Tytuł: Bushcraft weekendowy 2. Kompendium leśnych umiejętności.

Wydanie II poprawione, Wrocław 2020

ISBN: 978-83-953799-3-2

Autorzy: Paweł Frankowski, Marian “Radar” Wyrzykowski, Witold Rajchert, Bartłomiej „Mojrzesz” Janik

Okładka: Wojciech Majczyk

Korekta językowa: Ewa Knichnicka, Angelika Łuszcz (Korekto.pl)

Projekt graficzny, skład: Wojciech Majczyk

Zdjęcia, Grafiki: Unsplash, Pixabay, Pxhere, FlatIcon,

Wikimedia, Flickr, Satoshi Kinokuni, Mila Kusmenko,

Tom Moore, Adrian Infernus, Wojciech Majczyk,

Izabela Andryszczyk, Paweł Frankowski,

Maciej Żmijewski, Marian Wyrzykowski, LightMyFire,

Bartłomiej Janik, Mariusz Sopyłło

Copyright © Paweł Frankowski | www.vademecum-survivalowe.pl

Autorzy i wydawca tego poradnika starali się, by jego tekst był rzetelny, zgodny z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz wytycznymi. Nie biorą jednak odpowiedzialności za negatywne skutki wynikające z wykorzystania zawartych w nim informacji. Pamiętaj, że porady dotyczące ziół oraz pierwszej pomocy mają charakter informacyjny i nie mogą całkowicie zastąpić fachowej porady medycznej.

WPROWADZENIE

Z radością oddajemy to najnowsze wydanie „Bushcraftu weekendowego” w Wasze ręce, przy okazji dziękując czytelnikom za dotychczasowe pozytywne recenzje. Wzbogaciliśmy książkę o jeszcze więcej praktycznych porad, wskazówek i przemyśleń. Niestety wersja ebook z przyczyn technicznych jest uboższa o kilka zdjęć i grafik.

Zachowaliśmy swoistą tęsknotę do odnowienia swoich związków z przyrodą, uczenia się praw natury i zasad przetrwania. Las stwarza ku temu doskonałe warunki. To niezwykle zróżnicowane środowisko umożliwiające odpoczynek, jak i rozwój poznawczy oraz sensoryczny. Tym bardziej, że Lasy Państwowe są dostępne nieodpłatnie dla wszystkich chętnych przez cały rok.

Niniejszy poradnik został opracowany z myślą o osobach planujących uprawiać bushcraft oraz inne formy leśnej turystyki kwalifikowanej. Książka jest adresowana głównie do początkujących. Stąd spory zasób różnego rodzaju porad i wskazówek nieraz elementarnych. Zachęcamy także do przygotowywania we własnym zakresie drobiazgów niezbędnych na biwaku. Dlatego ufamy, że po publikację sięgną również rodzice, nauczyciele i instruktorzy.

Przekonaj się, jak niedrogo, bezpiecznie i przyjemnie spędzać wolny czas w leśnych ostępach. Zamiast narzekać na pogodę albo drobne niewygody, cieszmy się przyrodą.

Rozdział 1. BUSHCRAFT PO POLSKU

ABC BUSHCRAFTU

Mimo iż pojęcia te są często używane zamiennie, istnieją elementarne różnice między bushcraftem a survivalem. Survival ogranicza się do samej kwestii przetrwania. Dotyczy niespodziewanej sytuacji kryzysowej, jeśli coś dzieje się nie tak. Jeśli musisz wydostać się z opresji, bez względu na to, czy znajdujesz się w lesie, na pustyni, w mieście, na statku kosmicznym, okręcie podwodnym, czy na środku oceanu jako rozbitek. Sytuacja ta wymaga walki o przetrwanie oraz użycia technik i metod (być może także nieetycznych), aby poprawić swój byt i dostać się do bezpiecznego miejsca, najszybciej jak to możliwe.

Z kolei pojęcie „bushcraft” oznacza posiadaną wiedzę i umiejętności niezbędne do przetrwania, a także do długotrwałego przebywania pośród przyrody (np. w gęsto zalesionym terenie) z niewielką ilością wyposażenia. Tym samym bushcraft kojarzymy najczęściej z dobrowolnym życiem (bytowaniem) w dziczy.

Bushcraft jest częścią survivalu, bardziej pierwotną odmianą. Mimo to obejmuje bardzo szeroki zakres wiedzy z wielu dziedzin, m.in. z zoologii, myślistwa, botaniki, ziołolecznictwa, meteorologii, a także podstaw chemii oraz fizyki.

Najbardziej kojarzone umiejętności to np. budowanie schronienia z naturalnych materiałów oraz zdolność rozpalenia i utrzymania ognia.

Bushcraft to obecnie podejście oparte na odpowiedzialności i szacunku wobec środowiska naturalnego, w stopniu dużo większym niż w przypadku survivalu. To nie tyle znajomość technik i posiadanie odpowiedniego sprzętu, ale przede wszystkim kontakt z naturą i pewna filozofia życia – idea znana w Europie od setek lat, a zatem dużo dłużej niż samo słowo, które jest stosunkowo nowe. Źródeł bushcraftu należy szukać w wiedzy i umiejętności kultur łowiecko-zbierackich.

Bushcraft nie ma jednej definicji, a w polskim języku nie posiada jednoznacznego odpowiednika. Ray Mears tym terminem określa głębszą wiedzę dotyczącą dziczy i jej natury. U jego korzeni jest szacunek dla natury i wszystkich żywych istot. Bushcraft wydaje się też być połączeniem leśnego rzemiosła ze sprytem, przy wykorzystaniu naturalnych zasobów. Podobnie sądził Mors Kochanski.

W bushcrafcie wykorzystuje się wiele pierwotnych technik, takich jak np. rozpalanie ognia krzesiwem kowalskim (krzemień oraz wysokowęglowa stal). Dotyczy to także stroju, propagowane jest użycie odzieży wełnianej zamiast tej opartej na tworzywach sztucznych.

Uniwersalne założenia dla bushcraftu i survivalu (cywilnego):

- budowanie emocjonalnych więzi z przyrodą, umiejętność korzystania z różnych źródeł wiedzy i jej weryfikacji;

- tworzenie możliwości wykorzystywania wiedzy w sytuacjach praktycznych;

- przeżycie przygody i pokonanie własnych ograniczeń (przeciwdziałanie bezradności);

- promowanie aktywnych form wypoczynku w koegzystencji człowieka z naturą.

WIZJE KONTRA RZECZYWISTOŚĆ

Pisząc o bushcrafcie nie wolno zapominać o pojęciu „puszczaństwo” (ang. woodcraft). Jest to idea postulująca wychowanie człowieka poprzez rekreację na łonie przyrody. Nawiązuje ona swobodnie do sposobu życia Indian i Słowian. To filozoficzno-etyczna koncepcja akcentująca łączność człowieka ze światem przyrody, wiedzą leśną, zapoczątkowana przez Ernesta Thompsona Setona – Czarnego Wilka. Ruch „leśnej mądrości” miał łagodzić negatywne wpływy nowoczesnej cywilizacji, poprzez jak najczęstszy pobyt w nienaruszonej przyrodzie oraz poprzez zachowywanie tylu darów przyrody, ile to możliwe w warunkach dzisiejszego życia.

Literatura i filmy promują wizję bushcraftu pełną swobody, niczym pioniera w dzikich zalesionych rejonach. Podobnie „dziko” możesz poczuć się w naszych lasach, które zajmują około 30% powierzchni kraju. Co ciekawe zasoby leśne Polski systematycznie się powiększają.

Mimo iż las czaruje o każdej porze roku inaczej, ma swojego właściciela oraz obowiązują nas przepisy prawne. Warto zadać pytanie, czy naprawdę potrzebujesz ingerować w naturę, aby poczuć ducha bushcraftu?

Przepisy (i zakazy) są ustalane nie po to, aby utrudniać nam życie, ale po to, by zachować przyrodę dla przyszłych pokoleń. Mieszkańcy niewielu europejskich krajów mogą cieszyć się z sąsiedztwia tak rozległego obszaru dzikiej przyrody. Doceńmy to.

LEAVE NO TRACE (LNT)

To idea etyki outdoorowej (w tym bushcraftowej), która odnosi się do etycznego obcowania w przyrodzie bez pozostawiania w niej śladów (m.in. śmieci, jak i ubytków/szkód w środowisku), bądź ich zminimalizowania.

Wytyczne Leave No Trace (LNT):

1. Zaplanuj i przygotuj się, zanim wyruszysz.

2. Trzymaj się szlaków i biwakuj w odpowiedni sposób, np. miejscach do tego przeznaczonych oraz na trwałych powierzchniach.

3. Właściwie gospodaruj odpadami. Zabierz ze sobą swoje śmieci.

4. Pozostaw miejsce w takim stanie, w jakim je zastałeś. Nie buduj trwałych konstrukcji w terenie i nie naruszaj gleby, kopiąc rowy czy głębokie dziury. Nie zabieraj niczego do domu. Uważaj, by nie przenosić i nie zaszczepiać obcych gatunków.

5. Minimalizuj skutki używania ognia lub korzystaj z kuchenki turystycznej. Staraj się ograniczać otwarty ogień, w miarę możliwości nie rozpalaj ognia bezpośrednio na glebie.

6. Szanuj naturę. Nie dokarmiaj oraz zachowaj dystans wobec dzikich zwierząt. W lesie kontroluj swojego psa lub zostaw go w domu.

7. Bierz pod uwagę innych (turystów). Oddaj głos przyrodzie. Unikaj głośnych rozmów oraz hałasu.

Powyższe zasady zostały wypracowywane przez różne środowiska związane z ochroną przyrody, turystyką itp. Zostały oparte na wiedzy związanej z wpływem wielu czynników na środowisko naturalne.

Zakłada, że musimy posługiwać się wyobraźnią, umieć przewidywać, jak nasze wybory i działalność wpłynie na środowisko, w którym się znajdujemy.

Zgłębiając wytyczne LNT, poznajemy funkcjonowanie powiązań w przyrodzie. Przykładowo – podróżuj i obozuj na wytrzymałych powierzchniach. To zasada, która pozwala chronić młode rośliny, które pod butami wielu turystów mogą zostać bezpowrotnie zniszczone.

Pamiętaj zacieranie śladów (np. przykrycie paleniska liśćmi), to nie to samo co ich nie tworzenie. Dosadnie ujął to Sergiusz Borecki Leave No Trace zaczyna się " już w domu, przed wejściem do lasu, a nie w momencie wychodzenia z niego".

(…)

To był tylko darmowy fragment książki „Bushcraft weekendowy. Kompendium leśnych umiejętności” – wydanie drugie, poprawione.

(…)

Table of Contents

WPROWADZENIE

Rozdział 1. BUSHCRAFT PO POLSKU

ABC BUSHCRAFTU

WIZJE KONTRA RZECZYWISTOŚĆ

LEAVE NO TRACE (LNT)