serialu – uzupełnił jego wiedzę Grzmisław, który był w konwentach najwyraźniej jeszcze bardziej oblatany niż Klamka. – Chodź do sklepów, reszta już tam jest. Powinniśmy chodzić całym stadem.

„Sklepy” okazały się wypełnioną stoiskami salą gimnastyczną, gdzie zgodnie z obietnicami lśniła ręcznie robiona biżuteria, pyszniły się pstrokate pluszowe pokemony, występowały też czołgi – przeważnie na kubkach i na koszulkach.

Przy czołgach znaleźli Klamkę, Artioma i Romka dyskutujących zawzięcie nad czarnym t-shirtem z poczciwym T-34 i jakimś napisem, który jednakowoż pokonał zdolności językowe Pettera.

– „Towarzyszu, pamiętaj! Z taką lufą penetracja gwarantowana” – odczytał Grzmisław i koślawo bo koślawo, ale przetłumaczył Petterowi znaczenie frazy. – Cholera, komu wy chcecie kupić takie cudo?

– Czepałowowi – wyjaśniła beztrosko Klamka. – To strasznie w jego stylu.

– Myślałem, że czołgi są raczej w stylu Jeffa. – Petter z trudem stłumił chichot. Nie wypadało nabijać się z tunera, który robił silniki niemal dla całej Polonii, ale zwany w zależności od aktualnej koniunktury Kikimorą lub Cyborgiem Jeffrey Parker pasował do czołgów jak ulał. Tylko do penetrującej lufy tak średnio.

– Czołgi tak. Czołgi z bezecnymi napisami to działka Czepałowa – mruknęła Klamka, która w przeciwieństwie do właściciela Bydgoszczy nie zamierzała kryć wesołości. Chociaż ona akurat powinna, jako że w przerwach między studiami, macierzyństwem i wyciąganiem męża do ludzi terminowała u Parkera. – A Jeff już chyba nie chce nic z konwentu po tym, jak dwa lata temu kupiliśmy mu szalik Slytherinu.

Z tego zaśmiał się nawet Petter. Na coś czasem się przydawały dzieci zafascynowane nastoletnim czarodziejem.

– Musimy mu jakoś wynagrodzić fakt, że gdzieś zaginęła jego ulubiona koszulka – dodał Artiom. – Wiesz, ta z napisem „Vodka – connecting people”.

– Podejrzewamy Gręźlika – dodała Klamka. – Ale nie mamy dowodów, Petter, więc go nie bij na meczu z Lesznem, okej? Było nie było, to facet mojego brata.

– I kapitan wrogiego zespołu – zauważył Romek.

– Sam jesteś wrogi zespół – odparowała Klamka. – Przypominam, że moja toruńskość toleruje Polonię tylko ze względu na Artioma.

– A ja to co? – oburzył się Petter. – Rusek, powiedz coś swojej żonie, bo inaczej ja ci coś powiem, jak będziesz renegocjować kontrakt!

– Dzieci, dzieci, spokojnie! – Grzmisław, najmłodszy w całej ekipie, stanął pośrodku i uniósł dłonie w pokojowym geście. – Przynależność klubową zostawmy na później. Słuchajcie tego: wyciągnąłem Pettera od jakichś dzieciaków, które kłóciły się o to, kogo cosplayuje.

– Jak to: kogo? Lindmanna! – ucieszył się Romek i zaraz mrugnął porozumiewawczo do Pettera. – Będzie podwyżka, co nie, szefie?

– Zapomnij.

– Kogo cosplayuje Petter? – Klamka atakiem kaszlu zamaskowała, bardzo nieudolnie, chichot. – Trolla cosplayuje, no a kogo? Ej, Petter, w jednej grze jest taki fajny troll, Sklep się nazywa. Jest duży i mądry, ale udaje głupiego. Wypisz-wymaluj ty.

Petter chrząknął.

– Klamka miała na myśli, że Flint w filmie był superinteligentny, ale czasem udawał wiejskiego głupka – pospieszył z zapewnieniami Artiom, który wciąż pamiętał, jak trudny w negocjacjach może być właściciel drużyny, kiedy się go za bardzo zdenerwuje. W końcu z jakiegoś powodu na rok porzucił Polonię Bydgoszcz na rzecz leszczyńskiej Unii.

– Pogrążacie się – zauważył od niechcenia Petter. Klamka tupnęła nogą.

– Przestań zgrywać mistrza ciętej riposty i posłuchajże choć przez chwilę, ty wikińska zarazo! To jest bomba pomysł. Nawet charakteryzować cię nie musimy. Kupimy ci jakiś karton czy coś, będziesz chodził po konwencie i od czasu do czasu powiesz „beczka trrrrrrach”. I tyle, cosplay gotowy. W konkursie na najlepszego cosplayera możesz wystąpić, może wygrasz trochę waluty.

– Prawdziwej? – zainteresował się Petter. Klamka westchnęła głęboko.

– Konwentowej. Takie drewniane monety, które możesz potem wymienić na przykład na biżuterię dla Lisy albo pluszaki dla dzieciaków. To co? Umowa stoi?

– Beczka trrrrrach – spróbował Petter, wywołując wśród bydgoskiej (lub bydgosko-toruńskiej, by uczynić zadość tożsamości Klamki) ekipy ogólną wesołość.

– Kupujecie coś? – przerwał im cicho i niepewnie ktoś, kto prawdopodobnie był właścicielem stoiska. – Bo już wszystkich klientów mi przegoniliście...

*

Okazało się, że konkurs na najlepszego cosplayera będzie dopiero nazajutrz, w sobotę, kiedy nikt z Polonii nie zamierzał już siedzieć w Częstochowie. Za to na konkursie wiedzy muzycznej, który prowadziła dziewczyna uparcie nazywana przez Klamkę Jeffersonem, Petter odkrył w sobie nowe talenta. Piosenki musicalowe wychodziły mu doskonale, zwłaszcza kiedy na tablicy wyświetlał się tekst, a na melodię naprowadzał chór wypełniających salę fanów fantastyki i okolic.

– Byłby z ciebie fantastyczny król Jerzy – pochwaliła go Klamka, kiedy konkurs miał się ku końcowi. – „You'll Be Back” w twoim wykonaniu to czyste złoto.

– Beczka trrrrrach – ucieszył się Petter i nawet Pani Zwana Jeffersonem zaczęła mu klaskać. Musiał naprawdę dobrze wypadać w roli Trolla Sklepa.

– Uważaj, trollu, to nie był komplement – przestrzegł zaraz Artiom. – Król Jerzy był dziwny. I to nie w takim pozytywnym sensie jak ty.

– Nie podlizuj się, mężu, on ci i tak nie da podwyżki. On tylko sobie daje podwyżkę.

W konkursie wprawdzie nie wygrali ani nawet nie zajęli żadnego miejsca na podium, co na sumę czterech mistrzowskich tytułów Pettera i Artioma (nie licząc młodzieżowych medali tego drugiego, Grzmisława i Romka) wypadało dość dziwnie – ale za to zostali dostrzeżeni przez Panią Zwaną Jeffersonem.

– Strasznie fajni z was ludzie – pochwaliła, kiedy sala pustoszała powoli. Oparła się o ich stół i niby przypadkiem upuściła na podłogę kilka żetonów waluty konwentowej. Klamka zrozumiała w lot ten gest, zanurkowała pod blat i wyłoniła się po chwili z konspiratorskim uśmiechem, upychając po kieszeniach dżinsów drewniane kształty. – Zwłaszcza z ciebie. Czy to cosplay Trolla Sklepa cosplayującego Thora?

Nieco wysiłku wystarczyło, by Petter zrozumiał sens zdania, ale już odpowiedź bardziej rozbudowana niż proste „nie” sprawiła mu aż nadto trudności. Klamka rzuciła się z wyjaśnieniami, zalewając Panią Zwaną Jeffersonem potokiem szeleszczącej polszczyzny.

– Ach. – Pani Zwana Jeffersonem pokiwała ze zrozumieniem głową i poprawiła opadający jej na oczy kapelusz z wywiniętym rondem. – Jesteś Norwegiem. Szanuję to.

Znów słowa udało się Petterowi poskładać – na coś przydał się podręcznik „Polish Through Speedway” – ale już co w tym jest zabawnego, nie zrozumiał za grosz. Przy czym Romek i Artiom chyba też nie pojęli kontekstu, ponieważ zaśmiali się krótko i niepewnie. Tylko Klamka i Grzmisław rżeli tak, że nieomal pokładali się po stoliku.

Kiedy udało im się uspokoić, zapadła decyzja, żeby jednak kupić koszulkę z czołgiem. Petter zaś, jako najstarszy wiekiem, doświadczeniem i statusem w środowisku, otrzymał zdobyczne monety i już-już miał się skierować ku sklepikowi konwentowemu, by wymienić je na dobra dla rodziny, gdy nagle blond torpeda wyrwała naprzód przecisnęła się przez tłum, rozpychając łokciami cosplayerów i fanów fantastyki i rzuciła się do jednej z sal z dzikim rykiem:

– Dresie! DREEEEESIE!!!

– Co się stało twojej żonie? – Petter łypnął na Artioma, który akurat znalazł się obok. Rosjanin wzruszył tylko ramionami.

– Prawdopodobnie spotkała kogoś znajomego. Ciebie to serio dziwi? Jak ona zna połowę ludzkości... Tę drugą zresztą znasz ty – wytknął zapewne te wszystkie sytuacje, gdy trening albo omawianie strategii w jednym z bydgoskich lokali gastronomicznych przerywali polscy znajomi, fani i wyznawcy Pettera Aksela Lindmanna.

Dla pewności zajrzeli jednak do sali, niepewni, czy wzywany przez Klamkę „dres” nie zagraża różowej mniejszości Polonii Bydgoszcz. Okazało się jednak, że to żaden typowy dresiarz, a niska, okrąglutka i bardzo energiczna dziewczyna z burzą rudych loków. Jedna przez drugą zalewały się potokami słów pośrodku na wpół pustej szkolnej sali, obie niskie, rozłożyste i rozgestykulowane, z wielką podobizną Napoleona na T-Reksie wyświetloną na ścianie w ramach tła.

Spośród wartkiej rzeki polskiej mowy Petter wyławiał jedynie pojedyncze słowa. Na przykład takie jak „maczeta”. Dla świętego spokoju wolałby się nie interesować, w jakie tarapaty tym razem wpadła Klamkowska – była wszelako żoną współlidera jego drużyny i jej obecność w stanie „cała i zdrowa” jak nic na świecie gwarantowało wyniki Artioma.

– Żono Ruska, po co ci maczeta? – wtrącił się Petter, rzucając „Dresowi” przepraszające spojrzenie. Ruda umilkła i tylko patrzyła na niego wielkimi oczami, jakby obawiała się potężnego, zarośniętego Trolla Sklepa. – Beczka trrrrach – rzekł do niej łagodnie, ale nie pomogło.

Klamka jakby nie zauważyła gwałtownej przemiany rozmówczyni w słup soli.

– Maczeta to kicia Dresa, znaczy się, Ewy. Ewy Ders. Ewa jest moją psiapsiółą z czasów, jak jeszcze nie wiedziałam, co to jest żużel. I jest najlepsiejszą fanką fantastyki, która w dodatku ogarnia trochę żużel, bo kiedyś miała...

– Klamka, stop – przerwała jej gwałtownie Ewa, za co Petter natychmiast poczuł do niej wdzięczność. Niewiele osób było w stanie zatrzymać rozpędzoną Klamkowską. – Czy to... – spojrzała znowu na Pettera, a on dostrzegł w jej spojrzeniu szczenięcy zachwyt, co zaraz połechtało jego ego – ...czy to jest sam Lindmann? O rany, ty naprawdę jesteś Lindmannem?

Głupio było tak po prostu potwierdzić. Ewa Ders wyglądała jak ktoś, kto właśnie doznał objawienia. Petter pomyślał więc chwilę, króciutką, by Klamka nie dorwała się znowu do narracji, po czym przytaknął beztroskim:

– Beczka trrrach.

15. Kruku, Kruku…

Gorzów Wielkopolski, sierpień 2018

Jechałem na autopilocie. Manetka w górę na prostej, w dół na łuku, kreda, wejście w wiraż nieco szerzej, żeby siła odśrodkowa nie wypchnęła pod bandę, tam, gdzie już wcale nie było przyczepności, zejście do pewnego krawężnika, manetka… Ostatnia prosta, w oddali widać było kierownika startu z biało-czarną szachownicą w dłoni. Ostatnie mocniejsze uderzenie serca, przypływ obawy, czy napięty do granic wytrzymałości łańcuch nie zawiedzie. Ostatni łapczywie schwycony oddech, zsynchronizowany z odruchowym gestem ściągnięcia kolejnej zrzutki. I meta.

Wszystko było jak zwykle. Wszystko było zgodnie ze sztuką. Kolejny wygrany wyścig.

Po prostu kolejny wygrany wyścig.

Nie od razu do mnie dotarło, co się stało i jaka zmiana zaszła, że docierający na metę rywale nie przybili mi po prostu piątki ani nie pokazali środkowego palca, tylko właściwie się na mnie rzucili. To był tylko jeszcze jeden bieg, taki jak wszystkie inne. Zatrzymałem motocykl, pozwoliłem się uściskać Emilowi, Marcinowi i Miranowi, a potem wsłuchałem się w ryk na trybunach. Nie przypomniał gwizdów, raczej oklaski i triumfalne ryki. Gorzów, ten Gorzów, który z pasją wygwizdywał mnie zaledwie przed dwoma tygodniami, kiedy w piętnastym biegu przewiozłem po płocie ich kapitana, teraz zdawał się mnie kochać. A ja siedziałem na motocyklu nieruchomo, jak wmurowany, coraz mocniej zapadając się stopami w błotnisty tor.

– E, Kruku, co jest? Nie cieszysz się? – usłyszałem głos Emila. – Czy jeszcze do ciebie nie dotarło?

Popatrzyliśmy na siebie. To była krótka, przelotna wymiana spojrzeń, ale tego wystarczyło, żebym wreszcie zrozumiał, co się dzieje, dlaczego ci ludzie krzyczą i dlaczego łokieć Jodły – a Jodła powinien był mnie aktualnie nienawidzić, skoro ze mną przegrał – wbija mi się pod żebra, natomiast jego łapa przyciska moje ramię.

Zamrugałem. Chciałem się uszczypnąć, ale ręce miałem zajęte tą szarańczą, która się zleciała, zaledwie zorientowała się, że rundy honorowej chyba nie będzie. Na tor wylegli rywale, mechanicy, oficjele. I wszyscy oni mi gratulowali. A ja śmiałem się i niedowierzałem, głównie w to, jak mocno wbiłem sobie do głowy, że to tylko kolejny wyścig, wcale nie finał Grand Prix, że wcale nie jest tak, że za cztery okrążenia mogę stanąć na podium, w towarzystwie mistrzów i medalistów, i...

...i stać na jego najwyższym stopniu?

Myśl zdążyła się nieśmiało sformułować, kiedy ja leciałem w górę, podrzucany przez cały mój zespół i zespół Gręźlika, i nawet mechaników Jodły. Śmiech sam rwał mi się z gardła, obłąkańczy śmiech gościa, który nie umie już inaczej wyrazić rozrywającego go szczęścia.

Przez ostatni sezon po każdym Grand Prix mozolnie liczyłem punkty i przypominałem sobie wszystkie te momenty, w których zawiodłem. Przez ostatni sezon główną statystyką były te malutkie, stracone punkciki, które ostatecznie zaważyły na wszystkim. I ta cholerna kontuzja, która przyplątała się dokładnie wtedy, kiedy akurat zaczęło mi dobrze iść.

– Nareszcie! – oznajmił Paweł, kiedy w końcu mnie puścili. – Teraz, Kruku, każdy z nas ma po zwycięstwie.

Chciałem odpowiedzieć, że oni mają ich trochę więcej i fajnie, że zdecydowali się i dla mnie zostawić kawałek tortu. Chciałem, ale coś strasznie drapało mnie w gardle.

Znikąd w tłumie znalazła się Klaudia i poklepała mnie po plecach dziarskim ruchem. Światło stadionowych reflektorów mogło być zwodnicze, lecz wydawało mi się, że jej oczy błyszczą.

– Musiałeś tyle czekać z tym zwycięstwem? – zapytała, udając niezadowolenie. Jej głos był opanowany, ale z wyraźnym wysiłkiem dźwięczącym w stanowczych z pozoru nutach. – Dwa lata temu może by ci dzikusa dali.

Rozłożyłem ręce w geście typu: „no co ja poradzę, zawsze wszystko muszę robić na opak”.

– Skupiam się na lidze – odparłem głośno i oboje się zaśmialiśmy, oboje drżącym i niepewnym śmiechem. Klaudia. Moja prezeska. Pokręcona babka, która wierzy we wszystkich swoich zawodników naraz i w każdego z osobna. Zawahałem się tylko chwilę, po czym uściskałem ją serdecznie. – Dzięki.

– Za co?

– Za wszystko. A teraz wybacz, muszę kogoś znaleźć, zanim...

Nie dokończyłem. Słowa nie chciały przejść przez gardło, zupełnie jakby coś głęboko we mnie sądziło, że jeśli wypowiem je na głos, to się nigdy nie spełnią, jak życzenie przy zdmuchiwaniu urodzinowych świeczek.

Zanim udzielę wywiadu jako zwycięzca Grand Prix. Chłopak z rezerwy, który do cyklu wszedł tylko dlatego, że mistrz świata ma kontuzję. Chłopak, którego w sumie nie powinno tu być, na terenie, na którym go nienawidzą. Ale jest – ot, przewrotność losu.

Zanim wejdę na podium, uściskam się z Emilem i Jodłą, i będę się zastanawiać, czy bardziej cieszą się moim szczęściem, własnymi punktami, czy może są na mnie wściekli, że ja, gość, na którego nikt nie stawiał, zabrał im zwycięstwo.

Zaraz dostanę w ręce puchar i razem z kilkunastoma tysiącami gardeł odśpiewam Mazurka Dąbrowskiego.

Tyle razy zastanawiałem się, jak to będzie...

Ale najpierw musiałem coś jeszcze załatwić. Poklepałem Klaudię po ręce i rzuciłem się w plątaninę ludzi i motocykli. Niektórzy uskakiwali przede mną, jakbym sam był motocyklem. Inni próbowali zatrzymać. Anila Hyllary coś za mną krzyknęła, ale mój angielski chwilowo nie istniał. Mógł mnie teraz zatrzymać tylko jeden człowiek, ale na całe szczęście tata zorientował się, co chcę zrobić, i tylko pokazał mi drogę.

Nie skorzystałem z rady. Żeby dotrzeć do wejścia na trybunę prasową, musiałbym wejść do parku maszyn, okrążyć więcej ludzi i maszyn, znaleźć bramkę, może jeszcze wylegitymować się człowiekowi, który jej strzegł. Ale ja nie chciałem tracić czasu. Niewiele myśląc, z rozpędu wskoczyłem na dmuchaną bandę. Jęknęła pod moim ciężarem, lecz ten dźwięk utonął w ogólnym rwetesie. Zeskoczyłem po drugiej stronie, pokonałem pas bezpieczeństwa i zacząłem się wspinać na ogrodzenie trybuny. Dookoła huczało: ludzie klaskali, krzyczeli, spiker darł się przez mikrofon... Aż w pewnym momencie wszystko ucichło. Wszystko się skończyło. Wystarczyło jedno spojrzenie, bym zatonął.

Magda też nie traciła czasu. Zawisła mi na szyi, zaledwie ustabilizowałem się za barierką. Niskie ogrodzenie, które dzieliło nas od siebie, wydawało się igraszką, a nie żadną realną przeszkodą.

W oczach Magdy błyszczały wcale nie stadionowe lampy, tylko gwiazdy w bezchmurną noc.

– Kruku, Kruku, coś ty narobił! – śmiała się między pocałunkami, a ja znów rozkładałem ręce, trochę w nonszalanckim geście, trochę w nadziei, że radość porwie mnie do góry i oboje odlecimy jak prawdziwe kruki.

– Jestem Krukiem, umiem latać!

Magda chichotała i ja też, i całowaliśmy się niezbornie na oczach kibiców, kamer i tych wszystkich widzów, którzy dostali swojego zwycięzcę, swoją niespodziankę, swojego chłopca znikąd. Wiedziałem, że kiedyś o nich zadbam i powiem coś mądrego, ale na razie liczyła się tylko Magda. Ona wierzyła zawsze, nawet wtedy, kiedy ja już nie wierzyłem.

Śmiałem się wciąż, gdy Anila i Adam kazali mi w końcu iść do wywiadu. Ziemia drżała pod nogami, gdy próbowałem zebrać mój najlepszy angielski i dobrze wypaść przed kamerami, ale i tak w połowie zdania przeszedłem na polski.

– Dzięki wam wszystkim za wsparcie! – ryknąłem do mikrofonu, starając się okazać skruchę przed Julią Scott. – I wiecie, sorki za to, co dwa tygodnie temu, no ale liga to liga, a GP to GP. I tak was kocham, ludzie!

Lekko kręciło mi się w głowie, gdy w ostatnich chwilach przed oficjalną dekoracją wymieniałem uwagi z Emilem.

– Widzisz, jadę za mistrza świata, to muszę jechać jak mistrz świata, co nie? – uśmiechnąłem się, niby to przepraszająco. Rosjanin tylko pokręcił głową, ale nie wyglądał na złego ani rozczarowanego. W końcu wyszedł na prowadzenie w klasyfikacji generalnej, to jak miał być zły. – Ej, myślisz, że da się jakoś załatwić z Artiomem, żebym już za niego stale tak jeździł?

– A Artiom za kogo wtedy będzie jeździć? – Uniósł brew przysłuchujący się naszej rozmowie Jodła.

– Miałem powiedzieć, że za Kyle'a, ale skoro zgłaszasz się na ochotnika...

Świat wirował przede mną, kiedy stałem na szczycie podium, rozpaczliwie zbierając z rozkojarzonego umysłu porozrzucane słowa hymnu. Nade mną nie było gwiazd – widać wszystkie ukradła Magda.

Byłem cholernie szczęśliwy.

16. Złodziejka

Bodrum, listopad 2018

Za dnia Bodrum może i jest kurortem, głośnym, gorącym i barwnym. Za dnia rządzą nim ludzie – turyści, właściciele luksusowych hoteli i czający się w zaułkach handlarze, gotowi sprzedać ci twoją własną nerkę. Błyszczą złotem zębów i łańcuchów, oszałamiają feerią zapachów i kolorów, pozbawiają tchu toczącym się wartko kołowrotem życia.

Ale w nocy... w nocy to miasto już nie należy do ludzi. Koty, pod słońcem wtapiające się w mozaikę kamieni, piasku i traw, wynurzają się z kryjówek i wyruszają na żer. Takich wrażeń nie dostarczy im żaden tłusty kąsek rzucony przez zachwyconych turystów. Przejmują leżaki, których pracownikom nadmorskich barów i hoteli nie chciało się uprzątnąć, przeczesują śmietniki i polują na okrągłe, ociężałe żaby wychodzące nie wiadomo skąd. Żaby to też przysmak psów, ale psy mają do dyspozycji również ptaki, porzucone resztki i wszystko to, co podarują im koty. Zwierzęta w Bodrum nie walczą o prymat. Wydaje się, że już dawno ustaliły między sobą podział terytorialny. Dostojny kundel w typie charta, rządzący przy hotelu na Wzgórzu Wiatraków, nigdy nie zapuści się na dół, by szukać łakomych kąsków na plażach; podobnie szpic, który sprawia wrażenie, jakby jego właściciele wypuścili go tylko na chwilę z pięciogwiazdkowego hotelu, pozostaje wierny swojemu rewirowi nieopodal boiska. Na sztucznej murawie ktoś jeszcze kopie piłkę, obsztorcowana na treningu zawodniczka tłucze miarowo o bramkę napompowanym kawałkiem skóry, ale i ona wie, że teraz ten teren należy do zwierząt. Może tylko uprzejmie poprosić je o użyczenie skrawka pogrążonego w ciemności boiska.

To wszystko widoczne jest na pierwszy rzut oka, ale niewielu ludzi widzi to prawdziwe nocne życie Bodrum. Nie winię ich. Nikt ich nie nauczył, gdzie i jak mają patrzeć. Mnie nauczył tego głód i strach, i jeszcze płacz Marlene, który koiłam wyciągniętymi spod poły płaszcza batonikami. Nigdy nie pytała, skąd je brałam, choć pewnie się tego domyślała. Od zawsze mówiła mało, a kolejne rodziny zastępcze, które przerzucały nas sobie z rąk do rąk niczym gorącego kartofla, sprawiły, że umilkła całkiem. Olssonowie z początku myśleli, że jest niema. Może sądzili, że to ja odebrałam jej głos, ponieważ mnie buzia się nigdy nie zamykała, zwłaszcza wtedy, gdy sądziłam, że Marlene dzieje się krzywda. Dzielące nas dwadzieścia minut wydawało się całym światem.

Od tamtej pory minęło wiele lat, ale wciąż umiem patrzeć tak, by widzieć. Wciąż umiem kraść i potokiem słów zagadywać rzeczywistość. Siedzimy na plaży, nocą, jak dwoje złodziei, i Piotr słucha, a ja opowiadam o tym wszystkim, co zobaczyłam w ciągu dnia, zupełnie jakby nie był ze mną na tych wakacjach i nie patrzył na to samo.

On też dopiero uczy się widzieć. Przeszedł przez życie z klapkami na oczach, koń pociągowy, a nie normalny młody chłopak. A ja uczę się milknąć i zachęcać go do mówienia nie tylko w tych przerwach, które sama biorę na oddechy albo pociągnięcie z butelki likieru tiramisu. Likier jest ohydnie słodki, zakleja przełyk i mózg, ale nic ciekawszego nie mieli w supermarkecie w rozsądnej cenie. Tutaj nie chcę kraść. Nie przy Piotrze. Boję się, że nieznajomość tureckich realiów mnie wyda, a gdy wyobrażam sobie jego wstyd, kiedy przybiegnie po mnie na komisariat, ściska się we mnie serce.

Pijemy więc na plaży pod osłoną nocy nasz pożegnalny likier; dwoje nastolatków, a nie dorośli ludzie. Nie musimy się już ukrywać, wszyscy o nas wiedzą, odkąd uciekłam z Piotrem z ostatniego turnieju Grand Prix, ale po tym, jak pokochaliśmy noc i atmosferę tajemniczości, trudno z tego tak po prostu zrezygnować. Nieopodal nas rozłożyli się inni miłośnicy nocy: grupka wędkarzy wstawiła do wody plastikowy stolik i krzesła, i w ramach późnej kolacji pije wódkę w plastikowych kubeczkach z hotelu. Wędki, oparte o stolik, czekają na swoje wielkie entree, ale jeśli wnosić ze stopnia pijackiej radości towarzystwa, mogą tak poczekać do jutra. Chyba że na rybaków naszczeka ten wielki pies, który ułożył się na plaży, i też czeka. Na pewno obiecali mu dolę z połowu za możliwość zajęcia tego kawałka przybrzeżnej wody. Inny pies brodzi kawałek dalej, zanurzony aż po pysk, i sam łowi ryby, nie zdając się na zawodnych ludzi. Popieram go. Ludzie często rozczarowują. Lepiej polegać na sobie, ponieważ nie każdy trafi na swoich Olssonów, jak my z Marlene...

– Milczysz – zauważa Piotr. Jego głos jest słodki i pachnący kawą. Uśmiecham się z roztargnieniem, czego na pewno nie widzi w nikłym świetle księżyca. – Coś się stało? Tęsknisz za domem?

Śmieję się nieszczerze. Za domem? Ja już tęsknię za tym miejscem, za naszymi nocami, za tym, że oboje jesteśmy wolni. Skończą się nasze listopadowe wakacje, wrócimy do szarej rzeczywistości i znów będziemy okazem z Kunstkamery żużlowego środowiska: szalona Szwedka o białych włosach, ta, której brata omal nie zamknęli za bimbrownictwo, i grzeczny chłopak z porządnej rodziny. Ponieważ prawda jest taka, że może i istnieją Rosjanie o lepszych wynikach, ale nie ma w rosyjskim żużlu równie nobilitującego nazwiska co Romanow. Romanowowie trzymają się razem. Romanowowie mają władzę. Romanowowie nigdy cię nie zdradzą.

Tak to wygląda z zewnątrz. Nikt się nie zastanawia, czego Romanowowie żądają w zamian za swoją lojalność, i dlaczego jest to właśnie cała dusza.

– Nie tęsknię – oświadczam pewnie. – Po prostu myślę o tym, że nic, co piękne, nie trwa wiecznie. Oczywiście nie powinnam się tym przejmować, bo gdyby trwało, szybko przestałoby być piękne, a stało się zwyczajne. Wiesz, nawet hobbystyczne kradzieże pewnego dnia przestają dostarczać adrenaliny.

Piotr kręci głową. Zna moją przeszłość i rozumie ją, choć nie pochwala. W jego poukładanym, patriarchalnym świecie nie ma potrzeby kradzieży – a skoro nie ma potrzeby, nigdy nie przekona się, że to może być podniecające i uzależniające.

Znów milknę. Zastanawiam się, jak wykonać następny krok, by go nie zbulwersować. Wiem, że kończy mi się czas i tiramisu, które mimo swojej mdlącej lepkości dodaje odwagi. Kiedy ja myślę, z czarnej nicości wyłania się kot. W ciemności wygląda, jakby ktoś przymocował mu do zadu zmiotkę do kurzu, ale to tylko jego dziwny, niepasujący do reszty ogon. Kot podchodzi bliżej, obwąchuje nas, obwąchuje wetkniętą w piasek butelkę między nami, po czym bezceremonialnie pakuje się na kolana Piotra. Łapą naciska przy tym wyświetlacz wystającego z kieszeni telefonu i ukazuje godzinę.

Orientuję się, że jest późno. Zbyt późno, by obmyślić plan. Za dwanaście godzin odleci nasz samolot i każde z nas znajdzie się na powrót w innym świecie.

Wyciągam nogi, niby to, żeby je rozprostować. Tak naprawdę potrzebuję przestrzeni, by wyjąć z wewnętrznej kieszeni narzutki wciśnięte tam przed tygodniem pudełko. Zazwyczaj nie zwlekam z niczym, ale tego nie umiałam zrobić przez całe wakacje, sparaliżowana koniecznością wyjaśnienia Piotrowi historii zawartości.

– Mam coś dla ciebie – oświadczam, siląc się na lekki, niezobowiązujący ton.

Jest zaskoczony, a potem rozbawiony, gdy dostrzega kształt pudełka.

– Chcesz mi się oświadczyć? – żartuje, jednak słyszę w jego głosie napięcie. Nie tak wyobrażałby sobie taką chwilę.

– Nie. Oczywiście, że nie – uspokajam go. – Liczę, że to ty mi się oświadczysz któregoś dnia, jak już znajdziemy najpiękniejszy pierścionek świata. A to... to tylko pewien drobiazg, który powinien trafić w twoje ręce.

Poprawia się tak, by nie zrzucić z kolan uśpionego kota, i bierze ode mnie pudełko. Ogląda zawartość w świetle księżyca, świeci sobie komórką, a ja widzę, jak jego twarz wyciąga się, jak oczy okrągleją, jak usta otwierają się i zamykają, gdy jednocześnie chce zapytać i nie chce wiedzieć.

– Taki sam... – wykrztusza w końcu, a ja poprawiam stanowczo:

– Ten sam.

Sygnet rodowy Romanowów. Idiotyczny symbol władzy ludzi, dla których symbole są ważniejsze od prawdy. Piotr opowiadał mi o nim, kiedy się poznaliśmy. Był pijany, alkoholem i własnym znużeniem, i musiał się komuś pożalić. Padło na mnie. Wysłuchałam więc, jak to wuj Iwan ogłosił się samozwańczą głową rodziny i nikt nie zaprotestował, gdy przywłaszczył sobie sygnet nestora rodu, który nawet nie był jego biologicznym ojcem. Jak wszystkim było to na rękę, bo Iwan miał największe sukcesy i sławił rodzinę na całą Europę, i zwoził do domu na drugim końcu świata kolejne żużlowe trofea. Nie liczyły się dyplomy drugiego wuja ani głos w radzie miasta matki Piotra. Romanowowie byli rodem żużlowców, w którym władzę mógł dzierżyć tylko najlepszy żużlowiec. A wuj Iwan nie zwykł się liczyć z niczym i z nikim, i podporządkował ich wszystkich swoim celom, swoim krucjatom, swojej opowieści.

Dla mnie sygnet rodowy był tylko tandetną błyskotką z obitym granatem oprawnym w srebro, ale dla Piotra znaczył zbyt wiele, bym nie mogła na niego zapolować. Na szczęście Iwan chyba podzielał mój stosunek do insygniów władzy, ponieważ zostawił sygnet w szatni przed zawodami tamtego wieczoru, gdy uciekliśmy z Piotrem ze stadionu i krążyliśmy po drogach i bezdrożach, rozkoszując się wolnością. Szukał go potem podobno, ale nie znalazł. Nie mógł znaleźć.

Piotr nie pyta. Patrzy na sygnet wielkimi ze zdumienia oczami i czuję, jak jego ciało napełnia się dziecinną radością.

– Zrób z nim, co chcesz. Teraz to ty masz władzę...

Dokańczam jeszcze ostatnie zdanie, gdy Piotr ostrożnie zdejmuje z kolan urażonego kota, wstaje i idzie do wody. Po chwili słyszę plusk i uśmiecham się pod nosem. Hierarchia jest dobra dla fauny Bodrum. W tym świecie, do którego znów będziemy należeć za niespełna doby, panują zupełnie inne zasady.

17. Kiedy pękają bańki

Cardiff, wrzesień 2019

Mojego pierwszego Grand Prix na Millennium Stadium nie pamiętam. Ponoć nie dotrwałem do końca. Mama mówi, że po wypadku Simeone Corteza płakałem tak bardzo, że musiała wyjść ze mną ze stadionu. Resztę zawodów streścił jej tata, dlatego zapamiętała je na zawsze jako Grand Prix, którego połowę kojarzy z emocji i widowiska, a drugą z kolorów kasków i kolejności na mecie. Tyle dobrego, że wypadek Argentyńczyka okazał się małym deszczem z dużej chmury.

Być może pomna tej historii, mama przez kolejne dwa lata nie zabierała mnie na zawody. Moim następnym Grand Prix znowu było Cardiff, spowite dymem i popiołem, naznaczone tajemniczą śmiercią jednego z żużlowców w przeddzień zawodów. Czasem próbuję sobie przypomnieć, co czułem, kiedy dowiedziałem się od rodziców, że jeden z wujków, którzy zabawiali mnie na treningu, nigdy już nie pojedzie w Grand Prix. Wspomnienia są jednak czarną mgłą. Miałem cztery lata i kiepsko odróżniałem jawę od snu, a życie od śmierci.

Byłem zbyt mały, żeby te dwa zdarzenia mogły jakkolwiek wpłynąć na mój stosunek do Cardiff. Ten turniej zawsze kojarzył mi się z ogromnym stadionem, jaskrawymi światłami reflektorów, głośną muzyką i jeszcze głośniejszym rykiem trybun, ilekroć bieg wygrywała któraś z brytyjskich gwiazd. I jeszcze z tym, że ktokolwiek ostatecznie stawał na podium, mógł liczyć na ogłuszający tumult i brawa jak gwiazda rocka na Wembley. Publiczność wydawała się znać wszystkie hymny i wszystkie wywrzaskiwała z równą emfazą. A majestatyczne Millennium Stadium zdawało się żyć, poruszać, wraz z kibicami przeżywać każde zwycięstwo, każdą mijankę, każdy upadek.

Lata mijały, stadion dostał nową nazwę, Cardiff przestało być najważniejszym punktem w żużlowym kalendarzu, a ja wciąż kochałem ten turniej i co roku zasiadałem na trybunach. Jedyne, co się zmieniło w ciągu ostatniej półtorej dekady, to mój stosunek do kibicowania. Nie kochałem już wszystkich naraz i każdego z osobna. Teraz miałem tylko jednego idola, faworyta, ukochanego nauczyciela. Teraz kibicowałem tylko Miranowi.

Tatę to niepokoiło. Nie to, że wybrałem sobie na ulubieńca Mirana, rzecz jasna, ale sam fakt posiadania idola, który w dodatku uczył mnie jeździć. Tata bał się, że ktoś oskarży go o sprzyjanie mentorowi syna. Może dlatego wlepił Miranowi ostrzeżenie za próbę lotnego startu, chociaż nawet ślepy by zauważył, że pod taśmą tańczyło trzech zawodników. Ale kogo ukarał tata? Mirana. Pewnie chciał udowodnić całemu światu, że nie ma taryfy ulgowej dla rodaka, nawet jeśli ten rodak walczy o mistrzowski tytuł.

Tego roku Cardiff było głośniejsze i bardziej nabuzowane niż zazwyczaj w ostatnim czasie. Świadomość, że to przedostatni turniej cyklu, pierwszy raz w historii zawodów na Millennium Stadium, unosiła się w powietrzu i czyniła każdy okrzyk mocniejszym, a każde oklaski intensywniejszymi. Ja też darłem się jak opętany, czując, jak adrenalina wypełnia mi czachę (jakkolwiek to brzmiało z biologicznego punktu widzenia). Dreszczem przejmowało mnie to poczucie, jak niewiele brakuje, by mój rodak i nauczyciel został pierwszym słoweńskim mistrzem świata.

Widziałem się przed zawodami z Miranem. Na krótko, nie chciałem mu przecież przeszkadzać w przygotowaniach. Był skupiony jak zwykle, dziwnie nerwowy, jakby wcale nie wyprzedzał Bradleya o piętnaście punktów. Chciałem go uściskać, potrząsnąć nim, ale zdobyłem się tylko na wydukanie tych kilku słów: jeszcze tylko dwa turnieje i będziemy razem świętować jego złoto. „Nie zapeszaj, młody”, poprosił Miran, klepnął mnie w ramię i poszedł grzebać przy ustawieniach. Przez chwilę stałem sam w przejściu między rzędami boksów i myślałem o tym, że na jego miejscu tak samo bym się zachował. W końcu musiał odjechać jeszcze te dwa turnieje.

Cardiff, które zawsze napełniało mnie radością i dawało energię na resztę sezonu, tym razem od początku układało się fatalnie. Po tym cholernym ostrzeżeniu Miran tak się pilnował, że zaspał na starcie. W pierwszym biegu wieczoru po czymś takim nic się już nie da zrobić, więc jego jeden punkt i tak był sukcesem. „Nic się nie stało”, powtarzałem w myślach. „Jeszcze może mieć trzynaście w rundzie zasadniczej”.

Po kolejnej serii startów i kolejnej jedynce zmieniłem mantrę na „z jedenastoma też bez problemu wchodzi się do półfinału”.

Kiedy w dziesiątym wyścigu tata uznał, że Miran ukradł start i wykluczył go za drugie ostrzeżenie, miałem ochotę krzyczeć. Wcale nie ruszył się tak bardzo. Koło zaledwie mu drgnęło. Każdemu może się zdarzyć!

Wciąż uparcie liczyłem punkty. Jeszcze dwa zwycięstwa i będzie osiem. Bradley nawet z kompletem nie zniweluje przewagi. A przecież nie będzie mieć kompletu, stracił już jeden punkt w pierwszym biegu. Dobrze, nie zobaczę na żywo, jak Miran wygrywa w Cardiff, dwa obiekty moich fanowskich uczuć nie połączą się tej nocy w jedno... A może nie wszystko stracone? Przecież nieraz zawodnicy wchodzili do półfinałów z ośmioma punktami na koncie.

Gdy po czwartej serii dorobek Mirana nie poprawił się nawet o punkt, przestałem się łudzić. Przestałem też krzyczeć. Teraz marzyłem o tym, żeby Bradley wjechał w taśmę albo żeby wybuchł mu ten pieruński silnik... Żeby zdarzyło się cokolwiek, co odbierze mu punkty.

Nie obchodziły mnie już niczyje mijanki i spektakularne akcje na ostatniej prostej. Nie wypełniałem dalej programu, ponieważ dorobek jedynych zawodników, którzy mnie interesowali, i tak znałem na pamięć.

Mama zauważyła tę zmianę, objęła mnie ramieniem, wyszeptała do ucha słowa pocieszenia. Nie odpowiedziałem. Mój świat skurczył się do Mirana, Bradleya i krótkiego walijskiego toru.

Kiedy Bradley wszedł do półfinału, tracąc tylko ten jeden punkcik z pierwszego biegu, nazwałem go kutasem. Półgłosem, żeby nie usłyszał nikt, kto wie, czyim jestem synem. Kiedy Miran skończył walkę z czterema punktami i pokonany, gasnący w oczach zjeżdżał do parku maszyn, chciałem krzyknąć, żeby się nie przejmował. Że i tak zostanie mistrzem. Brakowało mi jednak sił, a z gardła wydobył się tylko szept.

Kiedy Bradley wygrał, rzuciłem krótkie „mamo, przepraszam” i wyszedłem ze stadionu. Nie poszła za mną. Nie próbowała mnie zatrzymać. Lepiej niż ktokolwiek wiedziała, jak bardzo chcę teraz być sam.

Nie od razu wróciłem do hotelu. Najpierw stałem jakiś czas w pewnej odległości od stadionu i patrzyłem na rozświetloną walijskimi barwami narodowymi bryłę. Słyszałem wrzawę, mieszankę okrzyków, oklasków i zbyt głośnej muzyki, ale wszystko to dochodziło do mnie jak przez ścianę. Jakbym skończył czytać tę bajkę i w głowie dzwoniło już tylko jej echo. Noc była chłodna i marzły mi palce, kiedy trzymałem je na wyświetlaczu telefonu i pisałem kolejne wersje wiadomości, którą zaraz kasowałem. Nie istniały słowa, którymi umiałbym pocieszyć Mirana.

Na łzy pozwoliłem sobie dopiero w hotelu. Pod prysznicem rozryczałem się na dobre i nie mogłem się uspokoić, zupełnie jak dziewiętnaście lat temu, kiedy jako niemowlak po raz pierwszy poznałem urok Millennium Stadium. Bajka się skończyła. Miran nie stracił prowadzenia, Bradley zdołał się do niego zbliżyć na jeden punkt, ale ja już wtedy czułem, już wiedziałem, że to początek końca pięknego snu, który śniłem przez cały sezon. Sercem jeszcze wierzyłem, bo wierzyłbym zawsze, do końca, dopóki bezlitosna matematyka nie orzeknie, że to już bez sensu. Ale rozum wiedział swoje. Kto tyle traci na przedostatniej prostej, równie dobrze może stracić wszystko na ostatniej.

Nie czułem złości na tatę ani na Millennium Stadium, ani nawet na Bradleya. Smutek pochłonął wszystkie inne uczucia. Kiedy nocą udawałem śpiącego, a łzy, których nie umiałem powstrzymać, bezgłośnie wsiąkały w poduszkę, myślałem już tylko o jednym. Czar Cardiff prysł. Przyszedł czas powrotu do rzeczywistości.

18. Historia pewnej sekty

Ostrów Wielkopolski, listopad 2019

Drogie siostry!

Znacie mnie, choćby tylko internetowo, i wiecie, że nie marnuję żadnej okazji do słowotoku. A ta okazja jest wyśmienita: w końcu spotykamy się na żywo po raz pierwszy, my, owoc niezgody na świat, naszego małego buntu przeciwko regułom, czas poznać się w realu, wyściskać już nie tylko wirtualnie i wreszcie wypić razem za zdrowie naszych ulubieńców. Ale ponieważ niektóre z was przyprowadziły koleżanki, które nie wiedzą, o co chodzi z tą całą Sektą i co to za tajemniczy skrót SNS, pozwólcie mi pomonologować na temat naszej pięknej historii.

Nasza historia sięga początku sezonu 2016 i forum Kuriera Żużlowego. Pewnie większość z was aż za dobrze zna to miejsce, ale jeżeli któraś nie miała jeszcze nieprzyjemności, to wyjaśniam: to taki kawałek internetu, który z założenia miał być miejscem wymiany komentarzy na temat żużla. Niestety, ponieważ spotkała się tam najgorsza chamówa naszego środowiska, forum zamieniło się w jakąś wariację na temat „męskiej szatni” i już samo bycie kobietą wystarczy, żeby tamtejsi stali bywalcy uznali, że guzik wiesz o żużlu, tylko uroda żużlowców cię interesuje. I mówią to, rozumiecie, goście, którzy mają specjalne subforum na wrzucanie najgorętszych fotek podprowadzających i partnerek żużlowców.

Z galopującą hipokryzją nie podyskutujesz. Ale nie powinnam tak najeżdżać na forum Kuriera, bo gdyby nie ono, nie poznałabym Anki ani Kuberskiej. Nie zaczęłybyśmy sobie pisać prywatnych wiadomości, by odreagować atmosferę panującą w sieci. Nie wpadłybyśmy wreszcie na pomysł, żeby stworzyć bezpieczne miejsce, gdzie nie dotarłby odór męskiej szatni z Kuriera. Z początku to nawet nie miało być alternatywne forum ani tym bardziej rozbudowana społeczność, tylko zwykła grupa dyskusyjna o żużlu dla kobiet czy coś w tym guście. Wiecie, mama zawsze mi powtarzała, że w życiu należy stosować metodę małych kroczków. Nie dosłownie, rzecz jasna, przynajmniej nie w moim przypadku. Ale coś w tym jest, cholibka.

Założyłyśmy tę grupę, jasne. Ale masochistycznie wszystkie trzy wchodziłyśmy na Kuriera i widziałyśmy, co się tam dzieje i jak traktowana jest każda osoba, która ośmieli się o sobie powiedzieć w rodzaju żeńskim. Na domiar złego paru domorosłych dziennikarzy, prawdopodobnie lokalni nastoletni praktykanci, zobaczyło w tym potencjał na biedaartykuliki i zaczęło się szczucie: na fanki, na partnerki, które wcześniej były fankami... Anka miała tego dosyć i zajęła się stawianiem nam sensownego forum, Kuberska jeździła po Polsce, robiła sobie zdjęcia z żużlowcami i mechanikami i na złość seksistowskiemu gronu wrzucała na forum Kuriera... A ja znajdowałam tam dziewczyny, którym prawdziwi kibice próbowali wmawiać, że kibicuje się przy pomocy penisa, i zapraszałam je do nowej struktury. Nazwałyśmy go, ponownie na złość wszystkim, Stowarzyszeniem Niedoszłych Stalkerek. To Anka wymyśliła tę nazwę po tym, jak jej ktoś zarzucił, że stalkuje Milutina, co było oczywistą nieprawdą, ponieważ po prostu wpadła na niego w centrum handlowym. I to w dodatku w Toruniu. I to nie ona wrzuciła zdjęcie na fejsa...

Same rozumiecie, męska szatnia wiedziała lepiej.

A my byłyśmy tak zajęte naszymi małymi kroczkami, że nawet nie zauważyłyśmy, kiedy forum z kameralnej grupki wsparcia stało się całkiem wyrośniętą strukturą i kiedy nowe członkinie napływały same, już bez naszego zaangażowania. Nadal krążyłam po Kurierze i zbierałam ofiary męskiej szatni, i pisałam do nich ciepłe wiadomości, żeby wiedziały, że istnieje miejsce, gdzie mogą pogadać bez obaw i poczuć się jak na stadionie wypełnionym kobietami. Ale to już nie była konieczność, tylko moja chęć działania, a może działanie siłą rozpędu. Wiecie, normalni ludzie rozpędzają się trochę wolniej niż ja, ja jestem pod tym względem jak żużlowiec, tylko rzadziej remontuję moje dwa kółka...

Hej, odwagi, możecie się śmiać! Jak sobie żartuję z moich ograniczeń, to przestają być takie straszne. Nauczyłam się tego od mamy. Ostatnio mi nawet powiedziała, że mogłabym być stand-uperką, a nie, przepraszam, sit-uperką i zarabiać na życie bawieniem ludzi...

O, tak lepiej. Szerzej te uśmiechy. Jak ja was widzę, to mi się pyszczydło samo uśmiecha, tyle was tutaj jest. Wiecie, ileśmy miały kryzysów po drodze? Jak o nas pisali i nie to, że na Kurierze – bo kto normalny dziś wierzy Kurierowi – tylko w Tygodniku Żużlowym. Że niby wypaczamy sens kibicowania, my, rozumiecie, nie ci ustawkowicze, których sensem życia jest pranie się po mordach, tylko grupa kobiet, bo śmie być kobietami, które, zgroza, interesują się żużlem. Jak dym zrobiła ta laska, co jej się nie spodobało, że śmieszkujemy, mówiąc o sobie per Sekta. Egzorcystów chciała do nas wzywać.

No i jak odeszła Anka...

Ja na początku nie wiedziałam nawet, co się z Anką stało. Przez myśl by mi nie przeszło, że doszło do tragedii, że to nie brak czasu, chęci, nawrót depresji albo jakieś problemy, o których nam nie mówiła. Dowiedziałam się dopiero, jak przypadkiem spotkałam jej mamę w Toruniu na meczu. I chciałabym, żebyśmy dzisiaj też pamiętały o Ance i żebyśmy wiedziały, że ona tu z nami jest, bo jest na pewno. Nie zostawiła nas przecież, tylko pobiegła bratać się z żużlowcami w najlepszej lidze z możliwych...

Wybaczcie, nie chciałam się rozklejać. To nie jest noc na smutki. Dzisiaj macie poczuć, że jesteśmy wspólnotą nie tylko na łączach. Że możemy się kochać jak siostry ponad podziałami i ponad kłótniami naszych idoli. Wszystkie barwy są równe, wszyscy żużlowcy też. I my wszystkie jesteśmy równe, moje drogie Niedoszłe Stalkerki. Pijcie, bawcie się, komentujcie żużel. A jak macie życzenia co do kolejnych meczów, które pokażemy na telebimie, to podbijajcie do mnie, przekażę naszemu technikowi wasze życzenia. Tak tak, mamy technika... mało tego, mamy też pośród nas kilku braci, bo Sekta nigdy nie była zamknięta na facetów, pod warunkiem, że faceci znają zasady gry. Wiecie, ja też bywałam w towarzystwie silnie zmaskulinizowanym, wśród kibiców, gdzie byłam jedną z dwóch-trzech kobiet... i jakoś na żywo zawsze wychodziło sympatycznie i bez seksizmu. Więc się da. Wierzę, że się da w obie strony.

A teraz już nie zatrzymuję was dłużej. Widzę, że Kuberska nadciąga, spóźniona jak przystało na gwiazdę, więc zaraz ją tu wpuszczę, żeby dodała parę słów od siebie. Zatem po raz ostatni: nazywam się Klara Księżycowa, a to jest pierwszy zlot Stowarzyszenia Niedoszłych Stalkerek. Rozsiądźcie się wygodnie, zamówcie sobie coś dobrego i rozkoszujcie się tą nocą. Avete, siostry!

19. Wyścig, który nigdy się nie skończy

Daugavpils, luty 2020

Odkąd pamiętam, zawsze goniłem za cieniem. Całe moje życie było wyścigiem z linią horyzontu, która uciekała tym bardziej, im bardziej starałem się jej sięgnąć. Zawsze dość dobry, by zasłużyć na pochwałę i niewystarczająco, by być najlepszym. Zawsze z medalem, nigdy ze złotym.

Choćbym nie wiem, jak się starał i jak szybko biegł, bezustannie znajdował się ktoś, kto wyprzedzał mnie na ostatniej prostej. I nie chodzi o te cholerne Indywidualne Mistrzostwa Rosji, właściwie zdążyłem o nich zapomnieć, a moralnie i tak czułem się zwycięzcą. Nie chodzi nawet o to, że mój głos przestał mieć jakiekolwiek znaczenie dla reprezentacji, a kandydaturę Aleksandra zablokowało towarzystwo wzajemnej adoracji. Sęk w tym, że tak było od czasu, gdy przejechałem moje pierwsze okrążenie.

Jasne, na początku był Krałow. W sumie zmierzch Krałowa, w końcu kiedy on umarł, ja jeszcze byłem juniorem. Ale Krałow nie miał talentu ani iskry, nie miał też zapału, który zaprowadziłby go na szczyt. Dziś niejeden wspomina „biednego Miszę” jako „nieodżałowany talent”, ale to tylko dlatego, że zginął. Ściganie się z duchem mogło być trudne, lecz nie niewykonalne. Miałem wszystko, by przekonać świat, że to ja jestem prawdziwą nadzieją. Byłem młody, pełen energii, gotowy harować jak wół od rana do świtu, uparty... a przede wszystkim, byłem żywy.

Zaledwie jednak dostałem pierwszą szansę, by udowodnić wszystkim, na co mnie stać, na mojej drodze pojawił się dzieciak, który miał to, czego mi brakowało: kasę i utalentowanego menedżera. Milutin o nic nie musiał się martwić, tylko wsiadać na przygotowany motocykl i jechać. Kiedy ja spędzałem godziny w warsztacie, samodzielnie i po omacku szukając ustawień, kiedy moje życie dzieliło się między walkę ze sprzętem, koordynowanie zespołu i opiekę nad Griszą, on zdobywał kolejne tytuły, nie mając na głowie nic prócz esencji żużla. Przez lata odbierał mi zaszczyty i tytuł Cara Wszechżużla, nie przykładając do tego połowy moich wysiłków.

Możliwe, że w Milutinie zogniskowała się cała moja wściekłość na wszystkich, którzy bez trudu osiągali to, na co ja harowałem latami w pocie czoła. Jak mogło być inaczej, skoro śmiał popsuć moje święto? Kiedy w końcu zostałem stałym uczestnikiem Grand Prix, kiedy cykl zaczynał się w mojej drugiej ojczyźnie, w miejscu, które wychowało mnie jako żużlowca, istniała, tak sądziłem, tylko jedna osoba mogąca pokrzyżować mi szyki. Ja sam. Kontuzja tuż przed sezonem zasmuciła mnie, ale nie złamała. Zamierzałem zbudować na niej moją legendę. Ale nie, musiał zjawić się on i przyćmić swoim blaskiem zdolnego dzieciaka z dobrego domu moje starania i mój heroizm. Gdyby po prostu wygrał, to byłoby jeszcze do wybaczenia – wiedziałem, że i tak mówiono by również o mnie, o Iwanie Romanowie, który przystąpił do rywalizacji z poważnym urazem, gotów nawet w takim stanie pokazać się swoim ziomkom z Daugavpils. Nie. Milutinowi za mało było samego zwycięstwa. Musiał po drodze jeszcze rękę złamać, żeby było bardziej dramatycznie, i tym samym zgarnąć pełną pulę: triumfatora, ulubieńca gawiedzi i największego bohatera.

Przez kilka lat łudziłem się głupio, że moim cieniem, który tak bezowocnie staram się doścignąć, jest właśnie Milutin. Skupiłem się tylko na nim i za wszelką cenę chciałem być lepszy od niego. Jednak i to nic nie dało. Gdy Milutina zabrakło w Grand Prix i gdy to ja, a nie on, byłem najlepiej punktującym zawodnikiem zwycięskiej reprezentacji narodowej, wcale nie poczułem się lepiej. Miałem jeszcze tyle innych szczytów do zdobycia. Tyle legend do pokonania. Tyle do udowodnienia.

I gdy już przywykłem, że zawsze będzie mi mało, zawsze będę pragnąć więcej, lepiej, dalej i wyżej, cios przyszedł z nieoczekiwanej strony. Nigdy bowiem nie spodziewałem się, że tym cieniem, który rzuci mi kolejne wyzwanie będzie nie kto inny jak mój brat.

Że z Anatolijem coś jest nie tak, zauważyłem już w drodze z dworca autobusowego. Zazwyczaj małomówny i melancholijny, co tylko pogłębiło się, odkąd skończył zawodniczą karierę, dzisiaj mówił dużo i dziwnie głośno, i jak pijany plótł bez sensu o urokach Lublina. Przesiadywał tam ostatnio częściej niż w którymkolwiek z naszych domów, zakochany po uszy w tej swojej Polce. O niej jednak powiedział może dwa zdania.

Mnie najbardziej interesowało jednak nie to, co mówił, lecz to, co udało mu się przemilczeć. Czułem, że coś ukrywa, ale poważna braterska rozmowa musiała zaczekać. Najpierw trzeba było przetrwać wszystkie powitalne rytuały, kolację w wykonaniu milczącej, dla odmiany, Żeni, prezenty, opowieści, zupełnie jakby moją rodzinę aż tak interesowały polskie historyjki wuja Toli.

– Wybaczcie – rzuciłem wreszcie, gdy zegar wybił ósmą. – Musimy jeszcze skoczyć do warsztatu, zanim zaczniemy jutro pracę. Wujek Tola na pewno potrzebuje natchnienia.

Anatolij podniósł na mnie spojrzenie, w którym wyczytałem wszystko naraz: niepokój, oczekiwanie i ulgę. Ulgę, że to nie on musi podejmować decyzję. Stanowczość nigdy nie była jego mocną stroną.

– Zdecydowanie – powiedział już swoim zwykłym, cichym głosem. W jego oczach coś błysnęło, coś całkowicie sprzecznego z jego naturą.

Do garażu nie było daleko, zaledwie dwie przecznice, ale w trakcie krótkiego spaceru zdążyłem poczuć, że tajemnica Anatolija wypełnia całą przestrzeń między nami i nie zostawia miejsca nawet na oddech. Śnieg skrzył się w blasku latarni, i srebrna mgła wisiała nad lepkim, zimowym Daugavpils, jak w niepokojącym śnie, w którym wszystko jest trochę straszne, trochę surrealistyczne i trochę fascynujące.

W warsztacie było cieplej, ale kiedy zobaczyłem pokryte czerwienią mrozu policzki Anatolija i dotknąłem jego zimnej dłoni, uznałem, że drugą część wieczoru należy rozpocząć od mocnej kawy na rozgrzanie.

Gdy wróciłem z zaplecza z parującymi kubkami, on siedział na stołku w kącie, w zapamiętaniu polerując przedni widelec z ostatniego motocykla. Obok stało otwarte pudło z częściami: zębatkami, łańcuchami, zaślepkami i krzywkami. Do mechaników należało ich rozdzielenie na to, czego sami potrzebowali do pracy i to, co należało dostarczyć tunerowi jako wzór na kolejny sezon. Anatolij jednak nie zwracał uwagi na części. Wyglądał, jakby wziął sobie za punkt honoru wyczyszczenie widelca do stanu, w którym można się w nim będzie przeglądać.

– To mów, co tam chciałeś powiedzieć – rzuciłem, siląc się na lekki ton.

– Myślałem, że mamy szykować sprzęt. – Anatolij nie podniósł na mnie wzroku. W jego głosie wyczuwałem wyraźne napięcie.

Zmilczałem. Obaj równie dobrze wiedzieliśmy, że to tylko wymówka.

Zatrzymałem się pośrodku warsztatu i czekałem. Anatolij ostrożnie odłożył widelec, szmatkę rzucił niedbale na podłogę i też wstał. Przez dłuższą chwilę mierzyliśmy się spojrzeniami w kompletnej ciszy.

– Potrzebuję twojej pomocy – oznajmił wreszcie, a jego głos rozbrzmiał echem, dziwnie potężnym, biorąc pod uwagę rozmiary warsztatu. – Muszę się dostać na Bal Żużlowca.

Parsknąłem, przekonany, że stroi sobie żarty. Kiedy przestawał być mrukiem, miał skłonność do dziwnego i często nie na miejscu poczucia humoru.

– Tola, przecież ty już nie jesteś żużlowcem. Po cholerę ci ten bal? Nigdy nie lubiłeś rautów.

Nawet kiedy jeszcze wydawał się spełniać pokładane w nim sportowe nadzieje, Anatolij jak ognia unikał wszelkich bankietów. Niegdyś jedyną siłą, zdolną wyciągnąć go na podsumowanie sezonu we Władywostoku czy jego kolejnych polskich klubach, była Wiktoria. Odkąd się rozstali, Anatolij zawsze umiał wykręcić się od uczestnictwa w oficjalnych wydarzeniach. To nagłe zainteresowanie, zwłaszcza gdy już skończył karierę, wydało mi się nie po prostu podejrzane. To była wyjąca na cały regulator syrena alarmowa.

Anatolij nie patrzył mi w oczy.

– Tam będą Karweccy. Karweccy coś wiedzą o... o naszych rodzicach.

Wyjątkowo nie potrzebowałem doprecyzowania. Wyjątkowo nie zamierzałem go poprawiać, że „rodzice” – to Grigorij i Anna Romanowowie, a tamci... tamci to po prostu „tamci”. Historia, która spłonęła wraz z wrakiem samochodu i do której nie ma po co wracać. Ja byłem dzieckiem, rozżalonym i wściekłym na byłych rodziców, że śmieli umrzeć, kiedy najbardziej ich potrzebowałem. Anatolij prawie ich nie pamiętał.

Nie potrzebowaliśmy ich. Nie potrzebowaliśmy niczego z naszej przeszłości. Karmiliśmy się wzajemnie tymi kłamstwami tak długo, że przestałem do nich przywiązywać jakąkolwiek wagę.

– Tola, jak? – zapytałem po prostu. – Skąd wiesz? I po co ci to, do jasnej cholery? Po co po tylu latach...?

Nagle podniósł na mnie wzrok i jego spojrzenie uderzyło, przeszyło na wskroś, spopieliło.

– Hipokryta – powiedział głośno. – Całe życie szukałeś punktu zaczepienia. Widać nieskutecznie.

Miałem w głowie tyle pytań. Tyle oskarżeń. Tyle słów, których nie umiałem odnaleźć w żadnym znanym mi języku. Tyle różnych po co, dlaczego, skąd, jakim cudem właśnie teraz.

Ale na pierwszy plan uparcie wybijała się ta myśl, że znowu jakiś cień wyprzedził mnie w tym jedynym, co do tej pory pozostawało tylko moje.

20. Sprzedawcy artefaktów

Toruń – Togliatti, październik 2020

Pan Piotr nie wierzy w magię. To dziwne podejście jak na kogoś, kogo nazywają sprzedawcą artefaktów... ale chyba nie mnie oceniać. W końcu on zajmuje się tym od tak wielu lat, że może wszystkie te pamiątki, w których ja wciąż widzę odłamki większej siły, stały się dla niego zwykłymi przedmiotami. Na pamiątkach można zarobić albo oddać je do nowopowstających muzeów, albo – w ostateczności – zachować dla siebie, zachwycając się oryginalnością tego czy innego gadżetu, ale wierzyć w ich nadnaturalną moc?

Pan Piotr jest racjonalistą. Inaczej zapewne nie dałby sobie rady na rynku. Ja zaś, jego niewidzialna asystentka, mogę sobie pozwolić na wiarę. Mało kto zwraca na mnie uwagę zarówno wtedy, gdy nurkuję w kolejnym worku towaru, jak i wtedy, gdy robię dwa kroki w prawo i dwa kroki w lewo w obrębie naszego stoiska. Jestem naturalnym przedłużeniem lady, kasą niemalże samoobsługową, mobilną informacją turystyczną i punktem obsługi klienta. Na palcach jednej ręki mogłabym policzyć ludzi, którzy dostrzegli we mnie człowieka.

Na początku się o to obrażałam. Postępowałam głupio, w końcu moja niewidzialność sięgała swoimi korzeniami o wiele głębiej i powinnam była się do niej przyzwyczaić, skoro nawet w domu zdarzało się, że rodzina przestawała rejestrować moją obecność. Rozdzielałam uparcie te dwie sfery, domagałam się prawa do osobowości, jak Pan Piotr i jego siostrzeńcy. Musiało minąć trochę czasu, nim zrozumiałam, że czasem lepiej zniknąć. Niewidzialnymi nikt się nie przejmuje. Przy niewidzialnych nikt nie krępuje się prywatnych rozmów. Niewidzialni wiedzą więcej.

Zbierałam więc plotki i pewne informacje, słuchałam, obserwowałam, odnotowywałam kolejnych klientów i ich zakupy. Pan Piotr robił tymczasem karierę jako obwoźny sprzedawca arte... pamiątek żużlowych. Zapraszano go do telewizji i do radia, kibice robili sobie z nim zdjęcia, został okrzyknięty jednym z ekspertów i w końcu wszyscy zapomnieli, czym się właściwie zajmuje. Głupio byłoby mu zazdrościć. To on był mistrzem w tej historii, ja zaledwie skromną asystentką. Techniczką władzy.

W naszym fantastycznym kramie musiało się znaleźć miejsce także dla Arka i Darka, choć nie umiałam przypisać im jednoznacznej roli. Niegdyś nazwałabym ich tragarzami, ponieważ to głównie oni zajmowali się wyładunkiem towaru, ustawianiem stoiska, a poza zawodami: dalekobieżnymi kursami po kolejną unikatową pamiątkę. Jednak odkąd na stałe dołączyłam do obwoźnej drużyny, Arek i Darek awansowali na właścicieli „merczandajzu”, czyli stoiska z oficjalnymi gadżetami cyklu Grand Prix. Byli na nim równie niewidzialni co ja przez całe życie, za to oblegani nie przez zaawansowanych wiekiem poszukiwaczy czaru minionych chwil, lecz przez młodych ludzi w modnych ubraniach, takich, dla których wymyślono hasztag #SpeedwaySelfie.

Nie zazdrościłam im. Oni nie słyszeli tych wszystkich opowieści pachnących żużlem sprzed lat i nie obcowali z „pradawnymi” artefaktami. Byli tak nowocześni i tak dopasowani do epoki social mediów, że nie miałam pojęcia, jaką funkcję mogliby pełnić w naszej historii, gdyby przepisać kram Pana Piotra na język fantastycznych legend.

Nie wszystko może być fantastyką. Ale dobrze jest znaleźć jej w życiu choć trochę. Żużel wcale nie jest tak przyziemny, jak mogłoby się zdawać. Jeżeli dobrze wczytasz się w jego historię, zobaczysz wcale nie nowoczesne motocykle, tylko stado na wpół dzikich koni, które okiełznać potrafi jedynie wprawny jeździec. Jak myślisz, dlaczego tak wielu rosyjskich żużlowców pochodzi z Baszkirii? Dla mnie to oczywiste. Są potomkami nieustraszonych dżygitów, dla których koński grzbiet był takim samym – a może nawet bliższym – domem jak rodzima jurta. A cofnij się jeszcze głębiej w historię, tylko już nie tę z podręczników, lecz historię mitów, opowieści i pradawnych wierzeń. Człowiek i jego rumak będący tak blisko, że właściwie stający się jednym... Nic ci to nie przypomina?

Chciałabym powiedzieć, że sama na to wpadłam, ale niestety – wyczytałam tylko w jednej z zapomnianych książek wciśniętych nam przez wiekowego fana czarnego sportu. Człowiek równie stary co żużel napisał dawno temu poetycki reportaż o meczu i tam właśnie znalazło się miejsce dla centaura – żużlowca tak przywiązanego do swej maszyny, że nie sposób było na nich patrzeć inaczej niż jak na jeden organizm.

Uwierzysz, jeśli powiem, że nasz kram ratuje życia, relacje i zmienia bieg historii? Nie, oczywiście. Uśmiechniesz się tak, jak ja sama uśmiechałam się jakiś czas temu, przed zakopaniem się w nową dostawę książek w językach, których dopiero się uczyłam. Takie opowieści zdarzają się tylko między pachnącymi farbą drukarską kartkami. A jednak – doświadczyłam tego na własnej skórze. Pewnego razu stoisko Pana Piotra pozwoliło się pogodzić zwaśnionym krewnym i uratować związek dwojga ludzi, którzy zasługiwali na szczęście.

To wtedy ja uwierzyłam, że faktycznie możemy więcej niż tylko być bezwolnymi świadkami historii.

Amulety nosiłam już wcześniej.

Pierścionek z trójkątem, jedyną niezwiązaną bezpośrednio z żużlem błyskotkę. Dostałam go wieki temu od ówczesnej przyjaciółki. Jej imię i naszą relację pochłonęły meandry historii, ale wciąż wierzę, że ten jarmarczny drobiazg da mi szczęście. Cały czas je w końcu daje.

Czerwona włóczka z nanizanym wisiorkiem w kształcie żużlowca z posrebrzanej stali, owinięta wokół lewego nadgarstka. Lewa ręka znaczy nieświadomość, tak mówią tarociści. Włóczkę dostałam od Emila Czepałowa na długo przed tym, jak został mistrzem świata. Sam nosił taką nitkę na przegubie i twierdził, że chroni go przed kontuzjami. Ja ochrony nie potrzebuję, ale wierzę, że moje amulety działają na tych, którzy tam, na torze, staczają boje o sławę.

Medalion zrobiony z popsutej przypinki z pierwszej, historycznej rundy Grand Prix. Przypomina niewielką monetę z wytłoczoną datą i nazwą Wrocław, i jeszcze kształtem, który przy odrobinie dobrej woli można uznać za żużlowca. Od przypinki odpadła szpilka i nie da się jej już zamocować, więc wybiłam w niej dziurę i nanizałam, za zgodą Pana Piotra, na rzemyk. Nigdy nie ustaliłam, do czego dokładnie ma służyć ten amulet, ale zdejmuję go tylko w wyjątkowych przypadkach. Na co dzień spoczywa tuż przy ciele, bezpiecznie schowany pod koszulkami i sukienkami. Mogę nie uświadamiać sobie jego mocy, ale czuję się spokojniejsza, gdy mam go przy sobie.

Szereg silikonowych bransoletek z żużlowymi hasłami i nazwiskami zawodników, zazwyczaj tych, którzy szczególnie często odwiedzają nasze stoisko lub tych, którzy z jakiegoś powodu potrzebują więcej ciepłych myśli od innych. Kontuzjowanych, zapomnianych, ale też tych nielicznych, dla których jestem Klarką Novakovą, a nie gadającym punktem obsługi.

Maleńkie koło zębate na złotym łańcuszku. To nie prawdziwa zębatka z motocykla, ona byłaby zbyt wielka. Dostałam je od żony Zdeňka, dawnego pracodawcy taty. Powiadała, że dopóki nosiła łańcuszek na szyi, była pewna, że Zdeňek wróci do domu po każdym meczu. Czasem poobijany, czasem nawet połamany, ale jednak wróci. Gdy Zdeňek skończył karierę, amulet przestał być jej potrzebny.

Po tej historii, która dowiodła wartości naszej drużyny, dostałam dwa kolejne amulety. Jeden od żony Artioma Milutina: niewielką szklaną bańkę, zakorkowaną, z ukrytymi w środku dwoma kamykami z toruńskiego toru. „Żebyś zawsze była tak dzielna jak tej ostatniej nocy świata”, powiedziała, uśmiechając się do mnie konspiratorskim uśmiechem siostry-wiedźmy. Ona wiedziała.

Z drugim amuletem było jeszcze dziwniej. Dwa lata później, znów w Toruniu, podczas przedostatniej rundy Grand Prix, podeszła do mnie dziewczyna. Nie znałam jej, nawet z wyglądu. Była zupełnie zwyczajna, o mysich włosach, dużych, jasnych oczach, z zadartym nosem i kilkoma piegami, których nie zdążyła zmazać z jej twarzy chłodna jesienna pora. Krążyła wokół stoiska dłuższą chwilę, zainteresowana i książkami, i przypinkami, i starymi programami. Obracała w dłoniach miniaturki żużlowców, oglądała pod światło kubki i poduszki, jakby spodziewała się dostrzec na nich skazę. Nie zadawałam pytań, obserwowałam tylko, ponieważ zawody już trwały, a w okolicy nie kręcił się już nikt.

Dziewczyna nic nie wybrała. W końcu odeszła od stolika, a ja już-już miałam wrócić do oglądania turnieju na zacinającym się streamie w telefonie, kiedy niedoszła klientka odwróciła się nieoczekiwanie, zrobiła dwa kroki do przodu, rozchwiane, aż nieomal wpadła na stoisko, po czym gwałtownym ruchem ściągnęła z szyi gruby łańcuszek z zawieszką na końcu.

– Weź to – poprosiła pełnym desperacji głosem. – Mnie się już nie przyda, a tobie... tobie bardzo...

Stałam jak słup soli, gdy wspięła się na palce i ponad ladą zarzuciła mi łańcuszek na szyję.

– Dlaczego...?

Nie zdążyłam ułożyć pytania. Dziewczyna rozpłynęła się w powietrzu.

Spojrzałam na medalion. Pod szklanym kaboszonem skrywał się jakiś obrazek, może wycięty z gazety fragment zdjęcia albo coś innego, z czym czas obszedł się więcej niż nieładnie. Zalana wodą i chyba czymś jeszcze, grafika składała się z czerwonych i czarnych plam, w których z trudem dostrzegałam zarys kasku i ochraniaczy na ramionach. Znałam te barwy. Czerwony i czarny mogły być popularne jako klubowe barwy, ale w stawce Grand Prix te kolory nosił tylko jeden człowiek.

Trzy tygodnie później już nie na streamie, tylko z korony stadionu w Togliatti, patrzyłam na uderzającego w bandę Pettera Aksela Lindmanna. Jego czerwono-czarny kevlar stał mi przed oczami na długo po tym, jak Lindmann zatrzymał się na torze, nieruchomy i nieprzypominający samego siebie. Przez cały czas, gdy zbierali się wokół niego ratownicy i gdy karetka na sygnale odwoziła go do szpitala, odruchowo ściskałam w dłoni medalion od dziwnej dziewczyny.

Czasem lubię myśleć, że jako asystentka sprzedawcy artefaktów mam niezwykłą moc. Głupia byłabym jednak, sądząc, że cud Lindmanna to moja wyłączna zasługa.

21. Okowy mrozu

Togliatti, październik 2020

Noc w Togliatti była bardzo zimna.

Katarzyna Moloch marzła w swoim hotelowym pokoju, chociaż okryła się puchową kołdrą i dwoma kocami – tym z własnego łóżka i tym z sąsiedniego, pustego. Nie mogła zasnąć i nie wiedziała, czy powodem jest wszechobecny chłód, czy kłębiące się w głowie myśli. Przed oczami niczym slajdy przesuwały się obrazy z turnieju, tak bliskie, jakby wcale nie widziała zdarzeń na torze zza szyby wieżyczki sędziowskiej. A jednocześnie kronika ostatniego Grand Prix tego roku składała się w dużej mierze z jej decyzji.

Ukradzione starty. Upadki na pierwszym łuku. Wykluczenia. Wypadki...

Zobaczyła go tak wyraźnie, jakby zmaterializował się nagle pośrodku pokoju. Zbyt wysoki jak na żużlowca, dumny, wyprostowany, wypuszcza motocykl na szeroką, ale nie spodziewa się, że rywal w czerwonym kasku już obrał sobie tę samą ścieżkę. Nie zmieścili się pod bandą obaj i nagle już zbyt długie ciało frunęło jak szmaciana kukła, i opadło częściowo pod syczącego uszkodzonego „dmuchawca”. A potem huknął motocykl, uderzając nieruchomego Pettera Aksela Lindmanna w plecy.

Ratownicy klęczeli nad nim długo, za długo. Kiedy Katarzyna pytała Anilę Hyllary, co się dzieje, odpowiedzią było tylko złowróżbne milczenie. Cisza panowała nadal, gdy karetka na sygnale odjeżdżała w stronę szpitala.

Katarzyna Moloch nie pojechała tam potem. Było już późno. Nie było sensu, i tak nikt by jej nie wpuścił. I tak niczego by się jeszcze nie dowiedziała. I tak dowie się wszystkiego, co zdarzyło się w nocy, gdy tylko rano przyjdzie na śniadanie do hotelowej restauracji.

Wiedziała to wszystko, ale i tak czuła wgryzające się lodowatymi zębami w serce wyrzuty sumienia. Nie mogła oprzeć się wrażeniu, że czegoś nie dopilnowała. Przecież była sędzią, wszyscy myśleli, że jest wszechwładna, i ona sama też tak myślała. Na pewno mogła jakoś zapobiec tej tragedii.

Chłód otaczał ją ciasnym kokonem i nie pomagały już warstwy koców. Na jarzącym się fosforyzującymi wskazówkami zegarze dochodziło wpół do trzeciej.

Uznawszy wreszcie, że i tak nie zaśnie, ubrała się i, nie bacząc na chłód, zeszła do hotelowego baru, szczęśliwie czynnego całą dobę. Nie wiedziała, czego się spodziewa: tłumów żużlowców udających świętowanie końca sezonu i pierwszego w historii podwójnego mistrzostwa świata, grupy „żużlowych żon” wspierających zrozpaczoną Lisę Lindmann, czy może pustki, w której jej kroki będą echem rozbrzmiewać na całym parterze.

Nie spełnił się żaden z tych scenariuszy. W dużym barze, wśród zapachu drewna mieszającego się z dyskretną wonią wódki, oprócz barmana była tylko jedna osoba. Iwan Romanow, współmistrz świata i człowiek, który rzucił wyzwanie idiotycznym zasadom Międzynarodowego Związku Motocyklowego, pochylał się nad szklanką z napojem nijak niewiążącym się ze sportowym trybem życia. Był sam. Bez żony, bez dzieci, bez wiernych fanów. Jakby wcale nie zdobył złotego medalu, tylko zajął ostatnie miejsce.

W pierwszej chwili zrobiła krok do przodu, gotowa usiąść z nim i być jego towarzystwem na tę noc, która powinna stać się świętem, a okazała się jedynie żałosną farsa. W drugiej uczyniła krok w tył, przypominając sobie, że nawet poza godzinami pracy nadal jest arbiterką, której nie wolno spoufalać się z zawodnikami. W trzeciej zaś ich spojrzenia się spotkały i przeszył ją dreszcz, gdy poczuła bijący od Iwana chłód.

Podeszła mimo wszystko, z irracjonalną nadzieją, że dwa minusy dadzą plus, a podwójny lód szybciej stopnieje.

– Gratuluję – zaczęła, by wypełnić ciszę. Na końcu języka zatrzymało się więcej słów: że nikomu dotąd nie udało się nakłonić Związku do swojej wizji tak skutecznie. Że ten medal Iwan zdobył nie tylko postawą na torze, ale też odwagą, gdy zdecydował się nie wyjeżdżać do biegu dodatkowego, w którym nie miałby rywala.

Chciała mu powiedzieć dużo, dużo więcej, że go podziwia, że zachował się jak bohater, ale to wszystko brzmiało płasko i banalnie. I właściwie szyderczo. W końcu współmistrza właśnie operowano w szpitalu na drugim końcu miasta, a Iwan, zamiast świętować, pił na smutno. Żaden sezon nie powinien się tak kończyć, a jeśli już się kończy – nie powinno się o tym przypominać jego głównemu bohaterowi.

Iwan kiwnięciem głowy zachęcił ją, by usiadła.

– Nie ma czego, pani Katarzyna – powiedział z wyraźniejszym niż zwykle akcentem, lecz zaskakująco poprawnie. – To nie ja jestem mistrz, tylko Petter. Ja tylko wyigrał złoto.

„Daj spokój, obaj jesteście mistrzami”. Słowa znów zatrzymały się, niewypowiedziane, i przez chwilę oboje milczeli.

– Pani Katarzyna, Petter się poprawi, prawda? – zapytał nagle, unosząc znad szklanki zdecydowanie zbyt trzeźwy wzrok. Uderzyła ją kolejna fala chłodu, jakby ktoś w pobliżu nieopatrznie zostawił otwarte okno i pozwolił wedrzeć się do hotelu październikowemu, lodowatemu powietrzu.

– Nie wiem, Iwan – odparła, w ułamku sekundy zdecydowawszy, że tutaj żadne kłamstwo i zaklinanie rzeczywistości już nie pomoże. – Wiem, że lekarze zrobią, co w ich mocy. Musimy mieć nadzieję.

– Przed zawodyma ja myślał, że nadziejaćsja na złoto to już za dużo – westchnął Iwan, po czym wskazał głową na bar. – Pani się napije? Pani powinna. My wsie mieli ciężki dzień.

– Tylko wody.

– Woda pani nie pomoże – zawyrokował Iwan tonem znawcy. – Pani potrzeba czegoś-to od chłoda.

Starała się nie dać po sobie poznać, jak bardzo ją zaskoczył. Skąd wiedział? Czy było po niej widać, jak bardzo marznie, jak samotna i zagubiona czuje się tej nocy i jak potrzebuje czegoś, co zabije otulający ją mróz?

– Nie mogę pić alkoholu, Iwan. Nie z zawodnikiem. Nadal jestem sędzią. Muszę przestrzegać zasad.

Tłumaczyła to bardziej sobie niż jemu. Przez tych sześć lat profesjonalnego sędziowania na poziomie międzynarodowym nieraz miała ochotę nagiąć nieco obowiązujące ją zasady etyczne, pocieszyć żużlowca, który padł ofiarą regulaminu, przeprosić za złą decyzję albo zamienić z którymś z zawodników więcej niż trzy zdania. Ale zawsze była to tylko chęć, nigdy tak silna potrzeba.

Iwan uśmiechnął się tak złamanym uśmiechem, jaki mógł mieć tylko mistrz świata, którego nikt nie zapamięta.

– Pani Katarzyna, a to nie tak, że my już dzisiaj złamali wszystkie princypy?

22. W płaszczu ojca

Bydgoszcz, marzec 2021

Wiosna podkradła się niespodziewanie. Miki, przyzwyczajony do krótkich dni i długich nocy, i śniegu skrzącego się w świetle ulicznych latarni, gdy szedł do szkoły albo z niej wracał, czuł się oszołomiony pączkami pojawiającymi się na drzewach w zawrotnym tempie i tą temperaturą, która zmusiła go do zamiany ukochanej puchowej kurtki na coś lżejszego. Nie mając w Polsce własnego płaszcza, przez pierwsze dni zmuszony był do tonięcia w ojcowskim odzieniu, póki nie znaleźli z mamą tego jednego wolnego popołudnia, by wybrać się do galerii. Tam przemykali między wieszakami, niczym intruzi, a serce Mikiego biło mocniej za każdym razem, gdy ktoś się do niego zbliżał. Wiedział, że to strach irracjonalny, że jeżeli ci ludzie mają kogoś rozpoznać, to raczej mamę niż jego, ale i tak się bał. Nie chciał, żeby ktoś powiedział „to jego syn”. Żeby się interesowali. Żeby pytali. Chciał, żeby ich wszystkich zostawiono w spokoju. Wystarczyło mu niezdrowej ciekawości ze strony nowych szkolnych kolegów i koleżanek. W jedynej anglojęzycznej szkole w mieście znalazło się zaskakująco dużo osób, które kojarzyły jego ojca. Nauczyciele też. Nawet kiedy nie pytali, Miki czuł na sobie ich baczny, przenikliwy wzrok, jakby z wyrazu jego twarzy i stopnia zgarbienia pleców starali się wywróżyć stan tego, kto naprawdę ich interesował.

Miki udawał, że tego nie dostrzega. Na pytania odpowiadał uprzejmie, zdawkowo i nie mówiąc nic naprawdę. Na lekcjach zachowywał się normalnie. Starał się uczyć, ale bez przesady, w końcu w domu też nie był orłem. Tylko na polskim uważał bardziej niż zwykle. Stan taty nie był ich interesem, ale Miki chciał wiedzieć, co się mówi na mieście, co mówią w tym dziwnym, szeleszczącym języku, na co liczą i czego się boją.

Możliwe, że wiedział to i tak, ale na co dzień starał się zbyt wiele nie myśleć o sensie własnych działań.

Zanim się spostrzegł, stopniał wczesnomarcowy śnieg na ulicach, a do mamy zadzwonili z klubu z pytaniem, czy jest zainteresowana tym, żeby jej syn, to znaczy Miki, tymczasowo kontynuował treningi w Polsce.

Miki był zły, że prezes zadzwonił z tym do mamy, a nie do niego. W końcu przed tygodniem skończył czternaście lat – w tym wieku chłopcy już sami jeździli na treningi, a udział rodziców ograniczał się do podpisania zgody na starty i ewentualnego wsparcia klubowej szkółki. Poza tym ostatnie miesiące sprawiły, że czuł się w pełni dorosły: jak dorosły chodził po zakupy, sam sobie prał i prasował ubrania, opiekował się mamą i biegał do szpitala. Był też zły, że mama nie powiedziała mu o tym od razu, tylko dopiero po dwóch dniach, dodając cicho: „oczywiście, możesz dołączyć do chłopców... jeśli chcesz”. W pokoju, ciasnym i ciemnym w porównaniu z pokojami w ich domu, zawisło niedopowiedziane: „jeśli się nie boisz”.

– A ty tego chcesz? – zapytał wtedy, zupełnie głupio, jakby nie znał odpowiedzi. Jak mama mogła chcieć, żeby tak ryzykował? Jak mogła chcieć, żeby szedł w ślady taty?

Mama westchnęła, odkładając na stół pędzel, ponieważ rozmawiali przy jej pracy. Kiedy nie siedziała w szpitalu ani nie rozmawiała godzinami na Skypie z babcią Bine i dziewczynkami, ciągle pracowała.

Jej dłonie drżały, ale twarz pozostała nieruchoma, spokojna. Miki wiedział, że to tylko maska i ten pozorny spokój onieśmielał go jeszcze bardziej niż łzy, które ostatnio tak często widywał w oczach mamy.

– Chcę, żebyś był szczęśliwy – powiedziała krótko, sztucznie opanowanym głosem. – Nawet teraz... Zwłaszcza teraz – poprawiła się, ale za późno. Słowa już napełniły Mikiego obawą.

Nie miał pojęcia, czego się spodziewać po tym pierwszym treningu od czasu wypadku ojca. Jadąc przepełnionym autobusem, w którym nikt nie zastanawiał się, czyim jest synem i co z tego wynika, przypominał sobie te ruchy, które całkiem niedawno – a może wieki temu – były dla niego równie naturalne co oddychanie. Jedną ręką trzymając się poręczy i tak balansując w rozkołysanym pojeździe, prawą dłonią Miki bezustannie manewrował niewidzialną manetką gazu. Gdy autobus wchodził w ostre zakręty, Miki próbował, na tyle, na ile pozwalał tłok, przybrać stosowną do wirażu pozycję.

Wychodziło wszystko, oprócz niemyślenia o tym, że trening na sucho to nie motocykl.

Ale wcale nie było tak strasznie. Właściwie w ogóle nie było strasznie ani nawet niepokojąco. Klubowe motocykle miały kojąco znajomy kształt, zapach spalonego oleju koił zmysły, a nowi koledzy nie pytali o nic i nie traktowali go jakoś specjalnie. Jasne, ich angielszczyzna pozostawiała wiele do życzenia, trener zaś po angielsku nie mówił wcale, ale gdzieś tak po dwóch okrążeniach do parku maszyn wpadł jeden z kolegów taty w towarzystwie żony, dziecka i prezesa Fordońskiego.

– Czołem, młodzieży! – huknął prezes, a potem uśmiechnął się, dostrzegłszy Mikiego. Podszedł do niego i objął po ojcowsku. – Cieszę się, że przyszedłeś. Jak tor?

Wzięli go na dłuższą chwilę na trybunę, rozmawiali o torze, o wiosennej pogodzie, o tym, jak wygląda o tej porze roku Norwegia.

Miki z początku czuł się nieswojo. Żona kolegi taty intensywnie pachniała różanymi perfumami i chłopak przypominał sobie, że ten zapach wisiał na szpitalnej sali, kiedy przyszedł tam przed trzema dniami. Teraz róże przypominały mu o rzeczywistości, którą bardzo chciał zostawić za bramą stadionu. Ale potem rozmowa zupełnie gładko zeszła na jego tatę i jedzenie w szpitalu, i wszyscy zachowywali się tak, jakby tata leżał na oddziale po wycięciu wyrostka albo ze złamaną nogą, a wcale nie z przerwanym rdzeniem kręgowym. Słowa, których Miki szukał przez ostatnie pół roku, znalazły się same i wylały z niego potokiem, a oni pocieszali go i obiecywali, że ich tak nie zostawią, jakby nie dość zrobili, załatwiając tacie najlepszych lekarzy i specjalne miejsce na jednym z lepszych polskich oddziałów.

Potem Miki wrócił na tor. Dla niego samego to było zaskoczenie. Strząsnął z siebie ból i strach, i zapomniał o wszystkim prócz odruchów, których uczył się tak jak chodzenia: sprzęgło – manetka – wejście w łuk – manetka – balans. Czasem zejście do krawężnika albo wyjście na orbitę. Przez tę minutę, kiedy krążył po bydgoskim torze w towarzystwie wyimaginowanych albo zupełnie realnych rywali, nie liczyło się nic prócz prędkości i zmieniających się pod koniec każdego okrążenia flag.

– Gratulacje – powiedział mu trener, kiedy inni chłopcy poczęli się pakować. – Widać po tobie talent.

Zrozumiał to i bez tłumaczenia Fordońskiego. Chciał odpowiedzieć, że to nie talent, tylko geny, ale zaschło mu w gardle. Zresztą, to nie miało żadnego znaczenia.

Tego dnia wypadała jego kolej na dyżur w szpitalu. Mama była zajęta pakowaniem się do Norwegii. Miała polecieć na trzy dni, wyściskać dziewczynki, przywieźć wiosenne ubrania i zrobić wszystko to, co robią dorośli mieszkający w dwóch zakątkach na świecie jednocześnie. W mieszkaniu, którego Miki nie miał odwagi nazywać domem, panował teraz zapewne rozgardiasz i siedział tam inny kolega taty ze swoją żoną, ci, którzy mieli zaopiekować się Mikim przez ten czas, zupełnie jakby Miki nie mógł zaopiekować się sobą sam. Żył jak dorosły, ale wszyscy wciąż traktowali go jak dziecko.

Miki łapał się na tym, że jednocześnie go to irytuje, ale i daje poczucie bezpieczeństwa. Czasem chciał znowu mieć pięć lat i żeby jego największym problemem było to, że dał w zęby złośliwemu koledze (miał za co! Uwaga o tym, jakoby Alex Bjaand był lepszym żużlowcem niż tata, nie mogła ujść płazem temu wrednemu gówniarzowi!). Chciał móc przytulić się do mamy i mieć pewność, że ona rozwiąże każdy problem, od bolącego brzucha po bolące serce. Chciał czekać na tatę, który wracał pachnący wielkim światem i który czasem, najpierw rzadko, a potem coraz częściej, zabierał jego i mamę do tej innej rzeczywistości, pełnej kolorów, prędkości i szumu.

Zamiast tego miał czternaście lat i Obowiązki.

Na oddziale pachniało cytrusami. Akurat wypadał dzień mycia podłóg i linoleum lśniło jeszcze wilgocią, a Miki stąpał ostrożnie, by nie poślizgnąć się i nie sprawdzić organoleptycznie, jak czysta faktycznie jest posadzka. W miarę zbliżania się do sali, w której leżał – a może już mieszkał – tata, zapach cytrusów ustępował korzennej woni ciasta, zapewne upieczonego przez przyszłą opiekunkę Mikiego. Przez ostatnie miesiące chłopak zdążył się nauczyć, że jeżeli pachnie konkretnym daniem, to na pewno to zasługa wujka Emila, a jeżeli słodkim – cioci Pati.

– Cześć. Co jesz? – zapytał od progu tym głosem, który rezerwował właśnie na wizyty u taty. Dość lekkim, w miarę beztroskim, głosem normalnego nastolatka na chwilę przed okresem nastoletniego buntu.

Tata faktycznie półleżał w nienaturalnej pozycji, wsparty na poduszkach, z papierowym talerzykiem w dłoni. Trudno było jednak nazwać tę czynność jedzeniem: skubał raczej kawałek ciasta z biszkoptem i jakąś pomarańczowo-brązową masą.

– Żona Ruska zostawiła – wymamrotał, a kilka okruszków wypadło mu z ust i brązowymi plamkami naznaczyło prześcieradło. – Dobre. Chcesz?

Tata też starał się mówić beztroskim, lekkim głosem, takim, do jakiego Miki zdążył przywyknąć. Ale teraz ten głos był tylko kolejną maską.

– Chcę – zgodził się i usiadł na krześle obok łóżka.

Ciasto nie miało smaku, ale raczej nie dlatego, żeby było nieudane. Miki podejrzewał, że w innych warunkach, nawet – niechby! – w tym tymczasowym domniemanym domu, pałaszowałby je z chęcią, w końcu coś bez smaku nie mogło tak dobrze pachnieć. Teraz jednak nie czuł nic poza narastającym zakłopotaniem i ukłuciami strachu, jak za każdym razem, gdy zostawał sam na sam z tatą i wszechobecnymi pastelami szpitalnego oddziału. Jadł powoli, celowo przedłużając przeżuwanie każdego kęsu, by jego milczenie dało się uznać za naturalną konsekwencję jedzenia.

Ale kawałek ciasta się skończył, a Miki nie odważył się sięgnąć po drugi, czując, że żołądek i bez tego ma już w gardle.

Tata nic nie mówił; obserwował.

– Faktycznie dobre – oznajmił chłopak, nerwowo przełykając ślinę. – Muszę zapytać ciocię Pati, czy ma tego jeszcze trochę, mama mogłaby wziąć do do... do Norwegii. Wiesz, ciocia się uparła, że się będą mną z wujkiem opiekować, jakby mało mieli do roboty, ja przecież sam sobie poradzę.

– Aha – mruknął sceptycznie tata. – Nie kozacz, młody. Bardzo dobrze, że Rusek z żoną się tobą zajmą. Jak dzień?

Miki drgnął. Już sam ze sobą się umówił, że nie powie nic, co mogłoby tatę zaboleć. A sobie danego słowa złamać nie wolno.

– Dzisiaj nie działo się nic ciekawego. Wiesz, pomagam mamie w pakowaniu, staram się trochę ogarnąć w domu, no i odrabiam lekcje, bo jednak nam sporo na weekendy zadają. Poprawiłem tę jedynkę z gegry. Babka stwierdziła, że powinienem się bardziej przykładać, żeby nie pomylić tego Leszna w Wielkopolsce z tym... tym drugim, no. A na angielskim usłyszałem, że mam manchesterski akcent. Wyobrażasz sobie? Jak Kingsworth! – rzucił głośno i udał, że spluwa, licząc, że rozbawi tatę tym teatralnym oburzeniem. – Za to z matmy...

– Miki, daj spokój. – Tata nie dał mu dokończyć, że z matmy dostał kolejną piątkę, i to z plusem. – Wiem, że sobie radzisz w szkole. Jak było na treningu?

Miki poczuł się bardzo mały i bardzo niepewny.

– Tato...

– Miki. – Tata przesunął się, próbując ułożyć nieposłuszne ciało w takiej pozie, by móc spojrzeć synowi w oczy. Miki dał mu znak ręką i sam usiadł bliżej, i patrzył, chociaż patrzenie bolało i łzy napływały do oczu. – Miki, dzieciaku. Ja wiem. Mama mi powiedziała. Cieszę się, że jeździsz. Cieszę się, że nie przestraszyłeś się po tym wszystkim...

– Tato, ale ty...

Chciał powiedzieć, że wie, że to nieuczciwe: on jeździ, a tata już nie może. Że wie, jak bardzo musi tatę boleć myśl, że ktoś, i to ktoś tak bliski, robi to, co jemu już nie będzie dane. Że jeżeli tatę będzie boleć patrzenie na żużel, na motocykle, na syna, który półświadomie przyjmuje jego sylwetkę, to on natychmiast przestanie.

Chciał powiedzieć tyle słów, ale wszystkie stawały ością w gardle.

Duża, ciepła dłoń spoczęła na jego ramieniu.

– Ja to ja, młody, a ty to ty. Ja już nie pojadę, choćbym nie wiem jak chciał. Ale przecież nie możemy pozwolić, by nazwisko Lindmann przestało straszyć rywali, prawda?

23. Róże na jej sukience

Astana, luty 2022

– Cześć. Mam na imię Wiktor i też chciałem się zabić.

Zaśmiał się ochryple do swojego odbicia, które odpowiedziało zupełnie niestosownym rozbawieniem. Och, tak, to z pewnością idealne słowa na początek znajomości, jeszcze lepsze niż „a ty tu czego?”. Wiktor potarł czoło, krzywiąc się, gdy zahaczył paznokciem o napuchniętego od paru dni kaszaka. Kolejny uśmiech był gorzki i pełen wyrzutu. Wyglądał jak błazen: w powycieranych dżinsach i puchowej pikowanej kurtce, która upodabniała go do ludzika Michelin, i jeszcze z rogiem jednorożca wyrastającym pośrodku głowy. I zachowywał się też jak błazen. Nikt normalny nie zaczyna rozmowy od wyznania, że też chciał popełnić samobójstwo. Nawet jeśli faktycznie chciał.

Zwłaszcza jeśli faktycznie chciał.

Stał więc w hotelowym pokoju w centrum Astany, ze złotą kopułą Bäjterek odbijającą się w oknie, i gapił się w lustro, i uparcie próbował znaleźć słowa, które będą pasować do tej dziwnej dziewczyny w sukience w różany wzór. Jak wiele razy by jednak nie próbował i ile wariantów nie wymyślał, z jego ust raz po raz wymykało się zdradzieckie „też chciałem się zabić”. Jakby to ich określało. Jakby jego podświadomość tak rozpaczliwie szukała podobieństw między nimi, że uczepiła się tego jednego, najoczywistszego.

Im dłużej o tym myślał, tym bardziej Wiktor był zdesperowany. W tej desperacji rozważał nawet zwrócenie się po pomoc do któregoś z tych kolegów, którzy, wiedział to na pewno, jak nikt znali się na rozmawianiu z kobietami. Zarówno Emil, jak i Kalle też przecież siedzieli w Astanie, i obaj byli obecni na tym nieszczęsnym treningu, kiedy Wiktor po raz pierwszy zobaczył JĄ na żywo i nie poznał, głupiec, i potraktował tak idiotycznie...

Chłopak z westchnieniem rzucił się na łóżko i zacisnął powieki. Wspomnienia minionego popołudnia same pojawiły się przed oczami.

Lód, lód, lód skrzypiący pod kołami. Fontanny lodowych iskier sypiących się szprycą spod kół. Prędkość, szaleństwo i równowaga w tej dziwnej pozycji, gdy jego ciało nieomal stykało się z taflą, prawie leżało na zimnej powierzchni przy wejściu w łuk lodowiska.

Gdy jechał, nie pamiętał o niczym. Zostawiał poza torem wszystkie problemy, małe i duże troski dnia powszedniego. Liczył się tylko ten pęd powietrza w uszach, lekkość, stan nieważkości właściwie, gdy dusza leci do przodu wraz z motocyklem, a ciało instynktownie szuka optymalnej pozycji. Jakie to wszystko było piękne, gdy tak frunął i niczym nie musiał się przejmować...

Przynajmniej dopóki ich treningu nie przerwało pojawienie się na trybunach dziewczyny w sukience. Sukienkę zapamiętał doskonale, nie wiedział nawet dokładnie dlaczego; ciemnoróżowa w błękitne różyczki, z dekoltem w łódeczkę, kończyła się tuż nad kolanami, ukazując pozaokrąglane widocznymi mięśniami łydki w czarnych rajstopach. Wyżej trochę bał się patrzeć, ponieważ gdy spojrzał raz, ujrzał burzę kasztanowych włosów ułożoną w fryzurę typu, jak by to nazwała Luiza, piorunem w rabarbar, zaciśnięte w wąską linię usta oraz duże, zagniewane oczy, przypominające oczy obrażonej na cały świat laleczki Kiry.

Emil zajęty był dyrygowaniem pozostałymi zawodnikami wspólnie z właścicielem ice racingowego klubu z Astany, a Kalle zjechał do improwizowanego parku maszyn i pewnie znowu marudził na sprzęt. Wiktor zatrzymał się po stronie trybun, oparł motocykl o bandę i przeskoczył przez pas bezpieczeństwa do tej dziewczyny, która siedziała sobie w sektorze VIP jak gdyby nigdy nic i próbowała spopielić wzrokiem lodowisko.

– Hej! Tu nie wolno przychodzić! Trening jest zamknięty – zawołał po angielsku. Odpowiedziało mu prychnięcie.

– Nie oglądam treningu. Patrzę tylko, jak bardzo zniszczycie nam lód przed piątkiem.

Mówiła po angielsku szybko, z dziwnym akcentem, ale Wiktor jakimś cudem ją rozumiał.

– Trening jest zamknięty – powtórzył stanowczo.

– Dla zawodników też? – Wyciągnęła zza dekoltu akredytację i machnęła nią niedbale. Nie zdążył odczytać nazwiska ani narodowości; dostrzegł jedynie różowy kolor, zarezerwowany ściśle dla olimpijczyków. Nawet oni z chłopakami takich nie mieli; w końcu nie rywalizowali na Igrzyskach, brali jedynie udział w pokazowym turnieju ice racingu z ułamkiem nadziei, że ktoś kiedyś uzna ich wkład w sportową historię za dość znaczący, by i tę dyscyplinę włączyć w program najważniejszej sportowej imprezy zimy.

– Też – potwierdził, nie patrząc na nią. – Nie martw się. Ta wasza maszyna do czyszczenia lodu wszyściutko ładnie wyrówna.

– Nie sądzę. – Dziewczyna brzmiała na kogoś, kto ma wielką chęć się pokłócić. – Wy sobie pojeździcie dla zabawy i zrobicie takie wyrwy, że nikt ich do wiosny nie załata. A my sobie będziemy musiały potem z tym radzić.

Wiktor uparcie patrzył na błękitne różyczki na różowym tle, licząc, że niebieski kolor faktycznie zadziała uspokajająco. Ale obca, która bez pozwolenia weszła na trening i zabierała mu teraz cenny czas, za bardzo działała na nerwy.

– Jak zobaczysz dziurę, to tam nie skacz, proste, nie? – odburknął. Nie wiedział, co tam łyżwiarze figurowi robią poza skakaniem, ale skakali na pewno, nawet kilka różnych skoków. To wiedział od Luizy, która tak się zachwyciła tym dziwnym, odległym od motocykli sportem, że wymogła na nim zdobycie biletów na zawody olimpijskie. I omal nie wcisnęła mu jednej z wejściówek. Wiktor wykręcił się w ostatniej chwili; łyżwiarstwa nie lubił, entuzjazmu Luizy się obawiał.

– Jakie znowu skacz? – Dziewczyna prychnęła po raz kolejny. – Czekaj, gościu, ty myślisz, że ja pierwszą lepszą łyżwiareczką jestem?

Powiedziała to z takim oburzeniem, jakby oskarżył ją co najmniej o niemoralne prowadzenie się, po czym zdecydowanym szarpnięciem wyrzuciła na wierzch akredytację i nieomal podetknęła mu pod nos.

Zdążył odczytać jej imię i nazwisko, gdy za jego plecami rozległ się tubalny głos trenera Aleksiejewa:

– Droga pani, trening jest zamknięty. Proszę o natychmiastowe opuszczenie lodowiska.

Tak poznał Lanę Radetzky po raz pierwszy. Przynajmniej po raz pierwszy osobiście. Nazwisko wydało mu się znajome, a gdy w porywie kompletnego szaleństwa, zapytał Luizę o tę całą Radetzky, zrozumiał, dlaczego.

Lana Radetzky nie miała nic wspólnego z łyżwiarstwem figurowym. Była kanadyjską hokeistką, ponoć bardzo zdolną, ale Wiktor, który hokej na lodzie oglądał głównie dlatego, że wypadało (w końcu był po trosze Rosjaninem, a w Rosji wszyscy interesują się hokejem), znał ją przede wszystkim z afery, która obiegła sportowy świat tuż przed igrzyskami. Ta twarz, te włosy, tylko zupełnie inaczej ułożone, te oczy, tylko puste i nieszczęśliwe, te usta, wygięte w nieszczerym uśmiechu, widział na zdjęciach w internecie, obok nagłówków krzyczących: „Próba samobójcza mistrzyni. Jak do tego doszło?!”

Tamtej Lanie, tej z fotografii i bez sukienki w błękitne róże, zaczął współczuć, odkąd o niej przeczytał. Ton artykułów nie pozostawiał wątpliwości: zmarnowany talent, zblazowana córeczka bogatych rodziców znudzona życiem i brakiem atencji, niezrównoważona psychicznie, kto ją dopuścił do reprezentacji. Nikt właściwie nie zastanawiał się nad tym, dlaczego próbowała odebrać sobie życie, jaki dramat musiał kryć się za pełnym sukcesów życiem młodziutkiej, utalentowanej sportsmenki. Wiktor miał wrażenie, że powody i uczucia targające Laną Radetzky nikogo w mediach nie interesowały, podobnie jak fakt, który dostrzegł jeden z dziennikarzy: że to wiadomość spóźniona o ponad rok.

Chłopak za dobrze znał działania takich ludzi, by nie rozumieć, dlaczego z próby samobójczej Lany zrobiono oręż przeciwko niej – i dlaczego tuż przed Igrzyskami. Ale to, że rozumiał mechanizm, nie znaczyło, że mniej go od tego mdliło.

Mdliło go też, kiedy patrzył w lustro, bo czuł się, jakby dołożył cegiełkę do dramatu tej dziewczyny. Mógł być trochę milszy. Mógł zapewnić, że organizatorzy imprezy czuwają nad wszystkim i zadbają o to, by łyżwiarze, hokeiści i panczeniści mieli pod stopami idealnie równą taflę lodowiska. Astana, za długo i zbyt rozpaczliwie starała się o te Igrzyska (nawet zaczekała z oficjalną zmianą nazwy miasta do „po igrzyskach”!), by dopuścić do jakichś karygodnych błędów w sztuce, tego Wiktor, jako rodowity astańczyk, był pewien.

Mógł być dla niej taki, jakimi dla niego byli ci, którzy zostali z nim po... tym wszystkim. Jak koledzy, którzy siedzieli przy jego łóżku. Jak Nadia, która pojechała uspokoić jego mamę, nie bacząc na odległość między Ufą a Astaną. Jak trener, który, gdy tylko Wiktor po powrocie ze szpitala pojawił się w klubie, objął go po ojcowsku i kajał się ze łzami w oczach.

Wiktor nie wiedział, czy ktoś był taki dobry dla Lany. To, że wróciła do sportu i tak pilnowała stanu lodowiska, o niczym nie świadczyło. A gdy w nocy przyśniła mu się sukienka w błękitne różyczki, poczuł przemożną chęć odnalezienia panny Radetzky i poznania jej jeszcze raz. Tym razem w sposób stosowny i należyty.

Zwlókł się z łóżka, poprawił rękaw koszuli i ponownie spojrzał w lustro. W jego gładkiej jak lód pod kołami motocykla tafli odbijało się złoto kopuły, złoto Astany i całego Kazachstanu. Jakby ktoś chciał Wiktorowi przypomnieć, że może mieszkać w hotelu, ale tutaj, w tej chwili, jest gospodarzem i ma gospodarskie obowiązki.

– Cześć – powiedział do swojego odbicia, wyobrażając sobie, że na jego miejscu stoi Lana ze swoimi lokami, ustami, oczami, i ma się rozumieć w sukience w róże. – Chciałem cię przeprosić za wczoraj, zachowałem się okropnie. Mam na imię Wiktor i też... – urwał na chwilę, tym razem w idealnym momencie, aż pozwolił sobie na pełne ulgi westchnienie. – ...też jeżdżę po lodzie. Tylko na motocyklu. Czasem. Zimą.

...a latem chciałem się zabić, dodał głosik w jego głowie. Na szczęście ostatnie słowo zagłuszyło gromkie pukanie do drzwi.

Wiktor odetchnął z ulgą. Energiczność Luizy choć raz na coś się przydała.

24. Wielka Pardubicka

Pardubice, październik 2022

Wcale nie chciałem iść na tę imprezę, ale Ilmars się uparł.

– Będzie fajnie, zobaczysz – przekonywał, ciągnąc mnie do hotelu, który wyglądał jak średnio udany mariaż Sheratona z pensjonatem cioci Marii: dwupiętrowa brudnożółta bryła z tej epoki, co to jej nie zastałem, z wystawnym gankiem i flagą Unii Europejskiej zatkniętą na kiju jak ze stadionu. – Poznasz ludzi z wielkiego świata. Od siedzenia z samymi Czechami Pepikiem nie zostaniesz.

Przemilczałem tę uwagę. W moim klubie jeździł rok temu jeden Polak, Kamil, toteż wiedziałem, że „Pepik” to polskie określenie na Czecha. Skąd wytrzasnął je Ilmars, nie byłem pewny. Dodałem jednak dwa do dwóch i uznałem, że odpowiadanie na te prowokacje jest poniżej mojej godności. Nie jego sprawa, czy chcę zmieniać obywatelstwo. Nawet jakbym mu to wytłumaczył, to i tak by nie zrozumiał.

Nie to, żeby Ilmars był głupi. Lubiłem go, chociaż potrafił zachować się jak kompletny dzban. Ale przy tym jego demonstracyjny patriotyzm zahaczał wręcz o szowinistyczne ciągoty. Nawet teraz widziałem, że w uszach błyszczą mu kolczyki w barwach narodowych. Gdyby mógł, pewnie założyłby na imprezę plastron z zawodów, żeby nikomu nie umknęła łotewska flaga.

Ta obserwacja naprowadziła mnie na kolejną, cokolwiek niepokojącą myśl.

– Kac...Kaspars też tam będzie?

Uff, jak dobrze, że zdążyłem się ugryźć w język. Ilmars nigdy nie zaakceptował, że jego stryj postanowił zostać Polakiem i przedstawiał się polskim imieniem (nazwiskiem zresztą też, ale tego akurat nikt w naszym środowisku nie traktował poważnie). Kiedy tych dwóch znajdowało się w jednym pomieszczeniu, należało dokonać pospiesznej ewakuacji z okolicy.

Ilmars przewrócił oczami.

– Niestety. Wciąż jeszcze jest menago Daniela. Ciągle mnie język świerzbi, żeby powiedzieć Danielowi, że sam sobie tym hamuje karierę, ale... no rozumiesz. – Z piersi Łotysza wyrwało się westchnienie tak ciężkie, że Ilmars wydobywającym się z ust podmuchem rozsypał zasłaniającą brwi grzywkę. – Dwaj niedopolacy. Trafił swój na swego, krótko mówiąc.

Krótko mówiąc, to ja bardzo chciałem zrobić w tył zwrot i czmychnąć do piwiarni, w której Josef na pewno nadal opowiadał lokalnym uczestnikom Zlatéj Přílby o historii zawodów. Nasz trener był prawdziwą encyklopedią pardubickiego żużla, zwłaszcza kiedy rozmowa dotyczyła najstarszego czeskiego turnieju. Jego popisowy numer, anegdotę o tym, jak w dziewięćdziesiątym pierwszym z ZSRR przyjechał młody Nigmatullin i wygrał finał, korzystając z karambolu wszystkich najgroźniejszych rywali, znałem na pamięć, ale i tak zawsze bawiłem się przy nim wyśmienicie. W „Szwejku” (no bo jak inaczej mogłaby się nazywać najlepsza piwiarnia w mieście?) podawali też wyśmienitego browca, idealnego na zapicie faktu, że do udziału w finale zabrakło mi punkciku.

Niestety, w międzyczasie weszliśmy już do hotelu i nie bardzo miałem dokąd uciec. Dałem się zatem powieść Ilmarsowi, powtarzając sobie bezsensownie, że dla mojej kariery to lepiej. W końcu w Zlatéj Stice zakwaterowano część zagranicznych uczestników turnieju, panowała tu atmosfera międzynarodowości i powiewało szczytami światowego żużla. Jeżeli gdzieś mam szukać szansy na zostanie kimś więcej niż etatowym prawie-Czechem w składzie pardubickiego zespołu, to tylko w takich miejscach.

Spodziewałem się, prawdę mówiąc, bankietu albo chociaż wykwintnej kolacji w restauracji. Ubrałem się nawet w najlepszą – albo raczej: jedyną niepogniecioną – koszulę i marynarkę od garnituru, i dżinsy do tego, żeby nie było zbyt oficjalnie. Ewidentnie był to wpływ Halinki, która od dwóch lat wbijała mi do głowy, że muszę wyglądać dobrze, ale nie nazbyt, ponieważ ludziom to się skojarzy z desperackim okrzykiem: „Hej, tu jestem, zatrudnijcie mnie, dajcie obywatelstwo albo chociaż miejsce w składzie!”.

Okazało się, że i tak mocno wyróżniam się na tle zgromadzonego w hotelowym barze towarzystwa. To, że Ilmars miał na sobie bluzę i powycierane spodnie, wcale mnie nie zdziwiło, on tak chodził wszędzie, czy to na podpisanie kontraktu, czy pomagać mechanikom. Ale spośród dwunastu osób zebranych na „bankiecie” marynarki nie miał nikt, a na koszule zdecydowały się dwie osoby. Królowała intensywna woń alkoholu i waniliowego tytoniu, przy czym winowajcą tego drugiego była ogromna szisza stojąca pośrodku połączonych stolików. Barman beztrosko polerował szklanki, barmanka zaś zbierała ze stołu puste butelki po piwach. Ja zaś stanąłem w drzwiach, ignorując Ilmarsa, i zamiast na liczbie oraz strojach obecnych, skupiłem się na ich tożsamości.

Mój towarzysz zdecydowanie przesadził z tym międzynarodowym charakterem hotelowej popijawy, w sali bowiem słychać było głównie polski. Fakt, to międzynarodowy język żużla, sam się go uczę, ale wiedziałem, że ani Skandynawowie, ani Anglosasi nie uznają prymatu Polaków i dalej gadają po angielsku.

Z Anglosasów zauważyłem tu jedynie Darrena Morgana, ale ten milczał jak zaklęty. Wcisnął się w kąt z butelką piwa i wyglądał jak półtora nieszczęścia. Trudno się dziwić w sumie. Po medaliście cyklu Grand Prix wszyscy się spodziewali, że bez problemu wygra Zlatą Přílbę, a on odpadł w półfinale, a w finale B demonstracyjnie zjechał z toru na pierwszym okrążeniu. Nawet mechanicy od niego uciekli, a może ich zamordował za ten wynik, trudno powiedzieć. Siedział z nosem na kwintę jak nie on, i jakby w ogóle nie zauważał, że w towarzystwie bryluje jego nemezis.

O tym, że Daniel i Darren się nienawidzą, wiedzieli wszyscy, nawet ja, chociaż siedziałem pod moim słowackim kamieniem i rzadko wychodziłem do świata. Nikt natomiast nie umiał mi wytłumaczyć, skąd się ta relacja wzięła. Ot, żądza mordu od pierwszego wejrzenia. Nie byłem pewny, kto wpadł na ten fantastyczny pomysł, by umieścić ich obu w jednym hotelu, w dodatku w jednym pomieszczeniu i z alkoholem, ale miałem nadzieję, że wie, co robi. Wątpiłem, by w okolicy znalazł się jakikolwiek specjalista od mediacji, o nekromantach nie wspominając.

Pierwsze wrażenie uspokoiło. Daniel miał na kolanach jakąś dziewczynę, wężyka od sziszy w dłoni i śmiał się tak beztrosko, że zacząłem się zastanawiać, czy to na pewno ten Kostaczuk, który zazwyczaj rozszarpywał rywali bez ostrzeżenia, na torze i poza nim. Fryzura rozsypała mu się dokumentnie, ponieważ dziewczyna, filigranowa szatynka z tęczowym wiankiem i w cokolwiek folkowej tunice, bezustannie czochrała go niczym ulubionego kotka.

Na obitej skórą kanapie nieco dalej zauważyłem Kasparsa vel Kacpra, pogrążonego bez reszty w wystukiwanie czegoś na telefonie. Tak się przejął, że nawet koniuszek języka wystawił i nie zauważył, że jeden z mechaników Ilmarsa, Polak, którego imienia nigdy nie umiałem spamiętać, pstryka mu ukradkiem zdjęcia, nie przestając dyskutować z mechanikiem Emila Czepałowa o wyższości zrzutek nad roll-offami.

Po drugiej stronie Kasparsa zobaczyłem natomiast człowieka, którego obecność natychmiast wyjaśniła mi, dlaczego w tym lokalu jeszcze nie doszło do mordobicia. Rafał Teszler był równie legendarny co antagonizm Morgana i Kostaczuka. Gość wyglądał jak góra mięśni, trenował boks i jeszcze jakieś sztuki walki, całkiem nieźle znał się na motocyklach, a poza tym aktualnie pracował u Daniela jako mechanik. Wszyscy znali go z tego, że w obronie poprzedniego szefa pobił jakiegoś chłystka i zrobił to w takim stylu, że pół polskiego żużla zrzucało się na opłacenie kary, jaką mu za to wlepił Związek Motocyklowy. Teraz niby siedział i czytał książkę, ale ponieważ czytanie książek to naprawdę ostatnia rzecz, jaką można robić na popijawie po Zlatéj Přílbie, wiadomo było, że tak naprawdę pilnuje Morgana, żeby nie podchodził za blisko do Kostaczuka.

Miałem nadzieję, że Teszler zechce zainterweniować również w przypadku eskalacji konfliktu między Ilmarsem a jego stryjem.

Mój towarzysz postał chwilę w progu, jakby pilnował, żebym na pewno nie uciekł, po czym machnął na mnie ręką i polazł do Kasparsa. Odezwał się do niego, ma się rozumieć, po łotewsku, więc nie zrozumiałem nawet spójników. Oby go tylko znowu nie wyzywał. Ostatnio jak tych dwóch zaczęło przy mnie rozmawiać po łotewsku, musiałem koniec końców awaryjnie hamować na poboczu i szukać w apteczce bandaża.

Rozmowę zagłuszył śmiech Daniela, któremu szatynka szeptała coś na ucho. Było mu tak wesoło, że zdjął jej z głowy wianek i sobie założył. Matko jedyna, ja tego nie odzobaczę!

– Kostaczuk, ciszej! – ryknął zza piwa Morgan. Teszler nieznacznie odsunął książkę od twarzy.

– Ciszej to jest w domu spokojnej starości – oznajmił beznamiętnie i po polsku. Nie wiem, czy Darren zrozumiał choć słowo, ale uznał najwyraźniej, że ten ton nie zwiastuje nic dobrego, ponieważ więcej pretensji nie zgłaszał.

– Taki mechanik to skarb – oznajmił zadowolony Daniel, ni to do dziewczyny, ni to w przestrzeń. – Rafciu, Rafciu, co ja bez ciebie zrobię?

Wyglądało na to, że impreza trwała tu już od dość dawna...

– Sam mnie zwolniłeś – przypomniał Teszler, tym razem nie odrywając się od lektury. Próbowałem odczytać tytuł książki, ale mój polski czytany był o wiele gorszy od mówionego i zrozumiałem tylko „Mordor”. Jakoś mi Władca Pierścieni do tego człowieka nie pasował, ale może to była jakaś parodia czy coś w tym stylu, Tolkien w realiach współczesnej Polski.

– Oj tam, oj tam – machnął ręką Kostaczuk i temat umarł śmiercią naturalną.

Temperatura niezrozumiałej rozmowy między dwójką Łotyszy rosła tymczasem i napięcie coraz bardziej wypychało z sali waniliowy tytoń. Ucichły inne dialogi, niemal wszyscy wbili spojrzenia w dyskutujących zaciekle Ilmarsa i Kasparsa. Obojętni na nich pozostali jedynie Teszler – ewidentnie starał się czytać mimo niesprzyjających warunków – oraz Daniel, który odleciał już tak daleko, że nie zauważyłby nawet przejeżdżającego przez środek sali różowego czołgu z jednego z praskich muzeów. Chichrał się z szatynką, a kiedy ona zsunęła się z gracją z jego kolan i tanecznym krokiem odpłynęła w stronę kontuaru, Daniel nagle przeniósł uwagę na mnie.

– Heeej! – ryknął, zagłuszając Łotyszy. Nie byłem pewny, iluprocentowy jest ten entuzjazm, ale jakaś część mnie gorąco żałowała, że nie nagrywam tej sceny. Rano będę przekonany, że taki Kostaczuk tylko mi się przyśnił. – Ej, ty! Ja cię znam! Ty mi drogę zajechałeś w półfinale!

Zrobiłem taktyczny krok w tył. Oj, niedobrze. Wprawdzie walczyliśmy tylko o drugie miejsce, a kolejne dwa wyścigi Daniel wygrał i bez problemu awansował do finału, ale bałem się, że teraz nie pamięta ani tego, ani własnego drugiego miejsca w turnieju. Ponieważ zwycięzca, Jaromir z naszego klubu, bawił na innej imprezie, istniało niebezpieczeństwo, że agresja Kostaczuka skupi się właśnie na mnie.

– Nie zauważyłem cię – bąknąłem najlepszą polszczyzną, na jaką było mnie stać. Daniel jednak i tak do mnie podszedł. Na domiar złego, wszystkich bardziej interesowali Ilmars i Kaspars, karminowi na twarzach jak łotewska flaga i ewidentnie bliscy rękoczynów. Gdybym tu teraz zginął, uduszony tęczowym wiankiem, pewnie odnotowała by to dopiero sprzątaczka, która potknie się o moje ciało o świcie.

Daniel patrzył na mnie mętnym wzrokiem i szedł do przodu w takim samym tempie, w jakim ja się cofałem. Kiedy wylądowałem na ścianie, podszedł tak blisko, że czułem intensywną mieszankę perfum, spalonego oleju, alkoholu i wanilii. Zakaszlałem, myśląc o tym, że jeszcze chwila, a nie będzie potrzebował mnie dusić, ponieważ uduszę się oparami. Przeklęta astmo, nie teraz!

Rozkaszlałem się na dobre, ale już z zaskoczenia, gdy Kostaczuk objął mnie jak kumpla i ścisnął tak mocno, że żołądek wlazł mi między żebra.

– Gościu, jakie to było zajebiste! Niesamowity jesteś, serio! Jesteś wariatem, szanuję to... Wtedy to ci chciałem łeb urwać, jasne, ale potem Rafcio mi pokazał powtórkę i oż, no, mistrzostwo świata. Szacun, chłopie. Jak cię zwą w ogóle, bo ni cholery nie pamiętam?

– Oldrich... – wykrztusiłem odruchowo. – Oldrich Bartonicek.

– Oldrich?! – ryknął Daniel. – Ten ze Słowacji?!

– Ten sam – potwierdziłem bezsensownie, byleby tylko mnie puścił. Chyba resztki szarych komórek jeszcze się w nim tliły, ponieważ na szczęście się odsunął, zamrugał dziwnie wielkimi oczyskami, po czym nieco ciszej, ale nie mniej entuzjastycznie, zakomunikował:

– O rany, czekaj, to ja muszę cię Rafciowi pokazać. – I złapał mnie za rękę, jakbym mu się z tą szatynką pomylił. Ten człowiek ewidentnie nie powinien stawać na podiach, źle mu to robi. – Bo słuchaj, Rafcio jest w zachwycie, on by chciał być twoim menedżerem. Uchodźcą cię nazywa, no rozumiesz, że uszedłeś ze Słowacji, żeby jeździć na żużlu, to jest cholernie inspirujące... On uważa, że taki żużlowiec to jak los na loterii, jak pierścień Golluma czy coś. Chcesz mieć menedżera, co nie? Zwłaszcza takiego, co jest skarbem? Po co pytam, pewnie, że chcesz.

W tym momencie najbardziej na świecie chciałem jednak, żeby on mnie puścił albo trochę przystopował z tym entuzjazmem. I jeszcze, żeby ten niepokojąco znajomy bojowy ryk Ilmarsa tylko mi się przyśnił.

Wiedziałem, że to będzie wyjątkowo długa noc.

25. Miejsce przy stole

Coventry, grudzień 2022

Rodzina Claire nigdy szczególnie nie obchodziła Bożego Narodzenia. Chyba że za „obchody” można uznać doroczny maraton wszystkich okołoświątecznych filmów, z „Kevinem samym w domu” i „To właśnie miłość” na czele, oraz obżeranie się pizzą z knajpy prowadzonej przez zajadłego antyświątecznego ateistę. Uskuteczniano też, ma się rozumieć, wymiany prezentów, ale to tylko dlatego, że dla Heathów każda okazja do obdarowywania bliźnich była dobra.

Dlatego też kiedy Claire zaczęła spotykać się z Ianem i naturalną koleją rzeczy stała się członkiem także i jego rodziny, rodzice nie mieli problemu z tym, że ukochana córeczka spędza święta u Corewoodów. Ją zaś z początku onieśmieliła mnogość ściśle przestrzeganych tradycji, łącznie z dress code'em związanym z kolorystyką bombek choinkowych. W jej domu, jeżeli już ktoś pamiętał o choince, zanim na pobliskim targu pozostały tylko osypujące się z igieł rachityczne drzewka, wzrostem przypominające raczej smętne krzewy, w ramach bombek wieszano wszystko, co tylko nawinęło się pod ręce: cukierki w kolorowych papierkach, łańcuchy z bibuły lepione wspólnie z Namem i Corey przy akompaniamencie śmiechu i oburzonych krzyków, pamiątki rodzinne co roku z takim samym zdumieniem wyciągane przez ojca z pawlacza...

U Corewoodów wszystko musiało być od linijki. Odpowiednie kolory choinki, sztucznej, ma się rozumieć (brązowiejące igły nie prezentowały się zbyt estetycznie na wypastowanej na wysoki połysk podłodze), lecz o zapachu żywego drzewka. Dopasowane kolorystycznie ubrania, tak eleganckie, że Claire niekiedy nawet na koncerty nie zakładała tak galowych strojów. Indyk wsadzony do piekarnika punktualnie o jedenastej. Obowiązkowe odczytanie przez ojca Iana fragmentu z Pisma Świętego o narodzinach Jezusa w stajence. Cukierki z niespodzianką, byle tylko niespodzianka nie była zbyt głośna i zbyt absorbująca. Prezenty z listy, w ostatnich latach pakowane w ekologiczny papier i z rustykalnymi ozdobami. Właściwie jedynym wydarzeniem, którego przebiegu nie regulował szereg niepisanych zasad, był wieczór pierwszego dnia świąt, kiedy całą rodziną siadali przy kominku, pili trunki, które Ian i Nate rokrocznie dostawali od rodziny, oglądali głupie bożonarodzeniowe komedie i śpiewali świąteczne piosenki we wszystkich znanych i nieznanych językach. Procenty rozluźniały atmosferę, a kiedy ktoś, najczęściej teściowa albo Alexandra, żona Nate'a, wołał „Claire, zagraj nam coś”, nie czuła ani grama tremy, tylko wyciągała flet z futerału i przygrywała gubiącym rytm śpiewom.

Kochała te moment. Ale skłamałaby, twierdząc, że nie kochała też całej świątecznej otoczki u Corewoodów, nawet jeżeli na pierwszy rzut oka mogłaby się ona wydawać wstępem do koszmaru. To uporządkowane, oparte na powtarzalnym rytuale życie fascynowało i dawało poczucie bezpieczeństwa. Claire nie zastanawiała się, czy Corewoodowie naprawdę wierzą w to wszystko, co odprawiają co roku, czy święta mają dla nich wymiar duchowy, czy tylko tradycyjny.

To było bez znaczenia. Liczyło się, że oni są z tym szczęśliwi. Ona zresztą też.

Mimo to nie spodziewała się tego roku zaproszenia na świętowanie z rodziną Iana. Podświadomie zdążyła się nastawić na pizzę, już od nowego dostawcy, powtórkę komedii, których listy dialogowe wciąż znała na pamięć, i wieczór z książką oraz lampką wina gdzieś na uboczu, z dala od rodzinnego gwaru i żartobliwych kłótni. Nie miała ochoty na świętowanie; wszyscy to doskonale rozumieli... I tym niemniej, kiedy w progu zjawił się Nate w oprószonym pierwszym śnieżkiem płaszczu i zapytał, czy nie zechciałaby wpaść, nie wahała się ani chwili.

Potrzebowała Corewoodów, a oni potrzebowali jej, by choć przez ten jeden dzień poudawać, że wszystko jest tak jak zwykle.

Być może podświadomie wierzyła, że ten plan ma szanse powodzenia, zwłaszcza gdy aktywnie zaangażowali ją w świąteczne przygotowania Nate i Gloria, która już na początku grudnia wzięła urlop i przyleciała z Indii. Młodsza siostra Iana była opalona jak nigdy, pachniała kadzidłem i mieszanką przypraw, a kiedy wspólnie nadziewały indyka, największego, jakiego udało się znaleźć, w wielkiej tajemnicy przed rodzicami pokazała Claire nowy tatuaż, serce przebite strzałą na wysokości nerek.

Claire drgnęła na ten widok, otrząsając się od niechcianych skojarzeń. Na szczęście Gloria, podekscytowana świętami jak mała dziewczynka, wydawała się tego nie zauważać. A może tylko była miła i celowo nie zwracała uwagi na smutek, którego Claire nie umiała całkowicie ukryć?

Jeździła więc między domem swoim i Corewoodów, dekorowała dwie choinki, pakowała prezenty dla młodszych i nieco starszych, słuchała w kółko tych samych przebojów i z obiema swoimi rodzinami nuciła „Last Christmas”, póki od tej piosenki nie zaczęło jej wiercić w nosie.

A potem, przebrana już w szkarłatną suknię haftowaną złotymi nićmi, wkroczyła do jadalni Corewoodów i zamarła na widok stołu. Jej spojrzenia nie przyciągnęły liczne potrawy ani wyższe niż zwykle świece. Nie widziała stroików, tego roku po raz pierwszy wykonanych przez dzieci Nate'a, rozczulająco krzywych i polanych klejem. Jej świat skurczył się do pustej przestrzeni na stole, miejsca, gdzie zawsze stało krzesło. Teraz tego krzesła nie było. Nie było też nakrycia. Ona jednak i tak widziała tylko puste miejsce, cokolwiek by na nim nie stało i jakkolwiek Corewoodowie nie staraliby się zapełnić pustki.

Przeprosiła Glorię i wycofała się do łazienki, po drodze omal nie wytrącając z rąk Theresy dymiącego jeszcze indyka. Mdliło ją i oczy miała pełne łez, choć zdawało jej się, że przez ostatnie pół roku wypłakała absolutnie wszystkie...

– Wszystko w porządku? – zapytała szeptem Gloria jakiś czas później, kiedy Claire wróciła do stołu, blada i zapewne z plamami korektora pod oczami. Poczuła na sobie wzrok szwagierki i baczne spojrzenie Edwarda, który powinien był zwrócić jej uwagę, że ominęła tradycyjne czytanie z Biblii. Ale Edward milczał i wzrok też szybko opuścił, bardziej zajęty indykiem niż synową.

„Nie”, miała ochotę odpowiedzieć. „Jak cokolwiek może być teraz w porządku?”. Zacisnęła jednak zęby i postanowiła nikomu nie psuć święta. Pozostali Corewoodowie życzliwie zignorowali jej nieobecność, tak jak ignorowali tę pustą przestrzeń, której nie dostrzegał, zdaje się, nikt oprócz niej, i może młodszej siostry Iana. Wszystko było jak zwykle: dzieci Nate'a przechwalały się, kto dostał fajniejsze prezenty, Theresa zamartwiała się, że indyk smakuje „inaczej niż w zeszłym roku”, a Edward i Nate wymieniali uwagi dotyczące klientów kancelarii, których uparcie nazywali „gośćmi”, jakby to miało zrobić jakąkolwiek różnicę.

Na kominku wesoło trzaskał ogień. I on zachowywał się jak zwykle, jakby nic się nie stało i nic nie zmieniło.

Claire uczestniczyła w świątecznym obiedzie w milczeniu, bardziej grzebiąc widelcem w talerzu niż faktycznie jedząc. Każdy kęs palił ją w przełyku żywym ogniem i bała się, że zaraz zwymiotuje na bielusieńki obrus: indykiem, bólem i napięciem. Bała się patrzeć Corewoodom w oczy, żeby nie zobaczyli w nich odbicia pustki przy stole. Choć bardzo starała się nie myśleć wcale, mimowolnie wciąż wracała myślami do tego, co opowiedziała jej Natalie, kiedy dwa lata temu, nieświadome przyszłości, opowiadały sobie o krajowych tradycjach bożonarodzeniowych. Wtedy pomysł, by przy i tak zbyt tłocznym świątecznym stole zostawiać jeszcze dodatkowe wolne miejsce, wydawał jej się cokolwiek absurdalny.

Dziś wiele by dała za to, żeby ta polska tradycja przyjęła się i w domu Corewoodów.

– ...wyobraźcie sobie – perorował Edward – oczekiwał, że wynajmę mu tłumacza za darmo i jeszcze obniżę cenę konsultacji ze względu na narodowość...

– Chyba oszalał! – oburzał się Nate. – Doprawdy, wkrótce nadejdą czasy, kiedy przyjdzie nam wynajmować pracowników do wstępnej selekcji naszych gości.

– Ciociu Gie, a to prawda, że w Indiach ludzie chodzą nago? – dopytywała Isabella, najmłodsza córka Nate'a i Alexandry.

– Iss! – jęknęła Alexandra, zakrywając twarz serwetką. – Nie przy stole! Kto ci naopowiadał takich rzeczy?

– Przecież tam jest gorąco!

– Tak, jest gorąco, ale to nie znaczy, że...

„Dość!”, krzyknęło coś w głowie Claire. Przytknęła palce do skroni, zamknęła oczy, zaczęła liczyć do dziesięciu, ale doliczyła do dwudziestu, trzydziestu, pięćdziesięciu, a tępy ból nadal pulsował w niej jak grożący wybuchem tętniak.

Przy sześćdziesięciu jeden złapała się na myśli, że dobrze by było, gdyby to faktycznie był tętniak i gdyby teraz umarła, byleby już tylko nie bolało dłużej.

Przy siedemdziesięciu dwóch przez jednostajny szum, w który zamieniły się rozmowy przy stole, przebił się głos Nate'a:

– Claire? Co się dzieje, Claire?

Zacisnęła mocniej zęby. Otwarcie ust groziło potokiem bluzgów albo szlochu i sama nie wiedziała, co zrobiłoby gorsze wrażenie.

Urwał się szum rozmów i za watą wypełniającą jej uszy nastała cisza. Czuła, że wszyscy na nią patrzą, i tym bardziej nie mogła otworzyć oczu i konfrontować się z nimi, ich sztuczną beztroską i rytuałami, które dziś tylko pomagały zachować pozory.

– Serio pytasz? – odpowiedział Nate'owi głos Glorii. – Ian nie żyje, to się dzieje. Ian nie żyje, a wy zaprosiliście Claire i udajecie, że nic się nie stało. Chodź, Claire, ja się tobą zaopiekuję.

Silne ramię szwagierki podźwignęło ją z krzesła, aż to omal nie przewróciło się na lśniącą podłogę.

Claire otworzyła oczy i zaraz zamknęła je na powrót, porażona jaskrawymi barwami, spojrzeniami pełnymi oburzenia i bólu jednocześnie, widokiem świątecznego stołu z wyraźnym już pustym miejscem.

– Idziemy zapalić – oświadczyła Gloria i niemal siłą wywlokła Claire z jadalni. Claire czekała na goniące je okrzyki, na rozżalone „nie tylko ona kochała Iana” Edwarda, Theresy albo nawet Nate'a. Gdy wychodziły, towarzyszyła im jednak cisza.

Wyszły z domu, przesiąknięte zapachem choinki, tak sztucznym jak świąteczny nastrój. Paliły w milczeniu, odpalając jednego papierosa od drugiego.

Kiedy Ian jeszcze żył, Claire wprost nienawidziła zapachu tytoniu. Palić zaczęła dopiero po jego śmierci. I za każdym razem, kiedy zaciągała się, a potem wypuszczała w zimowe powietrze kłąb dymu, wydawało jej się, że na tę jedną chwilę, na mgnienie oka równie krótkie co trwałość siwego obłoku, on znowu jest obok. „Na coś trzeba umrzeć”, śmieje się, kiedy ona zwraca mu uwagę, że za dużo pali i sportowcowi nie wypada. „Lepsza fajka niż bójka na torze”, powtarza, dowodząc, że jego sposób na rozładowanie stresu i tak jest zdrowszy i mniej ryzykowny niż sposób Darrena czy werbalne prowokacje Kyle'a.

Tylko że Kyle i Darren teraz siedzieli ze swoimi rodzinami w ciepłych domach, a Ian...

Claire westchnęła i przymknęła oczy. Gloria objęła ją, wciąż bez słowa, i trwały tak we dwie, i nikt ich nie szukał. Może Corewoodowie zrozumieli, że nawet udawanie ma swoje granice.

Gdy w końcu, całą wieczność później, wróciły do jadalni, pomieszczenie było puste. Ze stołu sprzątnięto już obiad i tylko świece pośrodku płonęły niestrudzenie. Obrus w kilku miejscach nosił ślady wina, sosu z indyka i popisowej sałatki Theresy, ale wyglądało na to, że nikogo to nie obchodzi.

Nikogo nie obchodziło też, że w kominku zgasł niepilnowany ogień. Drwa się wypaliły. Pozostał tylko popiół.

26. Kroki w ciemności

Żygulowsk, grudzień 2022

Ślizg. Szelest. Chrupnięcie pod oponą. Coś pęka. Iskry sypią się spod kół. Ciemność i tylko kolce błyszczą srebrem, odbijając światło odległej latarni.

Ślizg. Chrobot. Wejście w łuk. Śnieg sypiący się z nieba. Wilgoć na nosie, na policzkach, na ustach.

To tylko śnieg…

Motocykl tańczył na zamarzniętym jeziorze. Jego ruchy czasem poddawały się kontroli, magii gestów i nawet myśli właściciela; czasem jednak pozostawały niepokorne, rozedrgane i chaotyczne niczym taniec śnieżynek wirujących w powietrzu. Drogę ich obojga – człowieka i maszyny – znaczyły obłoki spalin i obłoki pary, siwe kłęby pośród wszechogarniającego mroku. Na tafli jeziora, wyjątkowo grubej jak na tę porę roku, wyposażone w kolce opony zostawiły wzór kilku nierównych, nakładających się na siebie elips. Gdy nadejdzie świt, późny zimowy świt gdzieś w obwodzie samarskim, mieszkańcy pobliskiej willi zobaczą te kształty o miękkich łukach. Na razie jednak pozostawały niewidoczne, dość daleko od latarni, by skryć się w cieniu grudniowego wieczoru. Tylko Emil czuł je pod kołami, zupełnie tak jak czuł przyspieszony rytm serca i pęd powietrza w uszach.

Nie wiedział, ile okrążeń tak przejechał, nim poczuł, że z opon zeszło zbyt dużo powietrza, by kontynuować. Któryś z kolegów z lodowego toru, Daniił albo Wiktor, na pewno miałby na to jakąś radę. Mechanicy też pewnie by coś wymyślili, w końcu Andriej potrafił wyczarować sensowny sprzęt nawet z resztek resztek. Lecz tutaj, obok niego, nie było dziś ani kolegów, ani mechaników.

Był zupełnie sam, tylko on, motocykl i nocne zimowe jezioro.

Nie mogąc już jeździć, zaczął bezmyślnie kręcić bączki po tafli, wyobrażając sobie te fantazyjne wzory, które ujrzy rano z okna sypialni. Gdy wstanie, powita go śnieg, lód, liście namalowane przez mróz na szybach i ten wyjątkowy grudniowy zapach, mieszanka dymu z pobliskich kominów, sosnowych igieł i bulionu Iwy. Wszystko będzie jak kiedyś. Siedząc przy stole z Adą, Nataszą, Rozą i Igorem, będzie mógł się oszukiwać, że życie toczy się jak zwykle, a ta nieobecność, to puste miejsce... to tylko maleńki błąd Wszechświata.

Myśli bolały za bardzo. Żeby nie myśleć, spróbował pojechać dalej mimo sflaczałej opony. Nabijałby kolcami kolejne koło, gdyby nie mechaniczny charakter tej czynności i fakt, że pozostawiała zbyt wiele miejsca na rozważania.

Koło poddało się ostateczne i powietrze zeszło z niego z cichym sykiem. Motocykl zatrzymał się, orząc kolcami taflę lodu. Wbił się wreszcie, jak czekan, w śliską powierzchnię, i został tak na jeziorze, niepomny błagań i gróźb swojego pana.

– Wiktor umarłby ze śmiechu, gdyby mnie tak zobaczył – mruknął Emil sam do siebie i potknął się tylko na jednym, jedynym słowie. Śmierć, którą do tej pory hojnie szafował w języku, którą rzucał na prawo i lewo, dopóki dotyczyła jedynie osób w ten czy inny sposób odległych, nagle podpełzła do niego niepostrzeżenie i stała się w pełni realna. Tylko że nawet w takiej sytuacji trudno było wyplenić wrośnięte w język frazy.

A co zrobiłby Wiktor Kim i jakich rad udzielił, nie miało najmniejszego znaczenia. Emil nigdy nie zamierzał zajmować się ice racingiem na poważnie. To był dla niego tylko sposób, by przetrwać zimę, by nie tracić kontaktu z motocyklem, czuć bezustannie ten boski wiatr i mieć policzki zaczerwienione od mrozu oraz adrenaliny. Teraz też nie myślał o tym, by na dłużej zaprzyjaźnić się z lodowym torem. Jeździł, ponieważ żaden inny sposób na ukojenie bólu nie wydawał mu się równie skuteczny. Jeździł, ponieważ nie umiał nie jeździć. Jeździł, nie mogąc przestać, tak jak nie mógł przestać oddychać.

Wbity kolcami w lód motocykl stał posłusznie, nieruchomo, jak wierny rumak czekający na dżokeja. Emil przystanął obok, odruchowo poklepał maszynę po osłonie i zapatrzył się w dal. Na horyzoncie jaśniała bryła domu, wciąż wypełnionego światłem. Mogło mu się wydawać, że jest już bardzo, bardzo późno, ale to tylko środkoworosyjska zima zwodziła go wczesnym zapadaniem zmroku. Mogła dochodzić pora kolacji. Mogło też już być dawno po kolacji… Na jeziorze stracił poczucie czasu, a przemyślnie nie zabrał ze sobą telefonu. Chciał zostać sam na sam z motocyklem, bez pytań, kondolencji i zapewnień, że życie toczy się dalej.

Dla wszystkich innych może się toczyło. Emil odczuwał jednak tylko pustkę i jeżeli pustka mogła boleć, to ta pulsowała w skroniach tępym bólem, nie dość silnym, by sięgnąć po leki, jednak dość długotrwałym i uciążliwym, by skutecznie odbierać chęć do czegokolwiek.

Zacisnął dłonie na kierownicy nieruchomego motocykla. Miał wrażenie, że tylko ta maszyna mu pozostała, tylko ona, paradoksalnie, rozumiała. Może jazda powinna boleć bardziej, skoro nie było już na ziemi człowieka, dla którego zaczął jeździć – ale on znajdował w niej ukojenie chociaż na chwilę.

Stanie na mrozie nie miało sensu i Emil doskonale o tym wiedział. Powinien odprowadzić motocykl do garażu i albo wrócić do domu, albo dopompować lub wymienić koła. Garaż zbyt blisko był jednak epicentrum światła i tego życia, które istniało nadal, pełnego niedopowiedzianego smutku i milczącej żałoby. Zbyt blisko był też Ady, która, jak pojął z bólem, nie rozumiała. Nie powiedziała mu tego, ale w całej jej postawie czuł niemy wyrzut: jak to, nie przygotował się na tę śmierć? Nie zauważył, jak źle było z najbliższym człowiekiem? Nie słuchał lekarza, ostatnie stadium, opieka paliatywna, te sprawy? Wierzył w cud?

Cuda się nie zdarzają. Nie w medycynie. Nie na torze.

Świat Ady był bardzo prosty, do bólu logiczny i, zwłaszcza ostatnio, niemal wyzuty z emocji. Emilowi zdawało się, że ta kobieta, która z nim zamieszkała, to ktoś zupełnie inny niż dziewczyna, w której parę lat temu się zakochał. Tamta Ada wściekała się przy każdej porażce, klęła, kiedy była zła, płakała, kiedy było jej smutno i rzuciła mu się na szyję z radości po podpisaniu seniorskiego kontraktu w Lokomotivie Daugavpils. Tamta Ada, jeszcze zupełnie niedawno, płakała razem z nim na pogrzebie. Trzymała go za rękę. Powtarzała, że to przestanie boleć, że czas leczy rany.

Widocznie rany Emila czas leczył nie dość szybko.

Niemal słyszał jej głos wśród szelestu iglastych drzew otaczających brzeg jeziora. Emil, wróć do domu. Nie znikaj. Nie dla mnie – dla Rozy. Tego też nie powiedziała – jeszcze? – wprost, ale wiedział, że w końcu Ada wysunie i ten ostatni argument: tak się pogrążył w egoistycznej żałobie, że zaniedbał dziecko, które nie mogło czekać. Roza była dość duża, by rozumieć śmierć, przynajmniej na to liczył… ale jednocześnie wciąż była tylko poharataną przez życie kilkulatką, która zasługiwała na prawdziwy dom. Na prawdziwych rodziców.

Obiecywał jej to, kiedy zabierał ją z domu dziecka. Jakie miał prawo nie dotrzymać słowa?

Wiedział to wszystko, lecz mimo to zamiast po prostu wrócić do domu, stał na środku jeziora, zziębnięty i odrętwiały, i patrzył w dal. Póki był tutaj, a nie tam, mógł jeszcze udawać, że nic się nie zmieniło.

…szelest przybrał na sile. Chrupnęły suche gałęzie leżące przy brzegu. Emil słyszał odgłosy już nie tylko kołyszących się na nocnym wietrze drzew, lecz także jakiejś przemykającej między nimi istoty. To mogła być większa wiewiórka albo zbłąkana sarna, albo półdziki kot, którego widywał już kilkukrotnie, umykającego slalomem między drzewa przed pierwszymi promieniami poranka.

Ale nie było to żadne ze znajomych zwierząt. W ciemności na brzegu jeziora zjawiła się, jakby utkana z nicości, dziecięca sylwetka w przydużej puchowej kurtce i futrzanej czapie. Postała chwilę, niczym zwyczajny miraż, po czym ostrożnymi, jak zdawało się Emilowi, i trochę niezdarnymi krokami ruszyła w jego stronę po śliskiej tafli.

Odruch kazał mu rzucić się ku niej, by zdążyć, zanim brak wprawy pokona dziewczynkę, zanim upadnie na lód i zrobi sobie krzywdę.

Spotkali się niedaleko od brzegu. Złapał ją w ramiona, przycisnął do siebie i ochrypłym od wiatru i zimna głosem jęknął:

– Roza, nie wychodź sama na jezioro! Wiesz, co ci się może stać?

– Musiałam do ciebie przyjść – odparła, przyduszona jego nagłą czułością.

– Mogłaś mnie zawołać.

– A usłyszałbyś?

Odsunął ją na długość wyciągniętych ramion, przyjrzał się, z niedowierzaniem pokręcił głową. Jej ciemne oczy błyszczały pośród mroku jak ślepia dzikiego zwierzątka, ale słowa…. Słowa były celne, jakby Roza wcale nie miała siedmiu, tylko siedemnaście lat.

Czasem zdawało mu się, że jest od niego o wiele, wiele starsza.

– Ada prosiła, żebym ci powiedziała, że czas na kolację.

Westchnął. Pierwsza myśl była bardzo niedobra: Ada wysługuje się biednym dzieckiem i wysyła je na zimny wieczór zamiast samej przyjść i zawołać go na posiłek. Ale to, zdawał sobie sprawę, byłoby niesłuszne oskarżenie. Równie dobrze co i Ada wiedział, że jeżeli ktoś ma prawo wkraczać teraz na terytorium pod jego niepodzielnym panowaniem, to tylko Roza.

Dziewczynka czekała. Stała na jeziorze już zupełnie pewnie i łapała do ust płatki wciąż lecącego z nieba śniegu. Emil uśmiechnął się sam do siebie: pod niektórymi względami Roza nadal była po prostu dzieckiem.

I bardzo dobrze.

Odprowadził ją na brzeg jeziora, a tam to ona z cała stanowczością, na jaką stać siedmiolatkę, złapała go za rękę i poprowadziła w stronę domu.

– Roza… dlaczego nie nazywasz Ady mamą? – zapytał bezsensownie, kiedy milczenie stało się zbyt ciężkie. – Tu jej nie ma, nie obrazi się.

Dziewczynka zatrzymała się, zamrugała wielkimi oczami. W ciemności widać było trzepoczącą kurtynę rzęs przyprószonych najmniejszymi płatkami śniegu.

– Ale po co? – zapytała z uderzającą prostotą. – Przecież nie jesteście moimi rodzicami.

Po czym złapała w rękę kilka kolejnych śnieżynek. Jej świat też był prosty, zbyt prosty jak na blizny, które z pewnością nosiła w sercu.

Emil zdusił w sobie ból i chęć odpowiedzi, i po prostu pokiwał głową. To bez znaczenia, przekonywał sam siebie, gdy zmierzali w stronę domu. To tylko słowa.

27. Wracając do domu

Manchester, listopad 2023

Kyle nienawidził komunikacji zbiorowej, ale do Manchesteru jechał pociągiem. Ukochany land rover został na podjeździe edynburskiego domu, porzucony przez właściciela, tego bowiem zdradziło wszystko: ciało i niezdolny do kierowania pojazdem umysł, miłość, chora i od lat pozbawiona wzajemności miłość, lekarze, Karen...

Karen też, uznał, wpatrując się tępo w ścieżki malowane deszczem na szybie pojazdu. Nie winił jej za wypadek ani za to, że nie była przy nim, kiedy obudził się w szpitalnej sali. Winił ją tylko za ciszę wypełniającą teraz dom. Powinna krzyczeć za nich oboje, wyklinać niesprawiedliwość świata, wrzaskiem dawać ujście wspólnemu bólowi, temu, którego nie uśmierzą żadne zastrzyki. Ale Karen milczała i snuła się po pustych pomieszczeniach jak duch, stukotem jedynie potwierdzając, że wciąż żyje na przekór wszystkiemu.

Pamiętał wszystkie, starannie reglamentowane słowa, które wypowiedzieli, nim uciekł. „Jutro wyjeżdżam”, oznajmił w przestrzeń, nie patrząc na nią w ogóle. „Dobrze”, odparła spokojnie. Nie pytała, dokąd wyjeżdża, na jak długo, po co i co z rehabilitacją. Jakby wcale jej na nim nie zależało. „Jadę do Manchesteru”, dodał dla porządku. „Muszę pomyśleć”. „Dobrze”, powtórzyła Karen z chłodnym spokojem. Wstała z kanapy i w kilku stuknięciach znalazła się obok niego. „Kyle, ja to rozumiem, jasne? Po tym, co się stało, ty nie możesz patrzeć na mnie, ja nie mogę patrzeć na ciebie. Sama bym poleciała do Australii, gdybym tylko mogła”.

Myślał, że ją zrani i tym samym zmusi do działania. Jednak wyjeżdżając, to on miał na sercu świeżą, otwartą ranę w bonusie do tych, które już zdążyły się zasklepić.

Podróż wydawała się ciągnąć w nieskończoność, ale przynajmniej nikt mu nie przeszkadzał. W na wpół pustym pociągu nie było znajomych z wyrazami współczucia, rywali, których nie obchodził, póki nie wkomponował się w bandę, a którzy teraz nagle udawali jego dobrych i wspierających kumpli. Nie było też, co Kyle przyjął z mieszanką ulgi i rozczarowania, fanów ani w ogóle nikogo, kto by go rozpoznał. Tylko konduktor przyglądał mu się nieco dłużej, niż uzasadniałaby to jego profesja, ale w końcu nie powiedział nic ponad standardowe formułki. Być może nie chodziło wcale o Kyle'a Kingswortha, cudowne dziecko angielskiego żużla, tylko o jego zachrypnięty głos. Może po prostu brzmiał na przepitego, a konduktor sprawdzał, czy aby na pewno nie czuć od niego alkoholu.

Kyle nie miał siły nikomu niczego tłumaczyć. Bezsensownie wyglądał przez okno, unikając w ten sposób ewentualnych interakcji z otoczeniem. Im bliżej było Manchesteru, tym bardziej wiecznie zachmurzony, pogrążony w półmroku Edynburg wydawał się tylko złym snem. Gdzieś pośrodku niczego, gdy pociąg mknął przez pola i lasy, Kyle pojął, że przez Szkocję zdążył zapomnieć, jak wygląda niebo i jak niebieskie może być.

Manchester powitał go deszczem, ale to był jego deszcz i miasto, które znał tak dobrze, że nie przeszkadzała żadna pogoda. Przystanął pośrodku peronu, wzbudzając okrzyki oburzenia u wszystkich, którzy potknęli się o jego walizkę albo wpadli mu na plecy, i odetchnął pełną piersią. Wciągnął do płuc smog i mgłę, ale to był jego smog i jego mgła, i stare kąty, w których czuł się królem. Miał wrażenie, że znów jest Kyle'em sprzed... sprzed tego wszystkiego. Ulubieńcem dziennikarzy, cierniem w boku mniej utalentowanych rywali, dumą rodziców i obiektem westchnień małolat. Na dodatek wciąż z powodzeniem mógł udawać dawnego siebie.

Właściwie od wyjścia ze szpitala miał Karen za złe, że skutki wypadku dla niej są tak dobrze widoczne i wszyscy od razu wiedzą, że ona potrzebuje współczucia i opieki. On dorobił się tylko kilku niedużych blizn na szyi, a jego niepełnosprawność nie objawiała się, póki nie otwierał ust. Ba, nawet wtedy mogli pomyśleć, że to defekt wrodzony albo że nadwerężył gardło. Większość ludzi jednak nie wie, czym objawia się brak struny głosowej. Teraz nienaruszona fizjonomia i chrypka, którą przy odrobinie dobrej woli można uznać za seksowną, działały na jego korzyść.

Zrozumiał to w pełni, gdy matka otworzyła mu drzwi i wybuchła płaczem, a jej oczy lśniły chorą radością na widok syna. I gdy zza pleców zaryczanej Bailey Kingsworth wyłoniła się drobna sylwetka z kasztanowym warkoczem.

– Cześć, Kyle – powiedziała zakłopotana Lynn. Poznał ją od razu, ale tylko po warkoczu. Wszystko inne się w niej zmieniło: zeszczuplała, w ciuchach z lumpeksu nie wyglądała już jak własna babcia, a z jej twarzy znikły resztki trądziku. Gdzieś podziała okulary, które tylko jej wydawały się modne, a rozczłapane pantofle zamieniła na kozaczki na obcasie. Była zupełnie inna. Była piękna.

– Lynn, kopę lat! – odparł, nie bacząc na schrypnięty szept. – Cieszę się, że cię widzę.

Nie kłamał. Najlepszym, co mogło go spotkać w Manchesterze, była ta dawna koleżanka z klasy, wpatrzona w niego jak w obrazek, jego pierwsza prawdziwa fanka. Pamiętał jej cielęcy zachwyt, kiedy w dziesiątej klasie pierwszy raz poszedł z nią na kawę. Nie miała pojęcia, że tylko założył się z kumplami, że poderwie Lynn Reynolds i zaciągnie ją do łóżka. Potem się trochę pozmieniało. Nie to, ma się rozumieć, żeby się zakochał, ale kiedy już obrał ją z babciowych ciuchów, pachnących sklepem charytatywnym, odkrył, że jej fałdki potrafią być urocze, że za przesadnie wielkimi szkłami okularów kryje się całkiem rezolutna dziewczyna, wreszcie – że seks z nią jest interesującym doświadczeniem i wcale nie wzbudza obrzydzenia.

Pozostała mu wierna do końca, nawet wtedy, gdy rozstał się z nią i po tygodniu związał z bombową Cherry z równoległej klasy. Lynn nadal dzieliła się z nim śniadaniem, przychodziła na jego pierwsze zawody i tłumaczyła zbulwersowanym koleżankom, że to po prostu nie wypada, żeby ktoś taki jak Kyle chodził z klasową szarą myszką. Schlebiało mu jej zainteresowanie, ale nie było niezbędne do życia jak tlen, więc gdy po szkole ich drogi się rozeszły, po prostu zapomniał o Lynn Reynolds.

Teraz zaś była dokładnie tym, czego potrzebował, by uwierzyć, że może jeszcze na powrót stać się Kyle'em, którego kochał.

Widząc ją w salonie domu Kingsworthów, nie wiedział jeszcze, że wszystko się zmieniło i teraz to jemu przyjdzie się postarać, by ją zdobyć. Nie miał pojęcia, że Lynn dorosła, w przeciwieństwie do niego, i że niewiele zostało z zahukanej dziewczynki zamiatającej podłogę przydługimi spódnicami. Styl, w latach szkolnych jej przekleństwo, dziś był zapowiedzią świadomej i niezależnej Lynn-fizjoterapeutki, Lynn-wolontariuszki, Lynn-organizatorki. Kyle tego nie zauważył i przepadł. W jej oczach, zaskakująco dużych bez okularów, we włosach o barwie dyskretnie poprawianej szamponetką, w migdałowym zapachu jej ciała.

Nie miał też pojęcia, że trzy dni po tym, jak w końcu Lynn mu ulegnie (a może zwyczajnie się nad nim zlituje?), w progu manchesterskiego domu pojawi się, postukując protezą, Karen trzymająca za rękę Andrew. Że powie „Kyle, wróć do domu. Oboje żyjemy – na początek niech to nam wystarczy”. A on będzie udawać, że tylko pije herbatę z dawną koleżanką.

Nie wiedział wreszcie, że gdy na moment zostaną sami, Lynn wreszcie podniesie na niego zakłopotany wzrok i cicho, jakby to ona miała o jedną strunę głosową za mało, powie:

– A ty wciąż masz piętnaście lat.

28. Na Wabia

Rawicz, styczeń 2024

A więc chcesz się dowiedzieć, skąd się wzięła ksywa Na Wabia? Długa historia, ale ci, co ją słyszeli, mówią, że było warto poświęcić czas. Niech stracę, spróbuję to jakoś streścić.

Wiesz na pewno, co o mnie mówią na mieście, znaczy się: w środowisku. Spytaj, kogo chcesz, każdy ci powie, że ten cały Teszler to wariat jest i choleryk. Z byle powodu chce iść na solo. Mówią też, że w żużlu słynne są trzy mordobicia: jak Soriuszkin obił ryło Williamsowi w dziewięćdziesiątym ósmym, czy coś koło tego, mniejsza o daty, ważne, że pod koniec dziewięćdziesiątych; jak Lindmann wywalił Bjaanda z balkonu na drużynówce w 2004; i jak Rafał Teszler dał po mordzie jednemu żurnaliście dekadę później. No, no, nie krzyw się, żurnalista to taki, co nie szuka newsów, tylko je wymyśla. Ty nie jesteś żurnalista, bo jakbyś był, to byś mnie o tego wabia nie pytał, tylko sam sobie dopisał historyjkę. Wszystkie materiały leżą, jak to się mówi, na wierzchu, żyjemy w dobie internetu, a internet nie zapomina.

No ale wróćmy do historii. Rozumiesz, wszyscy pamiętają, że dałem mu po mordzie, ale nikt nie pamięta, że miałem, kurczę, powody. To było wtedy, jak pracowałem u Pawełka Gręźlika. Pawełek jest dusza człowiek, nie pamiętam, żeby na nas się kiedykolwiek wydarł, nawet jak miał powody. Bić się toto nie umie, dobry chłopak z niego jest, a swój klub to kocha jak własną matkę. Pewnie nawet by się bić nauczył, jakby żużlowcem nie był, to by ultrasem został i ryczał z gniazda przez megafon. No i wyobraź sobie, po tym jak chłopak zgarnął pełną pulę, złoto w drużynie i złoto indywidualnie, jakiś idiota puścił do mediów plotę, że Pawełek z Leszna odchodzi. Że niby idzie szukać nowych wyzwań, do Wrocławia czy tam Torunia, trudno już stwierdzić, co ten osioł wymyślił. A teraz uważaj, najdziwniejsze: znaleźli się tacy, co w to uwierzyli. Pawełek z dnia na dzień stał się w pewnych rejonach persona, jak to się mówi, bez gratów. Chłopak załamany, mało po kątach nie płakał, bo on przecież nawet z nikim nie rozmawiał, puścił po ch... no, kazał spadać wszystkim prezesowym z tymi intrantnymi kontraktami. On się z unijki nie ruszy za próg, tak mamciu, tak skaż go Bóg, i te rzeczy. No, sam rozumiesz.

Żal mi się chłopaka zrobiło. Jacyś leszcze zaczęli go wyzywać od sprzedawczyków i judaszów. Mało, że w internecie, bo internet to jeszcze zawsze można wyłączyć, ale w realu mu w twarz spluwali. Przyszli nawet na trening, specjalnie po to, żeby go publicznie zwyzywać.

Był tam też ten żurnalista. Wymyślił sobie, czaisz, wywiady z niezadowolonymi kibicami. Wszystko tak zaranżował, jakby to już było pewne, że Pawełek odchodzi, tylko nie wiadomo, do Wrocławia czy Torunia. No to nie wytrzymałem, no bo co w końcu, kurczę blade. Podszedłem do gościa i powiedziałem, że jak chce o moim szefie opowiadać dyrdymały, to najpierw będzie musiał pogadać z moją pięścią. Wiesz, jak w filmie. A dalej samo poszło.

Paweł był mi wdzięczny, nie on jeden zresztą, ale miejsca już u niego nie zagrzałem, bo taki mechanik skory do bitki do imydżu mu nie pasował.

Potem prawie dwa lata się tułałem u takiego młodego z Bydgoszczy, znasz na pewno. Gromosław Burza, pseudonim Piorun. Ale nudno było, nic się nie działo, chłopak miał już szefa mechaników, a ja tak żeby pod kimś pracować to średnio. Nasze, za przeproszeniem, stosunki były, jak to się mówi, poprawne, ale nic poza tym. To poszedłem za porozumieniem stron i trafiłem z deszczu pod taką rynnę, że klękajcie narody.

Imaginuj sobie, mechanik, o którym poszła fama, że tydzień bez bójki to dla niego tydzień stracony, bo ludzie lubią gadać i wyolbrzymiać, trafia do nowego pracodawcy i na dzień dobry w sam środek mordobicia. Nie śmiej się, to wcale nie było zabawne. Zacząłem współpracę z Danielem Kostaczukiem, bo akurat zwolnił mechanika. Powiedział, że jak się sprawdzę na dwóch ostatnich meczach i Grand Prix, gdzie był dziką kartą, to mnie zrobi szefem, bo ten obecny to tak średnio mu leżał. Na meczach było spoko, chociaż toruńscy kibice to równie krewcy jak leszczyńscy, a Kostaczuk ponoć już był ugadany gdzie indziej... No ale się powstrzymywałem, nie znałem chłopaka tak dobrze, żeby się tłuc o jego cześć i honor. Za to po Grand Prix zaczęli się do niego sapać Brytole. Nie wiem, o co, przyszedłem, kiedy impreza była już, jak to się mówi, w pełni. Odciągnąłem jednego z drugim i powiedziałem, że jak będą mieć jeszcze jakiś problem do mojego szefa, to ja będę mieć problem do nich.

Ogólnie rozumiesz, nic nie zrobiłem, wręcz przeciwnie, rzekłbym, że mendiatorem zostałem. Ale jakiś fotograf zrobił zdjęcie akurat jak trzymam za fraki tego całego Kingswortha. I znowu poszła fama, że ten Teszler do mordobicia pierwszy.

Już myślałem, że po kontrakcie. Chciałem się nawet przekwalifikować na operatora wózka widłowego, bo tam nie ma kontaktu z klientem, to i nikomu nie przeszkadza, że siedzi taki skłonny do bitki, jak o mnie mówili. Ale się okazało, że Kostaczuk właśnie kogoś takiego jak ja potrzebuje. Jasne, też się zdziwiłem, ale potem zrozumiałem, że to ma sens. Chłopak miał nieprzeciętny talent do pakowania się w kłopoty, a jak miał mnie przy sobie, to mogłem albo zainterweniować, albo moim zakazanym, przepraszam, ryjem odstraszyć towarzystwo. I sprawdzało się przez ładnych parę lat, bo co ktoś chciał bić Kostaczuka, pojawiałem się ja, cały na biało, i jakoś mu się odechciewało. Raz czy dwa przy okazji sam oberwałem, jak taki chętny koniecznie chciał się wyżyć.

Stąd poszedł taki humor, że jestem wabikiem na problemy Kostaczuka i dostałem ksywę odpowiednią – Na Wabia. A potem rzuciłem to wszystko w cholerę i postanowiłem zostać menedżerem, no bo co w końcu, kurczę blade, inni umieją, to ja też. W sumie zanim postanowiłem, to spotkałem mojego nowego podopiecznego, Oldricha Bartonicka, kojarzysz go na pewno? Ale to, gościu, to już jest totalnie inna historia.

29. Hymn każdej matki

Bydgoszcz, maj 2025

Kiedy udzielam wywiadów, a zdarza mi się to coraz częściej, nieodmiennie pytają mnie, co jest dla mnie najgorsze podczas zawodów. Zawsze odpowiadam tak, jak tego oczekują: patrzenie, jak mój mąż szaleje pod bandą i świadomość, że jeden fałszywy ruch, a wyląduje na tej bandzie. I wypadki. Wszyscy spodziewają się, że najgorsze będą wypadki. Ale prawda jest taka, że odkąd jesteśmy razem, widziałam trzy wypadki z jego udziałem i żaden nie był straszny. Wyglądały raczej nierealnie, jakbym oglądała film. Poczucie rzeczywistości mi się wtedy wyłącza.

Wypadki są okropne, jasne. Ale są też rzadkie. A tak na co dzień to się po prostu boję, że ktoś usłyszy, co krzyczę, zwłaszcza jak idzie mu średnio. I że potem będę musiała obcym ludziom tłumaczyć, że to „krrrretynie” to tak z czułości było. Nie zrozumieją. Nawet ton głosu ich nie obchodzi. Pół biedy, kiedy rzecz się dzieje w Warszawie, na Narodowym akustyka jest taka, że nawet warkot motocykli brzmi jak sąsiad koszący trawę o świcie. Ale pisałam ci ostatnio, że Grand Prix po latach w stolicy wróciło do Bydgoszczy. Jak nie pamiętasz, to przypomnę, dlaczego. Warszawa się ludziom przejadła, bo tor do bani, akustyka do chrzanu, a liczba fakapów rosła z roku na rok. I tak z każdą kolejną edycją kibiców na Narodowym było coraz mniej, ceny biletów przestawały się zwracać... Więc co zrobili fenomenalni organizatorzy, żeby na powrót zachęcić tłumy? Trafiłaś. Podnieśli ceny biletów. A podobno to ja jestem bezmyślna... W każdym razie w taki sposób Grand Prix wróciło do Bydgoszczy i przynajmniej nie widać pustych trybun (na łukach nie widać też niczego poza kaskami, ale to się wytnie).

Wróćmy jednak do sedna, czyli do tych strachów. Otóż odkąd zaczęłam jeździć na zawody z Klamczątkiem, to boję się jeszcze jednego. Że palnę coś głupiego przy dziecku. Wiązankę jakąś czy coś. A on potem pójdzie do przedszkola i to powtórzy, i jeszcze powie, że mama tak mówi. Jakbym miała świadomość, co mi z ust leci, to bym mu na bieżąco tłumaczyła, że to jest złe słowo i poza stadionem nie wolno go używać, a przy pani Milenie to już w ogóle. Tylko że ja szybciej mówię niż myślę i połowy słów nie rejestruję. Na stadionie cała jestem w emocjach, cud, że w ogóle kontroluję, co robi moje dziecko i nawet je uspokajam, bo młody w przeciwieństwie do mnie stresuje się głównie tym, żeby tata dojechał w jednym kawałku.

Ale akurat dzisiaj to nie ja coś palnęłam, tylko Klamczątko. Cały dzień młody był jakiś zamyślony, ale uznałam, że dzieci tak czasem mają. Jak się będzie źle czuł, to mi powie, zawsze mówi. Jak się martwi o tatę, to też powie. Dałam mu spokój, bo widziałam, że coś go od rana frapuje. Kibicował normalnie, a jakby z nim było źle, to nie kibicowałby wcale. No i w przerwie po pierwszej serii spojrzał na mnie z niemym pytaniem w tych wielkich, niebieskich oczyskach, które zostały mu jeszcze z niemowlęctwa.

W pierwszej kolejności odtworzyłam w głowie występ mojego ślubnego i uznałam, że to na pewno o to chodzi.

– Nie martw się, kochanie. – Poczochrałam jasne kędziorki mojego Klamczątka. – Mama nadal kocha tatę. Ten „kretyn” to tak mi się z miłości wyrwał, słowo harcerki. – Klamczątko nie musiało wiedzieć, że jako żywo, nigdym w harcerstwie nie była, bo sypianie pod namiotami i brak bieżącej wody to totalnie nie moje klimaty. Podrośnie, sam się domyśli. – Wiesz przecież, kitku, że wypuszczanie się na zewnętrzną w pierwszym biegu to czyste samobójstwo, chyba że człowiek jest w Częstochowie albo w Hallstavik po deszczu... Och, czekaj, przecież w Hallstavik zawsze pada. – A ponieważ kitek nadal miał pytający wzrok, ciągnęłam tonem jeszcze bardziej uspokajającym: – Widzisz, kochanie, twój tata się uparł, żeby zaczynać z żółtego, bo potem będzie mieć lepsze pola, ja mu powiedziałam, żeby robił jak uważa, bo przecież to on w tym domu jest żużlowcem, nie ja. No i zrobił jak uważa. Zgodzisz się chyba, że zrobił kretyńsko?

Klamczątko w zadumie pokiwało głową, po czym wykrztusiło:

– To nie o to chodzi... – Wzięło oddech tak głęboki, że do płuc wciągnęło chyba całą Bydgoszcz wraz z przyległościami. – Mamocotojestkorekanalny?

Słowa niecenzuralne zamarły mi na ustach, zaledwie rozbiłam na wyrazy ten zestaw znaków bez spacji. O w mordę. O cholera. O szlag. Żebyśmy na drugim końcu świata byli, w Togliatti albo chociaż w Daugavpils, gdzie Polaków jest tyle, co kot napłakał. To nie, dziecko moje ukochane mnie o takie rzeczy pyta w samym sercu Bydgoszczy.

Dziecko ukochane zaś, uznawszy najwyraźniej, że nie usłyszałam byłam, powtórzyło pytanie. Głośno i wyraźnie.

Poczułam, jak siwieję w przyspieszonym tempie.

– Ciszej, Pawełku – poprosiłam, szukając słów mądrych a nadających się dla nieletniego. Pawełek w wieku lat sześciu wiedział, co to jest seks, i że rodzicom się wtedy nie przeszkadza, no ale bez przesady, żeby pytał o rzeczy, których myśmy w życiu nawet nie zamiarowali się używać. – To wiedza... tego no, tajemna. Gdzie o tym usłyszałeś?

„Wiedza tajemna” była dobrym wytrychem, żeby na razie zamknąć mu buzię. Musiałam tylko pamiętać, by należycie omówić z dzieckiem temat, zanim je do przedszkola puszczę. Jeszcze powierzy ten sekret najlepszemu koledze, a ja się potem będę musiała tłumaczyć albo i nawet nie dadzą mi nic powiedzieć, tylko od razu odbiorą prawa rodzicielskie.

– Wujek Paweł mówił...

– Który?

– Wujek, nie wujenek – uzupełniło Klamczątko, które wujków-imienników rozróżniało według stopnia pokrewieństwa. Odetchnęłam głęboko, wchodząc w tryb lotosu na tafli jeziora, i w duchu obiecałam sobie nie demolować parku maszyn przed końcem sezonu.

– Dobrze, kochanie. Po zawodach pójdziemy do parkingu i wujek Paweł ci wytłumaczy, co to jest – postanowiłam, kątem oka łowiąc sylwetkę Jodłowej, jak zwykle wiotkiej i trochę nie na miejscu pośród intensywnej woni piwa, papierosów i spalonego oleju. Dobrze, że przyszła dopiero teraz i nie słyszała, o co pyta dziecko tej bezmyślnej Klamkowskiej. Całe towarzystwo wzajemnej adoracji pod patronatem Jodłowej i Nigmatullinej miałoby na mnie używanie. – A do tego czasu zajmijmy się żużlem, zgoda? Patrz, kto wyjeżdża. Czy to nie wujenek Paweł?

*

Do parku maszyn weszłam jak do siebie, bo też w gruncie rzeczy byłam u siebie. Tyle czasu przesiedziałam w tych bydgoskich kątach, że zdążyłam je uznać za moje własne rewiry. Małżonka cmoknęłam przelotnie w policzek, samym spojrzeniem pokazując mu, że więcej gratulacji z okazji miejsca w finale będzie, jak załatwię sprawy bieżące. Potem zaś polazłam do boksu Gręźlika, wyhaczyłam tam mojego bezmyślnego brata i na dzień dobry poinformowałam:

– Dziecko mi demoralizujesz, zboczeńcze.

Paweł spojrzał na mnie wzrokiem nierozumiejącym. Za moimi plecami małżonek w towarzystwie Czepałowa zgodnie zakrztusili się śliną. Nawet ekipa Gręźlika oderwała się od pakowania sprzętu i wykazała niepokojące zainteresowanie tematem. Klamczątko mocniej ścisnęło łapką moją dłoń. Wzięłam je ze sobą w myśl zasady, by przed dzieckiem nie ukrywać trudnych rozmów.

– Mamo, co to jest zboczeńcz? – zainteresowało się dziecko, więc ucałowałam je w łebek i obiecałam, że wyjaśnię mu później.

– Siostra, o co ci chodzi? – odblokował się w końcu Paweł.

– Pożyczyć ci mojego mechanika w ustronne miejsce? – zaofiarował się zaraz Gręźlik, zapewne obawiając się, że jeszcze zalejemy mu posoką nowiutki, nieużywany dziś motocykl.

– Nie trzeba – zapewniłam mściwie. On mnie zakłopotał publicznie, to niech teraz cierpi to samo. Oko za oko, niezręczna sytuacja za niezręczną sytuację. – Chodzi o to, że twój mechanik przy moim dziecku używa słów niemoralnych. O KORKACH ANALNYCH ROZPRAWIA!

Zapadła cisza. Taka typowa cisza przed burzą, nie mylić z Burzą Gromosławem. I trwałaby pewnie do końca sezonu najmarniej, gdyby za moimi plecami nie huknął rechot Czepałowa.

– Strasznie zabawne, doprawdy – sarknęłam. – Moje Klamczątko nie jest jeszcze gotowe na taką wiedzę.

– Ale chyba będzie musiało ją poznać – mruknął Czepałow. – Ale brata nie morduj, to nie jego wina, Klamkowska. Albo raczej... nie do końca jego...

– Maczałeś palce w tym... ekhm... korku? – Odwróciłam się i zmiażdżyłam go wzrokiem. Wytrzymał grzecznie to spojrzenie, po czym wyjaśnił:

– To wina mojego telefonu. Opowiadałem Pawłowi dzisiaj rano, że funkcja autouzupełniania po polsku w moim telefonie jest albo upośledzona, albo zboczona, bo ciągle podrzuca słowa w rodzaju... – Spojrzał na Klamczątko i urwał. – No, w rodzaju. I podałem przykład, że jak jechałem wczoraj na trening i chciałem napisać do was, że stoję w korku, to tego no... telefon mi podpowiedział, w jakim korku miałbym stać.

Ze wszystkich sił starałam się nie śmiać. Śmiech byłby wysoce niewychowawczy. Ale co ja mogłam poradzić, skoro za dobrze znałam telefon Czepałowa i wiedziałam, co mu podpowiada, że nawet jak ten nieszczęśnik chce komuś z Polaków życzyć szczęśliwego nowego roku, to po „szczęśliwego” dostaje propozycję „seksu” (chociaż zarzeka się, że tego nigdy nikomu nie życzył), a po „szczęśliwego nowego” – „ustroju” (w to akurat byłam skłonna uwierzyć).

A kiedy ja już ryknęłam śmiechem, to wszystkim puściły hamulce i nawet słuchający nas z bezpiecznej odległości Kamil Kruk utopił w radosnym rechocie smutek po zajęciu przedostatniego miejsca.

I nagle, pośród tej ogólnej wesołości, rozległ się głos Klamczątka:

– To ktoś mi wytłumaczy, co to w końcu jest?

30. Wracając do domu II

Leszno – Osieczna, wrzesień 2026

Stojąc przed domem w Osiecznej, Ula, zgodnie z przewidywaniami Jagody, przyznała matce rację. Jednak wbrew temu, co Jagoda uparcie twierdziła, pomagając córce wrzucić walizkę na taśmę przy odprawie, nie była to pierwsza myśl dziewczyny. Kiedy bowiem Ula patrzyła na zarośnięty ogród z artretycznym drzewem czereśniowym pośrodku, na żwirowy podjazd bez śladu opon i na łyse okna pozbawione rzęs-firanek, do głowy przyszło jej skojarzenie z pogrążoną w jesiennym uśpieniu Doliną Muminków. Znikąd rozbrzmiał głos babci czytający pierwsze wersy, uspokajający i ciepły w zupełnym kontraście wobec smutku opowieści.

Ula nie była pewna, czy babcia faktycznie czytała jej w dzieciństwie książki o Muminkach, czy tylko to sobie wymyśliła. To jednak nie miało żadnego znaczenia, tak jak nie miała go irracjonalna nadzieja, że ta czereśnia to ta sama, na którą wsadził ją pewnego dnia wujek Paweł. Tamto wspomnienie pozostawało w jej głowie żywe mimo upływu lat. Korzystając z okazji, pełnymi garściami jadła czereśnie prosto z drzewa, a potem cierpiała z powodu bólu brzucha. Mama nawet nie była zła. Ulę tuliła i pocieszała, a zachowanie wujka Pawła skwitowała ciężkim westchnieniem.

– Szukasz kogoś, moje dziecko?

Nieznajomy głos przywrócił Ulę do rzeczywistości. Oderwawszy się od wspomnień, poczuła na czubku głowy zimny, jesienny deszcz, a na ramionach chłód, którego nie spodziewała się po Polsce. W Richmond było jej zimno od sierpnia do kwietnia, ale to było tam daleko, w trochę innej rzeczywistości.

Przy zarośniętym żywopłocie, tuż obok niej, wyrosła staruszka przypominająca czarownicę z bajki. Długi nos, kurzajki, chusta na głowie i twarz pocięta labiryntami zmarszczek. Tylko głos miała zupełnie nie taki, jak powinna mieć czarownica, zaskakująco gładki i ciepły, jakby babciny.

Ula nie odpowiedziała. Znała słowa, umiała je sklecić w zdanie, ale przed odezwaniem się powstrzymał ją głupi szczegół.

– Gręźlików szukasz, prawda?

– Tak – przyznała Ula z ulgą, że nie musi już się męczyć z panieńskim nazwiskiem mamy. Nigdy nie przestały rozmawiać w domu po polsku, nauczyły polskiego Zuzę i Jacoba, i nawet ciotkę Veronikę, ale niektóre słowa sprawiały jej nielichy problem.

– Nie mieszkają już tutaj – skwitowała nie-czarownica i familiarnie położyła na ramieniu Uli dłoń, powykręcaną starością niczym gałąź drzewa czereśniowego. „Wiem”, chciała odpowiedzieć dziewczyna, lecz nieznajoma nie dała jej dojść do słowa. – Jak tylko Helence się zmarło... to już ze trzy lata będą... przyjechał Pietrek i wziął Zbyszka do siebie. On we Warszawie, dziecko, mieszka, w stolicy. Karierę tam robi. Zbyszek nie chciał wyjeżdżać, ale Pietrek się uparł, „ojcu”, mówi, „lepiej będzie w towarzystwie, z młodymi. Ojciec całe życie z matką przegadał, a tutaj gęby nie ma do kogo otworzyć”. I Pawełek też mówił, że ojcu lepiej będzie z rodziną, a nie samemu z drzewem, bez psa nawet, bo wiesz dziecko, ta ich mopa, ta taka czarna kudłata, pół dekady będzie, jak zdechła, a nowego nie wzięli, bo Helenka zachorowała i nikt głowy by do psa nie miał. Ja ci w sekrecie, dziecko, powiem – nachyliła się konfidencjonalnie do Uli i dziewczynę owionął zapach starości, jabłek i czegoś jeszcze, zapach, mocno kojarzący się z dzieciństwem – że Pawełek to ojca chciał do siebie wziąć, ale Zbyszek okoniem stanął, powiedział, że on z TAKIMI to mieszkać nie zamierza, żeby jeszcze ludzie gadali... Dziwię mu się, tak po prawdzie, bo było nie było, to jego syn i jego duma. Ja pamiętam, jaki napuszony chodził, jak Pawełek mistrzem został, bez kolejki do sklepu właził... Ale rozgadałam się, dziecko, a ty tu marzniesz przecież – zmitygowała się nagle. Uli drgnął kącik ust. Ona przynajmniej miała na sobie pikowany płaszcz, a nie tylko warstwy chust i swetrów, jak staruszka. – Możemy pójść do mnie, dostaniesz herbatki na rozgrzanie – mrugnęła porozumiewawczo i Ula w lot pojęła, że nie w „herbatce” rzecz – a jak wróci z miasta mój Staszek, to ci da adres, gdzie teraz Gręźliki mieszkają. To znaczy Paweł z tym... z tym swoim.

Mięśnie Uli napięły się, gdy staruszka urwała... i zaraz rozluźniły. Nie-czarownica powiedziała to ciepło, z czymś na kształt dobrej, domowej drwiny.

– Dziękuję – odparła ostrożnie, starając się nie potknąć na żadnej z głosek. – Znam adres. Pojadę tam. I... przepraszam – dodała, niepewna, za co właściwie przeprasza tę miłą kobietę z innej rzeczywistości.

*

Dopóki plan wyprawy do wujka Pawła pozostawał na etapie marzeń zbuntowanej nastolatki, Ula wyobrażała sobie, że ukochany krewny musi mieszkać w wielkiej willi w luksusowej dzielnicy albo co najmniej na strzeżonym osiedlu, jak przystało na mistrza. Wciąż miała w głowie obraz oszalałego z radości tłumu wiwatującego na cześć nowego-starego mistrza świata i nie mogła się oprzeć wyobrażeniu, że w kraju o takiej emocjonalności wujek na pewno jest bezustannie atakowany prośbami o autograf, wspólne zdjęcie albo wspólną noc. Odkąd jednak przyleciały do ojczyzny, którą Ula ledwie pamiętała, a Jagoda kwitowała bolesnymi westchnieniami, ta wizja stopniowo stawała się coraz bardziej nonsensowna. I kiedy taksówkarz, którego poprosiła o podwózkę na ulicę Kmicica, zaczął jej opowiadać, kto tam mieszka, dziewczyna nie zdziwiła się ani trochę. Owszem, najzwyklejszy w świecie dom szeregowy z widoczną spomiędzy zasłon obklejoną magnesami lodówką w pierwszej chwili wzbudził obawę, że nie dość wyraźnie wymówiła nazwę ulicy, ale kiedy przypomniała sobie opowieść taksówkarza (z której zrozumiała co drugie zdanie, ale to nadal było AŻ co drugie zdanie po tylu latach poza Polską), Ula uznała, że czas skończyć z paniką...

A potem taksówka odjechała, a ona została sama pod drzwiami obcego domu, za którymi niemal obcy dla niej człowiek wiódł jakieś, zapewne normalne i poukładane, życie. I nagle zrobiło jej się głupio, a potem wręcz strasznie, że ona chce to życie zakłócić i przypomnieć mu o rodzinie. Rodzinie, która go nie chciała. Rodzinie, która krok po kroku izolowała go od siebie, żeby czasem nie zaraził ich swoją orientacją. Rodzinie, która przypominała sobie o nim przy okazji sukcesów i śledziła jego zwycięstwa, a potem ograniczała się do skąpych telefonicznych gratulacji.

Ula od dawna wiedziała, że nigdy nie zrozumie tego podejścia, ale teraz przyszło jej do głowy, że być może wujek Paweł nie zrozumie jej decyzji, żeby tu przyjechać. Potraktuje ją jak obcą kibickę albo nachalną dziennikarkę, zatrzaśnie drzwi przed nosem i wróci do życia mistrza świata.

Dopóki droga była ważniejsza od celu, wcale o tym nie myślała. Teraz się tego przestraszyła. Próbowała się uspokoić, przypominając sobie co cieplejsze zdania z książek Tove Jansson, dokładnie tak jak robiła przed trudnymi sprawdzianami z algebry albo kiedy w końcu odważyła się zaprosić Alexa na randkę i panikowała, że na pewno obrzydzi go sposób, w jaki ona je spaghetti.

Zatrzymała się na myśli o tym, że prawdę należy mówić zawsze, no chyba że jest ona zbyt nudna. Zatrzymała się i zadzwoniła do drzwi, bo w końcu droga z Richmond do Warszawy i z Warszawy do Leszna przez Osieczną zasługiwała choć na tyle odwagi.

Nie otwarto jej od razu. Za drzwiami coś zaszeleściło, zgasło światło w kuchni, zapaliło się w sąsiednim oknie, tym ze starannie zaciągniętymi zasłonami, i jakiś dziecięcy głosik dobiegł z wnętrza:

– To mama?

Po chwili ciszy ktoś, tym razem chyba dorosły, odpowiedział:

– Pewnie kogoś zamordowała i potrzebują pomocy w ukryciu...

Głos urwał, z bezcielesnego stał się stuprocentowo cielesnym. Drzwi się otworzyły i przed Ulą stanął uśmiechnięty mężczyzna z łysiną błyszczącą w świetle padającym z korytarza. Miał dobre, pogodne oczy, nos Jagody i usta Jagody, i plamkę pieprzyka za uchem. Na dłoni trzymającej drzwi widać było skrawek pełznącego w górę, pod rękaw bluzy tatuaża.

– Dobry wieczór – powiedziała Ula.

Ich spojrzenia się spotkały i jego uśmiech zgasł.

– Dobry wieczór. Mam prawo przypuszczać, że się znamy?

Ula wzięła głęboki oddech.

– Tak... wujku. Jestem Ula. Córka Jagody. Twoja...

Słowo zgubiło się w szeleście polskich spółgłosek, tak trudnych do wymówienia przez ściśnięte gardło, gdy poznała jego oczy i ten wyraz twarzy, i tatuaż, który musiał mieć już wtedy, dawno temu, zanim wyleciały do Richmond, zanim mama się z nim pokłóciła i zanim świat zmienił bieg.

Kolejne słowa, które Ula próbowała wypowiedzieć, co i rusz przechodząc na angielski, też się zgubiły. W uścisku.

– Nie poznałem cię, przysięgam. Jak ty wyrosłaś! Jaka duża dziewczyna z ciebie! Rany, Ulka, ile ty masz teraz lat?

– Siedemnaście – wyszeptała, z trudem powstrzymując łzy.

– I sama przyleciałaś z Kanady?... Albo nie, nie będę cię trzymać w progu, pewnie zmarzłaś na kość. Chodź, akurat robimy kolację, zjemy, a potem pogadamy na spokojnie... Paweł! – krzyknął w głąb mieszkania. – Daj no na stół dodatkowe nakrycie. Mamy gościa!

– Gościa? – odezwało się znów dziecko. Ściśnięta dotąd zewnętrznie i wewnętrznie Ula została puszczona, teraz ściśnięta już tylko wewnętrznie, i zobaczyła kilkuletniego chłopca z anielskimi blond loczkami i kontrastującymi z nimi diabelskimi iskierkami w oczach. Chłopiec stał za plecami wujka Pawła i przyglądał jej się wzrokiem tak ciekawskim, jaki mógł mieć tylko zafascynowany światem dzieciak. I, co Ula przyznała z nutą rozbawienia, te żywe, rozbiegane oczka zafascynowanego stworzonka uderzająco przypominały kreskówkowego Ryjka.

– Pawełku, poznaj Ulę, moją siostrzenicę. Ulo, to Pawełek, siostrzeniec mojego Pawła... Za szybko mówię?

Zobaczył najwyraźniej, że Uli trochę zakręciło się w głowie od nadmiaru wrażeń. Potrząsnęła głową, zbierając siły i słowa, a on poprowadził ją najzwyklejszym przedpokojem, dokładnie takim jak u wujka Piotra, do najzwyklejszej kuchni, dokładnie takiej jak u wujka Piotra, tylko z innymi magnesami na lodówce. Przy kuchence stał niski blondyn w t-shircie z zadziornym napisem „Vodka – connecting people” i powycieranych dżinsach, i smażył na patelni bukiet warzyw. Cierpko-słodki aromat szczelnie wypełniał kuchnię i przypominał Uli, że od śniadania nie jadła nic bardziej pożywnego niż batonik na dworcu.

– Warzywa ci się przypalą, stary... – rzucił blondyn, po czym odwrócił się do Uli, podał jej rękę i takim tonem, jakby codziennie poznawał czyjeś siostrzenice, przedstawił się: – Cześć, jestem Paweł. Miło cię poznać. Mam nadzieję, że lubisz przypalone grillowane warzywa.

– Idź stąd – burknął wujek Paweł, po czym cmoknął tego drugiego Pawła w policzek. Dzieciak, który zdążył usadowić się przy suto zastawionym stole pośrodku kuchni, wydał okrzyk, który równie dobrze mógł oznaczać obrzydzenie, co zachwyt.

Wujek Paweł uśmiechnął się szeroko, przejmując od tego drugiego Pawła pieczę nad patelnią.

– Siądź, Ulo. Nie stój tak, na pewno jesteś zmęczona. Zmęczyć się jeszcze zdążysz, bo mam do ciebie milion pytań... i ty pewnie też.

Ula odetchnęła, a potem, zebrawszy się na odwagę, szybko zapytała:

– Czy jest w tym domu ktoś, kto nie ma na imię Paweł?

Odpowiedział jej zbiorowy chichot.

– Tak, kochanie. – Wujek Paweł nie przestawał zeskrobywać z patelni przypalonych kawałków bakłażana i papryki. – Ty. Bo mam nadzieję, że skoro przyjechałaś tak późno, to zostaniesz chociaż na noc?

31. Z życia figur (nie)dorosłych

Wrocław, lipiec 2034

Z salonu dobiegały dźwięki włączonego telewizora, ale Paweł nie umiał ustalić, co oglądają rodzice.

Bolało tak bardzo, że łzy ciekły same, choć robił, co mógł, by je powstrzymać. Leżał na wznak, tak jak poradził tata, ale to nic a nic nie pomagało. Miał wrażenie, że dokładnie czuje śrubę w obojczyku i ta śruba płonie żywym ogniem, nie wsparcie kości, tylko rozżarzone żelazo trawiące jego ciało. Temblak, który miał unieruchomić rękę i sprzyjać prawidłowemu zrastaniu się obojczyka, najwyraźniej postanowił tylko utrudniać życie. Paweł czuł się nie dość, że potwornie obolały, to jeszcze niekompletny.

Spróbował się poprawić, korzystając ze sterty przyniesionych przez mamę poduszek. Po raz kolejny, chyba setny, odkąd przed trzema dniami wypisano go ze szpitala, odkrył, jak bardzo potrzebował lewej ręki w codziennej egzystencji. Zachwiany środek ciężkości utrudniał złapanie równowagi i chłopak po raz kolejny z jękiem opadł na łóżko. Dobrze, że chociaż wzrok działał jak należy. Niebieskie ściany, o których mama miała jakiś żart, ale Paweł nie umiał go sobie przypomnieć. Sufit z rysą pośrodku i poprzyklejanymi fosforyzującymi naklejkami przedstawiającymi planety i gwiazdy – pamiątka fazy kosmicznej (u niego w wieku siedmiu lat; Dimkę dopadła wcześniej, jako pięciolatka, i przez pół roku brat uparcie sypiał u Pawła w pokoju, żeby gapić się na sztuczne, powycierane namiastki Wszechświata). Regały, kiedyś wielkie, dzisiaj wydawały się śmiesznie małe i odległe. Pierwszego dnia w ogóle były zniekształcone przez otępiony lekami przeciwbólowymi umysł. Teraz okazały się aż nazbyt wyraźnie, o jaskrawych, mocno zarysowanych konturach.

Ból też był zbyt wyraźny i jaskrawy.

Paweł zamknął oczy. Liczył, że po powrocie do domu przestanie mu się dłużyć każda godzina kontuzji, ale się przeliczył.

Próbował uspokoić oddech. Mama powtarzała, że w jej przypadku to działało na większość dolegliwości bólowych. Tylko jak tu uspokoić oddech, kiedy łapczywie chwytał powietrze do płuc, co i rusz czując przeszywające całe ciało igiełki, biorące swój początek w śrubie, której nigdy nie zobaczył, lecz którą odczuwał aż nadto intensywnie?

Korciło, żeby otworzyć oczy, spojrzeć na stolik, uśmiechnąć się do blistra z tabletkami. Obiecywały może nie spokój, ale mniej cierpienia, jak w szpitalu, kiedy bolało tylko trochę, a mgła w głowie tłumiła nieprzyjemne odczucia.

Nie. Nie wolno. Był już prawie dorosły. Dość duży, żeby radzić sobie bez tabletek. Napatrzył się już w życiu na połamane obojczyki prawdziwych żużlowców. Każdy z nich znosił ból bez piśnięcia, ba, Pawłowi całe życie wydawało się, że złamany obojczyk musi boleć nie bardziej niż bąbel po szczepionce albo odcisk od zbyt długich wędrówek. A on chciał być taki jak oni, chciał być prawdziwym sportowcem, wojownikiem, dumą klubu, miasta, obu ojczyzn...

...dumą rodziców.

Ból zmieszał się ze strachem i wycisnął z oczu jeszcze więcej łez, z ust zaś – stłumiony w ostatniej chwili jęk.

Zaraz potem usłyszał skrzypnięcie kanapy na dole. Minęła kolejna chwila i umilkł telewizor.

W ciszy rozbrzmiały głosy rodziców, jak zwykle zaskakująco wyraźne z poziomu pierwszego piętra.

– ...słyszałam wyraźnie! – To mama. Zazwyczaj brzmiała zupełnie inaczej, nisko, mrucząco, kocio, i jej głos nieodmiennie uspokajał Pawła. Odkąd jednak wrócił do domu z ręką na temblaku i skomplikowanym złamaniem miłości własnej, w przyjemnym alcie mamy pojawiły się histeryczne nutki i nie opuszczały go ani na chwilę. – Pójdę do niego.

– Kitka, przestań, proszę. Paweł jest duży. Jeżeli będzie potrzebował pomocy, to o nią poprosi.

W obliczu rozedrgania mamy jej rolę przejął tata. Paweł usłyszał w jego głosie spokój i pewność, i nawet na moment poczuł ulgę, że tata ma go za dorosłego i samodzielnego. A potem, gdy ból znów stał się zbyt silny, zadrżał na myśl o tym, że rodzice mogliby zobaczyć jego łzy. Chciał być takim, jakim widział go tata. Tylko o pomoc nie prosić, zawsze radzić sobie samemu.

– To nadal dziecko. Połamane dziecko. – Ponownie skrzypnęły sprężyny kanapy. – Przecież wiesz...

Urwała. Paweł bardzo chciał się dowiedzieć, o czym niby tata wiedział, choćby dlatego, że próby skupienia się na rozmowie rodziców nieco uśmierzały ból.

– Wiem – zawiódł jego nadzieje tata. – A ty wiesz, co ja sądzę. Nie masz racji, kochanie. To nie twoja wina.

– Jasne. – Mama zaśmiała się jakoś nieszczęśliwie. – W końcu nie ja układałam ten tor i nie ja wykopałam koleinę na pierwszym łuku. I nawet mnie na niego ze śrubokrętem nie wpuściliście... Tylko wiesz co? Gdyby nie ja, to Paweł w ogóle by nie jeździł. Nie naraziłby się. Nie cierpiałby teraz.

Paweł nabrał gwałtownie powietrza, a wprawiony w ruch obojczyk odpowiedział bólem, który na moment oślepił i ogłuszył chłopaka. Umknął mu fragment konwersacji, ale co z tego, skoro usłyszał najważniejsze. To, czego obawiał się właściwie od chwili, gdy ból podpowiedział mu, że z ręką jest naprawdę źle.

Mama obwinia się o jego wypadek. Mama uważa, że nie powinien jeździć. Nie zabroniłaby mu tego, ma się rozumieć, ponieważ nigdy nie była tym typem matki, ale ilekroć on wyjedzie na tor, będzie miał przed oczami jej zmartwioną twarz. Mama przestanie jeździć z nim na zawody, żeby nie przeżywać za każdym razem na nowo tego strachu.

A bez mamy to nie miało sensu... Mógł sobie być synem mistrza świata na żużlu, ale to mama pokazała mu po raz pierwszy motocykle, to ona pierwszy raz opowiedziała mu o czarnym sporcie, to ona, w tajemnicy przed tatą, przyprowadziła go na pierwszy trening. Żużel bez mamy nie byłby tym żużlem, który Paweł chciał uprawiać.

Kolejny jęk bólu miał ochotę wsadzić sobie głęboko do gardła i wyjąć per rectum, żeby nikt, absolutnie nikt go nie usłyszał. Ani mama, ani tata, ani siedzący w swoim pokoju (jak zwykle) Dimka, ani nawet wtulona w poszkodowanego Noja, której ciche mruczenie jednak nie pomagało. Po raz kolejny obiecał sobie, że będzie dorosły, jak tata, jak wujek Emil, jak Pawły, jak Petter. Żaden ból nie stanie mu na drodze. Rodzice któregoś dnia na pewno będą z niego dumni...

– Idź do tej pracy, kochanie – odezwał się na dole tata. – Idź i przestań się martwić, proszę. Na połamany obojczyk jeszcze żaden żużlowiec nie umarł. Znasz dowody.

– Znam – zgodziła się z westchnieniem mama. – Idę. Módl się, żeby mi nic w twarz nie wybuchło.

– Klameczko, nie zachowuj się jak ja. Idź do pracy, dbaj o siebie i nie myśl o tym. Pawełek jest w dobrych rękach, jasne?

Mama nie odpowiedziała, ale szelesty i stukot jej roboczych butów wskazywały na to, że posłuchała taty. Paweł zamarł, gdy jej kroki rozległy się najpierw na schodach, a potem na skrzypiącej podłodze na piętrze. Najpierw poszła do Dimki. Usłyszał wyraźnie: „pa, pamiętaj o jedzeniu” i nawet udało mu się zmienić grymas bólu w uśmiech. Brat zapewne zatonął w powieściowym świecie i spędzał kolejny dzień wakacji na przeżywaniu przygód z nowymi fikcyjnymi znajomymi. Przez wypadek Paweł nie wiedział, co Dimka teraz czyta, a z tego dzieciaka wyciąganie jakiejkolwiek informacji wymagałoby użycia co najmniej obcęg. Małomówny sześciolatek był absolutnym przeciwieństwem starszego brata, no i dzięki temu nie przysparzał rodzicom tylu trosk. Nałogowe czytanie może skończyć się co najwyżej przymusową wizytą u okulisty, a nie żadnymi połamanymi obojczykami.

Gdy kroki mamy zbliżyły się niebezpiecznie do jego pokoju, Paweł w okamgnieniu podjął decyzję. Zaciskając zęby, obrócił się na bok, tyłem do drzwi, i zamknął oczy, udając pogrążonego we śnie. Liczył, że mama spieszy się do warsztatu i nie wyczuje podstępu.

– Jak się czuje moje ulubione dziecko numer jeden? – usłyszał jej głos zbiegający się z cichym skrzypnięciem drzwi. Mówiła ciepło, miękko, tylko gdzieś między dźwiękami czaił się półton niepokoju, bardziej wyczuwalny niż faktycznie słyszalny.

Paweł nie zareagował. Nie miałby czasu wytrzeć łez.

Zbliżyła się, otaczając go chmurą różanej woni. Perfumy, których używała od lat, tak silnie wryły się w pamięć Pawła, że wiedział: zapach róż już zawsze będzie mu się kojarzyć z żużlem, z mamą, z domem.

– Dziecko śpi – skonstatowała mama, a on z najwyższym trudem powstrzymał westchnienie ulgi. Obojczyk bolał w tej pozycji, ale na szczęście nie na tyle, by nie dało się wytrzymać bez jęków.

Nachyliła się nad nim, pocałowała w czubek głowy. Rozległ się szelest i Paweł poczuł ocierającą się o łydkę miękką, gęstą sierść.

– Nojeczka, pilnujesz Pawełka? Dobry kotek, dobry.

Noja miauknęła cicho acz stanowczo, jakby deklarowała nieustanną gotowość do strzeżenia dowolnego domownika wymagającego opieki.

Mama wyszła bez słowa, zamykając za sobą drzwi z ledwie słyszalnym skrzypnięciem. Paweł jednak, obawiając się, że z opóźnieniem wyczuje kłamstwo i wróci, leżał w jednej pozycji tak długo, aż obojczyk dał o sobie znać ostrym, przeszywającym bólem.

Tym razem nie pomogło obrócenie się na plecy. Zrobiło się tylko jeszcze gorzej, jakby śruba się poruszyła albo pękła na pół. Już nie jęk, a krzyk, wyrwał się Pawłowi z gardła, niepowstrzymany i pełen przerażenia, wcale nie krzyk dorosłego. Ból, od którego drętwiało całe ciało, ustępował powoli, ale strach ustąpić nie mógł. Może zbyt gwałtownie zmienił pozycję? Może faktycznie uszkodził misterną konstrukcję mającą na celu utrzymanie w jednym kawałku połamanego obojczyka? Może na nic wysiłki chirurga i czas pożegnać się z ręką, ze zdrowiem, z dopiero rozpoczętą karierą?

Nie obchodziły go obficie płynące po policzkach łzy ani Noja, która poruszyła się gwałtownie, skoczyła na równe nogi, wreszcie – podeszła do jego twarzy i zajrzała mu w zaszklone oczy. Paweł leżał nieruchomo, bojąc się choćby drgnąć, bojąc się, że ból przestanie ustępować albo powróci z całą mocą przy jednym głębszym oddechu.

Gdy zamknął oczy, żeby nie patrzyć w pełne przejęcia kocie ślepia, od strony korytarza dobiegł go drżący głos Dimki:

– Pa, wszystko w porząsiu? Krzyczałeś. Potrzebujesz taty?

Ach, jak bardzo pragnął mieć dość sił, by zbyć brata sarkazmem. Możliwość rzucenia nonszalancko: „To ty umiesz mówić pełnymi zdaniami?” w zupełności by wystarczyła...

– Tata już jest – rozbrzmiał głos numer dwa i Paweł zrozumiał, że wszelkie próby udawania śpiącego na nic. – Co się dzieje? Pawełku, tak bardzo boli?... Dimka, nie bój się, zaraz opanujemy sytuację... Potrzebujesz zastrzyku?

Paweł otworzył oczy i rozpaczliwie pokręcił głową.

– Nie – wyszeptał, nie chcąc głośniejszym słowem przywołać na nowo bólu. Zbyt dobrze go pamiętał, by ponownie ryzykować. – Nie boli... wcale.

– Aha, wcale. – Tata pokręcił głową, wzdychając cierpiętniczo. – Dimka, skoczysz do kuchni po tę niebieską strzykawkę? Pokazywałem ci ją wczoraj... No, nie płacz, młody, jak przyniesiesz, to poskładamy Pawełka do kupy. Obiecuję.

Paweł wymusił słaby uśmiech.

– Tato, nie trzeba. Ja... dobrze się czuję.

Dimce jednak nie trzeba było dwa razy powtarzać. Paweł usłyszał tylko tupot nóg brata i jakiś trzask po drodze, jakby młody rzucił czytaną książkę dokładnie tam, gdzie stał.

– Nie musiałeś – spróbował po raz ostatni, starannie unikając spojrzenia taty. – Dimka nie powinien... nosić strzykawek. To niebezpieczne. On ma... sześć lat.

– I dwa lata temu przeczytał całą encyklopedię medyczną – przypomniał tata, przysiadając na łóżku. Noja, uspokojona obecnością ulubionego pana, na powrót zwinęła się w kłębek, tym razem między Pawłem i tatą. – O Dimkę się w tym momencie nie martwię. O ciebie tak. Bolało cię wcześniej?... Tylko mów prawdę, dobrze?

Paweł poczuł, że sytuacja jest poważna. Ból jednak ustąpił już na tyle, by lęk, że umrze na połamany obojczyk, stał się niewyraźnym i irracjonalnym wspomnieniem.

Chłopak milczał.

– Pawełku...?

– Bolało – przyznał niechętnie. – Ale nie tak mocno. – Starając się brzmieć lekko, wskazał zdrową ręką pełen blister spoczywający na stoliku. – Widzisz, nawet leków nie...

– Dlaczego ich nie wziąłeś? – przerwał tata i znaczącym gestem otarł mu łzy, najpierw z jednego, potem z drugiego policzka. – Pawełku, leki po to są, żeby bolało mniej. Nie trzeba zgrywać gieroja. Ja wiem, jak boli, gdy masz śruby w ręce. Miałem ich trochę w życiu, wiesz?

– Ale ty zawsze byłeś dzielny. Nigdy nie słyszałem, żebyś jęknął z bólu czy coś... Chciałem być taki jak ty.

Tata zaśmiał się łagodnie.

– A może po prostu nie chcieliśmy z mamą, żebyś widział, że nie zawsze jestem silny?

Prostota tego wyznania uderzyła Pawła tak mocno, że nawet obecność Dimki zauważył dopiero po chwili. Gdy już dostrzegł brata, odruchowo podniósł się na poduszkach, najzupełniej machinalnie korzystając z pomocnego ramienia taty. Po chwili wahania zdrową dłonią pokazał uniesiony kciuk. Tylko oczy jeszcze nie do końca chciały słuchać.

– Pa, nic ci nie będzie? – przejął się Dimka, a kiedy zobaczył łzy w oczach brata, i jemu zadrżał podbródek.

– Złego licho nie bierze – uspokoił go tata, ale patrzył przy tym, z przyjacielską kpiną, na Pawła. – Wracaj do czytania, młody. Podobno chciałeś skończyć tom przed obiadem? Ja czuwam.

Dimka musiał uwierzyć bez zastrzeżeń, ponieważ rękawem wytarł zapuchnięte oczy, a razem z nimi zasmarkany nos, wykonał w tył zwrot i pomaszerował do swojego pokoju.

Kiedy zostali sami, nie licząc czujnej jak zwykle Noi, tata wziął strzykawkę i przez chwilę ważył ją w dłoni, nie spuszczając przy tym z Pawła badawczego wzroku.

– No to jak? – zapytał w końcu. – Chcesz, żeby było lepiej?

– A ty musiałeś brać przeciwbóle?

Tata pokręcił głową i głośno wypuścił powietrze. Przez chwilę wyglądał, jakby chciał o coś zapytać, ale ostatecznie powiedział tylko:

– Tak. Nieraz. I zawsze pomagały, jeśli o to chodzi.

Po intonacji Paweł poznał, że tata wie: kompletnie nie o to chodzi. Nie widząc sensu w dalszym zgrywaniu bohatera, skoro ból znowu narastał i w każdej chwili mógł wrócić do nieznośnego stanu, pozwolił zrobić sobie zastrzyk. Nie bolało. Nie było strasznie. Tata bardzo sprawnie posługiwał się strzykawką, i Pawłowi dopiero teraz przyszło do głowy, że pewnie aplikował podobne zastrzyki wielokrotnie: wujkowi Emilowi, wujkowi Pawłowi, mamie, może też samemu sobie.

Ulżyło mu, gdy pomyślał, że nie jest ostatnią ofiarą losu, skoro nie może znieść bólu. Że może dorośli, prawdziwi żużlowcy też czasem potrzebują wsparcia.

– No, zaraz będzie lepiej – zakomunikował tata, gdy skończył. – Będziesz się dziwić, dlaczego w ogóle się przed tym wzbraniałeś...

Ich spojrzenia spotkały się na moment, ale tej krótkiej chwili wystarczyło.

– Po to, żebyś w końcu był ze mnie dumny – wypalił Paweł.

Słowa nie były tak straszne, jak się spodziewał. Nie zostawiły mu dziury w języku. Tylko powietrze w pokoju nagle zgęstniało, aż Noja podniosła kudłaty łeb i siarczyście kichnęła.

Tata milczał przez chwilę, wyraźnie zakłopotany.

– Pawełku... – spróbował wreszcie – ...ale skąd pomysł, że ja nie jestem z ciebie dumny? Przecież mówiłem ci tyle razy...

– Ale przy ludziach. – Gdy już zaczął wyrzucać z siebie słowa, Paweł odkrył, że nie umie przestać. Strach i ból, które towarzyszyły mu od wypadku, a może jeszcze wcześniej, nagle znalazły ujście w ciągu zdań zmieszanych ze łzami, których nie potrafił i nie chciał powstrzymać. – Pamiętasz, jak mi powiedziałeś, że na zewnątrz musimy być monolitem? No wiesz, wtedy, jak nagadałem Kingsworthowi tych okropieństw, a on rozwalił mi nos? Wstawiłeś się za mną, chociaż uważałeś, że nie mam racji. A potem... tyle razy po zawodach, przy ludziach, przy dziennikarzach, przy innych rodzicach, mówiłeś, że jesteś ze mnie dumny... ale nigdy nie mówiłeś tego mnie. Tylko mnie. I ja... tato, bo ja myślałem, że to chodzi o ten monolit... Bo ja przecież jeszcze nie mam żadnych osiągnięć i...

Zabrakło mu tchu i sił, żeby dokończyć zdanie. Zaplątał się we własnych myślach, a tę pauzę tata wykorzystał bez wahania: przytulił Pawła, nie zważając na oburzone piski pominiętej i nieco pomiętej między nimi Noi.

– Kitku mój, naprawdę? Naprawdę tak to odebrałeś? – Tata głaskał go po głowie i, bardzo ostrożnie, po ramieniu, a Paweł wcisnął się mocniej i, rzecz dziwna, obojczyk nie bolał już aż tak, niemal nie zareagował na gwałtowną zmianę pozycji. – Twoja mama ma rację: paranoja w tym domu przenosi się drogą kropelkową... Noja, uspokój się, to nie o tobie.

Zaśmiali się równocześnie, niepewnie, ale szczerze. Oburzona kotka prychnęła. Co to za porządki: wypowiadać jej imię nadaremno, ani chrupków, ani głasków nie oferując.

– Jestem z ciebie bardzo dumny, Pawełku. – Tata odsunął się na odległość wyciągniętych ramion. – Najdumniejszy. I trochę ci nawet zazdroszczę, że masz to wszystko jeszcze przed sobą: karierę, zwycięstwa, medale. Bo one będą. Jesteś niesamowicie utalentowany i bardzo pracowity, i do tego uparty jak diabli, po mamie, ma się rozumieć, bo przecież nie po mnie.

To akurat nie był przytyk do mamy, tylko raczej samokrytyka. W domu Pawła od razu wiadomo było, kto gra pierwsze skrzypce, a kto mimo medali i mistrzowskich tytułów w pełni zadowala się miejscem w cieniu. Nieprzypadkowo to tata zostawał z nim teraz w domu, podczas gdy mama dzień w dzień biegała do warsztatu robić kolejne zamówione silniki.

– Gdybym wiedział, Pawełku – ciągnął tata – że tak zrozumiesz monolit, codziennie bym ci powtarzał, jaki jestem z ciebie dumny. I że nie przestanę, i mama też nie, cokolwiek teraz postanowisz.

Spokój, który już rozlewał się po duszy Pawła, ustąpił gwałtownie pod naporem nowo rozbudzonej obawy.

– Cokolwiek postanowię? Czyli naprawdę nie chcecie, żebym dalej jeździł? – Widząc zaskoczenie na twarzy taty, wyjaśnił – Słyszałem kawałek waszej rozmowy. Wiem, że mama się obwinia. Pewnie wolałaby, żebym znalazł sobie mniej ryzykowne zajęcie, prawda?

Niespodziewanie tata zaczął się śmiać.

– Klamka? Pawełku, mówisz o kobiecie, która zabroniła mi kończyć karierę, zanim zostanę mistrzem świata... Twoja mama bardzo chce, żebyś jeździł. Za bardzo. Nie patrz tak, widzę, że tej części nie słyszałeś. Otóż, jak już mówiłem, paranoja... Noja, nie ty... roznosi się w tym domu drogą kropelkową. Twoja mama uważa, że za bardzo nalegała, żebyś jeździł i boi się, że ty teraz boisz się zrezygnować, chociaż po wypadku może już wcale nie chcesz się zajmować żużlem. Wiesz, pierwszy dzwon zazwyczaj jest decydujący i ustala, czy człowiek na pewno ma chęć znosić ten ból...

Paweł, czując, jak jego obecny ból staje się zaledwie mglistym koszmarem minionej nocy, chciał powiedzieć tacie tysiąc rzeczy naraz. Że nie zamierza rezygnować. Że gorsza od kontuzji jest ta przymusowa przerwa w jeździe i jak tylko nauczy się utrzymywać równowagę z temblakiem, to zaraz wsiądzie na motocykl. Że tak strasznie chce powtórzyć jego sukcesy, że żadne złamania i siniaki nie dadzą rady złamać tej woli...

Lecz wszystkie słowa wydawały się przesadne.

– Chcę – powiedział po prostu. – Ale tylko, jeśli wy będziecie ze mną.

Uśmiech taty był tak szeroki, że wystarczył za odpowiedź i jego, i mamy, i nawet kotki Paranoi.

Przypisy

¹ Bylina – rosyjska pieśń epicka opowiadająca o losach bohaterów takich jak Ilja Muromiec oraz Dobrynia Nikitycz.>POWRÓT<

Joanna Krystyna Radosz(ur. 05.07.1992)
Kibicka od dwunastego roku życia, aspirująca pisarka odkąd nauczyła się stawiać litery. Na co dzień doktoryzuje się w Instytucie Filologii Rosyjskiej i Ukraińskiej UAM, tłumaczy, redaguje, pisze poważne rzeczy, okazjonalnie dziennikarzy. Zawsze chciała przeczytać prozę o żużlu, a że takiej nie znalazła, sama sobie zaczęła pisać.

Ich codzienność to prędkość, adrenalina i gra ze śmiercią. Ich życie przypomina wyścig – wiecznie w rozjazdach, dziś w Wielkiej Brytanii, jutro w Rosji, za tydzień gdzieś na Antypodach. Oni sami są jak mityczni herosi – twardzi faceci, którzy potrafią odjechać turniej Grand Prix ze złamaną ręką, jeśli na końcu czeka upragniony puchar. Ale pod kaskiem kryją się tylko ludzie, którzy czasem wcale nie chcą igrać z losem, czasem płaczą, czasem się boją. Jedenaście historii zawartych w tej książce łączy żużel – ale niekiedy wcale nie są o żużlu, tylko o zwyczajnym życiu zwyczajnych-niezwyczajnych ludzi. Zdarza się bowiem, że to wcale nie na torze odjeżdżają swój najważniejszy wyścig.

Czarna Książka.Zostać mistrzem
wersja drukowana oraz e-book dostępne w Internecie

Czasem kończysz związek, zatrzaskujesz drzwi i wracasz do domua tam oprócz nowej pracy czekają na ciebie… zwłoki?
Czasem budzisz się w szpitalu i nie pamiętasz kompletnie nic – tylko ją. Blondynkę pachnącą fiołkami.
Czasem słyszysz, że zabiłeś człowieka i chociaż wiesz, że to nieprawda, mimowolnie zaczynasz w to wierzyć...
Trzynaście opowieści, trzynaście scen z życia, trzynaście miejsci czasów. I ten jeden wspólny mianownik – walka bez hamulców, na pełnej prędkości, bark w bark. Daj się porwać pasji i szaleństwu.W jednej chwili możesz zostać mistrzem albo w pogoni za marzeniami stracić to, co najcenniejsze.Wchodzisz w to?

Czarna Książka. Antologia opowiadań żużlowych
wersja drukowana oraz e-book dostępne w Internecie