© Copyright by Tomasz Wandzel, Prabuty 2017

wandzel@onet.pl

Korekta

Katarzyna Wandzel

Izabela Rytwińska

DTP

Tomasz Targosz

Wydawnictwo Wachlarz – F.H.U. Aris-Art ul. Lipowa 2

82-550 Prabuty

tel. 692773377

www.wandzel.eu

Prabuty 2017

Wydanie I

ISBN 978-83-935268-4-0

WSTĘP

Jakiś czas temu postanowiłem opisać Prabuty. Urocze miasteczko, w którym mieszkam od kilkunastu lat. Długo poszukiwałem odpowiedniej formy. Wybór padł na opowiadanie. W ten sposób powstał Żółty Długopis, zbiór siedmiu opowiadań. Ich akcja w mniejszym lub większym stopniu rozgrywa się w Prabutach. Łączy je jeszcze coś, ale to niech na razie pozostanie tajemnicą. Na kartach tej książki czytelnik spotka autentyczne miejsca, zdarzenia, a nawet ludzi. Przestrzegam jednak przed traktowaniem opisanych historii jak materiału dokumentującego życie Prabut i ich mieszkańców. Całość należy uznać za fikcję literacką. Pragnę również podkreślić, że jakiekolwiek podobieństwo nazwisk, zawodów i perypetii bohaterów do osób żyjących lub zmarłych jest czysto przypadkowe i niezamierzone.

CAFÉ RONDO

Dagmara uznała dzień za udany. Co prawda do końca pracy pozostały jeszcze dwie godziny, ale najważniejsze miała już za sobą. Zakończyła jeden z trudniejszych projektów, jakie przyszło jej prowadzić. Gdy wysłała do dyrektora raport końcowy, kamień spadł jej z serca. Lubiła swoją pracę. Należała do tych ludzi, dla których praca była przyjemnością, a nie tylko i wyłącznie smutnym obowiązkiem, pozwalającym egzystować na wyższym czy niższym poziomie. Poza tym traktowała pracę jak odskocznię od tego innego życia, pozbawionego radości, pełnego strachu, odartego z nadziei na lepsze jutro. Dźwięk nowej wiadomości przerwał jej rozmyślania o dwóch stronach jej życia. Kliknęła w ikonkę pulsującej koperty i po kilku sekundach dotarło do niej, że za wcześnie uznała dzień za udany. Siedziała wyprostowana przy biurku. Wpatrzona w monitor kolejny raz uważnie czytała treść wiadomości. Sens e-maila nie wymagał pogłębionej lektury, zrozumiała go od razu. Ale analizowała z zawodową precyzją każdy wyraz, szukając powodu. A ten musiał być i to z całą pewnością. Szef nie wzywał do siebie od tak na pogawędkę o pogodzie, czy filiżankę porannej kawy. Pracowała w korporacji na tyle długo, by to wiedzieć. Poza tym była już czternasta, więc nawet abstrakcyjna poranna kawa nie wchodziła w grę. Musiała coś zawalić. To było jedyne logiczne wyjaśnienie zaproszenia na rozmowę. Tylko, co mogła spieprzyć? Zastanawiała się, kreśląc żółtym długopisem esy floresy na kartce z logo korporacji. Z pewnością nie mogło chodzić o właśnie zakończony projekt. Raport wysłała zaledwie przed kwadransem, więc szef raczej go jeszcze nie czytał. Próbowała przypomnieć sobie szczegóły ostatnich kilku projektów, jakie prowadziła, ale nic niepokojącego nie przykuło jej uwagi.

Tyle że to, co dla niej mogło być zupełnie normalne, szef mógł uznać za poważny błąd. Wiedziała, że kilka osób przez takie właśnie błahostki pożegnało się z pracą w korporacji. W sprawach zawodowych kierowała się regułą, którą stosowała w życiu prywatnym, że lepiej nie występować przed szereg. Tej zasady nauczył ją mąż kilka tygodni po ślubie i była to bardzo bolesna lekcja, którą pamiętała do tej pory.

Chcąc mieć rozmowę z przełożonym jak najszybciej za sobą, dopiła prawie zimną kawę i wyszła z biura odprowadzana współczującymi spojrzeniami koleżanek. W drodze do windy odwiedziła jeszcze łazienkę. Spojrzała na swoje odbicie w lustrzanej ścianie. Długie ciemne włosy upięte w nieco staromodny kok nie budziły zastrzeżeń, dyskretny makijaż sprawiał, że w przeciwieństwie do licznych koleżanek jej twarz wyglądała bardzo naturalnie. Grafitowa garsonka oraz kremowa bluzka z kołnierzem upodobniały ją do setek innych pracownic korporacji. Wypróbowała kilka min, które miały dodać jej pewności siebie, ale żadna nie wyglądała zbyt wiarygodnie. Przed wyjściem z łazienki wyciszyła jeszcze telefon komórkowy.

Gabinet szefa znajdował się na ostatnim piętrze biurowca zarezerwowanym wyłącznie dla zarządu i dyrektorów działów. Tu, w odróżnieniu od pozostałych kondygnacji, panował błogi spokój. Siedząc na wygodnej skórzanej sofie próbowała rozwiązać zagadkę wizyty u szefa. Czuła, że jej mięśnie coraz bardziej są napięte. Gdy w końcu została zaproszona, z trudem przeszła kilka metrów, jakie dzieliły ją od gabinetu dyrektora. W trakcie trzech lat pracy była w nim zaledwie dwa razy. Pierwszy, gdy została zatrudniona i zgodnie z procedurami musiała zaprezentować się szefowi. Drugi raz w trakcie prowadzenia bardzo trudnego projektu dla jednej z kanadyjskich firm. Tyle że w ostatnim przypadku nie była sama, ale z całym zespołem odpowiedzialnym za projekt.

W gabinecie nie zaszły żadne zmiany. Szaro-niebieska wykładzina, meble z ciemnego drewna o wyraźnych słojach, kremowe ściany z kilkoma grafikami najprawdopodobniej rysowanymi węglem. Sam szef też prawie nic się nie zmienił. Średniego wzrostu, po czterdziestce, o włosach koloru wilgotnego piasku i przeciętnych szarych oczach. Nawet rysy twarzy nie miały w sobie nic przykuwającego, były zwyczajne, by nie powiedzieć banalne jak na tak inteligentnego człowieka. Mimo wyglądu, w którym dominowała swego rodzaju pospolitość, był elokwentny, doskonale wykształcony i wymagający. Słyszała, że zaczynał w korporacji od stanowiska referenta, by po piętnastu latach ciężkiej pracy awansować aż na stanowisko dyrektora. Niektórzy wróżyli mu nawet miejsce w zarządzie, a byli tacy, co widzieli go na samym szczycie.

Dagmara usiadła na wskazanym krześle. Dyrektor, tak jak to miał w zwyczaju, chodził po gabinecie. Obserwowała go dyskretnie, czekając na rozwój wypadków.

– Pani Dagmaro, nie lubię owijać w bawełnę – zaczął, przystając przy dużym oknie sięgającym od podłogi po sufit. Ciemnoszary garnitur podkreślał szczupłość sylwetki, dodawał nieco elegancji i z pewnością został uszyty na miarę. – Wie Pani, że Magda Wójcik jest w ciąży i szukamy osoby, która na najbliższych kilkanaście miesięcy przejmie jej obowiązki – Dagmara przytaknęła, lekko ściskając w dłoniach żółty długopis. – Właśnie Panią widziałbym na tym stanowisku – oznajmił, podchodząc do biurka. Otworzył leżącą na blacie teczkę. – Co prawda, pracuje Pani u nas zaledwie trzy lata, ale przeglądając projekty, które Pani koordynowała, byłem pod wielkim wrażeniem. Raport, który przesłała mi pani dzisiaj, tylko to potwierdził. Ktoś, kto zna cztery języki obce i ma tak obszerną wiedzę z zakresu rekrutacji, powinien dostać swoją szansę i tak proszę właśnie potraktować tę propozycję.

Dagmara spodziewała się wszystkiego, ale nie tego, że otrzyma awans. Jej zdaniem, którego naturalnie głośno nie wypowiedziała, było kilka osób bardziej zasłużonych dla korporacji.

– Oczywiście wraz z nowymi obowiązkami ulegną zmianie warunki Pani wynagrodzenia. – Dodał pośpiesznie przełożony, najpewniej niewłaściwie interpretując wyraz jej twarzy.

Pół godziny później po całej firmie lotem błyskawicy rozeszła się wiadomość o jej awansie. Wychodząc do domu już zauważała zazdrosne spojrzenia tych, którzy chętnie widzieliby siebie na jej miejscu.

Jadąc żółwim tempem przez zatłoczone wrocławskie ulice zastanawiała się, czy gdyby oni wszyscy wiedzieli, jak wygląda jej życie, nadal byliby zazdrośni? Bardzo wiele przeczytała o żonach alkoholików, w końcu była jedną z nich. Podczas gdy inne zastanawiały się, dlaczego nie potrafią odejść, ona rozmyślała, dlaczego nadal tkwi w małżeństwie bez przyszłości. To nie była miłość, tego była pewna. Uczucie przynajmniej z jej strony zgasło nim na dobre zdążyło zapłonąć. Może był to lęk, że zostanie sama. Strach tym bardziej irracjonalny, że ze swoim wykształceniem, wiedzą i umiejętnościami nie potrzebowała dobrze zarabiającego męża, w dodatku alkoholika.

Po powrocie do domu miała wystarczająco dużo czasu, by posprzątać i przygotować mężowi obiad. Dziki ochrypły śpiew, jaki usłyszała na klatce schodowej, oznaczał jedno. Adam wracał pijany. Ostatni raz zlustrowała kuchnię, przecierając ponownie błyszczący talerz. Kiedyś powodem do kilku uderzeń, które przyjęła z poczuciem winy, był zagięty róg serwetki. Zajrzała do łazienki. Tu też wszystko wyglądało perfekcyjnie. Świeży ręcznik na wieszaku, czysta bielizna na półce.

– Gdzie są te pierdolone kapcie? – usłyszała wychodząc z łazienki. Szurając nogami mąż wszedł do kuchni. Dagmara pomogła mu zdjąć marynarkę, odpięła guzik przy kołnierzyku koszuli. Przekrwione oczy patrzyły na nią z błyskiem, którego najbardziej się bała.

– Właśnie taką cię lubię – wybełkotał mąż miażdżąc jej wargi brutalnym pocałunkiem i wsuwając dłoń pod bluzkę. Poczuła w ustach odór alkoholu.

– Adam, obiad wystygnie – powiedziała, próbując uwolnić się z mocnego uścisku.

– To za kilka minut odgrzejesz, kochana żonko – stwierdził przerzucając ją sobie przez ramię jak szmacianą lalkę. Był od niej silniejszy. Właśnie ta siła, wysportowana sylwetka, ciemnoniebieskie oczy i promienny uśmiech na opalonej twarzy kiedyś ją zafascynowały. Gdyby wtedy wiedziała, jak ogromna przepaść dzieli wygląd od charakteru, teraz nie czułaby się niczym pluszowa maskotka pomiatana przez rozkapryszone dziecko. Dagmara nie protestowała. Doskonale wiedziała, że to niewiele pomoże, a jedynie jeszcze bardziej go rozjuszy. Poczuła, jak spada na materac łóżka. Adam rozpiął spodnie i złapał ją za głowę.

– Proszę nie, wiesz, że tego nie lubię – zaczęła błagalnym tonem.

– Ale ja to uwielbiam – oznajmił, policzkując ją kilka razy otwartą dłonią.

Kwadrans później leżała poniżona w skotłowanej pościeli.

– Gdybyś była bardziej nowoczesna, to nie musiałbym ci przyłożyć – oświadczył, wychodząc z sypialni. – Idę wziąć kąpiel, a jak skończę, to chcę mieć gorący obiad na stole – zażądał, zamykając za sobą drzwi łazienki.

Chciała płakać, ale łzy już dawno wyschły w jej oczach. Pragnęła wolności, ale nie wiedziała, jak opuścić więzienne mury własnego domu. Wtedy coś w niej pękło. Jakby strach paraliżujący wszystkie jej moralne blokady ustąpił nagle i niespodziewanie. W odruchu odwagi, desperacji i nadziei, postanowiła skończyć z tym wszystkim raz na zawsze. Przeszła do kuchni, przygotowała mężowi obiad. Potem wyciągnęła z szuflady długi ostry nóż z drewnianą rękojeścią i schowała na parapecie za firanką. W sądzie zezna, że zrobiła to w samoobronie. Może nawet odsiedzi kilka lat, ale nareszcie będzie wolna. Adam wyszedł z łazienki w grubym zielonym szlafroku. Spojrzał krytycznym wzrokiem na stół.

– Ty, kochanie, wiesz, jak należy spełniać moje zachcianki kulinarne – pokiwał głową z aprobatą. – Ale jestem facetem, a każdy facet nie tylko w kuchni lubi urozmaicenie – dodał, siadając przy stole.

Dagmara widziała zaczerwieniony umięśniony kark mężczyzny, który od czterech lat był jej mężem i tyranem. Pewnie w szpitalu, gdzie pracował jako ordynator, nikt nie wiedział, jaki jest naprawdę. Ona go znała i wiedziała, że nigdy się nie zmieni. Wsunęła dłoń za firankę, namacała twardą, gładką rękojeść i zacisnęła na niej palce. Wystarczyło przeciąć aortę, a w kilka minut będzie po wszystkim. Żeby tego nie oglądać, ucieknie z domu i zadzwoni na policję. Od upragnionej wolności dzieliło ją kilka minut i jakiś metr. Właśnie wtedy poczuła, jak jakaś wewnętrzna niechciana siła blokuje jej zamiary. Dotarło do niej, że nie będzie w stanie tego zrobić. Zwolniła uścisk na rękojeści noża i zrezygnowana poszła do łazienki. Spojrzała w lustro. Kilka zaczerwienionych śladów na policzkach jutro zmieni się w sine plamy. Wiedziała, jak je maskować, ale nie potrafiła zapudrować blizn, które szpeciły jej serce.

Następnego dnia nawet szczelnie zaciągnięte rolety nie zdołały ukryć bałaganu, jaki panował w sypialni. Tym razem niespecjalnie ją to martwiło. Do leżącej na łóżku walizki zapakowała ostatnie kilka rzeczy, jakie jej zdaniem powinna zabrać z tego miejsca. Nie chciała brać wszystkiego. Podejrzewała, że nawet tak zwyczajna rzecz jak sukienka mogłaby przypominać przeszłość, o której postanowiła zapomnieć, od której zamierzała uciec i która z pewnością będzie ją ścigać. Już kilka razy wyprowadzała się od męża. Jednak on zawsze potrafił ją odszukać i zmusić do powrotu. Tym razem postanowiła na dobre opuścić Wrocław z wszystkimi tego konsekwencjami. Świadomie rujnowała zawodową karierę, wiedząc, że drugiej takiej szansy nie będzie już w życiu miała. Jeszcze przed pakowaniem wysłała wypowiedzenie na osobisty adres e-mailowy dyrektora z krótkim wyjaśnieniem, że robi to z ważnych powodów osobistych. Zaciągnęła suwak w torbie i zaniosła ją do przedpokoju, gdzie stały już dwie inne. Po raz ostatni weszła do kuchni, usiadła przy stole. Żółtym długopisem nakreśliła na kartce kilka zdań.

Adam, tym razem odchodzę na dobre. Nie szukaj mnie i nie próbuj zmusić do powrotu. Nie chcę od ciebie zupełnie nic. Zabieram jedynie samochód.

Obok kartki położyła klucze od mieszkania. Zamykając za sobą drzwi, poczuła ogromną lekkość. Przywołała windę, która na szczęście była pusta. Wpakowała do środka trzy ciężkie torby i zjechała do podziemnego garażu. Bez większego smutku opuszczała miasto, które miało być jej rajem na ziemi, a stało się piekłem.

Ruch na ulicach nie był zbyt wielki. Czerwcowe słońce co jakiś czas chowało się za wolno sunącymi popielatymi chmurami. Na stacji benzynowej zatankowała do pełna, kupiła dwa kubki mocnej kawy i ruszyła w drogę. Przez pół nocy rozmyślała nad miejscem, gdzie powinna zacząć od nowa swoje życie. Brała pod uwagę inne wielkie miasta, tam bez trudu znajdzie pracę i będzie się czuła bezpiecznie. Jednak po rozważeniu wszystkich za i przeciw postanowiła jakiś czas przeczekać w miejscu, gdzie mieszkali życzliwi jej ludzie. Wracała do korzeni, do miejsca, z którego jeszcze kilkanaście lat temu chciała uciec za wszelką cenę. Gdyby wtedy wiedziała, jak wysoka będzie to cena, zakopałaby marzenia w ogródku i posadziła na nich krzew róży. Jechała bez przerwy ponad cztery godziny, planując swoją przyszłość i chcąc zapomnieć przeszłość. Obiad zjadła w przydrożnej restauracji. Czekając, aż kelner przyniesie rachunek, zadzwoniła do swojej siostry.

– Hej Dagmara, coś długo nie dawałaś znaku życia – powitała ją siostra z wyrzutem.

– Jakoś tak wyszło, że nie miałam czasu. Sporo pracy – próbowała tłumaczyć swoje milczenie. – Marzena, mogę do ciebie przyjechać na kilka dni? – nawet, jeżeli prośba była zaskakująca, siostra nie dała tego po sobie poznać.

– No jasne, a kiedy przyjedziesz?

– Będę za jakieś trzy godziny.

Tym razem Marzena nie ukrywała zaskoczenia:

– Dagmara, czy coś się stało?

Może gdyby nie siedzący przy sąsiednich stolikach ludzie powiedziałaby wszystko. Ale opowiadanie o ostatnich kilkunastu godzinach życia w obecności kogoś obcego nie było niczym przyjemnym.

– Jak przyjadę, wszystko ci opowiem – obiecała i zakończyła rozmowę.

Pierwszy raz Adam zadzwonił kilka minut po szesnastej. Właśnie dojeżdżała do Torunia. Zignorowała dzwonek telefonu i jechała dalej. Jednak on nie dawał za wygraną. W końcu zjechała na przydrożny parking i odebrała telefon.

– Dagmara, gdzie ty do cholery jesteś i co do kurwy nędzy ma znaczyć ta pierdolona kartka?

– Adam, to już koniec – oświadczyła zdecydowanym głosem. – Tym razem odchodzę na zawsze i nie ma takiej siły, która by mnie zmusiła do… – Nie pozwolił jej dokończyć.

– Masz przestać wygadywać te pierdolone bzdury i wracać do domu! – wykrzyczał w słuchawkę. – I jakim prawem zabrałaś mój samochód?

– Po pierwsze, to nie twój, ale mój samochód i potwierdzają to dokumenty. Po drugie, musisz sobie poszukać innej głupiej, która będzie znosiła twoją tyranie. A po trzecie, odpierdol się ode mnie.

Cały czas pilnowała siebie, żeby nie zacząć krzyczeć. Nie miała zamiaru dać mu satysfakcji z wyprowadzenia jej z równowagi. Nie zwracając uwagi na jego dalsze wrzaski, zakończyła połączenie, wyłączyła telefon i cisnęła nim przez uchylone okno w rosnące nieopodal krzaki. Opuściła parking z dziwnym uczuciem, którego od dawna nie zaznała. Była wolna, a miejsce strachu, który przez ostatnie kilka lat odmierzał jej życie niczym koszmarny zegar, zastąpił spokój. W Toruniu wypiła popołudniową kawę, odwiedziła miejsca, tak dobrze znane ze studenckich czasów. Kupiła potężny zapas pierników i ruszyła w dalszą drogę. Miała jeszcze do pokonania sto trzydzieści kilometrów. Niebo barwiło się pomarańczową łuną nad przydrożnymi lasami, gdy minęła tablicę z napisem Prabuty.

Marzena mieszkała na oddalonym od centrum miasteczka osiedlu domków jednorodzinnych. Starsza od Dagmary o trzy lata, miała życie poukładane jak kolorowe puzzle bez żadnych brakujących elementów. Mąż, dwoje wspaniałych dzieciaków, satysfakcjonująca praca. Mimo że były siostrami, tak wiele je różniło. Marzeny nigdy nie ciągnęło do wielkiego świata. Wystarczał jej jeden fakultet, angielski znała tyle o ile. Kochała mały żółty domek na ulicy Lawendowej, gwar dzieciaków, ogród pełen barwnych i pachnących krzewów. Dagmara traktowała Prabuty jak prowincję, gdzie nie sposób realizować swoich marzeń i ambicji. Wybrała studia w Toruniu, później kolejne studia we Wrocławiu, gdzie poznała Adama. Teraz wracała do miejsca, z którego kilkanaście lat temu uciekła. Ten powrót traktowała jak przystanek na trasie do życia, o którym zawsze marzyła.

– Ale cię ten sukinsyn urządził – syknęła Marzena, lustrując twarz siostry. Dagmara próbowała zatuszować ostatnią pamiątkę po mężu. Ale przed bacznym wzrokiem Marzeny niewiele można było ukryć. Poza tym ona nigdy nie lubiła Adama. Zawsze powtarzała, że jest w nim coś złego i jak czas pokazał, miała rację.

– Tym razem nie zamierzam wracać. Za kilka dni występuję o rozwód – zapowiedziała Dagmara.

Siedziały na kamiennym tarasie za domem.

– Od początku uważałam, że to nie jest facet dla ciebie – przypomniała Marzena tonem, który nie pozostawiał wątpliwości o jej stosunku do Adama.

– Tak, wiem siostrzyczko. Nie powinnam robić jeszcze wielu innych rzeczy, a jednak je zrobiłam i czasu nie cofnę – westchnęła Dagmara zapatrzona w granatowe niebo roziskrzone tysiącami gwiazd.

Mimo potwornego zmęczenia nie mogła zasnąć. Usiadła na łóżku, zapaliła nocną lampkę. Z torebki wyjęła żółty długopis i oprawiony w brązową skórę notatnik. Do wszystkiego, co w życiu osiągnęła, doszła dzięki planowaniu każdego następnego kroku. Teraz też postanowiła użyć sprawdzonego schematu postępowania. Nakreślenie planu i konsekwencja w działaniu było tym, co prowadziło do osiągnięcia celu.

– Po pierwsze rozwód z Adamem – zapisała, dopisując w nawiasie priorytet. Drugim punktem było znalezienie pracy. Na trzecim miejscu znalazło się kupno mieszkania. Te dwa punkty wymagały głębszego zastanowienia. Musiała zdecydować, w jakim mieście rozpocznie nowy rozdział swojego życia. Pobyt u siostry miał być jedynie epizodem. Czwartym punktem jej planu był powrót do pasji, jaką było żeglowanie. Ostatnie miejsce na liście przypadło odnowieniu starych przyjaźni. Przez króciutką chwilę zastanawiała się nad zarezerwowaniem jakiegoś punktu dla miłości, ale nie wierzyła, że coś takiego naprawdę istnieje, przynajmniej w jej przypadku. Może to z nią było coś nie tak, skoro nie znalazła normalnego faceta, a potwora w ludzkiej skórze. Nie chcąc na nowo dopuścić do samoobwiniania, zamknęła notes, zgasiła lampkę i poszła spać.

Kilka następnych dni spędziła na wizytach w różnych kancelariach prawnych, szukając adwokata gotowego zająć się rozwodem. Najgorsze było to, że większość z nich nie do końca rozumiała jej oczekiwań. Chciała jedynie uwolnić się od Adama. Podczas gdy adwokaci chcieli jeszcze puścić go w przysłowiowych skarpetach. Wszyscy zgodnie twierdzili, że sprawa nie powinna być trudna. Nie mieli dzieci, nic nie wskazywało na możliwość dojścia do zgody. Po namyśle wybrała panią Kasię, prawniczkę z Malborka. Kobietę około pięćdziesiątki o ujmującym uśmiechu i umiejętności słuchania tego, co mówi klient.

Wracając do Prabut Dagmara zaczynała dostrzegać zmiany, na które podczas poprzednich wizyt u siostry nie zwracała uwagi. Miasta zapamiętane jako powiatowe mieściny teraz przypominały nowoczesne aglomeracje. Co prawda były to miniaturowe kopie metropolii, ale w takim Kwidzynie było już kilka miejsc oferujących dobrą kawę, powstawały centra handlowe, zabytki odzyskiwały dawny blask. Na rogatkach Kwidzyna zabrała autostopowiczkę jadącą do Prabut. Kobieta mogła mieć czterdzieści lat, krótkie blond włosy kontrastowały z ciemną karnacją. Ubrana w kolorowy T-shirt, dżinsowe rybaczki i lekkie skórzane sandałki wyglądała prawie młodzieżowo. Dagmara, niemająca problemów z nawiązywaniem kontaktów, zaczęła rozmowę od tematu, który nawet najtrwalszych milczków zmuszał do otwarcia ust, czyli o pogodzie. Po kilku minutach pogawędka zeszła na temat zmian, jakie Dagmara zaobserwowała.

– Wie Pani, to wszystko prawda – potwierdziła nieznajoma. – Ale uczciwie trzeba powiedzieć, że to jedynie ta śliczniejsza strona zmian. O tej brzydszej mało kto chce mówić. Rządzący myślą, że jak odnowią kilka kamienic, urządzą skwerek z placem zabaw i zorganizują parę festynów, to społeczeństwo będzie klaskać uszami z radości. Dwadzieścia procent ludzi nie ma pracy, dziesięć procent ludzi żyje na krawędzi przetrwania i to jest prawdziwe oblicze naszych miast i miasteczek.

Dagmara nie rozpatrywała zmian w takich kategoriach. Miała doskonałe wykształcenie, do tej pory idealną pracę. Na wspomnienie pracy przypomniała sobie mało przyjemną rozmowę z szefem, jaką odbyła następnego dnia po opuszczeniu Wrocławia. Teoretycznie za porzucenie pracy mogła zostać zwolniona dyscyplinarnie. Jedynie dzięki wiedzy i umiejętnościom szef zgodził się, aby zdalnie pomogła kolejnej osobie z listy awansowanych przejąć swoje, na dobre niezaczęte nawet obowiązki. Jednego szef nie omieszkał zaznaczyć, że dla niej już nie ma miejsca w korporacji.

– Jakoś nigdy nie patrzyłam na to w ten sposób. Może dlatego, że do niedawna mieszkałam we Wrocławiu i problem bezrobocia mnie nie dotyczył.

Pasażerka spojrzała na Dagmarę z wyraźnym politowaniem.

– Tu nie Wrocław i o pracę niełatwo.

Dagmara chciała odpowiedzieć, że na razie nie musi jej szukać, ale w ostatniej chwili ugryzła się w język. Przecież autostopowiczka najpewniej nie była w tak komfortowej sytuacji, a zaznaczanie, że problemy szukających pracy jej nie dotyczą, mogło zostać źle odebrane.

– Gdzie chce Pani wysiąść? – zapytała, dojeżdżając do Prabut.

– Jeśli to nie kłopot, to najlepiej gdzieś w centrum – poprosiła pasażerka.

Zaparkowała niedaleko ronda przy zamkniętej na głucho restauracji o nazwie „Jarzębina”. Lokal czasy świetności miał dawno za sobą. Gdy Dagmara opuszczała Prabuty kilkanaście lat temu, knajpka już świeciła pustkami. Autostopowiczka podziękowała za podwiezienie, życzyła miłego dnia i odeszła w kierunku pobliskiego osiedla bloków.

– Marzena, nie wiesz, czy w Prabutach nie ma jakiegoś mieszkania do wynajęcia? – zapytała, pijąc popołudniową kawę. – Nie mogę przecież tyle czasu siedzieć wam na karku – siostra obrzuciła ją takim spojrzeniem, że Dagmara aż pożałowała pytania.

– Możesz u nas mieszkać tak długo jak chcesz i nie chcę więcej słyszeć podobnych pytań. Dom jest duży, dzieci cię lubią. A poza tym samotność źle wpływa na kobiety będące w trakcie rozwodu. Tak masz mnie i zawsze możesz powiedzieć, co ci leży na sercu.

Dagmara podniosła ręce w geście kapitulacji. Poza tym siostra miała sporo racji. Wspólne posiłki, zabawy z dziećmi czy wyjazdy do kina sprawiały, że miała niewiele czasu na rozpamiętywanie przeszłości. Mimo to perspektywa mieszkania u Marzeny przez następnych kilka miesięcy, aż do zakończenia sprawy rozwodowej, nie bardzo się Dagmarze uśmiechała. Miała nawet powiedzieć o tym, gdy ich rozmowę przerwał dzwonek do drzwi. Marzena poszła otworzyć. Były w domu same. Tomek, mąż Marzeny, zabrał dzieciaki nad jezioro.

– O cześć Elu – usłyszała głos siostry witającej gościa. Jakież było zdziwienie Dagmary, gdy na taras weszła kobieta, którą kilka dni temu zabrała na stopa. Tym razem wyglądała zupełnie inaczej. Bawełnianą koszulkę i dżinsy zamieniła na bladożółtą zwiewną sukienkę.

– Elu, to jest moja siostra.

– My, jakby to powiedzieć, już prawie się znamy – wtrąciła Dagmara, przerywając siostrze rytuał prezentacji. Wstała i podała Eli rękę na powitanie. – Jestem Dagmara, a nasze kolejne spotkanie potwierdza jedynie opinię o niewielkich wymiarach świata. Ela odwzajemniła uśmiech. Uścisk jej delikatnej dłoni był mocny i zdecydowany, prawie jak u mężczyzny.

– Dlaczego mi nie powiedziałaś, że poznałaś Elę – zapytała Marzena z lekkim wyrzutem.

– Dagmara zabrała mnie kilka dni temu na stopa jak wracałam z Kwidzyna – wyjaśniła Ela, siadając na wiklinowej sofie.

– Ela jest przykładem, że nie ma rzeczy niemożliwych. To taki motor napędzający lokalną społeczność do działania. Kogoś, kto z taką determinacją szuka pracy, nie spotkałam jeszcze w naszym pośredniaku. Teraz próbuje zebrać grono ludzi gotowych założyć spółdzielnię socjalną w Prabutach.

Dagmara z nieukrywanym podziwem słuchała tego, co o Eli mówiła Marzena. Zawsze podziwiała ludzi z inicjatywą, pełnych energii do działania. Tacy ludzie byli niestety rzadkością. Nawet w jej dawnej pracy większość narzekała, mimo że mieli dobrą posadę.

– Ja właśnie do ciebie, Marzenko, w sprawie spółdzielni – przerwała Ela najwyraźniej speszona komplementami pod swoim adresem.

Dagmara przeprosiła i wymknęła się na rowerową przejażdżkę. Od siostry słyszała, że jest nowa ścieżka rowerowa, którą można dojechać do oddalonej o pięć kilometrów wsi. Popołudnie było ciepłe, ale nie upalne. Jechała wolnym tempem obserwując, jakie zmiany zaszły w Prabutach. Prawdę mówiąc podczas dotychczasowych licznych odwiedzin u siostry nie zwracała na to uwagi. Niedaleko jej dawnej szkoły podstawowej, gdzie jeszcze kilka lat temu rosło zboże, powstało osiedle domów jednorodzinnych. Zakład produkujący ozdoby choinkowe, w którym jej mama pracowała całe swoje życie, straszył wybitymi szybami. Po dwudziestu minutach jazdy dotarła do jednego z wielu jezior, jakie były w okolicy. Jako dziecko bardzo często spędzała tu upalne wakacyjne dni. Teraz, po kilkunastu latach, z rozrzewnieniem wspominała tamte czasy. To właśnie nad tym jeziorem po raz pierwszy całowała się z chłopakiem. Miała wtedy czternaście lat. On był o rok starszy. Miał na imię Cyprian i doskonale tańczył. Niestety z Cyprianem skończyło się na dwóch randkach. Była ciekawa, co on teraz robi. Czy założył rodzinę i nadal mieszka w Prabutach, a może tak jak ona wyjechał do wielkiego miasta, albo nawet do innego kraju? Samo otoczenie jeziora też uległo zmianie. Zamontowano drewniany pomost, zbudowano parking. Ścieżka rowerowa zaczynała się przy starym moście. Poprowadzono ją nasypem nieczynnej od kilkudziesięciu lat linii kolejowej. Jechało się dość wygodnie. Droga była utwardzona. Choć tu i ówdzie wyrastające z podłoża chwasty wskazywały, że niewielu ludzi z niej korzystało. Potwierdzeniem tych obserwacji był fakt, że podczas jazdy nie spotkała nikogo.

Po powrocie do siostry zaszyła się w swoim pokoiku z nową książką. Teraz miała dużo czasu na czytanie. Lektury, niekoniecznie ambitne, pozwalały zabić nudę, która coraz wyraźniej dawała o sobie znać. Sprawa rozwodowa niemiłosiernie się wlekła. A może to ona miała zbyt optymistyczne wyobrażenia w tej kwestii. Przecież od momentu opuszczenia Wrocławia minął niecały miesiąc.

Po skończeniu kolejnego rozdziału odłożyła książkę i wyjęła z torebki notes oraz żółty długopis. Zastanawiała się, czy do planu, który sobie wymyśliła zaraz po przyjeździe do Prabut, nie wprowadzić zmian. Może zamiast czekać na rozwód już teraz powinna rozpocząć poszukiwanie pracy? Co prawda jej sytuacja finansowa była bardziej niż dobra. Siostra nawet słyszeć nie chciała, żeby Dagmara dokładała się do jedzenia czy mediów. Po godzinie przemyśleń i analizowania wszystkich ewentualnych możliwości postanowiła, że zacznie przeglądać oferty pracy.

Następne dni pokazały jednak, że nawet mimo doskonałych kwalifikacji na lokalnym rynku pracy nie było ofert w jej zawodzie. Mimo to wysłała kilka aplikacji na inne stanowiska. Jedna z Kwidzyńskich firm zaprosiła ją nawet na rozmowę. Cóż z tego, skoro pracownica działu personalnego powiedziała wprost, że jej kwalifikacje są za wysokie. Potwierdziła to również Marzena, którą zagadnęła pewnego dnia przy popołudniowej kawie.

– Wiesz, gdybyś była krawcową, murarzem, spawaczem, to znalazłabym ci jakieś oferty, ale w naszym biurze nie spotkałam się jeszcze z ofertą zatrudnienia specjalisty do spraw rekrutacji międzynarodowej.

Słowa siostry uświadomiły Dagmarze, że jeżeli poważnie chce myśleć o pracy w swoim zawodzie, to musi jak najszybciej opuścić Prabuty.

– Czekaj, czekaj, chyba znajdę dla ciebie zajęcie – oznajmiła Marzena z zagadkowym uśmiechem. – Co prawda nie będzie to dokładnie to, co robiłaś w korporacji, ale może ci się spodobać.

Po tych słowach zniknęła w domu. Wróciła po kilku minutach z jeszcze bardziej tajemniczą miną.

– Pamiętasz Elę. Poznałaś ją u mnie jakiś czas temu – Dagmara spojrzała na siostrę ze zdziwieniem. Co osoba, która sama była bezrobotna, miała wspólnego ze znalezieniem pracy dla niej. – Ela próbuje założyć w Prabutach spółdzielnię socjalną. Ma gotowy pomysł. Na marginesie powiem, że bardzo dobry. Znalazła odpowiedni lokal, ale brakuje jej ludzi. Może ty jej pomożesz? Masz przecież doświadczenie w takich sprawach.

Propozycja siostry była dla Dagmary kompletnym zaskoczeniem.

– Marzena, ja zajmowałam się rekrutacją na zupełnie innym poziomie. Szukałam ludzi z określonym, często bardzo specjalistycznym wykształceniem i doświadczeniem. Nie wiem, czy moje umiejętności sprawdzą się w poszukiwaniu chętnych do założenia spółdzielni socjalnej. A co to właściwie jest ta spółdzielnia? Jakoś nigdy o czymś takim nie słyszałam.

Marzena spojrzała na Dagmarę z pewnym niedowierzaniem. Jakby chciała zapytać: „Ty nigdy nie słyszałaś o spółdzielni socjalnej?”.

– Wiesz, spółdzielnia socjalna to taka instytucja, która zrzesza osoby mające trudności z podjęciem pracy. Członkowie spółdzielni wspólnie prowadzą działalność gospodarczą.

Przez bite dwie godziny Marzena referowała wszystko, co wiedziała o zakładaniu i prowadzeniu spółdzielni socjalnych. Mimo że Dagmara miała bardzo bystry i chłonny umysł, pod koniec wykładu trochę się w tym wszystkim pogubiła.

– Czyli w wielkim skrócie chodzi o to, żebym znalazła alkoholika, bezrobotnego, bezdomnego, więźnia po odsiadce, uchodźcę, niepełnosprawnego i z tych wszystkich ludzi stworzyła zgraną drużynę, która będzie prowadziła firmę? – podsumowała Dagmara, uznając pomysł siostry za szalony.

– Może nie do końca tak, ale coś w tym stylu – potwierdziła Marzena.

– Wiesz siostrzyczko, ja chyba się do tego nie nadaję – oznajmiła Dagmara.

– A to niby czemu? Masz wiedzę o rekrutacji, potrafisz rozmawiać z ludźmi, więc o co chodzi? – zdziwiła się Marzena.

– Jak niby mam ich szukać? Będę chodziła po ulicach i zaczepiała wszystkich, którzy moim zdaniem reprezentują którąś z wymienionych już grup społecznych?

– Wcale nie, poszukamy w ewidencji bezrobotnych, popytamy w stowarzyszeniach zrzeszających niepełnosprawnych. Odwiedzimy domy dla bezdomnych oraz placówki, gdzie mieszkają uchodźcy – wyjaśniła siostra.

Do tej pory Dagmara rekrutowała ludzi w zupełnie inny sposób i w innych grupach społecznych.

– Marzena, nie wiem, czy będę umiała rozmawiać z bezrobotnym, bezdomnym, niepełnosprawnym albo człowiekiem z innej części świata.

– Ale mogłabyś chociaż spróbować – poprosiła siostra. – Z mojej strony możesz liczyć na każdą pomoc – zapewniła.

– Niczego nie obiecuję, ale masz moje słowo, że poważnie rozważę twoją propozycję – powiedziała Dagmara, dopijając kawę.

Dagmara siedziała na zdezelowanym krześle w obskurnym wnętrzu dawnej restauracji. Ściany nosiły widoczne ślady wielu najemców. Pomysł, aby ten dawno zapomniany obiekt na nowo ożywić i wpisać w mizerną sieć prabuckiej sieci gastronomicznej wydawał się szaleństwem. Jednak zapał i energia Eli sprawiły, że uwierzyła w pomysł, który wszyscy wokół uważali za zwariowany. Wiara w powodzenie ugruntowała się jeszcze bardziej, gdy w dwa tygodnie od chwili poszukiwania osób, które miały założyć spółdzielnię socjalną, znalazły czterech podobnych szaleńców. Nawet nie wiedziała, kiedy organizacja spółdzielni wciągnęła ją na dobre. Plan zapisany w notatniku żółtym długopisem został zmodyfikowany. Pozycja „poszukiwanie pracy” musiała ustąpić pierwszeństwa punktowi „organizacja spółdzielni socjalnej”. Kilkanaście kolejnych kartek notatnika zajmowały zapiski z pomysłami na uruchomienie lokalu. W trakcie niezliczonych godzin, jakie spędzała na rozmowach z Elą, obie doszły do wniosku, że nie może to być typowa restauracja. Takie już w Prabutach próbowano otwierać, jednak bez większego powodzenia. Obmyśliły dokładnie, co chciałyby stworzyć w miejscu, które dla wielu Prabucian było zapomnianym symbolem miasta. Dzisiejszego popołudnia miało się odbyć spotkanie wszystkich, którzy deklarowali chęć przystąpienia do spółdzielni. Rozmyślania Dagmary przerwało wejście Eli.

– Jeszcze nikogo nie ma? – zdziwiła się, lustrując pomieszczenie.

– Na razie nie, ale miejmy nadzieję, że przyjdą. – Odpowiedź Dagmary chyba uspokoiła Elę.

– Miejmy nadzieję, że masz rację, bo jeżeli nie, to z naszych pomysłów klapa.

Jakby na potwierdzenie tego, co przed chwilą powiedziała Dagmara, do lokalu weszła pani Antonina. Już na pierwszy rzut oka przypominała stereotypową kucharkę. Odpowiednie proporcję ciała, pulchna, rumiana twarz z niebieskimi, stanowczymi i groźnie patrzącymi oczami. Ktoś taki był potrzebny. Prawie trzydzieści lat w różnych kuchniach stanowiło najlepsze referencje.

– No, najlepiej to nie wygląda – oceniła pomieszczenie Pani Antonina, rozglądając się po wnętrzu.

– Pani Antonino, za kilka tygodni będzie tu zupełnie inaczej – zapewniła Dagmara.

Z wszystkich osób deklarujących chęć wstąpienia do spółdzielni pani Antoninie najbardziej na tym zależało. Do emerytury brakowało jej zaledwie siedmiu lat, a dla takich znalezienie pracy graniczyło wręcz z cudem. Po pani Antoninie przyszła Karina i jej mąż Piotrek. Oboje nie mieli jeszcze trzydziestki. Ona po studiach pedagogicznych bezskutecznie poszukiwała pracy. On był zawodowym kierowcą. Do chwili wypadku jeździł tirami do Francji i Niemiec. Wracając z kolejnego kursu zderzył się czołowo z innym tirem. Kierowca tamtego zasnął za kierownicą. Piotr cztery miesiące spędził w gipsie od kostek po szyję. Pamiątką po wypadku był niedowład lewej nogi i mizerna renta inwalidzka. Oni również zlustrowali lokal krytycznymi spojrzeniami, jednak pozostawili to bez komentarza. Dagmara z niepokojem zerknęła na zegarek. Było kilka minut po szesnastej. Brakowało jeszcze jednej osoby. Ela również okazywała zaniepokojenie. Pan Jurek był z całej poznanej czwórki najbardziej dziwnym i tajemniczym człowiekiem. Miał czterdzieści dwa lata, z czego prawie dwadzieścia spędził w różnych stronach świata jako żołnierz misji pokojowych. Z tego, co powiedział Dagmarze, kilka lat był również w Iraku i Afganistanie. Dobrze wiedziała, że to z pewnością nie były misje pokojowe. Odszedł ze służby na własną prośbę i od dwóch lat poszukiwał pracy. Ale jej zawodowe doświadczenie podpowiadało, że nie była to pilna potrzeba. Trochę więcej o Jurku powiedziała Marzena. Kilka miesięcy po powrocie Jurek rozwiódł się z żoną, która podobno specjalnie nie była mu wierna, gdy on przebywał za granicą. Ludzie mówili o nim „dziwak”. Potrafił całymi dniami pielęgnować przydomowy ogród. Nie miał właściwie żadnych bliższych znajomych.

– To chyba będziemy zaczynać – oznajmiła Ela, wstając z krzesła. – Co prawda miała do nas dołączyć jeszcze jedna osoba, ale nie będziemy już dłużej czekać. Mnie już Państwo znają, podobnie jak panią Dagmarę. Podczas naszych indywidualnych rozmów przekazaliśmy, co zamierzamy stworzyć i to z Państwa czynnym udziałem. Tylko wtedy, gdy wszyscy zaangażujemy się w działalność spółdzielni, będzie szansa na osiągnięcie sukcesu. Pomysł jest taki, aby urządzić tu lokal, jednak nie będzie to taka zwyczajna restauracja, ale szczegóły opowie już koleżanka.

Dagmara wstała, trzymając w jednej ręce otwarty notatnik, a w drugiej żółty długopis. Spojrzała na ludzi, którzy mieli nadzieję na zmianę swojego losu. Wiedziała, że to, co ma do zaproponowania niekoniecznie przypadnie im do gustu. Mieszkańcy małych miasteczek raczej z dystansem podchodzili do nowości. Pomysł opracowany wspólnie z Elą był czymś więcej niż nowością, był rewolucją. Podobnego lokalu nie było w promieniu stu kilometrów.

– Szanowni Państwo, chcemy zaproponować pomysł na zagospodarowanie tego miejsca. Jak sami Państwo widzą, teraz nie wygląda to specjalnie dobrze.

– Teraz to zupełna ruina – wtrąciła pani Antonina.

– Jednak wierzę, że przy naszym wspólnym zaangażowaniu stworzymy tu coś wyjątkowego – kontynuowała Dagmara.

– To powie nam Pani wreszcie, co tu ma być? – przerwała ponownie pani Antonina z wyraźnym zniecierpliwieniem.

– Już przedstawiam szczegóły – zapewniła Dagmara, przewracając kilka kartek w notatniku. – Zamierzenie jest takie, aby urządzić w tym miejscu lokal, który będzie miał kilka funkcji. Po pierwsze, będzie tu kawiarnio-bistro. Brakuje w Prabutach lokalu, gdzie można się napić dobrej kawy. Zdajemy jednak sobie sprawę, że sama kawiarnia nie ma racji bytu. Dlatego będziemy serwować przekąski w formie kanapek. Mamy nadzieję zainteresować tą ofertą kierowców podróżujących przez nasze miasto. Jeżeli możliwości techniczne pozwolą, zrobimy stanowisko dla samochodów. Dzięki temu kierowca nie będzie musiał marnować czasu na parkowanie. Podjeżdża do okienka, zamawia kawę, kanapki, płaci, odbiera i jedzie dalej. Kolejna funkcja lokalu to punkt prasowo-książkowy. Będzie można u nas nabyć prasę codzienną i kolorową. Klienci, którzy zamówią kawę, będą na miejscu mieli bezpłatny dostęp do wszystkich oferowanych czasopism – Dagmara próbowała wyczytać z twarzy obecnych na sali, co sądzą o projekcie, który z takim trudem stworzyły. Pierwsza zabrała głos pani Antonina.

– Normalnie jakbym oglądała tę babę z kuchennych rewolucji. Tu będzie to, będziecie serwować to, sala będzie wyglądała tak. Mam nadzieję, że do tego, co usłyszałam, można wnosić poprawki, bo w tym kształcie to wcale, ale to wcale mi się nie podoba.

Dagmara zareagowała niemal natychmiast.

– Oczywiście, Pani Antonino, to jest tylko projekt i chciałabym, abyśmy wspólnie go dopracowali.

– No to rozumiem – oznajmiła pani Antonina, spoglądając na Dagmarę i Elę z wyższością osoby, która, co jak co, ale na gastronomii znała się jak nikt.

– Jak myślisz, czy uda się pogodzić oczekiwania wszystkich? – zapytała Dagmara, gdy zostały już same.

– Tego nie wiem, ale musimy spróbować – oznajmiła twardo Ela. – Najbardziej martwi mnie pani Antonina, która najchętniej wszystkich nas porozstawiałaby po kątach jak przedszkolaków – westchnęła, przewidując kłopoty. Dagmara miała podobne odczucia, ale wierzyła, że i z panią Antoniną dojdą do porozumienia. Bardziej martwiła ją nieobecność Jurka.

– Nie wiesz, czemu Jurek nie przyszedł?

Ela tylko wzruszyła ramionami. Ale po chwili dodała wyjaśniająco:

– To bardzo dziwny człowiek. Czasami zastanawiam się, czy te wszystkie przeżycia wojskowe nie skrzywiły jego psychiki.

– Dagmara, podczas rozmowy z panem Jurkiem, nie odniosła takiego wrażenia. Owszem, wydał się jej nieco wycofany i nieśmiały, ale nic poza tym. Jednak ona spotkała się z nim tylko raz, a Ela, mieszkająca w Prabutach, znała go niemal od dziecka. Z tego, co wspominała, chodzili nawet do jednej szkoły, tyle że on kilka klas wyżej.

– Jutro pojadę do niego i zapytam, czy nadal chce wstąpić do spółdzielni – oznajmiła Dagmara, gdy zamykały lokal.

– Na twoim miejscu nie nastawiałabym się na sukces – ostrzegła ją Ela.

Zaparkowała samochód obok starego domu z czerwonej cegły. Zielony winobluszcz pnący się po jednej ze ścian sięgał prawie dachu. Sierpniowe słońce rozjaśniało ciemnobrązowe dachówki. Dagmara wysiadła, podeszła do drewnianej furtki i nacisnęła przycisk domofonu. Po kolejnych kilku minutach nacisnęła ponownie, jednak bez rezultatu.

„Najprawdopodobniej pana Jurka nie było w domu” – pomyślała, wracając do auta.

W ciągu następnych kilku dni ponawiała wizyty, ale bez powodzenia.

Mimo licznych zastrzeżeń ze strony pani Antoniny, docelowy projekt lokalu coraz bardziej nabierał realnych kształtów. Największe weto pani Antonina wniosła podczas omawiania nazwy. Według niej powinna zostać „Jarzębina”.

– Od zawsze była to „Jarzębina”, ludzie są do tej nazwy przyzwyczajeni – grzmiała Pani Antonina niczym ksiądz z ambony.

Ela i Dagmara zaproponowały nazwę „Café Rondo”. Po pierwsze, lokal znajdował się przy rondzie, a po drugie, jego specjalnością miała być wyśmienita kawa.

– To może od razu Café kapelusz – prychnęła ze złością pani Antonina.

Sytuacja zdawała się bez wyjścia, aż pan Piotr zasugerował głosowanie. Ponieważ wszyscy przystali na ten pomysł, pani Antonina nie miała wyboru.

Głosowanie przesądziło o nazwie lokalu.

– Zamówić szyld „Café Rondo” – zanotowała Dagmara żółtym długopisem w swoim notatniku.

Pod koniec sierpnia wszystkie formalności związane z utworzeniem spółdzielni socjalnej zostały zakończone i można było zabrać się do pracy wewnątrz lokalu. Mimo że Piotr deklarował samodzielne wykonanie prac murarskich, hydraulicznych i elektrycznych, brakowało dodatkowych męskich rąk do pomocy. Dagmara nie ustawała w odwiedzinach u pana Jurka i pewnego dnia jej upór został nagrodzony. W głośniku domofonu usłyszała mało przyjemne:

– Słucham?

– Dzień dobry panie Jurku, tutaj Dagmara, rozmawialiśmy kilka tygodni temu o spółdzielni socjalnej. Czy mogłabym z panem zamienić kilka słów?

Nastąpiła cisza przerwana niezapowiedzianym dźwiękiem otwieranego rygla. Dagmara pchnęła drewnianą furtkę i ruszyła do drzwi ścieżką z granitowej nierównej kostki. Pan Jurek ubrany w wypłowiałe dżinsowe spodnie, czarną koszulkę polo i niebieskie trampki niedbałym gestem zaprosił ją do środka. Gospodarz zaprowadził ją do kuchni.

– Już prędzej próbowałam pana złapać – zaczęła, siadając przy drewnianym prostokątnym stole.

– Mnie ciężko zastać – odpowiedział mężczyzna tonem dającym do zrozumienia, że ta wizyta nie jest dla niego specjalnie przyjemna.

– Chodzi o to, że podczas naszej pierwszej rozmowy był pan żywo zainteresowany udziałem w tworzeniu i prowadzeniu spółdzielni, natomiast nie było pana na żadnym spotkaniu organizacyjnym.

Gospodarz zrobił skruszoną minę i bezradnie rozłożył ręce.

– Jakoś tak wyszło, że zapomniałem – dodał przepraszająco. – Jestem natomiast pewien, że i bez mojej osoby świetnie państwo sobie poradzili.

Przeczuwając zamiary pana Jurka, Dagmara postanowiła działać od razu.

– Gdyby tak było, to nie nachodziłabym pana. Nie ukrywam, że potrzebujemy pana. Jest wiele prac do wykonania, przy których niezbędna jest męska ręka – wyjaśniła, opisując w kilku zdaniach zakres prac do wykonania.

– Wie pani, szczerze mówiąc nie bardzo się widzę w tym przedsięwzięciu. Wiem, że wyraziłem zgodę, ale po dokładniejszym zastanowieniu doszedłem do wniosku, że zabawa w restaurację to nie dla mnie.

Dagmara słuchała i coraz bardziej zaczynała wątpić w swoją ocenę tego człowieka. Pewnie Ela miała rację, że pan Jurek żyje w swoim małym prywatnym świecie, do którego nikt nie ma wstępu. Postanowiła jednak zastosować metodę małych kroków.

– Dobrze, rozumiem, ale mam prośbę. Czy mógłby nam pan pomóc w remoncie i przygotowaniu lokalu do otwarcia?

Pan Jurek bardzo długo zwlekał z odpowiedzią. Dagmara zaczęła podejrzewać, że tym razem to on przejrzał jej plan.

– Bardzo proszę. Dzięki pana pomocy zdążymy wszystko uruchomić zgodnie z planem.

Jej prawie błagalny ton przyniósł pożądany rezultat.

– Dobrze, pomogę pani – zapewnił gospodarz, wstając od stołu. Dagmara, uznając swoją misję za zakończoną, również wstała.

– Jeżeli to panu nie będzie przeszkadzało, to podjechałabym jutro z wykazem tego, co trzeba zrobić, a pan doradziłby nam w kwestiach technicznych.

Na wieść, że pan Jurek zadeklarował swoją pomoc w remoncie, Ela nie kryła zdziwienia.

– Jak tego dokonałaś?

– Mam swoje sposoby – odpowiedziała enigmatycznie Dagmara, po czym szybko zmieniła temat rozmowy. Bała się, że i tym razem pan Jurek znajdzie jakiś wykręt.

– To przynajmniej jedna pozytywna wiadomość – oznajmiła Ela, szukając czegoś na zaimprowizowanym biurku w kącie remontowanego lokalu. Po chwili wyjęła z podłużnej koperty zapisaną kartkę. Dagmara przebiegła wzrokiem po kilkunastu linijkach tekstu. Spojrzała na Elę pytającym wzrokiem.

– A co ma konserwator zabytków do naszego lokalu? – zapytała zdziwiona.

– Jak widać, ma – stwierdziła Ela zrezygnowanym tonem. – Budynek wybudowano przed rokiem 1945, a to oznacza, że zgodnie z prawem jest zabytkiem i wszystkie remonty w tego typu budynkach powinno się konsultować z konserwatorem.

Wyjaśnienia Eli wróżyły kłopoty. Najprawdopodobniej będą musiały zmienić wykonany już projekt. To oznaczało dodatkowe koszty, ale przede wszystkim opóźnienie w otwarciu lokalu. O ile pieniądze udałoby się wygospodarować, to przesunięcie terminu otwarcia komplikowało cały misternie obmyślony plan.

– Słuchaj, a może pojedziemy do tego konserwatora i spróbujemy z nim porozmawiać? Nic nie stracimy poza czasem, ale tego akurat nam nie brakuje – zaproponowała Dagmara, wiedząc z doświadczenia, że osobista rozmowa z urzędnikiem może wiele zdziałać.

– A wiesz, że to niegłupi pomysł – podchwyciła Ela.

Dagmara jeszcze raz przeczytała pismo. Gdy doszła do podpisu, na który wcześniej nie zwróciła uwagi, lekko się uśmiechnęła.

– No proszę, proszę i kto by podejrzewał – pomyślała, wpisując żółtym długopisem do noszącego ślady intensywnego użytkowania notatnika numer telefonu z nagłówka pisma. Nie dalej niż kilka tygodni wcześniej zastanawiało ją, co robi pewien facet, z którym kiedyś całowała się nad jeziorem. A tu okazało się, że jest on teraz powiatowym konserwatorem zabytków. Tylko czy po tylu latach będzie ją pamiętał?

Cyprian nie przypominał tego chłopaka z lat szkolnych. Zmężniał i co nie umknęło uwadze Dagmary, musiał sporo czasu spędzać na siłowni. W odróżnieniu od dotychczas spotkanych urzędników, ubierał się mniej oficjalnie. Czarne bojówki, koszula w niebiesko-biało-zieloną kratkę o sportowym kroju. Na serdecznym palcu prawej dłoni widać było ślad po obrączce. Tak jak Dagmara podejrzewała, wcale jej nie skojarzył z dziewczyną, którą kiedyś całował. Może gdyby podała panieńskie nazwisko, coś by mu zaświtało. Ona też nie powiedziała, że go zna. Tę przyjemność zostawiła sobie na koniec spotkania. Cyprian bardzo rzeczowo wyjaśnił, dlaczego jest zaniepokojony prowadzonymi pracami.

– Drogie panie, ten budynek figuruje w spisie zabytków, a tym samym jest pod szczególną ochroną – mówił tak, jakby chodziło o pałac w Wersalu. – Wszystkie prowadzone w nim remonty muszą uwzględniać jego zabytkowy charakter. Projekt, jaki panie posiadają, niestety odbiega od wytycznych.

– A co najbardziej? – zainteresowała się Dagmara.

Konserwator otworzył projekt na stronie z rysunkiem przedstawiającym okienko w bocznej ścianie budynku, przez które miały być obsługiwane zamówienia samochodowe.

– Najbardziej to – postukał wskazującym palcem w szkic. – Na takie rozwiązanie nie mogę wyrazić zgody – oświadczył stanowczym głosem.

– Czy jeszcze ma pan jakieś zastrzeżenia? – dopytywała Dagmara, notując żółtym długopisem uwagi konserwatora w notatniku.

– Prace prowadzone wewnątrz są do przyjęcia, mimo że prezentują raczej nowoczesny trend.

– W takim razie za kilka dni otrzyma Pan poprawiony projekt bez tego okienka – obiecała Dagmara, obdarzając konserwatora szerokim uśmiechem. Ten uśmiech nieco go speszył. – A wie pan, że kilka tygodni temu myślałam o panu – wyznała Dagmara, patrząc mu prosto w oczy. Cyprian i Ela spojrzeli na nią jednocześnie, nie bardzo wiedząc, o co jej chodzi. – Jechałam sobie rowerem obok jeziora Sowica i zastanawiałam się, jak ułożył sobie życie pewien chłopak, z którym kiedyś nad tym jeziorem się całowałam – kontynuowała, próbując opanować rozbawienie. Dopiero wtedy w oczach Cypriana zobaczyła błysk zrozumienia.

– Dagmara? – zapytał z niedowierzaniem i też się uśmiechnął.

– To ja poczekam na korytarzu – bąknęła zakłopotana Ela i wyszła. Zostali sami.

– Zmyliło mnie twoje nazwisko, a poza tym minęło tyle lat – usprawiedliwiał się Cyprian.

Miał rację, gdyby spotkała go w sklepie czy na ulicy, nawet do głowy by jej nie przyszło, że to on.

– Nazwisko mam po mężu, ale za jakiś czas wracam do panieńskiego – wyjaśniła, skupiając spojrzenie na jego prawej dłoni.

– W takim razie możemy zakładać klub rozwodników – zaproponował, pokazując ślad po obrączce.

Słowa Cypriana przypomniały jej, że za trzy tygodnie ma pierwszą rozprawę rozwodową. Miała cichą nadzieję, że pierwszą i ostatnią.

Gdy wróciły do Prabut, było już późne popołudnie. Dagmara zaparkowała obok budynku, na którego frontowej ścianie błyszczał napis Café Rondo. Miedziane gotyckie litery przykuwały uwagę przechodniów oraz kierowców. Wewnątrz lokalu zastały Piotrka.

– No jak idzie? – zagadnęła wesoło Dagmara.

– Wszystko zgodnie z planem – poinformował stojący na drabinie Piotrek.

– A gdzie Jurek? – zapytała, rozglądając się po pomieszczeniu, w którym z każdym dniem zachodziły widoczne zmiany. Ściany zostały już wyrównane i przygotowane do malowania. Piotrek kończył montaż podwieszanego sufitu. Lada dzień miała być wylewana podłoga.

– Jurek jest w kuchni i walczy z hydrauliką – odparł Piotrek, nie przerywając pracy.

Dagmara przeszła do sąsiedniego pomieszczenia. Jurek, ubrany w zielone spłowiałe dżinsy i kraciastą koszulę, klęczał przy ścianie, klnąc pod nosem.

– Coś poważnego? – przykucnęła zaniepokojona obok wyraźnie poirytowanego mężczyzny. Cienkie strużki potu spływały mu po karku. Dagmara bez zastanowienia wyjęła z kieszeni chusteczkę higieniczną i wytarła mu szyję. Jurek spojrzał na nią wyraźnie zawstydzony.

– Raczej nie, tylko robota nie idzie tak, jak myślałem. Stare rury, wszystko rozpada się w rękach – wyjaśnił przepraszająco. – Ale do jutra na pewno skończę, nawet jeżeli miałbym tu spędzić całą noc – zapewnił, wracając do pracy.

Dagmara wstała i przeszła do pierwszego pomieszczenia. Ela siedziała przy prowizorycznym biurku.

– Jadę przywieźć chłopakom coś do jedzenia – oznajmiła Dagmara, opuszczając lokal.

Dzięki siostrze, która uwielbiała gotować, mogła dostarczać chłopakom ciepłe posiłki. Bywały dni, że spędzali w lokalu po kilkanaście godzin. Ich zaangażowanie sprawiało, że prace posuwały się do przodu w niemal zawrotnym tempie. Już na ścieżce prowadzącej do domu Dagmara wyczuła zapachy dobiegające z kuchni.

– Co tym razem smacznego ugotowałaś? – zagadnęła na przywitanie. Marzena ubrana w króciutkie piaskowe szorty i zieloną koszulkę na ramiączkach stała przy kuchennym blacie krojąc coś na drewnianej desce.

– Dzisiaj będzie leczo z cukini z pieczarkami, cebulą, papryką i kawałkami kurczaka – odparła, nie przerywając pracy.

– Brzmi znakomicie, a jak cię znam, to smakuje jeszcze lepiej – pochwaliła ją Dagmara. W przeciwieństwie do Marzeny nie potrafiła tak dobrze gotować. Traktowała gotowanie wyłącznie jako konieczność, a nie przyjemność.

– Jak tam wizyta u konserwatora? – zapytała siostra, wrzucając do garnka pokrojoną cebulę.

– Poszło lepiej niż myślałam. Okazało się, że wystarczy mała zmiana projektu, a pan konserwator będzie zadowolony.

Przez następny kwadrans Dagmara ze szczegółami relacjonowała wizytę w Kwidzynie oraz jej konsekwencje.

– To wielka szkoda, że nie będzie okienka dla samochodów.

– Ja bym tam z tego takiej tragedii nie robiła. Najważniejsze, że knajpka ruszy zgodnie z planem – odparła Dagmara.

– Co tym razem kuchnia daje? – zawołał Piotr, wciąż stojąc na drabinie.

– Dzisiaj leczo z cukini z dodatkami – powiedziała Dagmara, stawiając termos na kwadratowym drewnianym stole.

– Nie powiedziałaś nam, jak tam audiencja u jego wielebności konserwatora? – zganił ją lekko Piotrek, zajadając z apetytem.

Po raz drugi w ciągu ostatniej godziny opowiadała tę samą historię. Jurek siedział po turecku pod jedną ze ścian. Wyglądał na znudzonego żołnierza. To, że kiedyś służył w armii, zdradzała postawa, specyficzny sposób chodzenia i krótka wojskowa fryzura. Dagmara przywykła już do jego sposobu bycia. Mówił niewiele, rzadko się uśmiechał. Choć była pewna, że kilka razy zobaczyła w jego oczach iskierki rozbawienia. Intrygował ją jak zagadka, której nie możemy rozwikłać. Niechętnie rozmawiał o swoim życiu, a to, co mówili inni, niekoniecznie musiało być prawdą. Jurek skończył posiłek, podziękował i mimo późnej pory wrócił do pracy. Piotrek również po kilku minutach stał na drabinie, montując kolejne elementy sufitu. Eli już nie było, pojechała na poważną rozmowę z panią Antoniną, która jak zwykle miała jakieś zastrzeżenia. Dagmara posprzątała i zajęła się poszukiwaniem w Internecie odpowiednich mebli. Wymyśliła sobie, że wszystkie sprzęty mają być jak najbardziej okrągłe i nawiązywać do nazwy lokalu. O ile ze stolikami nie było problemu, to znalezienie odpowiednich krzeseł stanowiło wyzwanie. Bar, i tego była pewna, będzie musiał być zrobiony na indywidualne zamówienie, podobnie regały.

Po jakiejś godzinie Piotrek skończył robotę, dochodziła już dwudziesta druga. Dagmara także miała zamiar pojechać do siostry. Miniony dzień bardzo ją zmęczył.

– Jurek, zostawiam ci klucze i uciekam – powiedziała, wchodząc do kuchni. Określenie było umowne, bo pomieszczenie jeszcze niczego nie przypominało, a kuchni to w najmniejszym stopniu. Jurek na chwilę przerwał pracę i podniósł się z klęczek.

– To Piotrka już nie ma? – zapytał zawiedziony.

– Wyszedł pół godziny temu, a chciałeś coś od niego?

– Myślałem, że mi tu trochę pomoże. Teraz trzeba tu nie jednej, ale dwóch par rąk – dodał wyjaśniająco.

– To może ja się przydam?

Jurek spojrzał na Dagmarę krytycznym wzrokiem.

– Raczej wątpię, pobrudzisz sobie tylko ubranie – stwierdził na powrót klękając przy plątaninie rur i zaworów. Dagmara wyczuła w jego słowach nutę ironii i wewnętrzna siła niezależnej kobiety kazała jej zareagować.

– Powiedz tylko, co mam robić – oznajmiła, klękając obok Jurka na brudnej betonowej posadzce. Ten spojrzał na nią zdziwiony.

– No dobra, skoro już się pobrudziłaś, to spróbujemy – zdecydował, biorąc z podłogi duży klucz. – Musisz przytrzymać te dwie rury, a ja będę je z sobą skręcał – tłumaczył, pokazując jednocześnie, w jaki sposób ma trzymać. Dagmara złapała dwa zimne gładkie elementy, a Jurek zaczął je przykręcać. Za każdym obrotem klucza czuła, jak oba trzymane elementy przybliżają się do siebie. Taką samą operację powtórzyli jeszcze czterokrotnie.

– No to najgorsze już zrobiliśmy – oznajmił Jurek, odkładając narzędzia do skrzynki.

– Mam nadzieję, że choć trochę się przydałam? – zapytała Dagmara, otrzepując zakurzone spodnie.

– Gdyby nie ty, robota musiałaby poczekać do jutra – podziękował, obdarzając ją ciepłym uśmiechem.

Mieli już prawie posprzątane, gdy usłyszeli pierwszy grzmot nadciągającej burzy. Nie minęło nawet pięć minut, a ulewa spadła na pogrążone we śnie miasto. Dagmara z niedowierzaniem popatrzyła na zegarek, dochodziła północ.

– Wsiadaj, to cię odwiozę – zawołała do Jurka, przekrzykując odgłos burzy. On tylko pokręcił przecząco głową i ruszył wojskowym krokiem przed siebie. Cienkie nitki deszczu otoczyły go szczelnie, jak wodna peleryna. Nie zwracając na nie uwagi, szedł pewnym równym krokiem, by po chwili zniknąć za pobliskim zakrętem. Dagmara nie potrafiła zrozumieć świata, w którym czasami Jurek się chował. Sądziła, że ma to związek z tym, czym zajmował się przez ponad dwadzieścia lat.

Dokładnie zamknęła drzwi lokalu i szybko przebiegła do zaparkowanego samochodu.

Z dnia na dzień Café Rondo zaczynało przypominać to, czym miało w przyszłości być. Coraz częściej przechodnie zatrzymywali się przed witryną i ciekawsko zaglądali do środka. Gdy do otwarcia został niecały miesiąc, najważniejsze prace były zrobione. Podłogę pokryła brązowo-szara mozaika, ściany zostały pomalowane na kolor słońca stojącego w zenicie. Dostarczono również stoły i krzesła z jasnego drewna zamówione u miejscowego stolarza. On miał także wykonać bar.

Dagmara siedziała przy okrągłym stoliku pachnącym żywicą i lakierem odznaczając żółtym długopisem w swoim notatniku kolejne zrealizowane punkty. Jurek wieszał w kuchni przywiezione kilka godzin wcześniej szafki. Za oknem uliczne latarnie rzucały na chodniki sodowe kręgi światła. Dagmara oddała Jurkowi klucze i wyszła z kawiarni. Wrześniowy chłód niósł z sobą zapachy jesieni.

– Cześć maleńka – głos, który usłyszała za sobą, sprawił, że jej ciało przebiegł zimny, nieprzyjemny dreszcz. Odwróciła głowę i zobaczyła swojego męża.

– Myślałaś, że cię nie znajdę? – zapytał z triumfalnym uśmiechem. – Przecież wiesz, że przede mną nie można uciec – dodał władczym tonem, w którym pobrzmiewała ukryta groźba.

– Co tu robisz i czego chcesz? – rzuciła, próbując opanować drżenie warg, dłoni i serca.

– Jak to co? Przyjechałem po ciebie, kochanie. Twoje miejsce jest u boku męża. Już zapomniałaś, jak żarliwie przysięgałaś w kościele? – zrobił kilka kroków w jej kierunku. Odruchowo zaczęła się cofać. – Teraz wsiądziesz do samochodu i pojedziemy do Wrocławia – oznajmił z pewnością zwycięzcy.

Nie tym razem – odpowiedziała, patrząc mu prosto w oczy. – Spotkamy się za tydzień, ale w sądzie na rozprawie – dod– ała, opanowując strach.

– Tu się mylisz, maleńka. Żadnej rozprawy nie będzie. Pojedziesz teraz ze mną, a jutro grzecznie wycofasz ten idiotyczny pozew.

– Nim zdążyła zareagować, trzymał ją mocno za nadgarstek.

– Teraz spokojnie, powoli, bez żadnego szarpania i krzyków pójdziemy do samochodu – polecił, wzmacniając uścisk. Przerażenie, jak fala przypływu, zalała cały jej spokój.

– Proszę puścić tę panią! – usłyszała męski niski głos. Dopiero w następnej chwili dotarło do niej, że należy on do Jurka. Adam puścił jej rękę i odwrócił się w stronę, z której padło polecenie. W porównaniu z Jurkiem jej mąż wyglądał jak tytan. Wyższy o ponad głowę. Przewyższał go także wagą, a co za tym idzie również i siłą.

– Człowieku, zamiast wtrącać się w małżeńskie sprawy, zejdź mi z drogi.

Jurek nadal stał obok drzwi do kawiarni.

– Po raz ostatni proszę, abyś zostawił Dagmarę w spokoju – głos Jurka opanowany, twardy i zimny jak metal wywołał w niej krótki dreszcz.

– O widzę, że wy się znacie. A skoro tak, to zapewne wiesz, jak moja żonka jest dobra w łóżku? – wycedził Adam, podchodząc do Jurka z zaciśniętymi pięściami. – Należy ci się porządny łomot za posuwanie cudzych żon – stwierdził Adam, biorąc zamach lewą ręką. Jurek zrobił ledwie widoczny unik, a w następnej sekundzie Adam leżał na chodniku, klnąc pod nosem. Dagmara stała, nie bardzo wiedząc, co się wydarzyło. W świetle ulicznych lamp nie zdołała dokładnie zobaczyć całego zajścia. Jurek kucał przy Adamie, wykręcając mu ręce na plecach.

– Słuchaj no, panie doktorku. Jeżeli jeszcze raz zobaczę, że wchodzisz w drogę Dagmarze, to uwierz mi, że to nie ty, ale ciebie będą musieli operować – Adam cicho jęczał z bólu. – Zrozumiałeś, co powiedziałem? – zapytał Jurek jeszcze bardziej wykręcając ręce leżącego. Adam coś wybełkotał, co zapewne miało oznaczać „tak”. Jurek wstał, podszedł do Dagmary i delikatnie ujął ją za rękę.

– Pozwól, że cię odwiozę do domu – zaproponował, wyciągając drugą dłoń po kluczyki do samochodu. Jechali w milczeniu przez opustoszałe, zamglone ulice.

– Dziękuję za pomoc i przepraszam za Adama – wyszeptała Dagmara, gdy dotarli już pod dom jej siostry. Jurek spojrzał na nią surowym wzrokiem.

– Za kogoś takiego jak twój mąż nie warto przepraszać. Wybacz, że to powiem, ale dla mnie jest on przykładem faceta, który uważa siebie za kogoś, komu wszystko się należy. A gdy coś idzie nie po jego myśli, ponoszą go nerwy. Dobrze robisz, rozwodząc się z nim – zakończył Jurek, wysiadając i przechodząc na drugą stronę samochodu, by otworzyć jej drzwi. Ten prosty gest sprawił, że Dagmara lekko się zaczerwieniła. Żaden mężczyzna nigdy nie otwierał jej drzwi samochodu. Jurek odprowadził ją do samej furtki, oddał kluczyki, powiedział „dobranoc” i odszedł w mrok.

Im bliżej było do dnia rozprawy, tym bardziej udzielało się Dagmarze zdenerwowanie. Po tym jak Adam miał czelność przyjechać do Prabut, wyprawa do Wrocławia napawała ją lękiem. Jurek chyba coś zauważył, bo na dwa dni przed terminem rozprawy podszedł do niej i zaoferował, że może z nią pojechać. Zrobił to tak zwyczajnie, jakby chodziło o podwiezienie do domu. Zaskoczona Dagmara zgodziła się bez najmniejszego zastanowienia. Refleksja przyszła dopiero kilka godzin później.

– Wiesz Jurek, wracając do twojej propozycji – zaczęła, zaczepiając go w przerwie, jaką zrobił sobie na wypicie kawy. – Nie wiem, czy powinnam obarczać cię swoimi problemami. Wyprawa do Wrocławia to nie wyjazd do Kwidzyna. Nie mam prawa nadużywać twojego czasu. Przecież i tak zgodziłeś się pomóc nam w uruchomieniu kawiarni.

Przez cały czas jej wyjaśnień Jurek spokojnie pił kawę. Gdy skończyła, spojrzał na nią tym swoim dziwnym wzrokiem, którego nie potrafiła rozszyfrować.

– Po pierwsze, to ja zaproponowałem, że z tobą pojadę. Po drugie, wolałbym abyś wróciła cała i zdrowa, a po trzecie, pojedziemy twoim samochodem. Mój nie nadaje się na tak długie trasy.

Wyruszyli kilka minut po trzeciej w nocy. Rozprawa została wyznaczona na trzynastą trzydzieści, więc nawet przy natężonym ruchu mieli jeszcze spory zapas czasu. Dagmara przed wyjazdem przygotowała kanapki i termos mocnej słodkiej kawy, takiej, jaką zwykle pijał Jurek. Po raz pierwszy od dłuższego czasu podróżowała jako pasażer, a nie kierowca. Jurek prowadził z wyjątkową gracją i łagodnością, o którą nawet nie podejrzewała mężczyzn. Jazda z Adamem przypominała rundę po torze wyścigowym pełną przyspieszeń, nagłego hamowania i ostrego pokonywania zakrętów. W przypadku Jurka żaden z tych elementów nie występował. Samochód poruszał się prawie cały czas z tą samą prędkością, mijane zakręty pokonywał z prawdziwym wdziękiem. Dagmara rozłożyła fotel pasażera, przykryła się kocem i próbowała zasnąć. Chciała powiedzieć Jurkowi, jakim według niej jest dobrym kierowcą, ale kołysanie samochodu sprawiło, że nie wiedzieć kiedy zasnęła.

Obudziło ją lekkie potrząsanie za ramię. Otworzyła oczy, poranne słońce roziskrzało zalegające na trawie kolorowe liście. Jurek siedział na miejscu kierowcy, trzymając dwa parujące kubki.

– Gdzie jesteśmy? – zapytała Dagmara, przeciągając zdrętwiałe ciało.

– Kilka kilometrów za Gnieznem – odpowiedział Jurek, podając jej jeden z kubków. Kawa była mocna i słodka. Osobiście za taką nie przepadała, ale tym razem smakowała wybornie.

– Taka dawka kofeiny postawiłaby na nogi konia – oceniła Dagmara, oddając Jurkowi pusty kubek.

– To może nawet dobrze, bo dzisiaj musisz mieć spory zapas energii – słowa Jurka przypomniały jej o ponurej rzeczywistości. Chciała mieć to wszystko już za sobą. Perspektywa spotkania z Adamem nie była niczym przyjemnym.

– Dlaczego ludzie nie potrafią rozstać się w cywilizowany sposób? – westchnęła Dagmara, błądząc spojrzeniem po linii horyzontu.

– Może dlatego, że zbyt często traktujemy innych ludzi jak przedmioty, które do końca życia i bez względu na okoliczności będą naszą własnością – odpowiedź Jurka utwierdziła ją w słuszności tego, co robi. Adam niemal od początku ich małżeństwa traktował ją jak rzecz i gdyby tego nie przerwała, tak byłoby nadal.

– Rozwód i jego konsekwencje nigdy nie są przyjemne, sam dobrze o tym wiem – wyznał Jurek cichym głosem.

– Dawno temu się rozwiodłeś? – zapytała. – Jeżeli nie masz ochoty o tym rozmawiać, to nie było pytania – dodała po chwili.

– W moim wypadku rozwód był wkalkulowany w ryzyko zawodowe. Z doświadczenia wiem, że żołnierze, którzy więcej niż siedem lat spędzają na zagranicznych misjach przeważnie nie mają udanego życia rodzinnego. Częściej spotyka ich rozwód niż postrzał na misji. W moim przypadku nie było inaczej. Długotrwała rozłąka nie jest dobrym spoiwem dla związku. Brak małżonka rekompensuje się wtedy czymś lub kimś innym. U nas było podobnie. Żona znalazła kogoś, kto nie biegał z karabinem kilka tysięcy kilometrów od domu, ale był przy niej. Mimo że wiedziałem o jego istnieniu, przez długi czas nic z tym nie robiłem. Prawda też jest taka, że sam nie byłem wobec żony w porządku podczas przebywania za granicą. Gdy odszedłem z wojska, trzeba było rozwiązać tę niezręczną sytuację. Najprostszym wyjściem był rozwód. Oboje wiedzieliśmy, że tak będzie najlepiej. Jakiekolwiek próby ratowania naszego małżeństwa byłyby z góry skazane na porażkę.

Dagmara słuchała, szukając w myślach słów, którymi mogłaby odpowiedzieć na wyznanie Jurka, ale w głowie miała kompletną pustkę.

– Nie musisz nic mówić – zapewnił ją, jakby czytał w jej myślach.

Sprawa rozwodowa przybrała scenariusz, jakiego Dagmara wcale nie brała pod uwagę. Adama nie było. Reprezentował go adwokat, który odczytał oświadczenie swojego klienta. Adam wziął całą winę na siebie, wyraził skruchę oraz zobowiązał się do przekazania Dagmarze połowy kwoty uzyskanej ze sprzedaży ich mieszkania.

Wracała do Prabut z przekonaniem, że nie będzie to już przystanek w drodze do wymarzonego świata. Żółtym długopisem skreśliła kilka punktów zapisanych w notatniku i dopisała jeden, który miał się stać priorytetem.

ŚLADY PRZESZŁOŚCI

Niski, szczupły mężczyzna o szarym smutnym spojrzeniu i ciemnych sięgających ramion włosach siedział nad letnią już kawą podaną w ceramicznym kubku. Do osiemnastej brakowało jeszcze kilku godzin. Dla zabicia czasu rozwiązywał krzyżówkę. „Prawdziwe nazwisko Jantar znanej piosenkarki”. Między datami, nazwiskami, rymami, nazwami, które jak upchnięte fiszki wypełniały jego głowę, próbował znaleźć odpowiedź na krzyżówkowe pytanie. Obracał w palcach żółty długopis pożyczony od dziewczyny z obsługi. Analizował kamieniczki przeniesione z prabuckiego rynku na ceramiczny kubek. Artysta, o ile można tak nazwać kogoś, kto ozdabia naczynia, miał dobre wyczucie proporcji, ale dobór kolorów nie był już tak udany. Dachy przesłodzone czerwienią, elewacje idealnie piaskowe, a okna bardziej przypominające ludzkie spojrzenie niż bierność przedmiotu. Chyba że piętnaście lat, jakie minęły od dnia, gdy opuścił Prabuty, przyniosły aż tak duże zmiany w architekturze. Musiał przyznać, że wiele w tym mieście uległo zmianie. Siedział teraz w przytulnej kawiarni obok ronda. Gdy odjeżdżał, nie było ani jednego, ani drugiego. Wtedy szedł na dworzec z dziurawym plecakiem, kilkoma dolarami w kieszeni i biletem do nowego, lepszego świata. Gdy tylko pociąg ruszył, otworzył okno i splunął na miejsce, do którego już nigdy więcej nie miał wrócić. Tak było do czasu, aż otrzymał zaproszenie na klasowe spotkanie. Wspomnienia wróciły, uderzyły, wywołały łzy, przypomniały ból. Piętnaście lat to zbyt krótko, by zapomnieć i dostatecznie długo, by z nikogo stać się kimś. Wstał i podszedł do baru.

– Przepraszam, nie wie Pani, jak brzmiało prawdziwe nazwisko Anny Jantar?

Kobieta po drugiej stronie jasnej drewnianej lady podniosła wzrok utkwiony w jakimś czasopiśmie. Zobaczył jej twarz. Okrąglutką, delikatnie opaloną, z kilkoma piegami. To samo wiosenne spojrzenie, jak zwykł nazywać kolor jej oczu, wciąż długie ciemne włosy upięte w staromodny kok i nadal pytająco uniesione brwi. „Kilkanaście lat wcale jej nie zmieniło” – pomyślał, patrząc na koleżankę, z którą przez cały okres liceum dzielił szkolną ławkę. Ona też go poznała.

– Co ty tu robisz – zapytali równocześnie, a w następnej chwili wybuchnęli śmiechem. Usiedli przy stoliku. Aromat świeżej gorącej kawy towarzyszył ich rozmowie.

– Wróciłam, że tak powiem, na stare śmieci i od kilku miesięcy razem z kilkoma znajomymi prowadzę ten lokal – wyjaśniła, zataczając dłonią szeroki krąg obejmujący przytulne wnętrze wypełnione gazetami, czasopismami, książkami oraz ludźmi siedzącymi przy okrągłych stolikach. To, co usłyszał, było zaskakujące. Dagmara od zawsze powtarzała: zrobię wszystko, by wyrwać się z tego zadupia. Słyszał, że skończyła studia z wyróżnieniem, miała męża, mieszkała i pracowała we Wrocławiu. Świeża kawa nasycała każde wypowiadane słowo, pozwalała rozmowie płynąć własnym kawiarnianym rytmem.

– Przecież od zawsze chciałaś uciec z tej dziury.

Nieznacznie opuściła głowę, mocniej objęła ceramiczny kubek. Gest, choć krótki, nie umknął jego uwadze.

– Czasami lepiej wrócić do dziury niż tkwić w bagnie – odparła nieco melancholijnym tonem. – Lepiej powiedz, co u ciebie? – zmieniła temat. – Wiem, że teraz jesteś sławny – dodała z nutą podziwu, w której nie było jednak żadnej zazdrości.

W paru zdaniach opowiedział o ostatnich kilkunastu latach spędzonych w Anglii i Stanach Zjednoczonych, pomijając okoliczności wyjazdu. Ale ona pamiętała. Pamiętali wszyscy i nawet on sam nie potrafił zapomnieć.

– Miron, mimo kilku lat spędzonych w jednej ławce, nigdy nie byliśmy aż tak blisko, bym mogła wkładać paluchy w twoje życie. – Nie miał zamiaru słuchać o swoich niegodziwościach. Wystarczyło, że kilka razy w miesiącu o nich śnił. – Powiem ci jedynie, że twój przyjazd nic dobrego nikomu nie przyniesie. Marta i Jacek mieszkają w Rakowcu, są szczęśliwym małżeństwem. Jeżeli masz zamiar rozdrapywać stare blizny, to odpuść sobie. – Nie miał zamiaru rozgrzebywać tego, co uleżało i zarosło, ale musiał wyrównać rachunki z przeszłości.

– Wiem, że w przypadku Jacka i Marty postąpiłem podle i nikt nie musi mi tego przypominać. Przyjechałem na spotkanie klasowe. – Nie wiedział czy uwierzyła, to jednak nie miało żadnego znaczenia. – Powiedz mi, Dagmara, co z pozostałymi?

Przez kolejną godzinę słuchał o sukcesach i porażkach swoich rówieśników. Większość założyła już rodziny, mieli po kilkoro dzieci i wiedli życie statystycznych Polaków. Kilku szczególnie się powiodło, paru wybitnie nie poradziło sobie z rzeczywistością, a jeden wybrał skok z wieżowca. Przed opuszczeniem kawiarni zapisał na skrawku oderwanym z gazety numer telefonu Dagmary i wraz z żółtym długopisem schował do kieszeni marynarki.

Wyszedł w objęcia styczniowego zimnego popołudnia. Mokre białe płaty ciężko uderzały o ziemię. Światła latarni dzielnie walczyły, ale mimo to nie zdołały pokonać mas, które zmieniały ich jasne światło w mglistą poświatę. Nim dotarł do samochodu zaparkowanego przy stacji benzynowej, śnieg oblepił go od stóp do głów. Odizolowany od polskiej styczniowej rzeczywistości uruchomił ogrzewanie. Po chwili strumienie suchego ciepłego powietrza rodem z Sahary wypełniły wnętrze. Wilgotną kurtkę rzucił na tylne siedzenie, wyłączył telefon komórkowy, rozłożył fotel. Spróbował zasnąć, ale przeszłość była silniejsza niż zmęczenie. Nie mógł uchylić okna i wyrzucić jej jak upartego owada czy niedopałka papierosa. Mógł ją zagłuszyć alkoholem, ale nie teraz. Dzisiaj musiał być trzeźwy. W końcu zasnął i niemal natychmiast jego sen wypełniły obrazy z przeszłości, a on musiał je oglądać.

Jasny sierpniowy poranek witał trelami obudzonego ptactwa, kilkoma złocistymi promieniami słońca zalegającymi na pobliskich głazach. Uwięziony w ciepłych ramionach Marty przez szparę w wejściu do namiotu zobaczył Jacka rozpalającego ognisko. Uwolnił się z objęć śpiącej dziewczyny, wciągnął spodnie i boso wyszedł z namiotu.

– Cześć! Jak zwykle ranny z ciebie ptaszek – przywitał brata krzątającego się przy ognisku. Jacek postawił osmolony czajnik na trójnogu. Smukłe języki ognia otoczyły całe naczynie.

– Wiesz, Miron, przeanalizowałem wczoraj to wejście na grodzisko i jestem pewien, że lepiej będzie zaatakować od wschodu. – Propozycja była zaskakująca i w pewnym sensie szalona. Przez ostatni tydzień ślęczeli nad mapami, analizując każdy metr skały.

– Sądziłem, że atak od południa jest już ustalony? – stwierdził Miron, siadając na kamieniu obok ogniska. Jacek spojrzał roziskrzonym wzrokiem. Mirona ciekawiło, ile było w nim fascynacji z odkrycia czegoś nowego, a ile odbitych płomieni ogniska.

– Ja też tak myślałem, dopóki nie odkryłem tej wąskiej półki, o tutaj – oznajmił, klękając przy rozłożonej mapie. Miron wstał i podszedł bliżej, chcąc zobaczyć miejsce, które odkrył brat. Rzeczywiście w połowie skały widoczna była niewielka półka skalna. Mogła mieć jakieś dwa metry długości i kilkanaście centymetrów szerokości.

– Bardzo interesujące – przyznał Miron, jednak bez entuzjazmu. Najbardziej obawiał się reakcji Marty na zmianę wspinaczkowych planów. Odkrycie Jacka ułatwiało wejście na szczyt. Wymagało jednak dodatkowego dnia na bardziej szczegółowe rozpoznanie.

– Co tam kombinujecie? – dobiegł ich zaspany głos dziewczyny wyłaniającej się z namiotu.

– Jacek znalazł nową trasę na grodzisko od wschodu – wyjaśnił Miron nie odrywając oczu od mapy.

– Ale przecież mieliśmy wchodzić od południa? – W głosie Marty narastała irytacja.

– Ta trasa wydaje się lepsza – oznajmił Miron, próbując powstrzymać jej wściekłość.

– Z całą pewnością jest lepsza – zawyrokował podekscytowany Jacek. Po chwili Marta stała nad nimi z miną świadczącą o rychłej eksplozji.

– A ja myślę, że zamiast konkretnej wspinaczki, marnujemy dnie na jakieś pieprzone analizy. Do cholery, to jest wypad naukowy czy wspinaczkowy? – Jacek wstał, otrzepał kolana z grudek ciemnej ziemi.

– Marta, zanim wejdziesz na skałę, trzeba dokładnie ją rozpracować.

– Swoje rozpracowywanie zostaw na dziewczyny, a może po kilku latach jakąś rozbierzesz – rzuciła kpiącym tonem. – Przyjechałam się powspinać, a co mam? Dwóch facetów, którzy dniami ślęczą nad mapą zamiast wziąć dupę w troki i ruszyć na ścianę. – Jacek dotknięty do żywego postanowił nie być jej dłużny.

– Zamiast mleć tym swoim wrednym babskim ozorem pomyśl choć raz o bezpieczeństwie. Tylko odpowiedzialne i bezpieczne wspinanie jest przyjemnością. To nasze, jak to nazwałaś ślęczenie, to ni mniej, ni więcej szukanie drogi, która pozwoli cało wejść i w takim samym stanie zejść. – Miron wiedział, że każde z nich ma trochę racji, ale równie pewne było to, że żadne tak łatwo nie odpuści.

– Chwileczkę – oznajmił, wchodząc między nich. – Zanim rzucicie się sobie do gardeł, spróbujmy poszukać innego rozwiązania. – Marta przeniosła na niego wściekłe spojrzenie. Pod wpływem gniewu jej oczy z niebieskich stawały się ciemnostalowe.

– Czyli proponujesz znalezienie trzeciej drogi?

– Wcale nie – powiedział Miron, kładąc dłoń na jej ramieniu. – Mamy dwie trasy i musimy wybrać jedną z nich.

– To sobie wybierajcie, ja wchodzę od południa i mam zamiar zrobić to jeszcze dzisiaj.

Wiedzieli doskonale, że samotne wejście i to niezależnie od której strony było niemożliwe. Ktoś musiał ubezpieczać. To nie były kilkunastometrowe skałki, ale ściany liczące prawie dwieście metrów. Jacek z rezygnacją zaklął pod nosem.

– No dobra, wychuchana panienko, wejdziemy od południa, ale robię to wyłącznie z poczucia odpowiedzialności za całą naszą trójkę. – Losowaniem ustalili, że Jacek i Marta wchodzą na ścianę, a zadaniem Mirona będzie ubezpieczanie.

Przygotowanie sprzętu i dotarcie na miejsce zabrało im prawie dwie godziny. Pocieszającym był fakt, że przy skałach nikogo nie było. Podejrzewali, że miała na to wpływ prognoza pogody. Na popołudnie zapowiadano gwałtowne burze. Jednak na razie tylko tu i ówdzie niebo zaśmiecały małe postrzępione obłoki przypominające watę cukrową. Mimo osobistych zatargów, na ścianie Jacek i Marta stanowili doskonały duet. Dla obojga wspinaczka była czymś więcej niż pasją. Oni byli w niej zakochani. Miron traktował wspinanie jak źródło adrenaliny.

Dotarcie do szczytu zajęło im nieco ponad godzinę. Problemy zaczęły się przy zejściu. Wystarczyło kilka minut, by prawie bezchmurne niebo szczelnie wypełniły czarne złowrogie chmury. Silne podmuchy wiatru miotały suchymi gałęziami, przyginały do ziemi trawy i krzaki. Marta schodziła pierwsza. Mimo zasiekającej ulewy szczęśliwie dotarła na dół. Jackowi zabrakło jakichś trzydziestu metrów.

Silne pukanie w szybę samochodu wyrwało go ze szponów snu i wspomnień. Zapadł już zmrok, śnieg przestał padać. Za jego samochodem stał radiowóz. Niebieskie pulsujące światła odbijały się od świeżego białego puchu. Policjant stojący przy drzwiach ponownie zapukał w szybę. Miron poprawił fotel i uchylił okno.

– Dobry wieczór panu. Radosław Świerczyński, komisariat policji w Prabutach. Poproszę prawo jazdy i dokumenty wozu wraz z ubezpieczeniem.

– Czy dopuściłem się jakiegoś zabronionego czynu? – zapytał Miron, podając dokumenty. Policjant spojrzał na paszport, porównując zdjęcie z Mironem.

– Jak na razie nie, ale dostaliśmy sygnał, że w parkującym obok stacji benzynowej samochodzie leży jakiś człowiek. Wie pan, w tak małym miasteczku jak Prabuty ludzie bardzo szybko dostrzegają dziwne rzeczy. Może mi pan powiedzieć, co obywatel Stanów Zjednoczonych robi w zaparkowanym na uboczu samochodzie? – Mimo że obywatelstwo amerykańskie otrzymał kilka lat wcześniej, nadal trudno było mu się do tego przyzwyczaić.

– Przyjechałem do Prabut na szkolny zjazd absolwentów tutejszego liceum – odpowiedział Miron zgodnie z prawdą. – Może pan nie uwierzy, ale kiedyś mieszkałem w Prabutach i chodziłem do tutejszej szkoły – dodał, widząc zdziwioną minę policjanta.

– O zjeździe absolwentów coś tam słyszałem – odparł funkcjonariusz sprawdzając pozostałe dokumenty. – W takim razie, panie Malik, życzę miłego pobytu w naszym małym miasteczku – powiedział policjant oddając Mironowi dokumenty. Zegarek wskazywał kilka minut po szesnastej. Rozważał powrót do hotelu, ale sama podróż do Kwidzyna i z powrotem zajęłaby zbyt dużo czasu. Mimo wielu pozytywnych zmian brakowało w samych Prabutach hotelu, czy choćby jakiegoś pensjonatu. Postanowił rozprostować nogi i odwiedzić kilka miejsc darzonych szczególnym sentymentem. Pierwszym był dworzec kolejowy. To tam spędził z kumplami wiele jesienno-zimowych wieczorów. Grali w karty, popijali piwo, cieszyli się życiem. Był ciekaw czy ostatni fizyczny ślad jego obecności w Prabutach przetrwał próbę czasu. Zamknął samochód i ruszył przez zaśnieżone chodniki. Stary kort tenisowy i plac targowy nadal były na swoim miejscu. Dochodząc do stacji kolejowej wypatrywał na murze okalającym prawdopodobnie najstarszy prabucki zakład pracy zdania, jakie piętnaście lat temu napisał niebieskim sprayem. Jednak nie mógł odszukać proroctwa, jakie zostawił tym, którzy tu zostali. „To miasto umiera, a wy razem z nim”. Prawdopodobnie jego przemyślenia nie spodobały się tym, którzy jednak postanowili tu zostać. Zepsuty zegar w dworcowej poczekalni wskazywał drugą piętnaście. Ten widok przypomniał mu zdanie przeczytane w książce Brida autorstwa Paulo Coelho „Nawet ten zepsuty zegar dwa razy na dobę wskazuje właściwą godzinę”. Kartka obok zamkniętego na głucho okienka kasowego informowała o godzinach, w jakich można było kupić bilet. Rozkład jazdy był ledwie mizerną cząstką tego sprzed kilkunastu lat, kiedy to przez Prabuty przejeżdżało kilkadziesiąt pociągów dziennie. Otworzył drzwi prowadzące na perony. Miał wrażenie, że mimo upływu lat zaskrzypiały tak samo jak kiedyś. Perony były rozkopane, część torów zdemontowano. Z tego, co usłyszał od Dagmary podczas krótkiej rozmowy w kawiarni, od kilku lat trwała przebudowa linii kolejowej z Warszawy do Gdańska, a że przebiegała ona także przez Prabuty, to efekt był taki, jak można było zobaczyć. Nie licząc Dagmary jak dotąd nie spotkał nikogo znajomego. Z jednej strony był zadowolony z takiego obrotu spraw. Wolał unikać spotkań w cztery oczy. Wrócił na stację benzynową. Zamówił kawę i coś do jedzenia. Sprawdził pocztę elektroniczną, odpisał na kilka ważnych emaili. Zastanawiał się nawet czy nie powinien wsiąść do samochodu i odjechać. Czy tak nie byłoby lepiej? Jednak jak długo można uciekać?

Budynek domu kultury, w którym miał się odbyć zjazd, zapraszał jasno oświetlonymi oknami. Otrzepał buty przed drzwiami, nacisnął klamkę i wszedł do środka. W korytarzyku prowadzącym do sali głównej spotkał kilka osób, które obrzuciły go leniwymi, obojętnymi spojrzeniami i wróciły do ożywionej rozmowy. Gdzieś z oddali słyszał piskliwy głos Zbigniewa Górskiego. Tego głosu nie sposób było zapomnieć. Ciekawiło go, czy nadal jest dyrektorem. Młoda dziewczyna, zapewne uczennica liceum zaprosiła do szatni zorganizowanej w jednym z bocznych pomieszczeń. Lustrując stroje pozostałych osób uznał, że jego ubiór jest taki jak być powinien, czyli odbiegający od normy, ekscentryczny i niegodzien naśladowania. Czerwona taliowana koszula wpuszczona w czarne skórzane ciasno dopasowane spodnie, do tego brązowa zamszowa marynarka o sportowym kroju. Całości dopełniały wysokie czarne glany z metalowymi nosami oraz duży srebrny kolczyk w lewym uchu. Licealistka odbierająca od niego kurtkę krytycznym wzrokiem zlustrowała jego garderobę.

– Pan jest jednym z absolwentów? – zapytała, podając mu numerek wieszaka.

– Tak, podobnie jak większość obecnych – odparł, obdarzając ją promiennym uśmiechem, który jednak nie zrobił na dziewczynie wrażenia.

– Mogę prosić o pana nazwisko? – Dziewczyna widząc jego zdziwione spojrzenie wyjaśniła. – Otrzyma pan plakietkę z imieniem i nazwiskiem. Po piętnastu latach ludzie się zmieniają. Identyfikatory pozwolą się rozpoznać.

– Nazywam się Miron Malik – licealistka na dźwięk jego nazwiska zesztywniała, gapiąc się na niego szeroko otwartymi oczami. Komiczna mina dziewczyny skłoniła Mirona do żartu. – Ale spokojnie, pogłoski o tym, że nie jestem szczepiony i gryzę są mocno przesadzone – oznajmił konspiracyjnym szeptem.

– Bardzo przepraszam, po prostu wiele o panu słyszałam – bąknęła zawstydzona uczennica, rumieniąc się po czubek nosa. Chciał nawet zapytać, co takiego o nim słyszała, ale doszedł do wniosku, że najpewniej wszystko co najgorsze i porzucił ten zamiar. Poza tym dziewczę nie wyglądało na miłośniczkę sztuki, a już na pewno w jego wydaniu. Przyczepił do klapy marynarki otrzymany identyfikator i już miał odejść, gdy licealistka poprosiła, aby zostawił wpis w kronice szkolnej.

– Jest pani pewna, że mogę to zrobić?

– Myślę, że będzie to miły gest z pana strony – odparła dziewczyna bez chwili namysłu. Miron wyciągnął z kieszeni żółty długopis zabrany z kawiarni. Na białej kartce było już kilka wpisów, jednak nie znał żadnego z ich autorów. „Gówno mnie obchodzą słodkie opinie hipokrytów. Wolę gorzką prawdę głoszoną przez społecznych wyrzutków. Oni zawsze i wszędzie są sobą, nawet jeżeli oznacza to bycie nikim”. Pod wpisem dodał jeszcze datę i podpis. Zawsze miał odwagę mówienia tego, co myśli, nawet jeżeli jedynie on w to wierzył. Żółty długopis na powrót schował do kieszeni i przeszedł do sali głównej. Tłum ludzi gęstniał z każdą chwilą. Próbował wypatrzeć jakieś znajome twarze bądź nazwiska na plakietkach mijanych ludzi. Miał zamiar zaszyć się gdzieś w kącie i tak dotrwać do końca spotkania. Szukał właśnie odpowiedniego miejsca, gdy usłyszał za sobą piskliwy okrzyk, który wypełnił całą salę.

– O pan Miron! Jak miło, że zechciał pan zaszczycić nasz zjazd.

„No i plany diabli wzięli” – pomyślał, odwracając się do idącego w jego stronę starszego mężczyzny. Górski nic, ale to nic się nie zmienił. Niski, łysy, o kościstej szczęce i małych wodnistych oczkach, które w odległej młodości z pewnością były niebieskie. Wyciągnął do Mirona wysuszoną dłoń. Gwar rozmów wolno wygasał. Ludzie zaczęli odwracać głowy w ich stronę.

– Dobry wieczór panie dyrektorze – przywitał się grzecznie Miron, niechętnie podając dłoń Górskiemu.

– Dyrektorem to byłem kiedyś. Teraz odpoczywam na zasłużonej emeryturze, a kierowanie szkołą oddałem w ręce młodszego pokolenia – oznajmił Górski tonem człowieka, który swoim zdaniem wykonał kawał dobrej roboty. – Za to ty, Mironie, jesteś jednym z naszych najznakomitszych absolwentów. Ja od zawsze wierzyłem w twój talent, a dzięki wytrwałości osiągnąłeś coś, czego wielu ci zazdrości. – W Mironie wzbierała wściekłość. Większość z obecnych na sali wiedziała, jak było naprawdę, tylko jakoś dziwnie nagle wszyscy o tym zapomnieli. – Mironie, jeżeli pozwolisz, to przedstawię cię obecnemu dyrektorowi, panu burmistrzowi oraz naszym władzom samorządowym. – Po kwadransie wypełnionym prezentacjami, uściskami dłoni, serdecznymi uśmiechami w wydaniu sztucznych ludzi lokalnej władzy Miron wrócił do przeszukiwania sali w poszukiwaniu osób z jego klasy. Odnalazł kilku, powspominali dawne czasy. Teraz byli już innymi ludźmi. Poza szkolnymi wspomnieniami nie mieli żadnych wspólnych tematów. Tuż po osiemnastej na scenie pojawiło się kilka osób, wśród nich Górski, obecny dyrektor, burmistrz, dyrektor domu kultury i jakiś poseł czy senator. Część oficjalną rozpoczął nie kto inny jak Górski. Autentycznie wzruszony wychwalał wszystkie klasy z ich rocznika.

– Każdy z was opuścił mury naszego liceum zaopatrzony w wiedzę, umiejętności i dobre wychowanie, które prócz nauki przekazywaliśmy wam każdego dnia. Jako nauczyciele mamy poczucie dobrze spełnionego obowiązku. Wyfrunęliście do nowego świata, by dalej zdobywać to, czego my nie mogliśmy już was nauczyć. Każdy z was wybrał własną drogę i mam szczerą nadzieję, że po tych piętnastu latach nikt z was nie żałuje swoich wyborów.

Miron wypatrzył Dagmarę i podszedł do niej. Czarna sukienka do kolan wykończona delikatną granatową koronką wyszczuplała i tak już smukłą sylwetkę.

– Jak ci się podoba przemówienie Sępa? – zapytał, przywołując stare przezwisko dyrektora.

– Jak zwykle żarliwe – odpowiedziała z ironicznym uśmiechem.

– On nawet po śmierci będzie zanudzał swoimi przemowami – zawyrokował, puszczając do niej oko.

– Tylko ciekawe czy w raju, czy piekle? – odparła, dołączając się do burzy oklasków.

– Pozwólcie państwo, że teraz nasi obecni uczniowie przybliżą sylwetki tych absolwentów, którzy mają szczególne zasługi w promowaniu Prabut – zapowiedział Górski, ustępując miejsce przy mikrofonie trójce licealistów.

– Szanowni absolwenci, mam zaszczyt zaprezentować sylwetkę Anity Jezierskiej – zaczęła pulchna dziewczyna ubrana w czarną spódniczkę i białą bluzkę. – Pani Anita ukończyła nasze liceum z wyróżnieniem, następnie również z wyróżnieniem obroniła pracę magisterską i doktorancką na Uniwersytecie Warszawskim. Od trzech lat jest eurodeputowaną. Niestety obowiązki zawodowe zatrzymały ją w Brukseli i nie może być tu razem z nami. Przesłała jednak list, który teraz odczytam.

– Kto to jest ta Jezierska? – zapytał szeptem Miron.

– Jezierska to jej nazwisko po mężu, panieńskie to Kowalewska – wyjaśniła także szeptem Dagmara. Teraz Miron wiedział, o kim mowa. Anita była słynnym klasowym, jeśli nie szkolnym kujonem. Nawet część nauczycieli pałała do niej niechęcią. Jednak mimo tego musiał przyznać, że osiągnęła wiele. Przydługi list eurodeputowanej dobiegł końca. Sala rozgrzmiała po części wymuszonymi oklaskami.

– Teraz chcielibyśmy państwu przedstawić sylwetkę naszego kolejnego wybitnego absolwenta. Człowieka, który od razu po ukończeniu naszego zacnego liceum skoczył na głęboką wodę. – Czysty dźwięczny głos wysokiego młodzieńca z okularami w metalowych oprawkach na nosie i szopą ciemnorudych włosów na głowie wypełniał pogrążoną w oczekiwaniu salę. – Z wyróżnieniem ukończył Royal College of Art, jedną z najbardziej znanych brytyjskich uczelni artystycznych. Następnie, oczywiście również z wyróżnieniem ukończył prestiżową amerykańską kuźnię talentów, jak zwykło się nazywać Art. Institute of Chicago. Jego obrazy można podziwiać w muzeach i galeriach na wszystkich kontynentach. Zapraszamy na scenę Mirona Malika. – Dagmara popchnęła go do przodu lekkim kuksańcem. Miron wolał pozostać w ukryciu. Przedstawienie, w jakim przyszło mu brać udział, przestawało go bawić. Najbardziej pod słońcem nienawidził hipokrytów. Wyrachowana zmiana poglądów na jakiś temat czy opinia o jakimś człowieku budziły w nim wstręt i wewnętrzny sprzeciw. Wchodząc na oświetloną scenę pomyślał: „Chcecie Mirona, to będziecie go mieli”. Podszedł do mikrofonu, z podwyższenia sceny dokładnie widział wszystkich obecnych na sali.

– Witam wszystkich serdecznie z drobnymi wyjątkami – zaczął, opanowując drżenie głosu. – Podobnie jak większość z was piętnaście lat temu ukończyłem prabuckie liceum. Prawdą jest także, że wybrałem skok na głęboką wodę. Ale szczerze mówiąc nie miałem innego wyjścia. Prabuty nie były wtedy miejscem, gdzie można było realizować swoje marzenia i talenty. W te ostatnie wierzyła jedynie świętej pamięci pani Urszula Sokołowska. To dzięki jej namowom wystąpiłem o stypendium do Royal College of Art. Całe pozostałe szacowne i zacne grono pedagogiczne miało mnie głęboko w dupie. – Po tych słowach przez salę przetoczył się cichy pomruk.

– Jedną z rzeczy, których nienawidzę na świecie, jest hipokryzja. Nigdy nie byłem, nie jestem i nie będę hipokrytą. Dlatego też wciąż pamiętam słowa dyrektora Górskiego, którymi częstował mnie kilka razy w tygodniu: „Malik, głupkiem byłeś, jesteś i zostaniesz”. Wszystkich, którzy choć raz to słyszeli, proszę o zagwizdanie. – Tym razem od murów odbiły się dziesiątki gwizdów. Wśród oficjeli zgromadzonych na scenie zapanowała konsternacja. – W przeciwieństwie do wielu ludzi nadal pozostałem tym głupim Malikiem o niewyparzonej gębie i chłopskich manierach – zapewnił Miron, przekrzykując pojedyncze gwizdy. Miał już zejść ze sceny, gdy w tłumie gdzieś na końcu sali dostrzegł twarz Marty. Wciąż miała pszeniczne włosy i spojrzenie wypłowiałego błękitu. Tyle że teraz nie dostrzegł w nim blasków radości, które kiedyś nazywał diabelskimi ognikami. Ich spojrzenia skrzyżowały się jak dwa miecze. On pierwszy odwrócił wzrok i zszedł ze sceny.

– Ale im wygarnąłeś – usłyszał od pierwszego napotkanego absolwenta.

– Należało im się – dodał następny, serdecznie poklepując Mirona po plecach.

Nie zwracając uwagi na okazywane dowody sympatii i podziwu przeciskał się do miejsca, gdzie widział Martę. Bardzo chciał ją zobaczyć, ale wątpił, że przyjdzie na spotkanie. Teraz chciał z nią porozmawiać. Marta stała oparta o ścianę z lampką szampana. Ubrana w klasyczną pomarańczową sukienkę bez rękawów, czarny ażurowy szal narzucony na ramiona, zamszowe czarne botki sięgające nieco nad kostkę. „Kiedyś preferowała dżinsy, flanelowe koszule i ciężkie glany” – przypomniał sobie Miron. Mimo zmiany sposobu ubierania zostało w niej coś z tej dziewczęcej Marty. Nadal używała świeżych cytrusowo-kwiatowych perfum firmy Kenzo. Była tylko o trzy centymetry niższa od Mirona. Gdy stanął przed nią, ich oczy znowu się spotkały. Próbował z nich wyczytać, o czym teraz myśli.

– Cześć – powiedział cicho, wyciągając szczupłą dłoń.

– Witaj, piękne przedstawienie, takie w twoim stylu – odpowiedziała, ignorując gest przywitania.

– Nie sądziłem, że cię tu spotkam – przyznał, biorąc od przechodzącego kelnera kieliszek wina.

– Ja również miałam nadzieję, że nie przyjedziesz – oznajmiła, patrząc mu prosto w oczy. – Ale widać los chciał inaczej – dodała, opuszczając powieki. Upiła łyk szampana. Dostrzegł nieznaczne drżenie dłoni, gdy zbliżała kieliszek do delikatnych naturalnie malinowych i wciąż uwodzicielskich warg.

– Nie można wiecznie uciekać – stwierdził, mocniej obejmując swój kieliszek.

– Ty spieprzyłeś piętnaście lat temu, więc przed czym jeszcze teraz uciekasz? – zapytała, obrzucając go zdziwionym spojrzeniem. „Dobre pytanie” – pomyślał, szukając na nie odpowiedzi. Wyjeżdżając zostawił wszystko. Dziewczynę, która go kochała. Brata, który walczył o życie. Matkę, której jego decyzja złamała serce.

– Wtedy uciekłem od rzeczywistości, a przez kolejne lata uciekałem od wspomnień – wyjaśnił, licząc, że go zrozumie.

– Chciałeś chyba powiedzieć, od wyrzutów sumienia – sprostowała, posyłając mu ironiczne spojrzenie. Może Marta miała rację, to, co on nazywał wspomnieniami, tak naprawdę było szukaniem rozgrzeszenia. Tyle że nie wierzył w Boga, a tym samym obcy był mu grzech. Nawet jeżeli występował on w jego słowniku, kojarzył się z czymś złym. Jednak czy jego postępowanie było złe? Przecież wszyscy wiedzieli o planach związanych z wyjazdem na stypendium. Owszem mógł zrezygnować, ale wtedy zaprzepaściłby szansę, jaką dostał od losu.

– Nazywaj to jak chcesz, ale są rzeczy, które prędzej czy później trzeba wyjaśnić i nie można tego zrobić na odległość – stwierdził, robiąc krok w jej kierunku. Dzielił ich dystans wyciągniętej dłoni. Woń perfum bardziej podrażniła jego zmysły.

– Jeżeli sądzisz, że twój przyjazd i jedna choćby nie wiem jak szczera rozmowa sprawi, że przestaniesz być świnią, to się grubo mylisz. – Jej słowa pełne goryczy nie były w stanie dorównać żalowi, jaki przez ten krótki moment zobaczył w jej oczach.

– Może to zabrzmi pretensjonalnie i melodramatycznie, ale piętnaście lat temu skrzywdziłem nas oboje. Pewnie gdyby nie twój ślub z Jackiem, wróciłbym i zabrałbym cię z tego przeklętego miejsca.

– Marta nie zdołała ukryć zaskoczenia, jakie zrobiło na niej te kilka słów.

– Nie rozdrapujmy starych blizn – poprosiła, ponownie upijając łyk alkoholu. – Powiedz lepiej, jak ci się wiedzie?

– Te rewelacje o moich sukcesach są trochę przesadzone. Owszem, ukończyłem uczelnię z wyróżnieniem, ale taki dyplom otrzymywała połowa tych, którzy poważnie traktowali naukę i mieli jakąś wizję tego, co chcą robić. Otrzymałem amerykańskie obywatelstwo. Od kilku lat mieszkam w San Francisco, wykładam malarstwo współczesne na jednej z prywatnych uczelni. Czasami trafi się wystawa, bywa, że galeria czy muzeum kupi obraz i tak to moje życie się kręci – zakończył, dopijając resztę wina. – A co u ciebie? – zapytał, obracając w palcach pusty kieliszek.

– U nas zwyczajnie do przodu. – Użycie sformułowania „u nas” Miron potraktował jako chęć podkreślenia jej sytuacji. – Jacek prowadzi własną firmę informatyczną, a ja pracuję w dziale marketingu jednej z kwidzyńskich firm. Mieszkamy obecnie w Rakowcu i nie możemy narzekać.

Chciał zapytać, czy jest szczęśliwa, ale w obecnych okolicznościach uznał to pytanie za mało odpowiednie.

– Będę już uciekać – oznajmiła, spoglądając na zegarek.

– Jeżeli chcesz, to cię odwiozę, wracam do hotelu w Kwidzynie – zaproponował, odbierając od niej pusty kieliszek i kładąc razem ze swoim na tacy przechodzącego kelnera.

– Nie dziękuję, Jacek ma po mnie za chwilę przyjechać – odmówiła, idąc w stronę wyjścia.

Odprowadził ją wzrokiem aż do wąskiego korytarza prowadzącego do drzwi wejściowych. Przez kilka tysięcy dni próbował zapomnieć o dziewczynie, którą kochał i dopiero po piętnastu latach zrozumiał, że to niemożliwe. W pierwszym odruchu chciał pobiec za Martą, rzucić się jej do stóp, wyznać, jak bardzo ją kocha, prosić o przebaczenie. Może gdyby był pijany, tak właśnie by uczynił.

– Przepraszam, czy pan Miron Malik? – usłyszał za plecami poważny kobiecy głos. Za nim stała wysoka smukła kobieta mniej więcej w jego wieku. Ubrana w granatowe spodnie i brązowy półgolf. Nie znał tej twarzy o wyraźnych kościach policzkowych i dumnym, wysokim czole. Do tego obrazu powagi i dostojności nie pasowały jedynie rozbiegane figlarne oczy o barwie porannego morza.

– Tak, czym mogę pani służyć? – powiedział, ujmując wyciągniętą w jego stronę dłoń o długich jasnoróżowych paznokciach.

– Nazywam się Weronika Kubicka i jestem dziennikarką lokalnej kwidzyńskiej gazety, a jednocześnie żoną jednego z obecnych tutaj absolwentów. Skoro mam tyle szczęścia i spotykam kogoś tak utalentowanego jak pan, to czy mogłabym z panem przeprowadzić krótki wywiad?

Miron nie cierpiał wywiadów. Wszystkie wyglądały podobnie. Banalne pytania pozbawione fantazji. Przeprowadzający najczęściej nie mieli pojęcia o sztuce. Wiedzieli jedynie tyle, ile wyczytali w Internecie. Jeszcze nie spotkał dziennikarza, który zadał sobie trud, by dokładnie poznać jego twórczość. Wszystkim pismakom wystarczało, że nazywa się Malik i ma znaczące osiągnięcia w dziedzinie malarstwa nowoczesnego. Wyjątek stanowili dziennikarze pism branżowych, ale oni bardzo rzadko zabiegali o wywiad. Najbardziej nie lubił dziennikarzy gazet polonijnych. Ci chcieli dodatkowo podkreślić, jaka to Ameryka jest otwarta dla zdolnych obcokrajowców. On znał rzeczywistość i tych, którym mimo talentu kochany wuj sam zamknął drzwi przed nosem.

– To będzie naprawdę kilka łatwych i przyjemnych pytań – zapewniła dziennikarka, widząc jego minę.

– No dobrze – wyraził zgodę, rozpinając guzik kołnierzyka.

– W pańskiej twórczości dostrzegam ogromny wpływ podświadomego aktu twórczego, który zazwyczaj kojarzony jest z ekspresjonizmem abstrakcyjnym. Jednak to, co uderza z pana dzieł, to gwałtowność, z jaką operuje pan kolorem. W jakim stopniu jest to działanie przemyślane, a w jakim podyktowane potrzebą wyrażenia siebie?

Miron zaskoczony pytaniem, przez dłuższą chwilę zbierał myśli porozrzucane w głowie.

– Wie pani, praktycznie każdy proces twórczy jest na swój sposób działaniem zamierzonym. Już samo postanowienie o stworzeniu dzieła i nie mam tu na myśli wyłącznie malarstwa. Techniką dla mnie najbliższą jest color field painting, które w wolnym tłumaczeniu oznacza malarstwo barwnych płaszczyzn. Dominującym elementem tej techniki jest kolor. Ta gwałtowność, o której pani wspomina, to efekt tego, że dla mnie proces twórczy to nie wzór matematyczny, bez którego nie można rozwiązać zadania. Pewnie dlatego często sięgam do technik bardziej ekspresyjnych jak taszyzm. Wielu ludziom podoba się instynktowne traktowanie barw przez artystę.

Wywiad, który miał być krótki, lekki i przyjemny, przybrał formę prawie godzinnej rozmowy. Miron musiał przyznać, że pani Weronika albo doskonale przygotowała się na to spotkanie, albo, co było bardziej prawdopodobne, była miłośniczką, jeśli nie fanatyczką malarstwa nowoczesnego. Około dwudziestej pierwszej przez nikogo niezauważony opuścił prabucki dom kultury, w którym coraz bardziej rozweselone towarzystwo bawiło się doskonale. Wypogodzone nocne niebo przyciągało wzrok milionami gwiazd. Śnieg skrzypiał przyjemnie pod podeszwami butów. Gdyby nie zmęczenie Miron odwiedziłby jeszcze zakątki, z którymi wiązało go tyle wspomnień. Przeszedł obok ogromnej bombki choinkowej świecącej na środku ronda i ruszył do miejsca, gdzie zaparkował samochód.

– Chciałbym przedłużyć pobyt o dwa dni, czy będzie to możliwe? – Recepcjonista w średnim wieku o nieco psim wyrazie twarzy zmarszczył czoło wpatrzony w monitor komputera.

– W tej chwili mamy dostępny jedynie apartament – oznajmił, obdarzając Mirona smutnym psim spojrzeniem.

– Dobrze, może być apartament – zgodził się Miron zmęczonym głosem. Marzył jedynie o ciepłym łóżku i spokojnym śnie bez obrazów z przeszłości.

Apartament, jak na polskie, w dodatku prowincjonalne warunki, był wyjątkowo wygodny i urządzony ze smakiem. Widząc w łazience dużą wannę Miron nie odmówił sobie długiej gorącej kąpieli. Już w drodze do Kwidzyna postanowił, że musi pewne sprawy wyjaśnić do końca i to twarzą w twarz, tak jak powiedział Marcie podczas spotkania w domu kultury. „Zasadniczych zmian na pewno nie będzie i nadal pozostanę świnią” – pomyślał, wycierając wilgotną skórę szorstkim pachnącym ręcznikiem. Leżąc już w łóżku odpisał na kilka emaili, zmienił terminy paru spotkań i przebukował powrotny bilet na samolot.

Słoneczny poranek zapowiadał pogodny zimowy dzień. Kilkustopniowy mróz niespecjalnie dawał się we znaki. Miron, zgodnie z kilkuletnim rytuałem, którego nie zaniedbywał nawet ze względu na pogodę, przebiegł pięć kilometrów. W hotelowej restauracji zjadł obfite śniadanie i ruszył do Prabut. Ruch na szosie był stosunkowo mały. Przydrożne drzewa okryte czapami śniegu tworzyły iście bajkowy krajobraz. Taki typowo polski. Mimo licznych podróży po całym niemal świecie nigdzie nie spotkał drugiego takiego. Może lata dziecinne ukształtowały jego wyobrażenie zimy i teraz każdy pejzaż zimowy zupełnie nieświadomie porównywał do tych zapamiętanych z dzieciństwa. Uważał, że teoria, jaką wymyślił, może być prawdziwa, tym bardziej że podobne wrażenia estetyczne dotyczyły również pozostałych pór roku. Parkując na prabuckim rynku był mile zaskoczony jego wyglądem. Znaczna większość kamieniczek została odrestaurowana. Wybudowano również nowy budynek stylizowany architektonicznie na wzór istniejącej zabudowy. Szukając śladów przeszłości ze smutkiem stwierdził, że miejsca, które kiedyś tętniły życiem, zostały zlikwidowane. Nie było już pubu w starym spichlerzu, gdzie organizowano odjazdowe koncerty. To tam pierwszy raz usłyszał zespół Golden Live. To tam zaprosił Martę na pierwszą randkę. Byli wtedy tacy młodzi, zapatrzeni w siebie, zakochani bez pamięci. Ruszył dalej, zostawiając za sobą wspomnienia, których przywoływanie przynosiło więcej bólu niż radości. Kolejnym miejscem, którego wygląd wskazywał, że lata świetności ma już dawno za sobą i raczej nigdy nie odzyska dawnej świetności, był bar „Pod Jeleniem”, nawet plafon przedstawiający głowę jelenia zniknął z fasady budynku. Przeszedł obok kina, w którym teraz urządzono sklep z meblami. To w nim pierwszy raz obejrzeli z Martą Dirty Dancing. Mieli wtedy po szesnaście lat. Gdyby nie jego wujek, pracujący w kinie, musieliby czekać do pełnoletności. Jednymi z nielicznych miejsc, jakie nie zniknęły z mapy Prabut były kwiaciarnie. W jednej z nich kupił dwa znicze, zapałki i dwa bukiety białych róż. Gdy tylko przekroczył bramę cmentarza dostrzegł i zrozumiał prawdziwe zmiany, jakie zaszły w jego rodzinnym mieście. Szedł wolno główną aleją. Dziesiątki butów zdołały już ubić ostatnią warstwę świeżego śniegu. Doszedł do usytuowanej na wzgórzu kaplicy, skręcił w lewo i po chwili odnalazł grób rodziców. Dłonią w czarnej skórzanej rękawiczce oczyścił marmurową płytę. To samo zrobił z tablicą i krzyżem. Na oczyszczonej płycie postawił zapalony znicz, a obok położył jeden z bukietów. Zamiast modlitwy wolał wspomnienia. Spojrzał na daty wykute w czarnobrązowym kamieniu. Matka przeżyła ojca o dwanaście lat. Na pogrzebie ojca jeszcze wierzył, jeszcze umiał się modlić. Na pogrzeb matki nie przyjechał. Wiedział, że to im zawdzięcza najwięcej. Oboje jako pierwsi chwalili jego dziecięce rysunki. Pamiętał, jak na dwunaste urodziny dostał pierwsze w swoim życiu profesjonalne sztalugi, komplet farb i kilka blejtramów z już naciągniętym płótnem malarskim. To, jak potoczyło się jego dalsze życie, nie było ich winą. Zasady wpojone przez rodziców były dla niego niemal święte. Większość z nich wciąż była dla niego moralnym kompasem pozwalającym żeglować przez życie. Starał się pomagać innym, zawsze mówił to, co myślał, nie był hipokrytą. To, że gdzieś zatracił wiarę, że przedłożył własne marzenia nad nieszczęście brata, że zawiódł kobietę, którą kochał, było tylko i wyłącznie jego winą. Analizę życiowych postępków przerwał dziwny jednostajny odgłos. Dźwięk narastał i przybliżał się. Miron odwrócił głowę. Od strony kaplicy na elektrycznym wózku inwalidzkim jechał szczupły wysoki mężczyzna ubrany w niebieskie dżinsy i bordową kurtkę. Na wystającej nad oparcie wózka głowie miał czarną wełnianą czapkę, a na nosie okulary w brązowej rogowej oprawie. Zatrzymał wózek obok nagrobka, zdjął czarne wełniane rękawiczki, zrobił na piersi znak krzyża i pogrążył się w modlitwie. Gdy skończył, wyciągnął zmarzniętą dłoń w stronę Mirona.

– Cześć – powiedział tubalnym, nieco zachrypniętym głosem.

– Cześć – odpowiedział Miron, ściskając dłoń brata.

– Widzę, że mnie uprzedziłeś – stwierdził Jacek, sięgając dłonią za siebie. Z tyłu wózka wyjął małą miotełkę na teleskopowej rączce. Ustawił odpowiednią długość i zmiótł z krawędzi pomnika resztki śniegu. Następnie zdjął miotełkę, a na jej miejsce zamontował metalową obejmę. Z kieszeni u boku wózka wydobył znicz, odpalił, umieścił w metalowej obejmie i postawił na płycie obok znicza Mirona.

– Doskonale sobie radzisz – przyznał z podziwem Miron.

– Jakoś trzeba – odpowiedział Jacek, chowając miotełkę i teleskopową rączkę.

– Dziękuję, że tak dbasz o grób rodziców, widzę, że zrobiłeś nowy pomnik. – Mężczyzna na wózku podniósł wzrok na Mirona.

– Nie masz za co dziękować. To mój obowiązek. Co do pomnika, to zrobiła go mama na rok przed śmiercią.

– Wiem, że masz do mnie żal o to, jak postąpiłem po twoim wypadku.

Jacek przerwał Mironowi machnięciem ręki.

– Miro, owszem, mam do ciebie pretensje, ale za coś zupełnie innego. Po wypadku zachowałeś się jak prawdziwy facet z jajami, wezwałeś pomoc, dopilnowałeś, abym miał dobrą opiekę i za to jestem ci wdzięczny. Nie oczekiwałem, że ze względu na mnie przekreślisz swoje życiowe plany. Powiem więcej, nawet bym tego nie chciał. Mój żal do ciebie dotyczy tego, jak postąpiłeś z Martą. Nawet nie próbowałeś jej przekonać, żeby z tobą pojechała. Uznałeś, że skoro odmówiła, to nie warto walczyć. Miro, ona wtedy potrzebowała twojego wsparcia. Czuła się winna, mimo że w niczym nie zawiniła. Tak po prostu chciał los. Nawet gdybyśmy wybrali trasę, którą ja proponowałem, wypadek też mógł się zdarzyć. Wyjechałeś, a tu zostało dwoje ludzi. Ja – skrzywdzony przede wszystkim fizycznie i ona – z poranioną psychiką. Obarczanie siebie za spowodowanie kalectwa innej osoby jest w pewnym sensie gorsze od tego kalectwa. Może gdybyś choć czasami przyjechał, byłoby inaczej, sprawy przybrałyby inny obrót. Zostawieni sami sobie po prostu zaczęliśmy szukać w swoim towarzystwie czegoś, co miało być lekarstwem.

Miron słuchał, nie próbując nawet przerywać. Nie sądził, że spotkanie i rozmowa z Jackiem odbędzie się w takich warunkach.

– Najbardziej skrzywdziłeś Martę. Odebrałeś jej wszystko, nie dając nic w zamian, nawet nadziei, że wrócisz i ją stąd zabierzesz.

– Wiem – przyznał cicho Miron, ale Jacek chyba nie usłyszał jego szeptu.

– Mama też ciągle wierzyła, że kiedyś wrócisz, choć na kilka dni, ale ty spóźniłeś się o całe osiem lat. U mnie nie musisz szukać rozgrzeszenia, bo w niczym mi nie zawiniłeś. Matka na pewno ci wybaczyła. Jedyną osobą, która zasługuje na przeprosiny to Marta. – Jacek zrobił ruch dłonią na panelu sterującym i wózek obrócił się w miejscu. – Będę już uciekał – powiedział, ubierając lewą rękawiczkę. Prawą dłonią podał Mironowi bladożółtą wizytówkę.

– Jak będziesz w pobliżu Rakowca to zapraszam na kieliszek czegoś rozgrzewającego.

Miron schował wizytówkę do kieszeni spodni. Z wewnętrznej kieszeni kurtki wyjął swoją wizytówkę, żółtym długopisem dopisał nowy numer telefonu i podał kartonik bratu.

– A ty, jeżeli zawitasz do San Francisco, to zawsze będziesz mile widziany.

Jacek obdarzył Mirona wesołym spojrzeniem.

– Ja w Ameryce? To raczej niemożliwe – oznajmił, chowając wizytówkę.

– Jacek, a nie wiesz przypadkiem, gdzie pochowano Panią Urszulę Sokołowską? – zapytał Miron, przypominając sobie o drugim bukiecie róż i zniczu. – Wiesz, tę starszą damę, która dawała mi prywatne lekcje malarstwa – przypomniał Miron, widząc, że samo nazwisko nic bratu nie mówi.

– Teraz to już wiem, o kogo pytasz. Chodź, pokażę ci jej grób – powiedział brat, jadąc przodem.

Wrócili do głównej alei. Jacek skierował wózek w lewo. Po kilkunastu metrach skręcił w boczną alejkę. Dojechał prawie do końca i zatrzymał wózek.

– Jej grób znajdziesz w czwartym rzędzie, niestety, ja dalej nie mogę ci towarzyszyć – powiedział, poklepując metalową ramę wózka.

– Wielkie dzięki, bez twojej pomocy pewnie bym go nie znalazł – podziękował Miron. Musiał zadać bratu jeszcze pytanie. Okoliczności nie były do tego najlepsze, ale wiedział, że następnej szansy może już nie mieć. – Jacek, a jak Marta się czuje?

Brat odezwał się po nieznośnie długiej chwili:

– Chcesz wiedzieć, czy jest szczęśliwa?

Miron lekko przytaknął głową. Jacek zapatrzył się w sobie tylko widoczny punkt gdzieś na horyzoncie i znowu zamilkł. Miron pomyślał, że dziwnie muszą wyglądać. Dwóch milczących mężczyzn na cmentarnej alejce. Jeden na inwalidzkim wózku. Drugi z dużym bukietem bordowych róż.

– Nie, nie jest szczęśliwa. Owszem, jest zadowolona, ale zadowolenie nigdy nie dorówna szczęściu. – Po tych słowach odjechał zostawiając Mirona z jeszcze większym poczuciem winy.

Odnalazł grób nauczycielki, której zawdzięczał prawie tyle samo, co rodzicom. Zawsze uważał panią Urszulę za matkę swojego talentu.

Przed odjazdem wstąpił jeszcze raz do Caffe Rondo, gdzie zjadł kilka kanapek, wypił doskonałą kawę i na pamiątkę kupił komplet kubków przedstawiających prabuckie zabytki. Chciał jeszcze zamienić kilka słów z Dagmarą, ale tego dnia nie pracowała. Wracając do Kwidzyna miał ochotę odwiedzić Jacka i jeszcze trochę z nim porozmawiać. Tyle że to, co mieli sobie do powiedzenia, zostało już powiedziane. Ich zainteresowania były teraz na tyle różne, że nie znaleźliby między nimi mianownika. Dojeżdżając do Kwidzyna usłyszał w radiu piosenkę, której nie słyszał od dnia wyjazdu. To przy tej melodii po raz ostatni kochał się z Martą. Zwiększył głośność. Łagodne tony gitary wypełniły samochód. „Zatańcz ze mną jeszcze raz, otul twarzą moją twarz. Co z nami będzie, za oknem świt”. Jechał zasłuchany w głos piosenkarki, nie mogąc przypomnieć sobie jej nazwiska. Tyle że teraz to nie miało znaczenia. Ważna była piosenka i związane z nią wspomnienia. Niestety utwór dobiegł końca, spiker zapowiedział wiadomości i czar prysł. Przed pójściem do pokoju wstąpił do hotelowego baru. Przytulne wnętrze utrzymane w brązowo-beżowej tonacji z zielonymi akcentami zapraszało ciepłem i jazzowymi tonami. Usiadł przy barze na wysokim okrągłym krześle. Z obszernej karty drinków wybrał Gin Fizz. Czekając na drinka, dyskretnie zlustrował salę. Razem z nim było w barze pięć osób. Dwóch mężczyzn przy stoliku pod oknem, najpewniej biznesmenów, sądząc po ubiorze, przeglądało i analizowało jakieś dokumenty. Przy drzwiach wejściowych w głębokim skórzanym fotelu drzemał gość w średnim wieku o nieokreślonym sposobie ubierania i trzydniowym zaroście na opalonej twarzy. W drugim końcu baru siedziała atrakcyjna brunetka ubrana w czarną błyszczącą sukienkę z odkrytymi plecami. Kobieta popijała drinka, nerwowo zerkając na zegarek.

„Najpewniej na kogoś czeka” – pomyślał Miron, dziękując młodemu barmanowi w nieskazitelnej białej koszuli za podanie drinka.

Pił bardzo powoli. Miał dużo czasu, nigdzie nie musiał się spieszyć. Gin Fizz był dobrze przygotowany. Kwaśny smak cytrusów z dodatkiem syropu cukrowego doskonale przełamywał gorycz i cierpkość alkoholu. Rozmyślając nad ostatnim dniem pobytu w Polsce postanowił odwiedzić Gdańsk. Chciał zobaczyć, czy Trójmiasto posiada jeszcze ten specyficzny klimat sprzed piętnastu lat. Wypił połowę drinka, gdy do baru wszedł niski łysy mężczyzna w granatowym garniturze. Mimo łysiny wcale nie wyglądał na starego. Wręcz przeciwnie. Z pogodnej twarzy emanowała pozytywna pewność siebie bez cienia wyższości. Mężczyzna podszedł do brunetki, pomógł jej zejść z wysokiego barowego krzesła i poprowadził do drzwi. Chwilę później jegomość przysypiający w fotelu przy drzwiach też wyszedł. Miron dopił drinka i również opuścił bar, w którym pozostali jedynie biznesmeni zatopieni w interesach. Wieczór zamierzał spędzić przed telewizorem. Po aromatycznej kąpieli ubrał wygodny bawełniany dres i zaczął przerzucać kanały telewizyjne w poszukiwaniu czegoś godnego uwagi. Znalazł wreszcie jakąś komedię. Fabuła nie była zbyt skomplikowana, za to pełna scen, które powinny widza doprowadzić do wybuchu śmiechu. Tyle że on nie miał nastroju do żartów. Wyłączył telewizor, ze szklanego stolika wziął jedno z kolorowych czasopism i próbował czytać. Niestety trafił na pismo dla kobiet. Odłożył je i właśnie sięgał po następne, gdy usłyszał pukanie do drzwi. Wstał nieśpiesznie i podszedł, chcąc zapytać, kto tam. Jednak nim zdążył to uczynić, pukanie powtórzyło się. Tym razem było bardziej stanowcze. Przekręcił klucz i nacisnął klamkę. Na progu w bladym świetle lamp z hotelowego korytarza oparta o futrynę stała Marta.

– Cześć, sławny artysto – powiedziała na przywitanie, obdarzając go lekko kpiącym uśmiechem. Miron poczuł wyraźny i ostry zapach alkoholu.

– Czy coś się stało? – zapytał kompletnie zaskoczony jej widokiem.

– A co takiego mogło się stać? Po prostu przyszłam z wizytą. Co prawda, ten facet o psim pysku tam na dole nie chciał mnie wpuścić. Powiedziałam mu, że jestem twoją żoną, a na potwierdzenie podsunęłam mu pod te szczenięce ślepia mój dowód, gdzie wyraźnie stoi napisane Marta Malik – oznajmiła triumfalnym tonem kogoś, kto okazał się sprytniejszy od przeciwnika.

– Marta, ty jesteś kompletnie pijana – stwierdził zszokowany, wpatrując się w nią szeroko otwartymi oczami.

– Wcale nie jestem kompletnie pijana. Gdyby tak było, nie potrafiłabym prowadzić samochodu.

Jej wyznanie jeszcze bardziej go zszokowało.

– Chyba nie chcesz powiedzieć, że w tym stanie prowadziłaś?

– Może byś mnie wpuścił? – poprosiła, ignorując pytanie o stan, w jakim kierowała samochodem.

Miron usunął się na bok i wpuścił ją do środka. Zamknął drzwi na klucz i oparł się o nie plecami. Marta lekko chwiejnym krokiem podeszła do skórzanej kanapy.

– Całkiem tu przyjemnie – oceniła, wodząc dookoła wodnistym wzrokiem. – Czemu nic nie mówisz? – rzuciła zaczepnie, siadając na kanapie.

– Czekam, aż mi powiesz, co cię do mnie sprowadza?

Marta oparła głowę o wysokie oparcie kanapy, przymknęła powieki, lekko rozchyliła usta.

– Czułam się tak cholernie samotna i musiałam z kimś porozmawiać – wyszeptała zupełnie trzeźwym głosem. – Rzuciłam monetą i wypadło na ciebie – dodała, celując w Mirona palcem. Miron podszedł do drewnianego barku stojącego w rogu salonu.

– Zrobić ci coś do picia? – zaproponował, wyjmując dwie szklanki. – Mam wodę zwykłą, gazowaną, colę, tonik oraz kilka rodzajów soku – wymienił zawartość barku, pomijając alkohole.

– Wódki to mi raczej nie zaserwujesz? – zapytała, zdejmując skórzaną brązową kurtkę i rzucając ją na podłogę obok kanapy.

– Wódka niestety wyszła – rozłożył bezradnie ręce.

– W takim razie poproszę sok pomarańczowy.

Miron napełnił dwie szklanki sokiem i postawił na szklanym stoliku. Usiadł naprzeciw Marty w głębokim miękkim fotelu. Jej wizyta była ostatnim, czego mógł się spodziewać tego wieczoru.

– Każda normalna kobieta na moim miejscu wyszłaby natychmiast z twojego pokoju – oznajmiła, upijając łyk soku.

– Każda normalna kobieta nigdy by tu nie przyszła – odparł, podejmując z nią dziwną grę słów.

– Wiesz, że jesteś pieprzonym dupkiem? – pytaniu towarzyszyły złowrogie błyski w jej rozbieganych oczach.

– Niestety wiem – przyznał smutnym tonem, unikając jej wzroku.

– Przez piętnaście lat próbowałam poukładać świat, który rozpieprzyłeś. Chciałam zapomnieć to, że okazałeś się egoistyczną świnią, że nie obchodziło cię to, jak cierpię. Jednak najbardziej pragnęłam wyrzucić z serca miłość do ciebie.

Zamilkła, wyraźnie chcąc zobaczyć, jakie jej wyznanie zrobi na nim wrażenie. Miron wiedział, że wynurzenia podsycane alkoholem nie zawsze muszą być prawdziwe. Jednak bardzo często dopiero po wypiciu kilku głębszych człowiek mówił to, co naprawdę czuje. Teraz miał poważny problem, jak zinterpretować to, co właśnie przed chwilą usłyszał.

– Jeżeli mówisz to tylko dlatego, aby jeszcze bardziej pogrążyć mnie w poczuciu winy, to daruj sobie. Ktoś, kto jest na dnie, nie może już bardziej się pogrążyć – oświadczył, wstając i podchodząc do okna. Z wysokości czwartego piętra widział dachy niższych budynków skąpane w seledynowym blasku pełni księżyca, który jak ogromna żarówka wisiał nad miastem. Usłyszał, jak Marta wstaje, a po chwili wyczuł, że stoi za nim. Odwrócił się wolno, zobaczył, jak kilka lśniących łez spływa po jej policzkach.

– Czy ty jesteś aż tak wielkim durniem, że nie wiesz, co chcę ci powiedzieć? – Pytanie zadane łkającym szeptem zakłuło go jak drzazga wbita pod opuszek palca. Gdzieś bardzo, bardzo głęboko tliła się myśl, której jednak nie pozwalał zapłonąć. Myśl pełna nieuzasadnionej nadziei i paraliżującego strachu.

– Marta, nie wiem – zaczął cichym tonem, próbując dobrać najbardziej odpowiednie słowa. Rzuciła się na niego z pięściami, krzycząc:

– Ty nie wiesz, a ja wiem, że nadal cię kocham.

Złapał jej ręce w nadgarstkach. Jej wyzywające spojrzenie mówiło: „No bądź choć raz facetem!”. Objął ją mocnym uściskiem. Przylgnęła do niego jak rozbitek do koła ratunkowego. Czuł jej zapach. Podniecającą mieszankę perfum, alkoholu i kobiecego ciała. Wsunęła dłonie pod bawełnianą bluzę. Niecierpliwymi ruchami dotykała i rozpalała każdy centymetr jego skóry. Uniósł jej twarz z makijażem rozmytym łzami. Całował oczy, policzki, podbródek. Gdy odnalazł jej usta, wiedział, że tej fali nie jest w stanie zatrzymać żadna tama. Odgrodzeni od rzeczywistości latami tęsknot i pragnień, na nowo odkrywali swoje ciała. Czule, nieśpiesznie, bez zbędnych słów.

Leżeli wtuleni w siebie z taką bojaźnią, jakby nawet krótkie rozłączenie było czymś trudnym do zniesienia. Zajmowali ledwie mały skrawek ogromnego hotelowego łoża. Marta, z głową opartą na piersi Mirona, liczyła uderzenia jego serca.

– Dlaczego wtedy wyjechałeś? – zapytała, nie podnosząc głowy.

Miron wolałby uniknąć takich pytań, ale wiedział, że to niemożliwe. Kto jak kto, ale Marta miała prawo poznać prawdę. Przecież była jej częścią i niejako powodem, dla którego piętnaście lat temu zachował się tak, a nie inaczej.

– Widzisz, wypadek Jacka zdarzył się w czasie, gdy wszystkie sprawy z wyjazdem były zapięte na ostatni guzik – zaczął Miron, głaszcząc jej nagie plecy. – W pierwszej chwili sądziłem, że to nie będzie miało wpływu na nasze plany. Ale twoja postawa i decyzja, że póki Jacek nie wyjdzie ze szpitala, ty nigdzie nie pojedziesz, wywołała we mnie wściekłość. Wściekłość na ciebie, a nawet na Jacka, który przecież niczemu nie był winien. Nie rozumiałem, dlaczego poświęcasz szansę, jaką dał nam los. Obrażony na wszystko i wszystkich wyjechałem. Gdy minął żal i chciałem po ciebie wrócić, dowiedziałem się, że zaręczyłaś się z Jackiem. – Ulga wywołana powiedzeniem tego, co siedziało gdzieś w nim i każdego dnia prosiło o uwolnienie, mieszała się z niepokojem o przyszłość. Czy te kilka wspólnie spędzonych chwil miał traktować jedynie jak niespodziewany prezent od życia? Nawet, jeżeli tak było, to nie żałował przyjazdu.

– Zabierzesz mnie do miejsc, które kiedyś wyznaczały rytm naszych dni? – poprosił, całując ją w czubek głowy.

– No nie wiem, teraz to mam ochotę na coś zupełnie innego niż włóczęga ciemną nocą po wymarłych Prabutach – zamruczała, głaszcząc go po owłosionym brzuchu.

Przez całą drogę do Prabut nie spotkali żadnego innego samochodu. Zaparkowali obok przychodni zdrowia. Jasna okrągła tarcza księżyca śledziła każdy ich krok.

– Jak widzisz, nie ma już naszego cichego zakątka i nieśmiertelnego chłopka – oznajmiła z żalem, zataczając dłonią krąg. Metalowy chłopek, mimo swej toporności, był jednym z symboli miasta. To przy nim koncentrowało się wieczorne życie towarzyskie. Stanowił chyba najpopularniejszy punkt spotkań począwszy od zbiórek na wspólne dyskoteki w Dapie, a skończywszy na schadzkach zakochanych par w różnym wieku.

– A pamiętasz, jak zjeżdżaliśmy na sankach z tej górki? – przypomniał Miron, pokazując majaczące w ciemności wzniesienie, w którego zbocze teraz był wkomponowany miejscowy market.

– Ale jest coś, czego ani złośliwe zęby czasu, ani zachłanni kapitaliści, ani nawet wandale nie zniszczyli – powiedziała konspiracyjnym szeptem Marta. Chwyciła dłoń Mirona i poprowadziła w kierunku głównej arterii przecinającej miasteczko na pół. Mijane kamienice były ciemne i ciche. Nawet bar naprzeciw ich dawnego liceum nie tętnił już gwarem rozmów i rytmem muzyki. Szli, brnąc po kostki w świeżym śnieżnym puchu. Niedaleko skrzyżowania, tuż za przystankiem autobusowym, stał dziwny twór cały zasypany śniegiem.

– I nikt tego nie ruszył, przez tyle lat? – zdziwił się Miron, pomagając Marcie zgarniać grubą warstwę białego puchu. Po kilku minutach siedzieli przytuleni na owalnym kamieniu. Kiedyś nazywano to miejsce ławeczką miłości. Dlaczego właśnie tak, nikt nie wiedział. Tym bardziej że trzeba było być nieźle wstawionym, aby w tym kawale kamienia dostrzec ławeczkę. Lokalizacja również nie należała do szczególnie romantycznych. Ruchliwe skrzyżowanie i zatoczka autobusowa.

– A ruiny zamku jeszcze istnieją? – zapytał, całując jej zimny policzek.

– Chodź, mój rycerzu, to zobaczymy.

Biegli przez uśpione ulice, trzymając się za ręce. Tuż obok bramy kwidzyńskiej spotkali kompletnie pijanego jegomościa, który na ich widok zaczął krzyczeć na całe gardło.

– Złodzieje, złodzieje!

Nie zważając na jego wrzaski biegli dalej. Zdyszani zatrzymali się przy ośnieżonych ruinach zamku krzyżackiego.

– To co? Idziemy pochodzić po murach? – zaproponowała prowokacyjnie Marta.

– Mam lepszy pomysł – stwierdził Miron, prowadząc ją w stronę, z której przyszli. Bocznymi uliczkami dotarli do samochodu. – Teraz jedziemy na gorącą kawę, a później niespodzianka – zakomunikował uruchamiając silnik. Na pobliskiej stacji benzynowej byli jedynymi klientami. Kawa była mocna, aromatyczna i rozgrzewająca. Gdy odjeżdżali, dziewczyna z obsługi pomachała im przyjaźnie.

– Znasz ją może? – zainteresował się Miron, wjeżdżając na szosę do Iławy.

– Nie, ale gdybym ja dostała taki napiwek, jak jej zostawiłeś, to też bym ci pomachała.

W odpowiedzi wzruszył ramionami.

– W Stanach dawanie napiwków to coś oczywistego. W pewnych kwestiach Polakom daleko do zachodu – dodał, przejeżdżając przez most nad torami kolejowymi. Po kilku minutach byli już nad jeziorem. Tafla wody skuta grubym lodem i zasypana śniegiem wyglądała jak ogromna biała kartka.

– Myślisz, że wytrzyma nasz ciężar? – zaniepokoiła się Marta.

– Zaraz to sprawdzę – powiedział, wchodząc na lód. Pod butami wyczuł twardą śliską powierzchnię. Spróbował tupnąć nogami – lód ani drgnął. Wszedł dalej i tym razem kilka razy podskoczył, również nic.

– Chodź, jest ok – zachęcił ją, robiąc na lodzie piruet. Podbiegła do niego i mocno pocałowała w usta.

– Co z nami będzie? – zapytał, przerywając pocałunek.

– A co ma być? – odpowiedziała pytaniem na pytanie.

– Właśnie nie wiem – przyznał, łapiąc ją za ramiona.

PRZYJACIELE

Główna hala gdańskiego lotniska tętniła gwarem rozmów w różnych językach, głośnymi komunikatami obwieszczającymi przyloty i odloty. Kilkuletni chłopczyk szedł do wyjścia w towarzystwie rodziców i starszej o kilka lat siostry. W pewnej chwili zobaczył, jak z niebieskiej podróżnej walizki ciągniętej przez niskiego mężczyznę o ciemnych włosach sięgających karku wypadło coś żółtego. Chłopiec podniósł podłużny okrągły przedmiot i podbiegł do mężczyzny.

– Proszę pana, wypadł panu długopis – powiedział, oddając zgubę. Mężczyzna spojrzał na chłopca serdecznym wzrokiem.

– A czy ty umiesz pisać?

– Oczywiście – odpowiedział urażony chłopiec. – Chodzę już do drugiej klasy – dodał z dumą.

– W takim razie zatrzymaj długopis i niech ci dobrze służy – powiedział podróżny, odchodząc w stronę stanowiska odlotów.

– Tato, zobacz, dostałem od tamtego pana długopis – oznajmił radośnie, pokazując ojcu żółty podarunek oraz podróżnego stojącego w towarzystwie niskiej blondynki przy ladzie stanowiska odpraw.

– Janek, jak to dostałeś długopis? – zapytał zaskoczony rodzic. Chłopiec opowiedział o całym zdarzeniu. Nastolatka odebrała mu długopis i dokładnie obejrzała.

– Zwykła chińska szmira – orzekła, oddając przedmiot.

– Siostrzyczko, dla ciebie to chińska szmira, ale mnie się podoba – oznajmił chłopiec, chowając długopis do kieszeni przewieszonego przez ramię plecaka.

– Janek, tyle razy ci powtarzałam, żebyś nie nazywał mnie siostrzyczką – groźnie przypomniała dziewczyna. – Ja mam imię, podobnie jak ty – dodała, poprawiając długi kosmyk włosów w odcieniu mlecznej czekolady, opadający jej na policzek.

– No dobra, Malwina, postaram się zapamiętać.

– Dzieci, czy wy zawsze musicie się kłócić? – wtrąciła matka z westchnieniem bezsilności.

– Mamo, ale to Janek zawsze zaczyna – broniła się nastolatka. Kobieta z rezygnacją wzruszyła ramionami.

– Sławek, może ty coś zrobisz, bo mi to normalnie ręce opadają i to od samych łokci – poprosiła męża. Mężczyzna spojrzał na żonę rozbawionym wzrokiem.

– Oczywiście. Zaraz po powrocie do Prabut odbędę z naszymi kochanymi dziećmi poważną rozmowę edukacyjną o zachowaniu – obiecał, całując żonę w policzek.

– Tylko mam nadzieję, że tym razem będzie to rozmowa po polsku, bo ostatnim razem mówiłeś do nas wyłącznie po niemiecku i nie wiem, jak Janek, ale ja rozumiałam co piąte słowo – przypomniała córka, zakładając na nos przeciwsłoneczne okulary. Na zewnątrz świeciło ostre przedpołudniowe słońce.

– Widzisz, kochanie, przysłowie, że szewc bez butów chodzi można przenieść również na grunt naszej rodziny. Uczysz niemieckiego, a twoje dzieci jedynie co umieją w tym języku to Guten Tak i Danke – skarciła go żona.

– Spokojnie, po wakacjach biorę ich w ostre obroty – zapewnił Sławek, otwierając centralny zamek w bordowym terenowym Suzuki. Dzieciaki natychmiast wsiadły do samochodu zostawiając rodzicom zapakowanie trzech dużych walizek do bagażnika.

– Jak myślisz, sprawa ruszyła już z miejsca? – zapytała żona, gdy opuścili parking.

– Nie wiem, ale wolałbym mieć to jak najszybciej za sobą – oznajmił Sławek, włączając się w sznur pojazdów jadących do trójmiejskiej obwodnicy. Trzy tygodnie w Skandynawii pozwoliły zapomnieć o kłopotach czekających w kraju. Miał nadzieję, że cała sprawa rozstrzygnie się podczas wakacji. Wolałby wrócić do szkoły oczyszczony z tych idiotycznych oskarżeń o seksualne molestowanie uczennicy. Po dwóch godzinach dotarli do domu. Wnętrze wypełniał zapach niemieszkania. Na meblach, podłogach i książkach czekających w kolejce na przeczytanie osiadł kurz.

– Jak tu cuchnie – stwierdził Janek, zatykając teatralnie nos.

– Pootwieraj okna i drzwi, to niebawem poczujesz woń pachnącej łąki – zaproponowała matka, dla przykładu otwierając okno w kuchni.

Lato tego roku było wyjątkowo upalne. Żar, jak wulkaniczna lawa, spływał z bezchmurnego nieba na miasteczko położone wśród kilku jezior, otoczone licznymi lasami. Wypełniał każdy skrawek, który nie miał szczęścia znaleźć się w łaskawym zasięgu cienia. Takiego gorąca nie pamiętali najstarsi mieszkańcy Prabut, a może nawet liczące kilkaset lat ruiny zamku, kościołów i kamienic. Ludzie zamknięci w czterech ścianach przy szumie wentylatorów i klimatyzacji próbowali dotrwać do zmierzchu. Tylko noc dawała wytchnienie od gorączki i bezsilności. Współczesny człowiek potrafi bardzo wiele, ale nie jest w stanie przewidzieć kaprysów natury i losu, który każdego dnia potrafił zaskakiwać.

Sławomir Rakowski szedł wolno przez stary bukowy las, rozmyślając o wypadkach dwóch ostatnich miesięcy. Zakurzone korony drzew, jak olbrzymie parasole, chroniły przed oślepiającym słońcem. Mimo to ziemia wyglądała jak szary piach. Niskie kępy traw jedynie siłą woli trzymały się podłoża. W całym kompleksie leśnym było jeszcze kilku mężczyzn. Tworzyli oni obywatelski patrol przeciwpożarowy. Na szczęście mimo temperatur powyżej 30 stopni nie było jeszcze żadnego pożaru.

– Że też chce ci się chodzić po lesie, zamiast siedzieć pod parasolem, czytać gazetkę, słuchać muzyki i popijać piwko? – dziwiła się nastoletnia córka. – Tato, są wakacje, ty nie musisz użerać się z uczniami, a oni są wolni od ciebie i całej budy.

Niby miała rację, ale siedzenie pod parasolem z kufelkiem w dłoni to nie była jego bajka.

– W lesie jest fantastycznie, jak chcesz, to zabiorę cię na patrol – zaproponował któregoś dnia przy śniadaniu.

– Chyba żartujesz! – obruszyła się Malwina. – Ty wiesz, co kurz potrafi zrobić z cerą?

Przyznał, że nie wie. Wtedy wyjaśniła, jak kurz zatyka pory, co prowadzi do pryszczy, a nawet wybroczyn. Na „słoneczne patrole”, jak nazywała je żona, chodził samotnie. Lubił te kilka godzin izolacji od ludzi. Leśna gęstwina dawała spokój, samotność i wytchnienie od nieznośnego żaru. Ale nade wszystko uwalniała od konieczności wysłuchiwania deklaracji solidarności składanych przez osoby, których często nawet nie znał. Kilkadziesiąt razy dziennie słyszał: „Wierzę w pana niewinność. Kto to widział, żeby takiego porządnego człowieka o takie rzeczy oskarżać. Gdyby ta smarkula była moją córką, to bym jej te kłamstwa wybił z głowy pasem”. Z jednej strony cieszyło każde wsparcie. Do tej pory nie sądził, że zna go tylu ludzi. Ale jak długo można wytrzymać natrętne okazywanie sympatii? Po dwóch tygodniach od wybuchu afery miał serdecznie dość miłych ludzi. Na szczęście nadeszły wakacje, a wraz z nimi trzytygodniowy pobyt w Skandynawii z dala od całej afery. Jednak dwadzieścia jeden dni minęło zbyt szybko i na powrót musiał stawić czoło rzeczywistości. Pewnie gdyby nie patrole, już dawno by zwariował. Wszyscy z adwokatem Golińskim przekonywali, że wiara społeczeństwa w jego niewinność jest bardzo ważna. Po wyjściu z lasu był już zupełnie inny świat. Królował w nim upał. Na rynku przy fontannie stado gołębi spacerowało w lśniących kroplach wody. Jak cudownie byłoby wskoczyć do fontanny, poczuć na skórze chłodne krople. Tylko co by na to powiedzieli nieliczni ludzie spacerujący po prabuckim rynku? W najbliższym wydaniu lokalnej gazety zobaczyłby artykuł o nauczycielu niemieckiego, który zbezcześcił miejską fontannę.

„Gołębie to jednak mają lepiej niż ludzie – pomyślał, wchodząc w zbawienny kawałek cienia rzucany przez jedną z kamienic. – Mogą zażywać kąpieli w fontannie, srać na pomniki, ławki i samochody, spać, gdzie popadnie. A człowiek żyjący z kajdanami norm społecznych na obu półkulach mózgu mógł im tylko zazdrościć”.

Na ulicy Akacjowej, gdzie stał poniemiecki dom z czerwonej cegły, w którym mieszkał od urodzenia, nie licząc lat spędzonych na studiach w Gdańsku, nie było żywej duszy. Jedynie stara Wysocka, ale ona od śmierci męża była już jakby z innego świata. Mówiła sama do siebie, nie utrzymywała kontaktów z sąsiadami. Ledwie, prawie z łaski, odpowiadała dzień dobry. Przeżyła z mężem ponad pięćdziesiąt lat, a teraz została sama jak przysłowiowy palec. Dzieci rozjechały się po świecie. Staruszkę najczęściej odwiedzała wnuczka.

– Dzień dobry pani Wysocka – staruszka, trzymając w dłoniach blaszaną konewkę, podlewała wiśniowe drzewka.

– A dobry – odburknęła pod nosem, nie podnosząc głowy.

– Może ja pomogę, podleję rośliny?

– Nie trza, sama dam se radę – zawróciła i pokuśtykała z konewką do kranu. Nigdy nie chciała od nikogo z sąsiadów przyjąć pomocy. Sama w najgorsze mrozy odśnieżała ścieżkę, chodziła po zakupy albo teraz w samo południe podlewała ogród.

– Panie Sławku! – listonosz Kuraś, na starym jak on sam rowerze, wyrósł jak spod ziemi.

– Dzień dobry panie Kazimierzu.

– Bo ja wiem czy taki dobry? – otarł ręką pot z czoła. – Kurewski upał i tyle, już chyba wolę mrozy. – Kuraś nie przebierał w słowach. W jego ustach wulgaryzmy brzmiały tak naturalnie, jak czysty tenor w paryskiej operze. – Mam dla pana polecony z sądu. – Pogrzebał w torbie pomagając sobie kilkoma przekleństwami. – Panie Sławku, ręczę, że nie ma u nas człowieka, który wątpiłby w pana niewinność. Ten sąd to tą smarkulą powinien się zająć. A pan wie, że jej matka to już kilka razy była na odwyku? Moja żona słyszała od sąsiadki, że ojcem tej małej jest jakiś recydywista.

Rakowski cierpliwie wysłuchał rewelacji, które listonosz regularnie powtarzał przy każdym spotkaniu. Odebrał korespondencję, podziękował i ruszył do domu. Za plecami słyszał nawoływania Kurasia:

– Wysocka, rentę wam przywiozłem.

Wszedł do kuchni, nalał sobie szklankę wody i rozerwał trzymaną kopertę. Sąd informował o terminie przesłuchania Patrycji Kmita.

„No nareszcie coś się ruszyło” – pomyślał, idąc do salonu. Po chwili z piętra zbiegła Malwina.

– Tato, dasz mi stówę? – Sławek spojrzał na córkę krytycznym wzrokiem.

– Po pierwsze, funkcjonuje w naszym języku takie cudowne słowo, proszę. A po drugie, na co zamierzasz wydać tę jeszcze nieotrzymaną setkę?

– Tato, za cztery dni jadę na obóz językowy i muszę kupić kilka rzeczy.

Sławek na śmierć zapomniał o wyjeździe córki.

– To już? – udał zdziwionego, wyjmując z kieszeni spodni brązowy skórzany portfel.

– Powinieneś być zadowolony. Janek u dziadków, ja w Anglii, chata wolna, dzieci nie ma, oj będzie bal – wyrecytowała wesołym tonem.

– Malwina, chyba się trochę zapominasz. Nie jestem twoim kolegą z klasy, ale ojcem i oczekuję od własnych dzieci choć odrobiny szacunku – skarcił córkę, która natychmiast spoważniała.

– Oj tato, przecież wiesz, że bardzo cię kocham i szanuję. Ale jestem już na tyle dorosła, że wiem, co oznacza wolna chata dla rodziców – powiedziała, całując go w policzek. – Tylko nam braciszka albo siostrzyczki nie zmajstrujcie – zażartowała, biegnąc do swojego pokoju z banknotem w dłoni. Po chwili była z powrotem na dole.

– A jak tam patrol? – zapytała, ubierając w korytarzu sandały.

– Byłem dzisiaj nad Liwą, kompletnie wyschła, odsłaniając niezłe śmietnisko.

– Tym nie musisz się martwić. Czytałam na facebooku, że jakiś młody niepokorny organizuje ekipę i mają zrobić z tym porządek – oznajmiła i wybiegła z domu.

Kilka godzin później atrament chmur rozlał się po błękicie nieba. Chłodny front wyparł nieznośny upał. Grube krople ulewy wsiąkały w spękaną ziemię. Na chodnikach utworzyły kałuże, leniwe strumyki zamieniły w rwące potoki. Obmyły wszystko z szarego pyłu. Ludzie w głębi duszy cieszyli się jak dzieci. Otwierali okna, by wpuścić do rozgrzanych wnętrz chłodny powiew. Ale żaden dorosły nie wyszedłby poczuć na własnej skórze, ile radości może dać deszcz. Tylko dzieciaki skakały przez kałuże, dla nich życie było proste.

– Ale leje! – psioczyła żona po powrocie z pracy. Wyglądała jak ofiara śmigusa dyngusa. – A coś mi mówiło i to już od kilku dni – zabierz do pracy ten cholerny parasol. Ale ja, durna idiotka, wierzyłam Kretowi. A ten łgał jak z nut. Będzie upał, będzie upał. I ma ten swój upał, ale chyba na Kubie. Teraz mam za swoje – jeszcze z łazienki docierały do Sławka przekleństwa kierowane pod adresem Bogu ducha winnego prezentera pogody.

Zaparzył mocną chińską herbatę. Miał nadzieję, że poprawi ona nastrój żonie. Ku jego zdziwieniu Milena wyszła z łazienki odmieniona jak pogoda. Zalotny uśmiech, pocałunek w usta, przytulenie.

– Przez cały dzień tęskniłam za tobą, Raczku.

– Naprawdę? A ja myślałem, że pracowałaś, a potem przeklinałaś prezentera pogody?

– To też, ale głównie tęskniłam za swoim mężusiem – przytuliła się zachłannie. Jej skóra pachniała deszczem, włosy ulewą.

– Ciekawe, czy twoi podwładni wiedzą, że chodzisz po domu w starych wytartych dresach?

– Teraz nie jestem surową panią dyrektor, ale łagodną i sympatyczną matką, żoną i kochanką – ostatnie słowo wyszeptała delikatnie, gryząc męża w ucho.

– Przyszedł list z sądu – oznajmił Sławek, odsuwając ją łagodnie. Milena zesztywniała. Obserwował jej opaloną twarz. Nieruchome spojrzenie utkwione w jego twarzy było poważne. Srebrzyste ogniki igrające w niebieskich źrenicach wyparowały jak rosa smagnięta gorącym promieniem.

– Co w nim było? – pytanie wypowiedziane zalęknionym szeptem ledwie do niego dotarło.

– Tylko informacja o dacie przesłuchania Patrycji.

Milena ponownie wtuliła się w ramiona męża.

– Czyli się zacznie… – wyszeptała z ulgą. Miała rację, skończyło się kilkutygodniowe rozmyślanie, niepewność i czekanie na początek procesu. – Dzwoniłeś do Golińskiego? – zapytała, analizując, jakie kroki należy podjąć.

– Tak, zaraz po otrzymaniu listu – uspokoił ją.

– Będzie dobrze, kochany Raczku! – zapewniła z radosnym uśmiechem. – Musi być dobrze – dodała po chwili, chcąc jeszcze mocniej podkreślić swoje przekonanie.

Kiedy nazajutrz Sławek odwiózł córkę na miejsce zbiórki, aż jęknął wyciągając jej bagaż z samochodu.

– Malwina, co ty masz w tych walizkach?

Córka popatrzyła na Sławka, jakby zadał idiotyczne pytanie.

– Zapewniam cię, że same potrzebne rzeczy.

Jej uśmiech zdawał się mówić: „Oj tatusiu, czy ty nie wiesz, że dla kobiety wszystkie rzeczy, jakie pakuje na wakacje, są niezbędne?”. Sławek z trudem wyciągnął walizki z samochodu.

– No nie wiem, czy na dwa tygodnie obozu potrzebujesz aż tyle rzeczy? – Pokręcił głową w geście niedowierzania.

– Tato, po pierwsze, to nie jest żaden obóz. O obozach to słyszałam od ciebie. Spało się w namiotach, myło w rzece, jadło z menażek. Ja jadę na kurs językowy połączony z poznawaniem Anglii. Będziemy nocowali w hotelach i jadali w restauracjach. Po drugie, tam jak sam wiesz, jest wyjątkowo zmienna pogoda, więc musiałam zabrać więcej ubrań. – Sławek wiedział, że jego argumenty, jakie by nie były i tak na nic się zdadzą. Całe szczęście nowoczesne walizki miały kółeczka.

– Zadzwoń, jak tylko dojedziecie, pilnuj telefonu i portfela.

– Jak mi jeszcze powiesz, że mam myć ręce przed posiłkiem, nie rozmawiać z obcymi i chodzić spać o dwudziestej, to spalę się ze wstydu. Tatko, dzięki za dobre rady, ale ja jestem już dużą dziewczynką i potrafię sobie radzić – oświadczyła poważnym tonem. Cmoknęła ojca w policzek i zniknęła w tłumie hałaśliwych nastolatków.

Patrząc na oddalającą się postać musiał przyznać jej rację. Nie była już tą małą słodką córeczką, którą nosił na barana, uczył jeździć na rowerze i budować latawce. Miała piętnaście lat i stawała się kobietą. Najlepszym tego dowodem było przyłapanie jej na pocałunku z kolegą, który przyniósł zeszyty.

– No stary, ale dała ci szkołę! – znajomy głos przerwał jego rozmyślania. Za nim przy terenowym nissanie oparty o maskę stał Andrzej. Na opalonej twarzy uśmiech małego chłopca, który od czasów wspólnego lepienia babek w piaskownicy, nic a nic się nie zmienił.

– I to tak śmieszy szanownego pana burmistrza? – zapytał Sławek, podchodząc bliżej.

– Wyglądało fantastycznie, ale na pocieszenie powiem ci, że moja córa jeszcze w domu przykazała mi, abym dobre rady zostawił dla mieszkańców.

– To jaką ma pan burmistrz radę dla mnie?

– Obywatelu, mam dla was dwie rady. Po pierwsze, jak będzie pan złośliwie wypominał mi urząd burmistrza, przestanę pana lubić. Rada druga związana jest z najbliższą sobotą. Dobrze panu radzę odwiedzić mnie około dwudziestej, oczywiście z uroczą żonką. Organizuję małe spotkanie dla mieszkańców. Będzie Waldek, Monika, piwo, szaszłyki i karkówka z grilla.

Imprezy u Andrzeja zazwyczaj były udane, ale czy Milena da się namówić? Tego nie był pewien.

– Podobno prezydentowi i burmistrzowi nie wypada odmówić, więc spróbuję przekonać żoneczkę do tej imprezy, ale nie gwarantuję sukcesu – zapowiedział Sławek.

Dzieciaki wsiadły do autobusu i odjechały. Po chwili na parkingu przed szkołą zostali sami rodzice.

– Sławek, będzie dla ciebie małe zlecenie – oznajmił Andrzej konspiracyjnie, wskazując dłonią drzwi samochodu. Wnętrze nissana przypominało chłodnię.

– Mógłbyś tym mrożonki rozwozić – rzucił Sławek, drżąc z zimna.

– Teraz tak, ale jeszcze kilka dni temu mogłem smażyć jajka. Przez ten piekielny upał siadła mi klimatyzacja. Zadzwoniłem do Jurskiego i mówię, jaka sprawa. Trochę kręcił nosem, że ma teraz sporo samochodów na warsztacie, ale w końcu się zgodził naprawić. Ale posłuchaj najlepszego. Jurski zapomniał się rozłączyć i usłyszałem, jak mówi do kogoś: „Klimy się burmistrzowi zachciało i co, odmówisz kutasowi?” – Sławek parsknął niekontrolowanym śmiechem.

– No to już wiesz, co tak naprawdę o tobie myśli.

– A w dupie mam to, co on sobie o mnie myśli. Najważniejsze, że klima działa – podsumował Andrzej.

– Podobno masz do mnie jakąś sprawę – przypomniał Sławek, wyjmując z podręcznej torby kalendarz i żółty długopis. Podejrzewał, jaka to może być sprawa. Z chwilą, gdy Andrzej został burmistrzem, Sławek stał się etatowym tłumaczem ratusza. Bycie przyjacielem włodarza miasta, podobnie jak bycie belfrem, miało swoje plusy. Dwa miesiące wakacji, nie licząc ferii i innych dni wolnych. Czysta praca i niezłe zarobki.

– Jedziemy w październiku na kilka dni do Saksonii. Wiesz, taka wizyta partnerska, w listopadzie wybory, więc mieszkańcy muszą wiedzieć, że ich miasto ma szerokie kontakty – zapowiedział Andrzej, kartkując kalendarz oprawiony w kremową skórę identyczną jak tapicerka samochodu. – Już mam, od dwudziestego do dwudziestego piątego. Stawka ta, co zwykle i możesz zabrać Milenę.

Perspektywa dodatkowej kasy bardzo Sławka ucieszyła. Adwokat Goliński nie był tani, ale jego skuteczność potwierdzało wygranie kilkunastu podobnych spraw.

– A jak sprawa z tą smarkulą? – zapytał Andrzej, zamykając notes.

Sławek opowiedział o ostatnich nowinach.

– Zobaczysz, będzie dobrze – pocieszył go Andrzej, klepiąc serdecznie po plecach.

Po powrocie do domu zaczął przygotowywać obiad. Obierając ziemniaki myślał, jak przekonać Milenę do sobotniej imprezy u Andrzeja. Jeżeli nie będzie chciała znać szczegółów to pół biedy, ale jeśli zapyta? Tu zaczynała się najtrudniejsza część operacji. Gdy zełga, to oberwie mu się po imprezie, jeśli wszystko powie, będzie miał awanturę od ręki. Rozważał w myślach możliwe rozwiązania. Każde z nich było złe. Oczywiście było jeszcze trzecie wyjście, nie mówić Milenie o zaproszeniu, a Andrzejowi wcisnąć jakąś wymówkę. Gdy Milena wróciła, stół był już nakryty do obiadu. Pokiwała z aprobatą, lustrując dokonania męża.

– Jestem głodna jak wilk, specjalnie nie zamawiałam nic w pracy.

– Zapiekanka będzie za dziesięć minut – odpowiedział Sławek z kuchni.

– W takim razie wezmę szybki prysznic, te cholerne upały znowu wracają. – Dobiegł go z salonu jej głos. Siedział przy stole, przeglądając dzisiejszą gazetę, najwięcej miejsca poświęcano upałom. Wyliczano ich minusy, takie jak pożary, awarie energetyczne, problemy na kolei. Jednak wysokie temperatury miały swoje dobre strony. Lody, piwo i wszelkie napoje sprzedawały się niczym przysłowiowe świeże bułeczki. Wejście Mileny było spektakularne i co jasne zrobiło na Sławku piorunujące wrażenie. Ale czy mógł spodziewać się czegoś innego po kobiecie, która od blisko dwudziestu lat ciągle go zaskakiwała? Biała koszulka na cieniutkich ramiączkach sięgała połowy opalonych i gładkich ud. Głęboki dekolt odsłaniał rowek między krągłymi piersiami, przebijający przez cienki materiał ciemny trójkąt poniżej pępka nie pozostawiał wątpliwości, że kusząca koszulka była jedynym, co ma na sobie. Dwa złote węże tańczyły na tkaninie przy każdym ruchu Mileny. Głowa jednego węża znikała w zagłębieniu piersi. Drugi wąż muskał wysuniętym językiem ciemny trójkąt podbrzusza. Gdyby stanęła przed nim naga, efekt nie byłby tak oszałamiający jak w tym zmysłowym stroju. Dwie dekady małżeństwa nie zmieniły jej prawie wcale. Mimo porodów brzuch miała płaski, piersi krągłe i wciąż jędrne. Twarz bardziej pasowała do uroczej studentki niż kobiety po czterdziestce. Fascynowała go jej młodzieńcza energia i uroda. Milena okrążyła stół i usiadła na kolanach męża, obejmując rękami jego szyję.

– A gdyby tak deser przed daniem głównym? – prowokacyjnie musnęła koniuszkiem języka jego ucho.

– Myślę, że to bardzo dobry pomysł – wyszeptał, masując jej ramiona i plecy. Ona jednak uwolniła się z objęć, usiadła na swoim miejscu cicho chichocząc.

– Na deser to trzeba sobie zasłużyć, a ja nie wiem, czy był pan grzeczny pod moją nieobecność – nałożyła na talerz sporą porcję zapiekanki, polała obficie sosem śmietanowo-czosnkowym.

– Ja zawsze jestem grzeczny – oświadczył, puszczając do niej oko. – Rano odwiozłem Malwinę, dostając niezłą lekcję o ojcowskim traktowaniu dorastających córek – zaczął wymieniać swoje zasługi.

– Niech zgadnę, chodziło o ciężar walizek?

– To też, ale najbardziej rozwścieczyły ją moje dobre rady.

– I wcale mnie to nie dziwi – oświadczyła Milena, nabijając na widelec kolejną porcję zapiekanki. Mówiła z pełnymi ustami, a przecież prawie przy każdym posiłku strofowała dzieci za takie zachowanie. – Raczku, znasz się na niemieckim, trochę na samochodach, wiesz, jak ubić grubego zwierza na polowaniu, emerytki są wprost wniebowzięte, jak recytujesz czytania na niedzielnej mszy. Ale kobieca logika to dla ciebie czarna magia, tak jak dla mnie odróżnienie sztucera od dubeltówki – zapewne miała rację, tylko co z tego wynikało?

– No dobra, to co mam robić, żeby zrozumieć wasze babskie pokręcone myślenie? – dopytywał, bacznie ją obserwując.

– Najlepiej, jak nie będziesz próbował nas zrozumieć, tylko zaakceptujesz takimi, jakimi jesteśmy. – otarła serwetką usta i dalej tłumaczyła arkana kobiecości. – Nigdy nie zrozumiem, co takiego interesującego jest w polowaniu. Chociaż przeczytałam kilka książek na ten temat, a ty cierpliwie tłumaczyłeś filozofię myślistwa, nic z tego do mnie nie przemawia. Podobnie jest z kobiecym myśleniem, nie próbuj analizować wszystkiego, co robimy, mówimy, czy nawet myślimy, bo czeka cię sromotna klęska. – Sięgnęła po kieliszek do połowy wypełniony mocnym hiszpańskim winem. – Jedzonko było znakomite – pochwaliła, pijąc trunek małymi łykami. – Dzisiaj znalazłam w necie coś pasującego do twoich męskich dylematów. Czy wiesz, dlaczego kobiety nie mogą znaleźć faceta, który by je rozumiał, kochał, pachniał perfumerią, miał dobry gust, nie sprowadzał kumpli do domu, jednym słowem faceta idealnego?

Znalezienie tylu superlatyw w jednej osobie Sławek gotów był uznać za cud. Przecież każdy ma swoje małe słabostki, niewinne grzeszki, a bywa, że sprawki, z których łatwo nie dostaje się rozgrzeszenia i płeć w tym wypadku nie miała znaczenia.

– Pewnie dlatego, że tacy faceci istnieją tylko w nielicznych książkach, kobiecej wyobraźni i snach – jego odpowiedź tylko ją rozbawiła.

– Mylisz się, Raczku, powód jest banalny, taki idealny mężczyzna ma już swojego faceta.

– Co, jak co, ale puenta była powalająca – przyznał, zjadając ostatni kawałek obiadu.

Milena, widząc minę męża, wybuchnęła śmiechem. Była w doskonałym nastroju, więc Sławek postanowił wcielić w życie ryzykowny plan.

– Kochanie, mamy zaproszenie do Andrzeja na grilla – Chwila wydawała się odpowiednia. Być może Milena zapyta, kiedy i to będzie wszystko. Niestety stało się inaczej.

– To miło z jego strony. A kto będzie? – tego pytania obawiał się najbardziej.

– No będzie Andrzej z żoną, Waldek z żoną i my.

– I to wszyscy? – drążyła uparcie dalej.

Zamilkł, myśląc, jak uciec z kąta, w który został zapędzony.

– No i oczywiście panna Monika! – stwierdziła z sarkazmem. Powoli zaczynał żałować, że w ogóle wspomniał o zaproszeniu. To, co miało nadejść, przerabiali już dziesiątki razy.

– Jak ja nie lubię tej baby! – wycedziła przez zaciśnięte zęby. Cała łagodność jej niebieskich oczu wyparowała, pozostawiając zimne spojrzenie.

– Monika jest w porządku – mąż próbował załagodzić sytuację. To tylko dolało oliwy do ognia.

– Ty jej nie broń, bo ja wiem, jaka ona jest! – podniesiony głos wypełniał salon, odbijał się od mebli, książek, obrazów i ścian.

– Fałszywa, zarozumiała i wredna – wyliczała Milena. – Ale wy widzicie tylko jej szeroki tyłek, duże cycki i gębę Barbie. Raczku, jest tylko kilku ludzi na świecie, których nie lubię. Monika od początku była fałszywa. Ja jej po prostu nie wierzę i już! – Słuchał w milczeniu, zastanawiając się, dlaczego Monika działa na jego żonę jak czerwona płachta toreadora na byka, który w kilka chwil zmienia się w bestię. – Jestem święcie przekonana, że gdyby tylko miała okazję, to każdemu z was znowu wskoczyłaby do łóżka! – Za oknem granatowe i szare chmury toczyły brzemienne brzuchy. Tłuste krople deszczu uderzyły o parapet. Jedna, druga, trzecia. Liczył w myślach. – Ona już w piaskownicy okręciła was sobie i to nie tylko wokół palca! To jest chore, że trzech facetów, z których każdy przez pewien czas był posłusznym pieskiem tej zimnej suki, nadal zaprasza ją na wspólne spotkania.

Tym razem atak na Monikę był ostrzejszy niż zwykle. Nie zastanawiając się nad tym, co robi, Sławek uderzył pięścią w blat stołu. Naczynia zadzwoniły, Milena zamilkła przestraszona. Cisza spadła tak niespodziewanie, jak szalejąca na zewnątrz ulewa, jak jego ciężka pięść na blat stołu.

– Kochanie, możesz jej nie lubić, masz prawo być o nią zazdrosna, choć ku temu nie ma żadnych powodów – odpowiedział twardym, opanowanym głosem. – Ale nie wolno ci jej obrażać! To, co powiedziałaś przed chwilą obraża nie tylko Monikę, ale Andrzeja, Waldka i mnie – z twarzy Mileny ustąpił gniew, teraz miała minę niesłusznie skarconego dziecka, który ma żal do całego świata.

– Przepraszam, rzeczywiście poniosło mnie. – Przez moment nawet uwierzył, że jest jej przykro.

– No już dobrze, jeśli nie chcesz, to nie pójdziemy, temat zamknięty – powiedział, biorąc kieliszek z winem.

– Ależ kochany Raczku, przecież nie powiedziałam, że nie chcę iść! Bardzo chętnie pójdę, zapowiada się świetna zabawa, a przy okazji wygarnę jej, co o niej myślę – po tych słowach dotarło do Sławka, że Milenie nie jest przykro, ona jest z siebie zadowolona! Wstała od stołu, przeciągnęła się zalotnie eksponując pośladki, piersi i biodra. Złote węże zatańczyły zmysłowy miłosny taniec.

– Niestety, mój chłopczyk nie był grzeczny i nie zasłużył na deser – oznajmiła, wychodząc z salonu.

Dom Andrzeja położony na peryferiach Prabut, w przeciwieństwie do domu Sławka, był nowy i znacznie większy. Piętrowy, przykryty czterospadowym gontowym dachem z portykiem wspartym na dwóch kolumnach, przypominał szlachecki dworek z XIX wieku. Beżowa elewacja oraz duże prostokątne okna dodawały budynkowi bardziej nowoczesnego charakteru. Od frontu otaczał go starannie wypielęgnowany ogród z kamiennymi ścieżkami, cicho szemrzącą fontanną. Ławeczki z surowego drewna ustawiono w cieniu kwitnących krzewów dzikich róż, hortensji i jaśminowców. Na podjeździe stał nissan Andrzeja, seat Waldka oraz ciemnozielony kabriolet alfa romeo.

– To cacko zapewne należy do waszej panienki – stwierdziła z ironią i pewną zazdrością Milena, wskazując na kabriolet. Gospodarz pojawił się w chwili, gdy Sławek oglądał zielone cudeńko.

– Prawda, że super?

– Nie da się ukryć – przyznała Milena.

– Kupiłem okazyjnie dla Iwonki – oznajmił z pewną dumą Andrzej.

– A ja myślałem, że to nowy nabytek Moniki – powiedział Sławek, po raz kolejny obchodząc pojazd.

– Niestety, Monika nie przyjedzie. Dzwoniła do mnie przed południem. W poniedziałek ma ważną rozprawę i musi przejrzeć sporo materiałów – na twarzy Mileny wykwitł lekko widoczny uśmieszek zadowolenia. Sławek odetchnął z ulgą.

– To wielka szkoda, tak bardzo chciałam ją zobaczyć – smutek w głosie Mileny był prawie autentyczny, być może Andrzej dał się nabrać, ale Sławek doskonale wiedział, że to tylko gra.

Ścieżką z szarego granitu cała trójka przeszła za dom. Na tyłach dworku jak przeniesiony z obrazu widzianego w paryskim Luwrze rozciągał się dziki sad. Stare dostojne grusze oblepione małymi żółtoczerwonymi owocami rozpościerały korony na tle gasnącego nieba. Niskie śliwy przytulone do siebie plotkowały w języku liści. Dotknięte artretyzmem czasu jabłonie uginały gałęzie pod ciężarem dojrzewających owoców. Po środku sadu, jak głowa rodziny, stał ogromny orzech. Andrzej kupił tę działkę wyłącznie ze względu na sad, naturalnie dziki i przez to tak piękny. Dzikość tego miejsca kontrastowała z zadbanym ogrodem przed domem. Pod starą powykręcaną jabłonią przy dużym kamiennym stole siedzieli pozostali goście. Zaraz po przywitaniu Milena wdała się w rozmowę z obecnymi paniami. Kwadrans później mężczyźni zostali sami, a ich żony uciekły do kuchni na plotki. Przez szklany prostokąt okna było widać, jak przygotowując mięso, sałatki, napoje wymieniały uśmiechy, przytakiwały sobie nawzajem.

– Ciekawe, o czym one tak debatują – zainteresował się Waldek. Sławek znał go od dzieciństwa podobnie jak Andrzeja. Prywatnie byli przyjaciółmi, ale służbowo dzieliła ich granica podwładny–przełożony. Sławek – nauczyciel niemieckiego. Waldek – dyrektor szkoły, zasadniczy i wymagający.

– Jak myślicie, kogo tym razem obrabiają nasze kochane kobiety? – Pytanie Andrzeja było czysto retoryczne, dobrze wiedzieli, kto jest ich wrogiem publicznym numer jeden.

– Czy któryś z was może mi powiedzieć, dlaczego one tak nienawidzą Moniki? – zapytał Waldek, rozpierając się na drewnianym krześle.

– Z bardzo prostego powodu, są zazdrosne i tyle – odpowiedział Sławek, mając w pamięci niedawną awanturę z Mileną.

– Czy myślisz, że chodzi tylko o zazdrość? – dopytywał Andrzej.

– No jasne, traktują Monikę jak rywalkę – wytłumaczył Sławek. Jednak jego wyjaśnienia nie do końca przekonały Waldka i Andrzeja. Rozmowę przerwał powrót roześmianych kobiet.

– No, co tak siedzicie, jakby wam czegoś lub kogoś brakowało? – zaczęła zaczepnie Iwonka, stawiając na stole tacę z kanapkami.

– Pewnie brakuje im czwartego elementu – odpowiedziała Basia, żona Waldka.

Andrzej dorzucił węgla drzewnego do grilla. Milena układała na ruszcie tacki z kiełbaskami, szaszłykami i kaszanką. Impreza rozkręcała się na dobre, grali w karty, Andrzej wznosił dobrze im znane toasty:

– Zdrowie pięknych kobiet i mojej żony Iwonki!

Dawali z siebie wszystko w zawodach karaoke. Gdy już wszyscy byli w dobrym humorze, Andrzej poprosił Sławka i Waldka do domu. Przez rozległy salon, którego wyposażenie stanowiły dwie kanapy, kilka foteli i dębowy stół, przeszli do gabinetu. Gospodarz rozsiadł się w skórzanym fotelu. Waldek usiadł na kanapie przy drzwiach, a Sławek na obrotowym krześle pod oknem. Pokój przypominał wnętrze rodem z katalogu. Mahoniowe biurko ze szklanym blatem, mahoniowa szafa na segregatory zapełniona do połowy, kilka foteli. Na ścianach oprawione w ramy dyplomy, wyróżnienia i gratulacje.

– Są duże szanse na dobry stołeczek dla ciebie – oznajmił Andrzej. – Ale o szczegółach powie ci szanowny pan dyrektor.

– Od listopada Dorotka idzie na długi urlop – Waldek mówił wolno, wypity alkohol zaczynał robić swoje, plątał myśli i słowa. – Tak sobie pomyślałem, że może chciałbyś być vice dyrektorem? Dorotce do porodu zostało kilka miesięcy, potem macierzyński i jak sądzę na stołeczek zastępcy to ona już nie wróci.

Oferta była zaskakująca i bardzo atrakcyjna pod wieloma względami, nie tylko finansowymi.

– Nie boisz się dawać mi takiej propozycji? – Sławek przerwał nakreślanie świetlistej wizji swojej przyszłości.

– A dlaczego mam się bać? – zapytał zdziwiony Waldek.

– Historia kołem się toczy – powiedział Sławek głosem mędrca. – Kim był Andrzej, zanim został burmistrzem? – Waldka zaskoczyło pytanie.

– No jak to kim? Dyrektorem szkoły.

– A wcześniej?

– Wcześniej był vice dyrektorem.

– I masz gotową odpowiedź – oświadczył Sławek, obdarzając obecnych triumfalnym uśmiechem.

– Zaraz, zaraz, czy ty sugerujesz, że jak zostaniesz vice dyrektorem, to później wskoczysz na moje miejsce?

– Właśnie to sugeruję – potwierdził Sławek. – Ale pocieszające jest to, że ty zostaniesz wtedy burmistrzem – dodał, wypijając do dna zawartość trzymanej szklanki.

– A co z naszym kochanym Andrzejkiem? – zmartwił się Waldek.

– Mnie już wtedy tutaj nie będzie – odpowiedział zainteresowany. Waldek i Sławek spojrzeli na niego kompletnie zaskoczeni.

– Jestem po rozmowach z Grześkiem – zaczął Andrzej, robiąc długą pauzę, która miała wzmocnić końcowy efekt. – W najbliższych wyborach do sejmu mam zapewnione drugie miejsce na liście.

Waldek aż zagwizdał z podziwu.

– No to, stary, w takim tempie za kilka lat będziemy skandować: Andrzej Liszewski na prezydenta! – Pozostali podchwycili rzucone przez Waldka hasło. Trzy donośne głosy niosły po całym domu.

– Andrzej Liszewski na prezydenta!

Ich wrzaski słyszane musiały być aż w ogrodzie, bo po chwili do gabinetu wbiegła żona gospodarza.

– Co się wydzieracie jak na meczu?

– Właśnie zawiązujemy komitet wyborczy twojego męża – wyjaśnił Waldek, wskazując trzymaną butelką piwa na kandydata.

– Wy sobie lepiej gęby zawiążcie i to na porządny supeł – zaproponowała Iwona czerwona ze złości.

– Uuu, taka ładna dziewczynka, a tak brzydko się wyraża – kpił Waldek.

– Waldek, dziewczynki to są wiesz gdzie. A słowo gęba to łagodne określenie waszych pijanych mord – rzuciła ostro i wyszła, trzaskając drzwiami.

– To bardzo miłe, że pomyślałeś o mnie, jednak nie będę mógł przyjąć twojej propozycji – odmowa zdziwiła obu przyjaciół.

– Ale dlaczego? – zapytał zaskoczony Waldek.

– Jest kilka powodów – zaczął Sławek, przechodząc na środek pokoju. – Po pierwsze, nadal jestem oskarżony o molestowanie uczennicy.

– Tym się nie przejmuj. Jak znam Golińskiego, to za miesiąc będziesz czysty jak łza – zawyrokował Andrzej, machając lekceważąco dłonią.

– Po drugie, teraz jeszcze jestem lubiany, a co będzie później?

– A co ma być? – prychnął pogardliwie Waldek. – Szefa ma się słuchać, a nie lubić! Czy ty myślisz, że w tej chwili jesteś lubiany przez wszystkich? – Sławek wiedział, że przyjaciel ma rację. Trudno było lubić prawie setkę różnych ludzi, z którymi łączyła cię jedynie praca.

– Może i macie rację, ale teraz i w takim stanie nie podejmę decyzji, muszę to przemyśleć – poprosił Sławek.

– No jasne, tylko nie myśl za długo.

Rada Waldka nie pozostawiała cienia wątpliwości, że inni kandydaci czekają już na swoją kolej. W szkole było wielu takich, którzy podstawiliby nogę, żeby tylko dostać takie stanowisko. Środowisko nauczycieli, jak żadna inna grupa zawodowa potrafiła dbać o swoje interesy. Kilkanaście tysięcy solidarnie manifestujących w obronie swoich przywilejów kontrastowało z codziennym życiem szkół. Wystarczyło, by ktoś miał więcej godzin, dostał nagrodę dyrektora, zdobył kolejny stopień awansu, a patrzono na niego wilkiem.

– Raczku, obudź się – cichy głos żony docierał do niego niewyraźnie przez rzednącą mgłę snu.

– A która godzina? – zapytał zaspanym głosem. Czuł tępe pulsowanie z tyłu głowy. – „Tak właśnie wygląda następny dzień po imprezie u Andrzeja” – pomyślał, wolno podnosząc powieki.

– Prawie ósma – usłyszał, czując, jak Milena muska wargami płatek jego ucha. Odwrócił do niej głowę. Leżała na plecach. Niebieskie oczy zmrużone zalotnie, jędrne opalone piersi niedbale okryte nocną koszulą, były czymś więcej niż prowokacją, potraktował to jak zaproszenie. Przyciągnął ją zachłannie. Niecierpliwe ruchy, jak gołębie przed pierwszym lotem, wiodły ich na krawędź, poza którą czekało jedynie spełnienie. Splecione ciała jeszcze długo wyciszały oszalały pęd krwi.

– Ty to potrafisz zamienić sen w rzeczywistość rodem ze snu – wyszeptał Sławek, przeczesując palcami jej krótkie, kasztanowe włosy.

– W końcu jestem twoją żoną – przypomniała z uśmiechem. Po chwili wstała, przerzuciła koszulę przez ramię i wyszła z sypialni. Leżał, nasłuchując ptasich kłótni na pobliskim drzewie, strzępów rozmów przechodniów, krzątaniny Mileny w kuchni. Zapalanie gazu, krojenie chleba, brzęk naczyń.

– Raczku, za chwilę śniadanko.

– Już schodzę – odpowiedział, porządkując łóżko. Przed zejściem odwiedził łazienkę i garderobę. Milena siedziała przy stole tak jak wyszła z sypialni. Obrzuciła Sławka krytycznym spojrzeniem.

– Raczku, nie musiałeś ubierać spodni, żeby zjeść śniadanie – powiedziała, nalewając kawę do delikatnych porcelanowych filiżanek w kolorze kości słoniowej.

– Pewnie nie, ale wystarczy, że ty nic na sobie nie masz – odpowiedział, siadając naprzeciw żony. Kuchnia usytuowana w północnej części domu nawet w największe upały była chłodna.

– O której dzisiaj wyjeżdżasz? – zapytała Milena, upijając łyk parującej kawy.

– Za pół godziny, ale dzisiaj mam tylko jedną grupę, więc wrócę wcześniej – pocieszył ją, smarując miodem rumianego tosta.

– Czy w taki gorąc tym staruszkom będzie się chciało wyjść z hotelu? – zapytała, patrząc wymownie w okno.

– O kochanie, ty chyba nie znasz niemieckich turystów. Oni są jak niemieckie samochody, nie do zdarcia. W tamtym roku prowadziłem grupę w temperaturze prawie czterdziestu stopni. Dla nich nie ma znaczenia czy mrozi, pada, czy grzeje. Zapłacili za zwiedzanie, to chcą je mieć i basta – podsumował Sławek swoje trzyletnie doświadczenie jako przewodnik turystyczny grup niemieckojęzycznych.

– A dlaczego nie wybiorą Egiptu, Tunezji albo Grecji? Ciepłe morze, czyste plaże – dopytywała Milena, wspominając zeszłoroczne wakacje spędzone w Tunezji.

– Oni przyjeżdżają do nas z sentymentu. Wielu z nich urodziło się właśnie tutaj. Przez siedemdziesiąt lat nie da się zapomnieć, do kogo przed tysiąc dziewięćset czterdziestym piątym należał Malbork, Kwidzyn, Prabuty i większość Powiśla – wyjaśnił, spoglądając na kuchenny zegar zawieszony nad przejściem do salonu. – Waldek zaproponował mi stanowisko vice dyrektora – oznajmił, zdradzając kulisy wczorajszej rozmowy.

Nowina jakoś jej nie zdziwiła. Zapewne prócz mieszania z błotem Moniki, co było ich ulubionym zajęciem, zdążyły pogadać o innych sprawach. Pomyślał, nie mogąc zrozumieć, dlaczego wszystkie trzy nienawidziły Moniki, która przecież w żaden sposób ich nie skrzywdziła. Fakt, że w liceum i na studiach on, Andrzej i Waldek byli jej, powiedzmy, życiowymi partnerami, teraz nie powinien mieć żadnego znaczenia.

– Mówisz tak, jakby ta propozycja wcale cię nie cieszyła – stwierdziła, błędnie odczytując zamyślenie męża.

– Propozycja sama w sobie jest ok, ale mam wątpliwości, czy w obecnej sytuacji powinienem ją przyjąć.

– Nie ty, to ktoś inny – oznajmiła twardym, rzeczowym tonem. – W takich sprawach skrupuły trzeba schować do kieszeni i brać, co dają. Taka szansa może się już więcej nie powtórzyć – dodała, sięgając po leżące na blacie czasopismo.

– Muszę to dokładnie przemyśleć – powiedział, wstając od stołu.

Nie mógł oderwać oczu od żony, gdy tak siedziała naga na wyplatanym wiklinowym krześle z wysokim oparciem.

– Czyżbyś miał jeszcze ochotę? – wyszeptała, specjalnie akcentując słowo „ochotę”.

– A to widać? – zapytał zawstydzony Sławek.

– Patrzysz na mnie jak wygłodniały kanibal – oceniła żona, prowokacyjnie eksponując opalone piersi.

– Ochota ochotą, a praca pracą – stwierdził, wychodząc do korytarza. Będąc już przy drzwiach zawołał jeszcze.

– Tylko się ubierz, bo jak listonosz Kuraś zobaczy cię w tym stanie, to zawał serca gwarantowany, a on za kilka dni przechodzi na emeryturę!

– Przecież dzisiaj jest niedziela – przypomniała Milena, wybuchając wesołym śmiechem.

Miał rację, mimo potwornego upału grupa niemieckich emerytów czekała w hotelowym holu. Z doświadczenia wiedział, że nie straszne im żadne warunki. Kiedyś jedna emerytka powiedziała do niego: „Rok temu, jak byłam z mężem w Amazonii, to dopiero były upały – czterdzieści kilka stopni w cieniu!”. Teraz było tylko nieco mniej, ale cała grupa w doskonałych humorach wyszła z hotelu. Zwiedzanie zaczynali od starego miasta, by następne trzy godziny spędzić w malborskiej twierdzy. Od przyszłego sezonu Sławek zamierzał uatrakcyjnić program zwiedzania o okoliczne miejscowości, by pokazać miejsca, których przeciętny turysta nie odwiedza. Pojawiało się coraz więcej przewodników mówiących po niemiecku, o zlecenia było coraz trudniej, a turystów ubywało. Naturalna kolej rzeczy. Emeryci umierali, młode pokolenie wolało Egipt, Tunezję lub Tajlandię. Wiedział, że za kilka lat to źródło dochodu wyschnie bezpowrotnie. Na szczęście, etat w szkole był czymś pewnym, podobnie jak korepetycje. Siedząc w klimatyzowanej restauracji z chłodną szklanką w dłoni, przez przyciemnianą szybę lokalu obserwował niedzielny rytm miasta. Kawiarniane ogródki przeżywały istne oblężenie. Podobnie jak fontanna, pełna rozbrykanych dzieci. Nieliczni przechodnie spacerujący po zabytkowych brukowanych uliczkach płoszyli gołębie, które skrzydlatą chmurą wzlatywały w bezchmurne niebo. Wydarzenia sobotniej nocy wciąż zaprzątały Sławkowi głowę. Wiedział, że nie ma zbyt wiele czasu do namysłu. Pijąc mrożoną kawę, przypatrywał się emerytom zajadającym pierożki z boczkiem, zrazy z kaszą gryczaną lub pieczeń z dzika. Grzecznie i wyczerpująco odpowiadał na pytania, odliczając w myślach minuty dzielące go od pożegnania ich w hotelu.

Po powrocie do domu zaproponował żonie rowerowy wypad nad jezioro. Milena z początku marudziła, że gorąco, że komary i jak zna życie, to będzie pełno ludzi. Jednak po kwadransie proszenia łaskawie wyraziła zgodę. Wybrali jezioro Sowica. Po pierwsze, było najbliżej, po drugie, był do niego najlepszy dojazd, a po trzecie, było tam sporo małych pomostów ukrytych przed wścibskim wzrokiem gapiów. Przejeżdżając przez pierwszą najliczniej wypełnioną plażę usłyszeli za sobą głośny komentarz jednego z nastolatków leżących na pożółkłej trawie.

– Bolo, patrz, to przecież Gebels, co w Prabutkowie wykłada niemiecki. Podobno zabawiał się w doktorka z tą czerwoną Pati, co ją Guciu posuwał na imprezie w Ibizie.

Sławek natychmiast zatrzymał rower i ruszył w kierunku nastolatków.

– Daj spokój – poprosiła żona, łapiąc go za ramię. – Nie ma się co przejmować szczeniackim gadaniem – dodała, nie zwalniając uścisku. Po chwili wahania posłuchał Mileny i pojechali dalej. Tak jak myślał, im dalej od głównej plaży, tym mniej było wypoczywających. Zajęli jeden z ostatnich pomostów. Miejsca nie było zbyt dużo. Szerokość pomostu nie przekraczała jednego metra. Milena rozłożyła zielony koc, a Sławek przyniósł koszyk z prowiantem.

– Raczku, musisz liczyć się także z takimi komentarzami – ostrzegła żona, zakładając na głowę słomkowy kapelusz z dużym rondem.

– Wiem, wiem, i co gorsze, nawet po zakończeniu całej tej sprawy będą osoby, dla których nadal będę winny.

– Pewnie tak – potwierdziła smutno Milena. – Ale teraz nie myśl już o tym. Mamy jeszcze cały tydzień tylko dla siebie – dodała, mrużąc zalotnie oczy.

– Myślałeś nad propozycją Waldka? – zapytała, nawiązując do ich porannej rozmowy.

– Jeszcze nie – przyznał, podając jej papierową tackę z kawałkiem rzymskiej pieczeni i czosnkowym tostem. – Szczerze mówiąc jakoś nie widzę siebie na takim stanowisku – stwierdził, kładąc się obok siedzącej po turecku żony. – Z jednej strony to pewien prestiż, ale i nowe obowiązki połączone z większą odpowiedzialnością. Z drugiej strony nasza sytuacja nie wymaga dopływu gotówki – wyjaśniał Sławek, obserwując trzy dzikie kaczki płynące jakieś dziesięć metrów od nich. – Podejrzewam, że jest to w pewnym sensie propozycja wiązana – dodał po chwili.

– Jak to wiązana? – zapytała zdziwiona Milena.

– Spójrzmy na to z tej strony – zaczął, przekręcając się na plecy. Twarz żony osłonięta szerokim rondem kapelusza, wyglądała tak młodzieńczo. – Za kilka miesięcy wybory samorządowe. Andrzej jest murowanym kandydatem na kolejną kadencję. Tyle że w przyszłorocznych wyborach do sejmu będzie startował na posła.

– Naprawdę? Iwonka nic mi nie mówiła – oznajmiła zaskoczona Milena.

– Przypuszczam, że mogła nie wiedzieć, albo zapomniała – odpowiedział Sławek. – No więc, jeżeli Andrzej trafi do sejmu, to tym samym zwolni się fotel burmistrza – kontynuował, zdradzając żonie swoje przemyślenia. – A jak myślisz, kochanie, kto wtedy będzie murowanym kandydatem do tego stanowiska? – Milena wzruszyła ramionami.

– Nie wiem – odparła po chwili.

– Moim zdaniem Waldek – zasugerował Sławek, gładząc żonę po opalonym udzie.

– Pan chyba sobie za wiele pozwala! – skarciła go Milena, zatrzymując dłoń męża przemieszczającą się w górę. – Poza tym, jesteśmy w miejscu publicznym – dodała z udawanym oburzeniem.

– A wracając do mojej teorii, to jeżeli Waldek wygrałby wybory, to na dziewięćdziesiąt dziewięć procent widziałby mnie na miejscu dyrektora. Miałby wtedy swojego zaufanego człowieka w szkole. Ot i cała układanka – zakończył, sięgając do koszyka po chłodną butelkę piwa.

– W takim razie masz przed sobą świetlaną przyszłość – podsumowała jego wykład o układach na szczycie lokalnej władzy.

– Myślałaś kiedyś, żeby stąd wyjechać, ale tak na zawsze? Zamieszkać w innym miejscu? – zapytał nagle Sławek poważnym tonem. Milena odpowiedziała dopiero po dłuższej chwili.

– Czasami miewam takie myśli. Prowincja ma swoje zalety, ale są też i wady. Jakiś czas temu zrobiłam sobie zestawienie za i przeciw, i wiesz, jaki był wynik? – Sławek przecząco pokręcił głową. – Remis, mój kochany Raczku – powiedziała, nachylając się nad nim i całując namiętnie w usta.

Poranek zapowiadał kolejny upalny dzień. Postanowili wyruszyć wcześnie, by uniknąć korków i jazdy w największym skwarze.

– Kochanie, czy na dwa dni pobytu za domem musisz zabierać całą walizkę? – Sławek wiedział, że jego pytanie zostanie zbyte wykładem o kobiecych potrzebach. Przez ostatnie dwa tygodnie wysłuchał ich już kilka. Normalność zaczynała zaglądać do ich domu. Skończyły się nagie śniadanka, leniwe wygrzewanie ciała w słonecznych promieniach. Malwina wracała za trzy dni, a Janek czekał na nich u rodziców Mileny.

– Raczku, czy ty w tej malutkiej torbie masz całą garderobę na wyjazd do moich rodziców? – zapytała żona z niedowierzaniem, obrzucając krytycznym wzrokiem bagaż Sławka.

– Jak mi czegoś zabraknie, to pożyczę od ciebie, w końcu masz tyle seksownych i odjazdowych ciuszków – powiedział, zamykając bagażnik samochodu.

– Mąż transwestyta? To może być bardzo ciekawe, a nawet pouczające doświadczenie – stwierdziła Milena, siadając tym razem po stronie kierowcy. Sprawnie zawróciła na ciasnym podwórku i wyjechała na stary, pamiętający przedwojenne czasy bruk. Prawie cała ulica jeszcze spała, z wyjątkiem pani Wysockiej.

– A gdzie nasza kochana sąsiadka idzie? – zaciekawiła się Milena. – Do kościoła jeszcze za wcześnie – dodała po chwili namysłu.

– Może do sklepu? – zgadywał Sławek, spoglądając na zegarek, dochodziła piąta. – Malinowski otwiera o piątej – dodał, chcąc uwiarygodnić swoje przypuszczenia.

– Może i tak, ale o tej porze się śpi, a nie wędruje do sklepu i to w takim wieku – oznajmiła kategorycznie Milena. – Raczku, ja czasami myślę, że Wysocka zwariowała. Mieszka w tym ogromnym domu sama, Bóg wie, co tam robi. Ile to się teraz słyszy historii o dziwakach hodujących sto kotów, jedzących psie mięso albo jeszcze gorsze rzeczy. Jak sobie pomyślę, co ta Wysocka może robić w domu, to aż dostaję dreszczy. Najbardziej przeraża mnie jej spojrzenie, jak ostatnio wracałam do domu, to patrzyła na mnie, jakby znała moje myśli. – Milena o swoich spostrzeżeniach mówiła całkiem poważnie. Sławek nie zaobserwował w zachowaniu staruszki niczego podejrzanego. Owszem, była trochę dziwna, ale wszyscy samotni ludzie, jakich znał, tacy byli. Nawet jego babka, która, gdy usłyszała, że oprowadza niemieckie wycieczki, wyklęła go z rodziny.

– To nie po to twój dziadek zginął w Oświęcimiu, żebyś ty teraz oprowadzał tych hitlerowców – mówiła ze łzami w oczach.

– Babciu, to nie są żadni hitlerowcy – próbował tłumaczyć, ale dla niej Niemiec kojarzył się tylko ze śmiercią męża. Podejrzewał, że musi minąć bardzo wiele lat, by antagonizmy poszły w niepamięć.

– Kochanie, mogę na chwilkę przełączyć na wiadomości? – poprosił. Milena łaskawie, acz z widoczną niechęcią pozwoliła. Ostre jazzowe tony trąbki ustąpiły miejsca spikerowi.

– Jak poinformował rzecznik prasowy CBA, dowody przeciwko Magdalenie O. podejrzewanej o udział w aferze prywatyzacyjnej PAF zostały przekazane do warszawskiej prokuratury. Magdalena O. opuściła wczoraj areszt po wpłaceniu miliona złotych kaucji. Politycy opozycji zapowiedzieli złożenie wniosku o powołanie komisji śledczej do wyjaśnienia nieprawidłowości przy prywatyzacji PAF.

– Raczku, po co ty tego słuchasz? Przecież wczoraj mówili o tych samych sprawach i jutro też będą o tym mówić. – W pewnym sensie żona miała rację. Nie usłyszał w wiadomościach o niczym nowym. Informacja o katastrofie samolotu w Indiach, zuchwały napad na bank w Rzymie, szalejące ceny walut. Wszystkie te informacje słyszał już poprzedniego dnia. Gdy tony jazzu na powrót wypełniły wnętrze, Milena odruchowo przyśpieszyła.

– Kochanie, tu jest ograniczenie – ostrzegł, wskazując na stojący nieopodal znak.

– Raczku, spokojnie, kilka kilometrów więcej na liczniku to nie kradzież miliona dolarów – Milena zbagatelizowała przestrogę męża. – Jak słyszę jazz, to czuję w sobie energię, chęć do życia, zapał do pracy. Najlepsza muzyka do łóżka i samochodu to jazz! – oznajmiła, posyłając mu szelmowski uśmiech.

– Jakoś nie przypominam sobie, abyśmy w łóżku słuchali jazzu – odparł Sławek, podziwiając mijane krajobrazy. Bardzo lubił prowadzić, ale jako pasażer mógł skoncentrować wzrok i umysł na podziwianiu mijanej okolicy.

– Dlatego, że nigdy nie zdążyłam go włączyć – wyjaśniła szeptem. – Słyszałeś, ile ta baba dała za wyjście z aresztu? – żona nawiązała nagle do wiadomości. – Sporo kasy, ale skoro dała, to ją stać. A jak myślisz, skąd miała? Z uczciwej pracy na pewno nie! Ja na taką forsę musiałabym pracować sto lat! – Po raz kolejny Milena miała rację. Przeciętny człowiek nawet na kierowniczym stanowisku, żeby mógł odłożyć milion złotych, musiał albo bardzo ciężko pracować, albo mieć szczęście w lotka, albo w końcu nauczyć się kombinować. To ostatnie można było zaliczyć do narodowych cech Polaków. Każdy na mniejszą czy większą skalę kombinował. Minione dekady nauczyły nas tego, a okres kapitalizmu otworzył nowe możliwości w tej sferze. Nie trzeba było daleko szukać przykładów. Odkąd Andrzej został burmistrzem, Sławek miał monopol na tłumacza języka niemieckiego. Byli również tacy, którzy otrzymali ciepłe posadki w urzędzie i innych instytucjach.

– Widzisz, kochanie, jak szybko minęły wakacje – westchnęła Milena, przerywając rozmyślania męża o sposobach na przetrwanie we współczesnej dżungli. – Lubiłam te twoje domowe obiadki, a teraz powrót do stołówkowego menu – dodała z nieukrywaną niechęcią.

– Został jeszcze tydzień wolnego – pocieszył ją Sławek. Dla niego koniec wakacji oznaczał powrót do szkoły, a tym samym zmierzenie się z tym, co tam na niego czeka. Podejrzewał, że komentarze na temat jego osoby i całej sprawy będą na porządku dziennym.

Dwa dni spędzone u teściów minęły zdecydowanie za szybko. Po radzie pedagogicznej poprzedzającej rozpoczęcie roku szkolnego Waldek poprosił Sławka do swojego gabinetu. Mimo odwiecznego braku funduszy na oświatę, jego gabinet bardziej przypominał biuro prezesa bogatej firmy niż dyrektora prowincjonalnego gimnazjum.

– Słuchaj, stary – rozpoczął Waldek, siadając na brzegu ciemnego drewnianego biurka zdobionego chromowanymi detalami. – Był u mnie wczoraj jakiś dziennikarzyna z gazety i wypytywał o ciebie. – Nowina nie była najlepsza.

– Czyli rozpoczęto polowanie – stwierdził sucho Sławek.

– Najwyraźniej tak – przyznał Waldek, robiąc zakłopotaną minę. – Może wziąłbyś kilka dni chorobowego i nie pokazywał się myśliwym? – zaproponował przyjaciel. Sytuacja coraz mniej podobała się Sławkowi.

– Ale przecież formalnie nie ma żadnych przeciwskazań, abym wrócił do pracy – przypomniał, zamierzając bronić swojego stanowiska. Tym bardziej że był niewinny.

– Formalnie od września możesz zacząć uczyć, ale może lepiej przeczekać poza szkołą do czasu, aż sprawa zostanie wyjaśniona – zasugerował Waldek. – Tym bardziej że te dziennikarskie hieny na pewno tu wrócą. Jest jeszcze kwestia wizerunku. Wszyscy wiedzą, że ty, ja i Andrzej od zawsze byliśmy kumplami. Negatywny piar jednego z nas rzuca złe światło na pozostałą dwójkę. – Dopiero po ostatnich słowach Waldka Sławek pojął prawdziwy sens tej rozmowy.

– Sądzicie, że te bzdurne oskarżenia pod moim adresem mogą wam zaszkodzić podczas kampanii wyborczej?

– Niestety, ale tak właśnie sądzimy – potwierdził Waldek, unikając wzroku przyjaciela.

– A jeżeli sprawa będzie miała finał jeszcze przed wyborami? – dopytywał Sławek.

– To niczego nie zmieni – odparł Waldek, wstając z biurka. Podszedł do jednej z szaf i po chwili wrócił z papierową teczką w dłoni. – Sławek, najlepszym wyjściem z sytuacji będzie po prostu przeczekanie nie tylko tej sprawy, ale i wyborów. Przygotowałem wniosek o urlop dla poratowania zdrowia – oznajmił, wręczając mu teczkę. – Podpiszesz i przez rok będziesz odpoczywał. Potem wrócisz. Przez ten czas ludzie zapomną, a my unikniemy problemów – zakończył Waldek, rozsiadając się w wysokim obrotowym fotelu.

– A jeżeli odmówię?

– Wtedy cała nasza trójka będzie miała cholerne kłopoty. Wyborczy przeciwnicy zadbają, by ludzie potraktowali nas jak smaczny kąsek i zabawili się w ludożerców. Bez względu na to, czy jesteś winien, czy nie. Taka jest kurewska natura tłumu. W polityce, nawet takiej mizernej jak w naszej mieścinie, nie ma miejsca na chrześcijańskie zagrywki. Walka jest ostra, a wygrany bierze wszystko. Nie wiem jak ty, ale ani ja, ani Andrzej nie mamy zamiaru dać się zjeść – Wyjaśnienia Waldka były aż nazbyt jasne i nie pozostawiały złudzeń.

– Do kiedy muszę przedstawić swoje stanowisko? – zapytał Sławek, chowając teczkę z dokumentami do plecaka.

– Najpóźniej za dwa dni muszę znać decyzję – oznajmił Waldek twardym tonem przełożonego.

Po wyjściu ze szkoły zamiast do domu Sławek poszedł na długi spacer. Całą drogę próbował zebrać myśli. Przekonanie, jakie żywił od lat młodzieńczych, że z Waldkiem i Andrzejem łączy go coś więcej niż tylko przyjaźń, zaczynało umierać. Czy rzeczywiście te idiotyczne oskarżenia mogły im zaszkodzić? O tym nie miał pojęcia. Wiedział jednak, że przeczekanie wszystkiego, tak jak to proponował Waldek, postawi go w złym świetle. Ludzie od razu uznają, że jest winny i dlatego usuwa się w cień jak tchórz, zamiast z podniesioną głową walczyć o swoje dobre imię. Przeszedł obok fontanny. Kamienne lwy na jej szczycie pluły strumykami wody. Z kieszeni wyciągnął kilka drobnych monet i wrzucił do ustawionej obok skarbony. Robił tak zawsze, ilekroć był w pobliżu. Zszedł ulicą w dół, minął cmentarz, przekroczył szosę i wszedł do starego parku. Kiedyś to miejsce tętniło życiem, ale było to tak dawno. Właśnie tutaj razem z Andrzejem i Waldkiem rywalizowali w szkolnych zawodach sportowych. Teraz po dawnej świetności pozostały wspomnienia. Kilka pustych zgniecionych puszek po piwie obrazowało teraźniejszość. Usiadł na kamiennych schodkach prowadzących do mauzoleum niemieckich żołnierzy poległych w pierwszej wojnie światowej. Wyciągnął otrzymaną od Waldka teczkę i żółty długopis. Kilka razy przeczytał treść dokumentów. Trzymał w ręku swego rodzaju wyrok na samego siebie. Jeżeli podpisze, będzie miał dwanaście miesięcy względnego spokoju. Rok wycięty z zawodowego życia. Jeśli nie podpisze, czekało go wiele ciężkich chwil, trudnych pytań i wiara w szybką sprawiedliwość. Gdy po godzinie opuszczał park, wiedział już, co ma, a raczej musi zrobić.

– Na następnej lekcji będzie sprawdzian z materiału, jaki przerabialiśmy w czerwcu – zapowiedział Sławek.

– Ale proszę pana, jest dopiero drugi tydzień września, my jeszcze żyjemy wakacjami – odezwał się jakiś głos z klasy.

– To najwyższa pora, abyście się ogarnęli i odkurzyli zeszłoroczne zeszyty. – Miał jeszcze powiedzieć o konkursie językowym, ale dzwonek na przerwę i jednoczesny gwar uczniów zagłuszył jego słowa. Sala opustoszała w kilka sekund. Otworzył okna chcąc wywietrzyć pomieszczenie przed kolejną lekcją.

– Przepraszam, czy pan Sławomir Rakowski? – usłyszał za sobą ochrypły głos. W drzwiach stał wysoki, chudy mężczyzna w średnim wieku. Ziemista cera i okulary w metalowych oprawkach upodabniały go do zjawy.

– Tak, a w czym mogę pomóc? – odpowiedział, podchodząc bliżej. Mężczyzna chciał coś powiedzieć, ale Sławek uprzedził. – Zapewne jest pan z gazety i chce przeprowadzić wywiad? – Zaskoczony mężczyzna tylko przytaknął głową. – Tak też myślałem. W tym tygodniu było już trzech podobnych – oznajmił Sławek, wskazując gościowi krzesło przed biurkiem, a sam usiadł za nim. Zaskoczony dziennikarz zamknął drzwi i usiadł na wskazanym miejscu. Sławek tymczasem uzupełniał dziennik żółtym długopisem. Widząc, że dziennikarz nie wie, jak zacząć, odezwał się pierwszy.

– Najpewniej jest pan ciekawy, jak to możliwe, że ktoś oskarżony o molestowanie seksualne uczennicy, nadal pracuje w szkole? – Nim dziennikarz zdążył otworzyć usta, mówił dalej. – Polskie prawo, podobnie jak prawo większości państw świata stosuje domniemanie niewinności. W tej chwili jestem oskarżony, za cztery dni odbędzie się rozprawa, na którą serdecznie zapraszam i tam pozna pan szczegóły sprawy – poinformował Sławek, wstając z krzesła. – Niestety, więcej czasu nie mogę panu poświęcić, bo za chwilę zaczynam kolejną lekcję – dodał, zamykając okna.

Strategia, jaką postanowił stosować w stosunku do dziennikarzy, na razie zdawała egzamin. Co prawda artykuły, jakie się później ukazywały, miały jednoznaczny wydźwięk. Coraz częściej w szkole i na ulicy słyszał niewybredne komentarze. Postanowił walczyć z podniesioną głową, więc musiał też liczyć się z ciosami. Waldek miał rację, wyborczy konkurenci bezlitośnie wykorzystywali wszystko. Nawet fakt, że był oskarżony został użyty w wyborczej batalii. Najbardziej bolało go jednak coś innego. Miał świadomość, że bez względu na zakończenie jego sprawy i wynik wyborów przyjaźń trzech chłopców z piaskownicy nie przetrwa próby czasu. Rzeczywistość i chęć utrzymania się na powierzchni były silniejsze niż kilkadziesiąt lat znajomości. Po powrocie do domu zobaczył napis wykonany sprayem na chodniku: „Tu mieszka pedofil”. Tego się nie spodziewał. Zapłakana Milena siedziała w salonie.

– Takie skurwysyństwo możliwe jest tylko u nas – wycedziła przez zaciśnięte zęby.

– Kochanie, za kilka dni będzie po wszystkim – uspokoił ją, siadając obok.

– Po jakim wszystkim? Raczku, na jakim ty świecie żyjesz? U nas takie sprawy ciągną się latami, a ty chciałbyś wszystko załatwić na jednej rozprawie? – Sławek nie wiedział, co odpowiedzieć żonie. Owszem miał cichą nadzieję, że do wyjaśnienia całej sprawy wystarczy jedna rozprawa. Tyle że działania polskiego wymiaru sprawiedliwości nie należały do najsprawniejszych.

– Myślę, że mocna kawa dobrze ci zrobi – powiedział, całując żonę w policzek. Wyszedł do kuchni. Z szafki wyjął dwa białe ceramiczne kubki. Już miał wsypać kawę do pierwszego z nich, gdy odezwał się dzwonek do drzwi. Odstawił puszkę i poszedł otworzyć. Przed drzwiami stał młody policjant. Sławek znał go z widzenia, tym bardziej że kilkanaście lat temu uczył go niemieckiego w szkole.

– Panie Sławomirze, dzisiaj rano otrzymaliśmy od prokuratora decyzję o umorzeniu postępowania.

– Jak to umorzeniu? – zapytał zaskoczony.

– Jak ustalono w toku postępowania, rewelacje opowiadane przez tę uczennicę były wyssane z palca. Potwierdził to również psycholog, w obecności którego ją przesłuchiwano. A wczoraj sama przyznała, że całą historię wymyśliła razem z koleżanką.

– Ale po co to zrobiły? – drążył Sławek.

– Jak dokładnie zaczęto ją wypytywać, to okazało się, że jej koleżanka nie zdała do następnej klasy i to z pana przedmiotu. Postanowiły więc wymyślić coś, co będzie swego rodzaju zemstą.

Dopiero kilka godzin później dotarło do niego, że wygrał. Całe napięcie minionego dnia postanowił odreagować długą rowerową przejażdżką. Wieczór był ciepły, pachnący jesienią. Pierwsze barwne liście spadały pod nogi przechodniów. Kilku napotkanych ludzi wiedziało już o finale całej sprawy i szczerze gratulowało oczyszczenia z zarzutów. Ruch na drodze do Kwidzyna był dość mały. Przeważnie mijały go duże ciężarówki. Kierowca jednej z nich nie zachował dostatecznej ostrożności przy wyprzedzaniu. Sławek nic nie mógł zrobić. Poczuł, jak bok tira spycha go do przydrożnego rowu. Usłyszał jeszcze klakson innego samochodu, a później zapadł w ciemność i ciszę.

PACJENT

Justyna spojrzała przez pokryte kroplami okno. Lało bez przerwy od dwóch dni. Nienawidziła takiej pogody. Usiadła przy biurku. Musiała jeszcze sporządzić wypisy dla osób, które dzisiaj opuszczały szpital. Gdy skończyła, poprosiła jedną z pielęgniarek, aby powiadomiła pacjentów, że wypisy są już gotowe. Po kilku minutach zjawił się pierwszy z nich. Szedł, lekko utykając na prawą nogę.

– To co, panie Sławku, już nas pan opuszcza? – mina pacjenta zdawała się mówić nie już, ale nareszcie.

– Pani doktor, spędziłem w tych murach pół roku, to chyba wystarczy? – oznajmił, przysiadając na krześle.

Justyna podała wydrukowany wypis.

– Musi pan jeszcze tu podpisać – poprosiła, wskazując odpowiednią rubrykę. Rozejrzała się po biurku, szukając czegoś do pisania, ale niczego nie znalazła. – Proszę jeszcze o chwilę cierpliwości, pójdę tylko do dyżurki pielęgniarek po długopis – przeprosiła i ruszyła do drzwi.

– Nie trzeba, mam własny – zatrzymał ją pacjent, wyjmując z kieszeni kurtki żółty długopis. Podpisał dokument i miał zamiar coś powiedzieć, gdy zadzwoniła jego komórka.

– Kochanie, za chwilę zejdę na parking – powiedział do telefonu. Wstał, zabrał wypis i pośpiesznie opuścił gabinet.

Justyna dopiero po chwili zobaczyła leżący na biurku długopis. Wyszła na korytarz, ale po pacjencie nie było już śladu. Gdy trzy godziny później skończyła dyżur, odetchnęła z ulgą. Nie lubiła brać dwunastogodzinnych dyżurów, ale czasami musiała. Jako młody lekarz nie zarabiała kokosów i tylko dzięki nadgodzinom jej pensja była zadowalająca. Wyszła z oddziału, przywołała windę, wsiadła i wcisnęła przycisk z cyfrą zero. Widząc swoje odbicie w dużym lustrze zajmującym całą jedną ścianę, stwierdziła, że jak na kogoś, kto za trzy miesiące kończy trzydzieści dwa lata, wyglądała całkiem, całkiem. Zjechała na parter i opuściła budynek szpitala. Przeklinając pod nosem panującą pogodę, ruszyła w kierunku parkingu. Pokonując silne podmuchy wiatru uderzającego w nią dużymi kroplami deszczu, dotarła do samochodu. Silnik odpalił dopiero po kilku próbach. „Muszę przypomnieć mężowi o problemach z zapłonem” – pomyślała, przejeżdżając obok nieczynnej stróżówki przy bramie wjazdowej. Była zmęczona dwunastogodzinnym dyżurem i jedyne, o czym marzyła w tej chwili, to gorący prysznic, filiżanka herbaty i wygodne łóżko. Jechała ostrożnie, przez zasiekający deszcz niewiele było widać. Od późnej wiosny do wczesnej jesieni dojeżdżała do pracy rowerem, ale od listopada do kwietnia wolała korzystać z samochodu. Zaparkowała pod blokiem, w którym mieszkała od urodzenia. W jej przypadku stwierdzenie „mieszkać od urodzenia” było prawdziwe od początku do końca. Poród nastąpił w nocy. Nim pogotowie zdążyło dojechać, jej ojciec, mimo że z wykształcenia historyk, niemal fachowo odebrał poród.

Justyna zrobiła jeszcze drobne zakupy w pobliskim markecie i ruszyła do domu. Mąż grał z pięcioletnim synkiem w grę planszową. Na widok Justyny maluszek zerwał się z krzesła i podbiegł do niej.

– Mama, a tata zebrał już cztery muchomory w grze. Jak tak dalej będzie, to na pewno wygram – przewidywał uśmiechnięty synek.

– Mateuszku, a zjadłeś obiad? – zapytała Justyna, przytulając go mocno.

– Tak, tato zrobił pierogi z truskawkami i zjadłem ich aż pięć – oznajmił, głaszcząc dłonią mały brzuszek.

– Tata zrobił pierogi? – zapytała z niedowierzaniem.

– Najpierw kupił, a później je zrobił – wyjaśnił synek, wracając do gry. W kuchni czekała na Justynę gorąca herbata i kilka kolorowych kanapek z wędliną, pomidorem, ogórkiem i jajkiem. Z pokoju dobiegł ją radosny okrzyk Mateusza, oznaczający kolejne zwycięstwo nad tatą.

– Poskładaj grę do pudełka – poprosił mąż, a sam przyszedł do kuchni.

– Cześć, kochanie – przywitał żonę, czule całując w usta. – Bardzo zmęczona? – zapytał, stając za nią. Okrężnymi ruchami masował kark i ramiona. Przesuwał dłonie po napiętych mięśniach.

– Bardzo to mało powiedziane – odpowiedziała, opierając głowę o jego brzuch. – Najgorsze było popołudnie. A jeszcze przed samym wyjściem przywieziono mężczyznę, który zasłabł na naszym cmentarzu – opowiadała z zamkniętymi oczami.

– Na szczęście jutro nigdzie nie musisz się zrywać – pocieszył mąż. – Wstaniesz, o której będziesz chciała, śniadanie dostaniesz do łóżka. Już ja o to zadbam – zapewnił, zmieniając sposób masowania.

– Nie obiecuj, nie obiecuj – odpowiedziała, otwierając powieki. Nad sobą miała twarz męża. Szopa kędzierzawych włosów i gęsta broda upodobniały go trochę do drwala. W całej jego sylwetce było coś z robotnika leśnego. Tylko trochę wyższy od Justyny o szerokich barach i umięśnionych ramionach.

– A wiesz, że ten człowiek z cmentarza wydał mi się znajomy – powiedziała, przypominając sobie, jak mężczyzna przywieziony do szpitala patrzył na nią.

– Może to ktoś z sąsiedztwa – zasugerował mąż, przerywając na chwilę masaż.

– Raczej nie, sąsiadów znam dość dobrze. Tego człowieka musiałam gdzieś spotkać przypadkiem – rozwiała podejrzenia męża.

– Kochanie, idę pod prysznic – stwierdziła, wstając z krzesła.

– Tomek, ten cholerny silnik znowu odpala za którymś razem – poskarżyła się, otwierając drzwi łazienki. – Możesz coś z tym zrobić? – poprosiła, obdarzając męża łagodnym, zmęczonym uśmiechem.

Obudziła się w wyjątkowo dobrym nastroju. Przedpołudniowe słońce zalewało pokój jasnością i ciepłem. Zerknęła na zegarek, wskazywał dziesiątą czterdzieści dziewięć. „To niemożliwe, żebym tak długo spała” – pomyślała, odrzucając kołdrę. Założyła zielono-niebieski frotowy szlafrok i wyszła z sypialni.

– Chłopaki, czemu mnie nie obudziliście? – zawołała, ale nikt jej nie odpowiedział. Zajrzała do dużego pokoju, był pusty. Zerknęła do pokoju synka, też nikogo. Przeszła do kuchni. Na stole stała taca ze śniadaniem. Kawa w termicznym kubku. Na podgrzewaczu, pod którym płonęły dwie świeczki, stał talerz z jajecznicą. Obok tacy zobaczyła kartkę z wiadomością napisaną tak dobrze znanym charakterem pisma. „Pojechaliśmy szukać oznak wiosny. Jak się uda, to przywieziemy ci stokrotki”. Uśmiechnęła się pod nosem i schowała karteczkę do drewnianego pudełka stojącego na lodówce, w którym było kilkadziesiąt innych bilecików. Tomek bardzo często zostawiał jej takie miłe wiadomości. Zaniosła tacę do sypialni i zgodnie z obietnicą męża zjadła śniadanie w łóżku. Jajecznica była taka, jaką lubiła najbardziej. Lekko ścięta z dużą ilością szczypiorku, koperku, cebuli i czosnku. Pijąc kawę, przypomniała sobie o mężczyźnie przywiezionym wczoraj do szpitala. Nie wiedzieć dlaczego, miała przekonanie, że go zna. Może spotkali się kiedyś w sklepie albo był już jej pacjentem. Przecież przez prabucki szpital przewijało się kilkaset osób rocznie. Po pół godzinie wstała na dobre. Poszła do łazienki, zdjęła szlafrok i stanęła na wadze. Wynik nie był zadowalający. Zaklęła pod nosem i schowała wagę. Dopóki w dojazdach do pracy korzystała z roweru było ok, ale gdy tylko przesiadała się do samochodu, waga nieznacznie, acz miarowo szła do góry. Na szczęście za kilka dni zamierzała z powrotem wyciągnąć jednoślad z garażu. Kończyła smażyć kotlety, gdy jej mężczyźni wrócili do domu.

– Jak tam moje stokrotki? – krzyknęła, nie wychodząc z kuchni.

– Rosną, rosną – odparł Tomek.

– Mamusiu, widzieliśmy już pierwsze bociany – oznajmił podekscytowany synek, wchodząc do kuchni z piękną czerwoną różą.

– A to zamiast tych obiecanych stokrotek – powiedział z poważną miną.

– Bardzo dziękuję, a gdzie znaleźliście tak cudowną różyczkę?

– Rzecz jasna, na łące – odpowiedział mąż, wchodząc do kuchni.

– No stary, jak widzisz, mama zadbała, abyśmy solidnym obiadem uzupełnili straconą energię – powiedział do synka, siadając przy stole.

– Tato, musimy umyć ręce – przypomniał Mateusz, ciągnąc ojca do łazienki.

– Przez to, że wczoraj miałam dwunastkę, nie byłam na cmentarzu – powiedziała Justyna do Tomka, zmywającego naczynia.

– Za kilka minut kończę i możemy iść – zaproponował mąż, obdarzając ją ciepłym, pełnym czułości uśmiechem. Kwietniowe sobotnie popołudnie zapraszało do spacerów na świeżym powietrzu. Mateusz szedł w środku, trzymając rodziców za ręce. Zeszli po nierównych kamiennych schodkach, w kwiaciarni kupili duży znicz i ruszyli dalej.

– Mamo, a co babcia robi w tym niebie? – zapytał synek, zadzierając głowę i patrząc na Justynę dużymi niebieskimi oczami.

– No, babcia tam mieszka – odpowiedź zaintrygowała malca.

– To czemu do niej nie pojedziemy na weekend?

– Bo to jest bardzo, ale to bardzo daleko – wyjaśniła, pokazując ręką na błękitne niebo.

– To może chociaż wyślemy jej kartkę na święta albo SMS-a? – drążył dalej chłopczyk.

– Niestety, babcia nie ma komórki – oznajmiła Justyna.

– Jak babcia nie ma komórki, to to niebo jest jakieś zacofane – podsumował Mateusz, przeskakując przez kałużę i zmieniając temat rozmowy. Nagrobek dokładnie umyty przez ulewę lśnił w promieniach słońca. W kamiennym wazonie stał bukiet białych róż. Justyna odmówiła modlitwę, zapaliła przyniesiony znicz i zapatrzyła się na kwiaty w wazonie. – „Ciekawe, kto znowu przyniósł róże” – pomyślała, chowając zapałki do torebki. Kwiaty wyglądały na świeże. Ostatni raz była na grobie cztery dni temu i wtedy ich nie było. Podejrzewała, że zostały przyniesione wczoraj. Od śmierci matki minęło siedem lat. Zawsze w rocznicę śmierci ktoś zostawiał w wazonie bukiet białych róż. Przed dwoma laty próbowała nawet zrobić prywatne śledztwo. Odwiedziła wszystkie prabuckie kwiaciarnie, ale nikt nie pamiętał, aby ktoś kupował bukiet białych róż.

– Widzisz, mamo, babcia też dostała róże i to cały bukiet – powiedział Mateusz, wąchając grube rozwinięte pąki.

– Tomek, możesz wyciągnąć z garażu mój rower? – poprosiła żona w drodze do domu. Mąż spojrzał na nią trochę zaskoczony.

– Kochanie, trochę nie za szybko? Zazwyczaj zaczynałaś w okolicach maja? – przypomniał.

– Ale dzisiaj waga powiedziała mi smutną i przykrą prawdę, że jestem gruba i czas coś z tym zrobić.

– Ty chyba grubych babek nie widziałaś – oznajmił mąż, obejmując Justynę w talii. – Dla mnie jesteś w sam raz – wyszeptał jej do ucha.

– Mamo, na poniedziałek muszę przynieść do przedszkola deskę do krojenia chleba – powiedział Mateusz, przerywając temat nadwagi.

– Deskę do krojenia chleba? – zdziwiła się Justyna.

– Będziemy robić kanapki – oznajmił wesoło syn, przeskakując kolejną kałużę. – Jak już nauczę się robić te kanapki, to sam będę robił kolacje i śniadania – dodał wielce przejęty tym, co czekało go w przedszkolu.

– To może jak dorośniesz zostaniesz kucharzem?

– Pytanie Tomka wywołało konsternację na twarzy synka.

– Jak będę duży, to pójdę do wojska – zapowiedział malec, stając na baczność.

Justyna dokładnie umyła dłonie i wyszła z łazienki dla personelu. Na oddziale panowała zwykła codzienna krzątanina. Pielęgniarki roznosiły leki dla pacjentów, obsługa cateringowa rozwoziła śniadania. W pokoju lekarskim pochylony nad dokumentacją lekarską siedział Andrzej.

– Cześć Andrzejku, jak tam nocka? – zapytała Justyna, włączając elektryczny czajnik.

– Spoko, bywało gorzej – odpowiedział szczupły wysoki mężczyzna o krótkich blond włosach obciętych na styl wojskowy.

– A ty widzę wypoczęta, w dobrym nastroju i gotowa do pracy – stwierdził, przeciągając się na obrotowym krześle.

– Za oknem prawdziwa wiosna, to i człowiek inaczej patrzy na świat – odpowiedziała, wyjmując z szafki granatowy porcelanowy kubek.

– Chcesz kawy? – zapytała, patrząc na kolegę.

– Dzięki, ale swój przydział na dzisiaj wykorzystałem.

Justyna wsypała do kubka łyżeczkę brązowego proszku, odstawiła puszkę i odruchowo sięgnęła po cukier. Jednak po namyśle odstawiła cukiernicę. Z małej lodówki wyjęła mleko, sprawdziła zawartość tłuszczu na opakowaniu i z niezadowoloną miną schowała karton z powrotem.

– Czyżbyś się odchudzała? – zapytał Andrzej, obserwując ją bacznie.

– Ja tylko uważam, żeby nie przytyć – oznajmiła, wlewając wrzątek do kubka. Podeszła do biurka, odszukała karty pacjentów będących pod jej opieką i żółtym długopisem, wyjętym z kieszeni fartucha, dokonała kilku wpisów.

– Już dawno temu chciałem cię zapytać, ale zawsze zapomnę. Skąd masz taki długopis?

– Zostawił go jeden z pacjentów, wiesz, ten, którego we wrześniu potrąciła ciężarówka na drodze do Kwidzyna – odpowiedziała Justyna, próbując przypomnieć sobie personalia pacjenta.

– A ten co leżał pod siódemką – upewnił się kolega.

– Tak, właśnie on – potwierdziła, biorąc łyk gorącej kawy.

– Facet miał sporo szczęścia. Co prawda do końca życia będzie utykał, ale mogło być znacznie gorzej – stwierdził Andrzej.

– W piątek po południu przywieźli mężczyznę, który zasłabł na cmentarzu. Nie wiesz, na jaki oddział trafił? – zapytała, upijając łyk gorącej kawy.

– Nic nie wiem na ten temat – odparł kolega – ale Rypiński z wewnętrznego chciał się z tobą widzieć. Podobno mają jakiś kiepski przypadek.

Nowina nie wróżyła nic dobrego. Taka prośba prawie zawsze kończyła się przyjęciem na oddział Justyny kolejnego pacjenta z chorobą nowotworową.

– Najpierw muszę wykonać wszystkie obowiązki u siebie, a dopiero potem zadzwonię do Rypińskiego – postanowiła, dopijając kawę. Umyła kubek i wyszła na oddział. Pacjenci kończyli jeść śniadanie. Justyna zajrzała do pokoju pielęgniarek.

– Cześć dziewczyny!

– Dzień dobry pani doktor – odpowiedziały obecne.

– Pan Staszowski uskarża się na silne bóle – powiedziała jedna z pielęgniarek, podchodząc do Justyny.

– Dostał pełną dawkę morfiny? – zapytała Justyna, wertując trzymane w rękach karty.

– Tak, ostatni zastrzyk jakieś dwie godziny temu – potwierdziła pielęgniarka.

– W takim razie proszę podać jeszcze 0.25 ampułki, ale dopiero za pół godziny – zaleciła, robiąc odpowiednią adnotację w karcie chorego i opuściła pokój. Jeszcze przed obchodem postanowiła odwiedzić pacjentów. Robiła tak zawsze. Dobre słowo od lekarza prowadzącego potrafiło wzmocnić wiarę pacjenta w skuteczność leczenia. Justyna nigdy nie oszukiwała chorych. Przekazywała stan faktyczny i jeżeli następował progres, mówiła o tym. W przypadku regresu rozmawiała z pacjentem, dokładnie wyjaśniając stan jego zdrowia. Jeszcze na studiach wiedziała, że wybiera najbardziej niewdzięczną specjalizację. Jako onkolog musiała pogodzić się z tym, że w jej zawodowym życiu będzie więcej porażek niż zwycięstw. Taki chirurg, internista czy pediatra nie musiał zbyt często rozmawiać z chorymi na nowotwór. Dla niej była to codzienność. Mimo że pracowała w zawodzie prawie siedem lat, nie potrafiła traktować rutynowo każdego trafiającego do niej przypadku. Dopiero przed obiadem znalazła wolną chwilę, by zadzwonić na oddział wewnętrzny.

– Słucham, Rypiński? – usłyszała w słuchawce głos starszego kolegi.

– Cześć Wojtek, z tej strony Justyna Torbicz. Podobno chciałeś ze mną pogadać.

Po chwili ciszy Rypiński jakby sobie przypomniał, kto dzwoni i o co chodzi.

– A tak, Justynko. Mam na oddziale pacjenta z podejrzeniem carcinoma pancreatis. Zleciłem już wykonanie markerów. Wyniki będą za dwie godziny. Czy mogłabyś zerknąć na nie, a w przypadku potwierdzenia diagnozy przejąć pacjenta? – Justyna słuchała myśląc jednocześnie. – „Czy w moim życiu będzie chociaż jeden tydzień bez nowego chorego przyjętego z podejrzeniem raka?”.

– No dobra, Wojtek, przed wyjściem do domu wpadnę do ciebie i spojrzę na te wyniki – zapewniła i zakończyła połączenie. Jeżeli wstępna diagnoza o raku trzustki zostanie potwierdzona, w dziewięćdziesięciu procentach oznaczała wyrok na chorego. Było tylko kilka procent pacjentów, którzy wygrali z tą odmianą raka. Wszystko zależało też od zaawansowania choroby. Przerwę obiadową postanowiła spędzić na zewnątrz. Wiosenne słońce budziło przyrodę do życia. Na drzewach pojawiały się pierwsze pąki. Młode źdźbła traw zaczynały wychodzić z ziemi. Spacerując po parkowych alejach, nie mogła doczekać się tych letnich dni, gdy kwitły azalie i rododendrony tak licznie występujące w przyszpitalnym parku. Niestety czas nie był łaskawy dla parku. Niepielęgnowany zdziczał. Najbardziej było jej żal zakątka z małym stawem, drewnianym mostkiem i wodnymi kaskadami. Kiedyś po stawie pływały żółte nenufary, różowe lilie wodne czy białe hiacynty. Wodne kaskady spływające po głazach były ulubionym tłem dla fotografów. Nawet ona ślubną sesję fotograficzną miała właśnie przy stawie i kaskadach. Teraz staw był kompletnie zarośnięty, kaskady wyschły, a drewniany mostek popadał w zapomnienie. Przed wyjściem do domu, tak jak obiecała, zajrzała do Wojtka. Właśnie rozmawiał przez telefon. Gestem poprosił, aby usiadła. Justyna zajęła jedno z obrotowych krzeseł, a widząc na biurku wyniki badań, wzięła je bez pytania. Przebiegła wzrokiem po kilku linijkach i zrobiła zawiedzioną minę. Wolałaby, aby wstępna diagnoza była błędna, ale niestety nie była.

– Co o tym myślisz? – zapytał kolega, odkładając słuchawkę telefonu.

– A co mam myśleć, widząc Marker CA 19-9 o wartości powyżej 200. Rozumiem, że USG i tomograf zleciłeś wcześniej? – zapytała, jeszcze raz studiując wyniki. Wojtek potwierdził jej domysły. – Teoretycznie, jeżeli norma byłaby przekroczona do 100, można by rozważać carcinoma ventriculi, ale tutaj to raczej niemożliwe – oznajmiła Justyna. – Co wykazało USG? – zapytała, odkładając wyniki na biurko.

– Jakieś trzy do czterech centymetrów – odpowiedział Wojtek. – To co? Możemy przenieść pacjenta do ciebie?

Oboje wiedzieli, że pytanie jest retoryczne.

– Jak tam twoje kanapki? – zaciekawiła się Justyna, przytulając synka po powrocie do domu.

– Pani pochwaliła, ale zjeść nie chciała – odpowiedział Mateusz, zaglądając do wiklinowego koszyka z zakupami.

– A czego pan tam szuka? – skarciła go Justyna, zabierając koszyk do kuchni.

– Ja tylko chciałem pomóc wypakować zakupy – wyjaśnił synek swoje zainteresowanie koszykiem.

– A mnie się wydaje, że twoja pomoc nie była zupełnie bezinteresowna. – Malec zarumienił się, widząc, że jego zamiary zostały odkryte.

– Tata mówi, że za pracę należy otrzymać zapłatę. Więc szukam jakiejś pracy, żeby uzbierać na nową figurkę do kolekcji – wyznał Mateusz, siadając na krześle przy stole.

– W takim razie, jeżeli spakujesz kosz na śmieci w łazience, ładnie poukładasz buty w przedpokoju i pomożesz mi nakryć do kolacji, to wrzucę ci do skarbonki pięćdziesiąt groszy – Malec przez chwilę coś obliczał, pomagając sobie małymi paluszkami.

– No tak, ale figurka kosztuje pięć złotych – wyjaśnił, patrząc na mamę błagalnym wzrokiem.

– Te twoje słodkie minki i maślane oczka na mnie nie działają – oświadczyła twardym tonem. – Będziesz w takim razie musiał pracować na tę figurkę dziesięć dni.

– W takim razie nie chcę jej wcale – rzucił malec i zły wyszedł z kuchni.

– Tomek, możesz do mnie na chwilę przyjść? – zawołała do męża oglądającego transmisję jakiegoś meczu.

– Dokładnie teraz? – dopytywał, wyraźnie niezadowolony z perspektywy przegapienia jakiejś akcji.

– Teraz, zaraz, już! – wrzasnęła zdenerwowana Justyna. Reakcja męża była natychmiastowa.

– Co się stało kochanie? – zapytał, wchodząc do kuchni.

– To się stało, że nasz syn zaczyna się rozpuszczać – Tomek spojrzał na żonę nierozumiejącym wzrokiem.

– Jak to rozpuszczać?

– Jak mu się coś nie podoba, to strzela focha i idzie do siebie – powiedziała, opisując scenę sprzed kilku minut.

– Kochanie, to taki głupi wiek, za jakiś czas mu przejdzie.

– Przejdzie albo i nie – stwierdziła, chowając do lodówki wędlinę i jogurty.

– Zaraz z nim porozmawiam – zapowiedział Tomek, wychodząc z kuchni. Słyszała, jak wszedł do pokoju syna i zaczął rozmowę.

– Mati, to jak się przed chwilą zachowałeś, bardzo zasmuciło mamę.

– Ja chciałem tylko zarobić na figurkę – usprawiedliwiał się synek.

– Ale żeby na coś zarobić, czasami musimy pracować wiele dni. Mama i ja pracujemy cały miesiąc i dopiero wtedy dostajemy pieniądze, za które robimy zakupy, opłacamy rachunki. Tak sobie myślę, że powinieneś pójść i przeprosić mamusię za swoje zachowanie – zasugerował Tomek. Mateusz dopiero po chwili przyszedł do kuchni, powiedział przepraszam i mocno uściskał Justynę.

Nowy pacjent leżał w sali numer 217. Justyna postanowiła porozmawiać z nim jeszcze przed wypiciem porannej kawy.

– Dzień dobry panowie – przywitała chorych z sali 217 i podeszła do łóżka pod oknem. Mężczyzna spał mimo zapalonego światła. Był niski, o owalnej twarzy. Ubrany w szaroniebieską piżamę ze szpitalnymi pieczątkami, leżał na boku. Dopiero po pewnej chwili Justyna zorientowała się, że jest to ten sam człowiek, którego przywieziono podczas jej piątkowego dyżuru. Jeżeli jednak miał na sobie szpitalną piżamę, oznaczało to, że nie mieszkał w Prabutach lub okolicy. W przeciwnym razie rodzina na pewno by go odwiedziła. Mocno przyprószone siwizną włosy były ostrzyżone i zadbane. Więc nie był to również bezdomny. Tych, a czasami byli przywożeni do szpitala, można było poznać po niechlujnie utrzymanych włosach. Spojrzała na szczyt łóżka, szukając karty pacjenta, ale jej nie było. Przykryła śpiącego leżącym w jego nogach kocem i wyszła z sali. W pokoju lekarskim zastała Karolinę, kilka lat starszą od Justyny.

– Nie wiesz, gdzie jest karta tego pacjenta z 217, którego wczoraj przywieziono z wewnętrznego? – Koleżanka zrobiła zdziwioną minę.

– Powinna być przy łóżku.

– Niestety nie ma – zaprzeczyła Justyna. – Pójdę jeszcze zapytać pielęgniarek, może one coś wiedzą – dodała, wychodząc na korytarz.

– Dziewczyny, czy wiecie, co się stało z kartą tego nowego pacjenta?

– Tego z 217? – zapytała jedna z pielęgniarek?

– Tak, właśnie tego – potwierdziła Justyna.

– Jak go wczoraj przywieziono, to sanitariusze powiedzieli, że doktor Rypiński przyniesie ją dzisiaj – wyjaśniła pielęgniarka. Justyna nie cierpiała bałaganu, szczególnie w pracy. Porządek, zwłaszcza w dokumentacji medycznej pacjentów, pozwalał sprawnie pracować. Nawet jej mąż często z niej żartował: „Porządna z ciebie dziewczyna, od słowa porządek”. Rzecz jasna, nie było to stwierdzenie jego autorstwa, ale zasłyszane w jakimś filmie. Justyna opuściła oddział i przeszła na dyżur do poradni onkologicznej. Wielu z tych, którzy siedzieli w poczekalni, znała bardzo dobrze. Odwiedzali poradnię od lat. Jako lekarza i człowieka najbardziej cieszyły ją przypadki, gdy wygrywał pacjent, a nie choroba. Po skończonym dyżurze wracała na oddział w dobrym nastroju. U większości tych, których przyjęła wyniki, uległy poprawie, a tym samym lepsze były rokowania co do dalszego leczenia.

– Doktor Rypiński przyniósł kartę tego nowego pacjenta – oznajmiła jedna z najmłodszych pielęgniarek, widząc Justynę na korytarzu.

– Agatko, dzięki za informację.

W gabinecie lekarskim zastała Andrzeja sporządzającego wypisy dla chorych, którzy tego dnia mieli być wypisani do domu.

– Cześć Justynko, a gdzie ty się podziewałaś? – zapytał, odrywając się od komputera.

– Gdybyś zerknął na grafik, to wiedziałbyś, że dzisiaj miałam trzy godziny w poradni – odpowiedziała, wsypując do kubka łyżeczkę kawy.

– Wybacz, jakoś ta wiosna mnie rozkojarza – wyznał kolega, wracając do pracy.

– A może ty się zakochałeś? – zasugerowała, obserwując reakcję kolegi.

– Ja? To raczej niemożliwe – oświadczył Andrzej, puszczając do niej oko. – Jestem starym ortodoksyjnym kawalerem – stwierdził poważnym tonem.

– Jeszcze się taka nie zjawiła, która by mnie usidliła. Nie znaczy to, że nie lubię kobiet. Wręcz przeciwnie, ja bardzo was wszystkie kocham.

– A najbardziej te, z którymi idziesz do łóżka – przerwała złośliwym stwierdzeniem Justyna.

– To chyba oczywiste, że te darzę szczególnym uczuciem.

– No dobra, koniec tych seksistowskich tematów, lepiej mi powiedz, gdzie jest karta tego nowego pacjenta. Podobno Rypiński ją przyniósł? – zmieniła temat, siadając na jednym z obrotowych krzeseł.

– Powiesiłem ją już przy łóżku – oznajmił, uruchamiając drukarkę. – A swoją drogą to z tym pacjentem to dziwna historia. On podobno wcale nie zasłabł, tylko został napadnięty – powiedział Andrzej, czytając treść wydrukowanej kartki.

– Jak to napadnięty? – Nowina była dla Justyny kompletnym zaskoczeniem. Gdy go przywieziono, miała akurat dyżur na izbie przyjęć i z tego, co mówili ratownicy, wynikało, że mężczyzna zasłabł na cmentarzu. O żadnym napadzie nie było mowy.

– Jesteś pewien, że go napadnięto?

– Wczoraj byłem u mojego brata na urodzinach, jego żona od niedawna pracuje w naszym komisariacie. Powiedziała, że w piątek po południu zostali zawiadomieni o napadzie na cmentarzu. Napadniętym był mężczyzna około sześćdziesiątki. Gdy patrol przyjechał na miejsce, on leżał nieprzytomny. Chwilę później zjawiła się karetka. Całe zajście widział sprzedawca zniczy, którego stragan stoi tuż przy bramie wejściowej na cmentarz. Powiedział policji, że mężczyzna wszedł na cmentarz z kwiatami, a gdy wychodził, podbiegło do niego dwóch takich w kapturach i wyrwało teczkę. Gość się przewrócił i uderzył głową o krawężnik.

– Bardzo dziwna sprawa – powiedziała Justyna po wysłuchaniu całej historii.

– Ja bym raczej powiedział, że normalna. A bo to pierwszy przypadek, gdy kogoś napadają albo wyrywają kobiecie torebkę. Takie parszywe czasy i już – podsumował Andrzej, wstając od biurka. – Muszę cię opuścić, ale pacjenci czekają na wypisy – powiedział przepraszająco i wyszedł z gabinetu. Justyna w samotności dopiła kawę, umyła kubek i postanowiła porozmawiać ze swoim nowym pacjentem. Tym razem chory z sali 217 nie spał. Siedział na łóżku i czytał gazetę.

– Dzień dobry, nazywam się Justyna Torbicz i jestem pana lekarzem prowadzącym – powiedziała na przywitanie. Mężczyzna odłożył gazetę i spojrzał na nią piwnymi oczami.

– Dzień dobry pani doktor – odpowiedział. Głos miał niski, spojrzenie jasne i bystre. – Jeżeli przyszła pani, by porozmawiać o moim stanie, to zupełnie niepotrzebnie. Doskonale wiem, ile mi zostało. – Zerknęła na wiszącą przy łóżku kartę.

– Panie Stefanie, z całym szacunkiem dla pana, ale tego, ile komu zostało, nie wie nikt – stwierdziła, obdarzając pacjenta lekkim uśmiechem. Mężczyzna odwzajemnił uśmiech. Owalna twarz była pełna łagodności typowej dla ludzi pozytywnie nastawionych do świata. Nie wiedzieć dlaczego od razu poczuła sympatię do tego człowieka. Może wpływ na to miało jego nazwisko takie samo jak jej, gdy była panną.

– Panie Stefanie, guz jest dość duży i na razie o operacji nawet nie możemy myśleć. Będziemy musieli zastosować jakąś inną metodę.

– Pani doktor, kilka miesięcy temu robiono mi radioterapię śródoperacyjną. – Informacja, jaką przekazał pacjent, była dla niej zaskoczeniem. Do tej pory sądziła, że chory nigdy nie był pod opieką onkologa, a nowotwór został ujawniony przypadkiem przez Rypińskiego podczas przeprowadzania badań podstawowych.

– A gdzie dokonano tego zabiegu? – zapytała, wyjmując z kieszeni żółty długopis i bloczek z kartkami.

– W rzeszowskim szpitalu. Operował profesor Oliński. – Nazwisko jednego z największych autorytetów w dziedzinie onkologii zrobiło na Justynie ogromne wrażenie.

– Panie Stefanie, czy naprawdę został pan napadnięty na naszym cmentarzu? – Mężczyzna tylko machnął ręką.

– Tam od razu napadnięty. Dwóch osiłków wyrwało mi torbę, w której były jedynie kanapki i butelka wody. Straciłem równowagę i grzmotnąłem głową o ziemię. Pewnie, gdyby nie utrata świadomości, poszedłbym na dworzec i pojechał do domu.

– A daleko pan mieszka? – Pytanie Justyny wywołało nikły uśmiech na twarzy pacjenta.

– Około siedemset kilometrów od Prabut.

Bardzo ją ciekawiło, co starszy pan robił na miejscowym cmentarzu siedemset kilometrów od domu. Jednak tak szczegółowe wypytywanie mogło zostać odebrane jako wścibstwo.

– Postaram skontaktować się z profesorem Olińskim i ustalić nowy tryb leczenia – powiedziała, chowając do kieszeni długopis i bloczek z karteczkami. Będąc już przy drzwiach zapytała jeszcze:

– Panie Stefanie, niczego panu nie trzeba?

– Prawdę mówiąc trafiłem do państwa zupełnie nieprzygotowany. Jeżeli ktoś z personelu mógłby mi kupić najpotrzebniejsze rzeczy, to byłbym zobowiązany. – Zazwyczaj o takie rzeczy proszono pielęgniarki, ale tym razem Justyna postanowiła osobiście spełnić prośbę chorego. Po skończonej pracy odwiedziła kilka sklepów, gdzie kupiła rzeczy, których potrzebował pan Stefan. Później odebrała Mateusza z przedszkola i wróciła do domu. Na stole zobaczyła kolejny bilecik od męża. „Kochany aniołku, gulasz jest w lodówce, a makaron musisz sama ugotować. Gdzieś w mieszkaniu ukryłem dla ciebie niespodziankę. Miłego szukania i ucałuj ode mnie Matiego”. „Ciekawe, co tym razem wymyślił” – zastanawiała się Justyna, wyjmując z lodówki obiad.

– Mateusz, z czym zjesz gulasz, do wyboru makaron albo ryż? – Synek myślał dłuższą chwilę, aż w końcu zdecydował.

– Dzisiaj wybieram makaron. – Justyna chciała to skomentować, bo ilekroć miał wybór, to zawsze zwyciężał makaron, ale przemilczała ten fakt.

– Kupiłaś tacie nową piżamę? – zapytał malec, zaglądając do wiklinowego kosza na zakupy.

– Nie, to dla jednego z chorych – odparła, wsypując makaron do wrzątku.

– To przyszedł do szpitala bez piżamy? – zdziwił się Mateusz.

– Ten pan miał wypadek i trafił na mój oddział, a ponieważ mieszka bardzo daleko, nie ma nikogo, kto mógłby mu zrobić zakupy – wytłumaczyła, wyjmując z szafki dwa talerze. Po obiedzie zaczęła poszukiwania niespodzianki od męża. Ostatnim razem kupił jej szminkę i ukrył w chlebaku. Po godzinie szukania dała za wygraną. Miejsca, które sprawdzała, nie kryły niczego nowego. Tomek miał wrócić dopiero przed jedenastą. Nie lubiła dni, gdy pracował na drugą zmianę. Tak krótko się wtedy widzieli. Jedynie te kilka chwil przed zaśnięciem. A bywały dni, że gdy on wracał, ona już spała. Nie chcąc jej budzić, kładł się w salonie. Następnego dnia, gdy ona wychodziła do pracy, on jeszcze spał, a ona nie miała sumienia przerywać mu snu.

Położyła się do łóżka z zamiarem czekania na powrót męża i wtedy odkryła niespodziankę. Pod poduszką zapakowana w kolorowy papier leżała książka. Była to kolejna część cyklu, który od pewnego czasu czytała. Teraz to musiała poczekać na Tomka, aby mu podziękować za prezent.

– Pan profesor w tej chwili operuje – usłyszała nieprzyjazny głos kogoś z rzeszowskiego szpitala.

– A czy mogę mu zostawić wiadomość? – Kobieta na drugim końcu Polski dopiero po kilku sekundach wyraziła zgodę.

– Proszę przekazać, że dzwoniła doktor Justyna Torbicz ze szpitala w Prabutach z prośbą o kontakt w sprawie pana Stefana Jaworskiego, który jest pacjentem profesora, a teraz przebywa w prabuckim szpitalu.

– Dobrze, przekażę wiadomość – usłyszała i połączenie zostało przerwane. – „Co za niemiłe babsko” – pomyślała Justyna, idąc do sali 217.

– Dzień dobry panowie – przywitała pacjentów. – Panie Stefanie, mam te rzeczy, o które pan prosił. W reklamówce jest wszystko oraz reszta z pieniędzy, jakie mi pan dał wraz z paragonami. – Pacjent odebrał zakupy i podziękował. – Jeszcze do panów zajrzę, ale teraz muszę uciekać do innych obowiązków – zapowiedziała Justyna, wychodząc na korytarz. Dzień nie zaczął się najlepiej. W nocy zmarła pani Wiesława, jedna z najbardziej walecznych pacjentek. Nowotwór pokonał ją dopiero po dwudziestu latach od jego wykrycia.

– Wiesz, kto operował tego pana Jaworskiego? – zagadnęła Justyna Andrzeja, który właśnie wchodził na oddział.

– Nie wiem, ale ty mi zaraz powiesz.

– Sam Oliński. – Nazwisko również na Andrzeju zrobiło wrażenie.

– Fiu, fiu – zagwizdał pod nosem. – To się nam trafił przypadek – dodał po chwili. Jedną z cech, jakich Justyna nie lubiła w Andrzeju, było przedmiotowe traktowanie chorych. Podczas gdy dla niej byli to pacjenci, dla niego były to przypadki. Ciekawe bądź mniej ciekawe, ale tylko przypadki. Owszem i to musiała mu przyznać. Był jednym z lepszych fachowców w regionie zajmujących się radioterapią, jednak brakowało mu pewnej dozy empatii tak potrzebnej w zawodzie lekarza.

– Andrzejku, tyle razy ci powtarzałam. Leczymy ludzi, a nie przypadki. – Kolega, jak zwykle w takich sytuacjach, zaczerwienił się po same uszy.

– Wiem, przepraszam – bąknął zawstydzony.

Justynę czekało coś, czego wolałaby nie robić. Musiała wypisać akt zgonu. Telefon zadzwonił w trakcie przerwy obiadowej.

– Słucham, Justyna Torbicz.

– Dzień dobry, mówi Zygmunt Oliński. – Usłyszała basowy, nieco ochrypły głos.

– Dzień dobry panie profesorze. Bardzo dziękuję za telefon. Jak przekazałam w wiadomości pod moją opiekę trafił przypadkiem jeden z pańskich pacjentów.

– Pacjent to mało powiedziane – przerwał jej profesor. – Stefan jest moim przyjacielem. Już zaczynałem się o niego martwić. Kilka dni temu powiedział, że jedzie odwiedzić grób żony, ale w poniedziałek miał u mnie być na kontroli.

To, co usłyszała, zmieniało całą sytuację. Wiedziała, że Oliński bardzo rzadko operuje, ale dla przyjaciela jesteśmy w stanie zrobić wszystko. Zwłaszcza, gdy chodzi o ratowanie życia.

– Pan Stefan zasłabł na cmentarzu i trafił do naszego szpitala – wyjaśniła, pomijając fakt napadu.– Podczas rutynowych badań zaniepokoiły nas bóle, na jakie uskarżał się pacjent – kontynuowała obserwując przez okno dwie starsze panie spacerujące parkowymi alejkami. – Po wykonaniu USG i zleceniu markerów wyniki nie pozostawiały wątpliwości – zakończyła swoją relację wypadków ostatnich dni.

– Wie pani, tutaj w Rzeszowie zrobiliśmy wszystko, co tylko było możliwe. Stefan doskonale zdaje sobie sprawę, że dla niego to kwestia tygodni. Proszę mi podać swój adres emailowy, to prześlę całą historię choroby – zaproponował Oliński. W godzinę później Justyna wczytywała się w wyniki badań pacjenta z sali 217. Wynikało z niej, że nowotwór został wykryty ponad rok temu i mimo wielu ścieżek leczenia żadna nie przyniosła znaczącej poprawy. „Skoro ktoś tak wybitny jak Oliński nie potrafił nic zrobić, to, co ja mogę?” – pomyślała, wyłączając komputer. W drodze do domu wstąpiła do kwiaciarni. Nazajutrz siostra Tomka miała urodziny. Musiała kupić kwiaty.

– Dzień dobry pani Justyno – przywitała ją właścicielka kwiaciarni.

– Może mi pani zrobić bukiet z siedmiu róż? – poprosiła, wyjmując z torebki portfel.

– Oczywiście, a w jakim kolorze mają być? – Justyna spojrzała na kwiaty stojące w wysokich wazonach. Chciała wybrać żółte, ale po chwili namysłu zdecydowała się na białe. Wychodząc z kwiaciarni stanęła w miejscu, jakby trafiła na niewidzialną przeszkodę.

– To niemożliwe – powiedziała na głos. – „To jest niemożliwe” – powtórzyła tym razem w myślach.

Owszem bywały dziwne zbiegi okoliczności, ale myśl, która kazała się jej zatrzymać, była wręcz niedorzecznością. Próbowała ocenić swoje odkrycie bardziej logicznie, z wyłączeniem emocji. Musiała połączyć w spójną całość fakty, co do których nie było wątpliwości. Po kilku minutach wiedziała, że aby układanka była kompletna, należy znaleźć brakujące elementy. Mimo trudnych do podważenia dowodów chciałaby jej domysły nie okazały się historyjką przekraczającą granice wyobraźni. Fakty zaczynały tworzyć logiczną i tajemniczą układankę, przynajmniej do pewnego momentu. Pozostawał do wyjaśnienia jeszcze jeden istotny szczegół. Jeżeli jej podejrzenia się potwierdzą, to będzie musiała. No właśnie, co będzie musiała zrobić? Tego nie wiedziała. Najpierw chciała rozwiać wszelkie wątpliwości. Zaparkowała na szutrowym parkingu obok cmentarza. Stoisko ze zniczami przy bramie było jeszcze czynne. Jakaś starsza kobieta w długim zielonym płaszczu kupowała wkłady do zniczy i zapałki.

– W czym mogę pomóc? – zapytał sprzedawca.

– W piątek miało tutaj miejsce dziwne zajście – zaczęła ostrożnie Justyna, próbując dobrać odpowiednie słowa.

– Jakie tam dziwne. Dwóch bandziorów wyrwało torbę jednemu z odwiedzających – stwierdził sucho sprzedawca.

– A pan wszystko widział?

– A jak miałem nie widzieć, przecież to kilka metrów stąd się stało.

– Mnie interesuje, czy widział pan tego napadniętego, jak wchodził na teren cmentarza? – sprecyzowała Justyna. Czuła, jak drżą jej dłonie. Od tego, co teraz usłyszy, zależało jej dalsze życie.

– Tak, przyszedł kilka minut po trzeciej. Nawet myślałem, że coś na nim zarobię, ale on od razu wszedł na cmentarz. W ręku miał kwiaty, a znicze pewnie w tej torbie, co mu ją później zwinęli.

– A jakie to były kwiaty? – przerwała Justyna, zaciskając dłonie w pięści.

– Taki dość solidny bukiet. Niestety, nie pamiętam jakie, ale na pewno białe.

Siedziała w samochodzie z zamkniętymi oczami, próbowała oddychać miarowo i uspokoić myśli, które pędziły z prędkością światła, odbijając się jedna od drugiej. Pytanie, czy to możliwe, wciąż powracało jak echo. Czy to możliwe, aby Stefan Jaworski, pacjent z sali 217 był jej ojcem? To samo nazwisko, co jej matka i ona przed ślubem. Został napadnięty w rocznicę śmierci jej matki, wniósł na cmentarz bukiet białych kwiatów, a w wazonie na grobie matki stały białe kwiaty. Olińskiemu powiedział, że jedzie odwiedzić grób żony. Dowodów było aż nadto. Tylko że to nie pasowało do przeszłości. Matka unikała rozmów na temat ojca. Ograniczała się wyłącznie do stwierdzenia, że zostawił je, wyjechał nie wiadomo gdzie i tyle. Raz tylko, gdy Justyna zaczęła naciskać, powiedziała:

– Córeczko, twój ojciec okazał się nieodpowiedzialnym człowiekiem, zdrajcą i sprzedawczykiem.

Jednak nigdy nie rozwinęła tych zarzutów. Jeżeli mężczyzna z sali 217 naprawdę był jej ojcem, dziwne było to, że nigdy nie próbował się z nią skontaktować, nawet po śmierci matki. Musiała przyznać przed samą sobą, że wszystko, co do tej pory wie, to jedynie domysły, bardzo wiarygodne, poparte wieloma dowodami, ale dopóki nie usłyszy potwierdzenia z ust człowieka, który w tej chwili był jej pacjentem, nie będzie miała pewności. Nie wiedziała, ile czasu spędziła w samochodzie. Gdy otworzyła oczy, na zewnątrz panował mrok. Gdzieś w oddali światła jadących aut przecinały noc jasnymi snopami. Telefon w torebce dzwonił nieprzerwanie. Wyjęła go i odebrała połączenie.

– No nareszcie – usłyszała w słuchawce przerażony głos męża. – Kochanie, gdzie ty jesteś, co się stało, zamartwiam się o ciebie od kilku godzin? – Musiała wziąć się w garść. Poza tym, co teraz nurtowało jej umysł, istniał jeszcze rzeczywisty świat, a w nim dom, mąż, dziecko.

– Tomek, przyjadę za dziesięć minut, to wszystko ci wyjaśnię – obiecała, odkładając telefon na siedzenie pasażera.

Mąż na jej widok szeroko otworzył oczy. Zapewne musiała wyglądać fatalnie.

– Justyna, co się stało? – dopytywał, pomagając jej zdjąć kurtkę.

– Zaraz ci powiem, ale najpierw muszę się napić kawy albo nie, nalej mi kieliszek koniaku – poprosiła, idąc do łazienki.

Gdy weszła do salonu, na stole stały dwa niskie, pękate kieliszki wypełnione do połowy bursztynowym płynem.

– A gdzie Mateusz? – zapytała, siadając w skórzanym fotelu. Mąż podał jej kieliszek i zajął sąsiedni fotel.

– Mateusz już śpi. Wiesz, która jest godzina?

Tego popołudnia straciła poczucie czasu i nawet nie miała siły, aby spojrzeć na zegarek.

– Nie wiem, ale chyba dość późno – odpowiedziała, upijając łyk alkoholu. Koniak wypełnił usta przyjemnym, rozgrzewającym ciepłem, które w kilka chwil dotarło do każdej komórki jej ciała. – Za dziesięć dwunasta – powiedział Tomek, bacznie ją obserwując.

– Kochanie, przytrafiło mi się coś, co można spotkać jedynie w książkach albo w kinie – zaczęła, przymykając powieki. Nie widząc tego, co ją otacza, łatwiej było mówić o czymś tak niewiarygodnym jak odnalezienie własnego ojca po kilkudziesięciu latach, na dodatek w tak dziwnych okolicznościach. – Kilka dni temu opowiadałam ci o mężczyźnie, którego przywieziono do szpitala.

– Tego, co zasłabł na cmentarzu? – przerwał jej mąż.

– Tak, właśnie tego – potwierdziła, upijając kolejny łyk trunku. – Tyle że on nie zasłabł, ale został napadnięty – wyjaśniła pokrótce przebieg całego zajścia. – Ale nie to jest ważne. Dzisiaj odkryłam, że z dużym prawdopodobieństwem ten mężczyzna jest moim ojcem.

Jej słowa wprawiły Tomka w osłupienie.

– Justyna, czy ty na pewno dobrze się czujesz? – zapytał zaniepokojony.

– Jeśli chcesz wiedzieć, czy zwariowałam, to nie. Mówię zupełnie poważnie.

– Ale przecież twój ojciec wyjechał, jak byłaś małym dzieckiem – wtrącił, nie mogąc uwierzyć w to, co usłyszał.

– Bo tak było. Wiem, że teraz mieszka w Rzeszowie.

Przez kolejną godzinę Justyna opowiadała mężowi wypadki ostatnich dni. Gdy skończyła, zapadła cisza zakłócana jedynie ich oddechami, tykaniem zegara i przytłumionymi krokami z klatki schodowej.

– Co teraz zrobisz? – Nie znała jeszcze odpowiedzi na pytanie męża.

– Nie wiem – odpowiedziała zgodnie z prawdą. – Zostało mu kilka tygodni życia i jako lekarz muszę zrobić wszystko, aby mu pomóc. Ale jako człowiek mam prawo znać prawdę, jakakolwiek by ona nie była.

– Andrzejku, mam do ciebie wielką prośbę. Zamieniłbyś się ze mną na dyżury? Ja wezmę najbliższą nockę za ciebie. – Kolega lekko zmarszczył czoło. Robił tak zawsze, gdy coś dokładnie analizował.

– No dobrze, a kiedy przypada twoja nocka? – Justyna spojrzała na przyczepiony do korkowej tablicy grafik.

– Moja przypada za pięć dni.

Andrzej coś sprawdzał w małym kieszonkowym kalendarzyku.

– Jak kocha, to poczeka – zażartowała, podchodząc do kolegi.

– Dobra, zamienię się, ale wisisz mi jeszcze piwo za tę drobną przysługę. – Justyna gotowa była dać mu nawet skrzynkę piwa, żeby tylko się zamienił. Chciała porozmawiać z mężczyzną, który prawdopodobnie był jej ojcem.

Rano przed wyjściem do pracy, patrząc w lustro, próbowała odszukać jakieś podobieństwa między mężczyzną, który mógł być jej ojcem a sobą. Podobnie jak on miała owalną twarz. Jego oczy były piwne, jej zaś niebieskoszare. Ale oczy miała takie jak jej matka.

– A jak tam pan Stefan? – Pytanie Andrzeja wyrwało ją z rozmyślań o własnych sprawach.

– Z dokumentacji otrzymanej od Olińskiego wynika jasno, że szanse są zerowe. W tej chwili pozostaje tylko leczenie paliatywne.

– Jak w większości przypadków tego typu – podsumował kolega. Już miał wyjść z gabinetu, ale nagle coś sobie przypomniał. – Ja też mam do ciebie drobną sprawę – powiedział, siadając z powrotem przy biurku. – Kilka lat pracowałaś w Trójmieście. Znasz tam kogoś, kto może pomóc w znalezieniu pracy?

– A kto szuka? – zapytała zaciekawiona.

– Ja szukam – przyznał kolega. – Wiesz, już mnie znudziło to małomiasteczkowe życie. Muszę coś w nim zmienić.

– Chodzi o mało miasteczkowe życie, czy to, że już prawie wszystkie panny i kilka mężatek, niekoniecznie ze szpitala, jest już na twojej tajnej liście podbojów i zaczyna brakować materiału do podrywu? – Pytanie oburzyło Andrzeja.

– No wiesz, Justyna. Ja tu poważnie pytam, a ty mnie o tak przyziemne sprawy oskarżasz. Narybek znajdzie się wszędzie, a ja czuję, że prowincjonalny szpital to nie miejsce dla mnie.

Justyna dopiero po powrocie do Prabut odkryła, że wielkie miasta nie są dla niej. W tym małym miasteczku, gdzie prawie wszyscy się znali, poczuła coś, czego w Gdyni nigdy nie doznała. Zwykłej bliskości z ludźmi, których spotykała w sklepie, kościele, urzędzie czy szpitalu. – „Ale to, co dobre dla jednego, nie zawsze musi odpowiadać innym” – pomyślała, zapisując żółtym długopisem kontakt do osoby, która mogła pomóc Andrzejowi. Kolega schował kartkę do kieszeni fartucha i opuścił gabinet.

Po powrocie do domu Justyna odszukała stary metalowy pojemnik z rodzinnymi pamiątkami i dokumentami. Szukała jakiegoś śladu, dokumentu potwierdzającego jej przypuszczenia. Znalazła swój akt urodzenia, ale nic z niego nie wynikało. Ojciec Stefan, matka Krystyna. Czytała, przebiegając wzrokiem po linijkach maszynowego pisma. Wśród licznych fotografii nie było żadnej z jej ojcem. Jeżeli nawet istniały, to matka je zniszczyła. Jednym z ostatnich dokumentów, jakie znalazła, był akt ślubu jej rodziców. Ten dokument rzucał już więcej światła na całą zagadkę. Spisała datę urodzenia, imiona jego rodziców.

Pierwszą rzeczą po przyjściu do pracy było uruchomienie komputera. Odnalazła dokumentację medyczną otrzymaną od profesora Olińskiego i z bijącym sercem porównała informacje. Niestety w dokumentacji medycznej nie było imion rodziców chorego, ale data urodzin była taka sama jak na akcie zawarcia związku małżeńskiego. Zbieg okoliczności raczej nie wchodził w grę. Miała przed sobą kolejny fragment układanki. Brakowało jedynie potwierdzenia wszystkich poszlak przez pacjenta z sali 217.

– Dzień dobry panowie, jak minęła nocka? – przywitała chorych z sali 217.

– Bywało lepiej – oświadczył pan Henryk.

– Ale bywało również gorzej – dodał pan Wiesław. Jedynie pan Stefan nie odpowiedział na jej pytanie. Wolno podeszła do łóżka pod oknem. Mężczyzna spał na boku przykryty kocem obleczonym w poszwę. Ubrany w zieloną piżamę, którą kupiła mu Justyna kilka dni temu. Lekko potrząsnęła ramię chorego.

– Panie Stefanie, jak się pan czuje? – Chory podniósł powieki i spojrzał na nią jasnymi piwnymi oczami.

– Trochę boli – wyszeptał z trudem. Grymas bólu na twarzy był tak kontrastujący z jasnością i łagodnością spojrzenia. Justyna zerknęła na kartę choroby.

– Zaraz przyjdzie pielęgniarka i da Panu coś przeciwbólowego – powiedziała, robiąc żółtym długopisem wpis w karcie. Przeszła do pokoju pielęgniarek, wydała odpowiednie dyspozycje i kontynuowała poranne odwiedzanie swoich pacjentów. Z każdą mijającą godziną odczuwała coraz większe zdenerwowanie. Wiedziała, że nie może tego tak zostawić. Musiała, ale przede wszystkim chciała poznać prawdę. Nie chodziło tylko o potwierdzenie domysłów dotyczących pokrewieństwa, bo tego była niemal pewna. Chciała wiedzieć, co jej ojciec robił przez te wszystkie lata. Z tego, co wiedziała od matki, nie mieli rozwodu, więc nie mógł się ponownie ożenić, ale to nie skazywało go na samotność. Mógł być w związku, mieć nawet dzieci. Kto wie, może nie była jedynaczką? Pomyślała, uzupełniając dokumentację medyczną. Miała wrażenie, że im bliżej wieczora, tym wolniej mijają minuty. Robiąc obchód po kolacji stwierdziła, że pan Stefan czuje się znacznie lepiej. Rozmawiał z pozostałymi pacjentami o polityce, zaczepiał żartami dyżurujące pielęgniarki. Kilka minut po dwudziestej pierwszej Justyna uznała, że dalsze czekanie nie ma sensu.

– Panie Stefanie, mogę pana na chwilę prosić do gabinetu lekarskiego? – Mężczyzna bez słowa wstał, wsunął bose stopy w kapcie i podążył za Justyną.

– Proszę usiąść – poprosiła, zamykając drzwi pokoju. Pacjent zajął jedno z obrotowych krzeseł. – Napije się pan kawy albo herbaty? – zapytała, włączając czajnik elektryczny.

– A mogę dostać zieloną herbatę?

Justyna nie pijała tej odmiany, ale wiedziała, że Andrzej jest jej smakoszem.

– Oczywiście, nie ma żadnego problemu.

Wyjęła dwa granatowe ceramiczne kubki. Do jednego wrzuciła kilka poskręcanych liści herbaty, a do drugiego wsypała łyżeczkę kawy.

– Panie Stefanie, otrzymałam pana dokumentację od profesora Olińskiego. Nie wiedziałam, że profesor jest pana przyjacielem.

Mężczyzna lekko się zarumienił.

– Wie pani, w życiu spotykamy różnych ludzi. Niektórzy zostają naszymi przyjaciółmi, a inni nie. Z Olińskim znamy się jeszcze ze szkoły średniej. Później nasze drogi się rozeszły. On wybrał medycynę, a ja historię. Jakiś czas temu odnowiliśmy znajomość i tak zostało.

Justyna wlała wrzątek do kubków. Przeniosła je na biurko i usiadła naprzeciw swojego gościa.

– Profesor był zmartwiony, spodziewał się pana na kontroli – oznajmiła, myśląc, jak dalej poprowadzić rozmowę.

– Wiem, dzwoniłem do niego dzisiaj – powiedział mężczyzna, upijając łyk gorącej herbaty.

– Oliński wspominał, że przyjechał pan do Prabut odwiedzić grób żony. – Pacjent milczał, najwidoczniej nie chciał rozwijać tego tematu. – Czy pana żoną była Krystyna Jaworska?

Dopiero po chwili usłyszała ciche potwierdzenie. Jednak to, co mężczyzna powiedział później, przyprawiło ją o gęsią skórkę.

– Pani Justyno, wiem, kim pani jest.

Tego się nie spodziewała, ale fakt, że oboje wiedzieli, kim są dla siebie, poniekąd ułatwiał dalszą rozmowę.

– Jest pani bardzo podobna do Krysi – przyznał, patrząc jej prosto w oczy.

– Od lat przyjeżdżał pan na jej grób, dlaczego? – Było to jedno z wielu pytań, na które Justyna chciała poznać odpowiedzi. To, że ktoś przestaje nas kochać, nie oznacza, że my też wykreślamy go z serca. Zastanawiała się nad usłyszanym wyznaniem. Gdyby odwiedził grób żony, wiedząc, że jego koniec jest bliski, miałaby wątpliwości, co do szczerości wyznania. Ale on przyjeżdżał regularnie od kilku lat.

– Nie musi pani traktować mnie inaczej niż pozostałych pacjentów. Dla mnie odkrycie, że pracuje pani w tutejszym szpitalu też było szokiem. Jednak miałem nadzieję, że to, kim jestem, pozostanie tajemnicą do samego końca.

– Gdyby nie przypadek, a raczej splot wielu przypadków, nigdy nie poznałabym człowieka, który jest moim ojcem – przyznała Justyna, uśmiechając się lekko.

– A ja nie poznałbym swojej córki – powiedział, odwzajemniając uśmiech. – Może to zabrzmi sentymentalnie, ale gdy widzę, na jak wspaniałą osobę wyrosła moja córka, jestem z tego dumny. Żałuję jedynie, że nie mogłem widzieć, jak moje dziecko rośnie.

– Tato – Justyna wypowiedziała słowo, którym nigdy w życiu nikogo nie nazwała. – Tato, przepraszam, ale mówienie do ciebie inaczej w tej sytuacji wydaje się nienormalne. Tato, nie mogłeś być przy mnie, gdy dorastałam, czy nie chciałeś?

Milczenie, jakie nastąpiło po tym pytaniu, było jak uparty owad, którego chce się jak najszybciej przegonić.

– Moim zdaniem nie mogłem, a twoja matka stwierdziła, że nie jestem odpowiednim człowiekiem. Nie wiem, co o mnie powiedziała ci matka?

– Właściwie to niewiele. Mówiła, że byłeś szpiclem służby bezpieczeństwa, a o takich nie warto rozmawiać. Czy to prawda, że współpracowałeś z SB? – Dla Justyny, która właściwie wychowała się już w wolnej Polsce, pojęcie służba bezpieczeństwa było w pewnym sensie abstrakcyjne, ale wiedziała, jak bardzo ten temat rozgrzewał dyskusję w kręgu znajomych matki, którzy regularnie spotykali się u niej na kawie.

– Tak, pracowałem dla SB i gdybym dzisiaj był w podobnej sytuacji, podjąłbym taką samą decyzję jak wtedy. Krystyna miała ugruntowany pogląd na świat. Zasady, jakimi się kierowała, jasno określały, co jest dobre, a co złe. Dla niej nie było czegoś takiego jak szarość. Uznawała tylko czerń i biel – przerwał, grymas bólu wykrzywił mu twarz.

– Tato, może przełóżmy tę rozmowę na kiedy indziej – zaproponowała, podchodząc do niego.

– Nie, córeczko, sama dobrze wiesz, że kiedy indziej w moim przypadku może oznaczać nigdy.

– To może podam ci coś przeciwbólowego?

Odmówił ruchem głowy. Wziął łyk chłodnej już herbaty i kontynuował swoją opowieść.

– W 1982 roku życie w Polsce nie należało do łatwych. Wasze pokolenie zna to wyłącznie z opowiadań lub podręczników historii. Oboje pracowaliśmy wtedy w szkole średniej. Krystyna uczyła polskiego, a ja historii. Opinie, że w tamtych czasach jedynie zakłady przemysłowe i uniwersytety były pod lupą służby bezpieczeństwa należy między bajki wsadzić. Oni byli dosłownie wszędzie, w naszej szkole również. Kilka razy razem z twoją matką braliśmy udział w tajnych spotkaniach prabuckiej opozycji, ale nie byliśmy tam kimś ważnym. Ty byłaś malutka i ważniejsze od walki o wolność było wychowywanie dziecka. Pod koniec maja 1982 roku zostałem wezwany do kuratorium oświaty w Gdańsku. Oficjalnie w sprawie nieprawidłowości przy maturze, ale na miejscu okazało się, że chodzi o coś zupełnie innego. W kuratorium czekało już na mnie dwóch smutnych panów, którzy zawieźli mnie do gmachu służby bezpieczeństwa. Tam dostałem propozycję nie do odrzucenia. Albo zostanę informatorem i będę rozpracowywał opozycję w prabuckich szkołach, albo pod pretekstem nieprawidłowości podczas matury z historii zostanę dyscyplinarnie zwolniony. Twoją matkę miał czekać taki sam los. Jakby tego było mało zagrożono, że zostaniesz nam odebrana i umieszczona w domu dziecka. Jak miałem w tej sytuacji postąpić? Przecież dla bezpieki uprzykrzanie, czy nawet zmarnowanie życia komuś takiemu jak ja było łatwiejsze niż pacnięcie śpiącej muchy klepką. Nie byłem jakimś tam Wałęsą, o którego upomni się cały kraj, a może i świat. Byłem zwykłym nauczycielem historii i nawet gdybym pewnego dnia nie wrócił do domu, zainteresowałoby to jedynie kilka osób. W taki właśnie sposób zostałem tajnym współpracownikiem o kryptonimie Jawor. Czy moje informacje były dla bezpieki cenne? Raczej wątpię. W raportach pisałem o nastrojach w szkole, o tym, jaką postawę wobec władzy prezentuje młodzież. Przekazywałem tajne broszury opozycji rozprowadzane wśród nauczycieli. Jak się później okazało nie byłem jedyną wtyczką. Pewnego dnia, gdy pojechałem do Gdańska przekazać kolejny raport, zobaczyłem, jak z kawiarni, gdzie byłem umówiony z oficerem prowadzącym, wyszedł nasz woźny, on też mnie zobaczył. Oboje byliśmy zaskoczeni tym spotkaniem. Tydzień później Krystyna zapytała czy to prawda, że donoszę do SB. Co miałem powiedzieć? Przyznałem, że tak. Jeszcze tego samego dnia kazała mi się wynosić i więcej nie pokazywać jej na oczy. Nie chciała słuchać żadnych wyjaśnień. Spakowałem jedną walizkę i wyjechałem do Rzeszowa. Dzięki Olińskiemu znalazłem pracę w szkole. Myślałem, że SB będzie mnie szukało, jednak nic takiego nie miało miejsca. Po pewnym czasie doszedłem do wniosku, że w obawie o dekonspirację woźnego postanowili ujawnić mnie, a woźny nadal mógł spokojnie donosić.

Kolejny atak bólu przerwał opowieść, która kazała Justynie mniej surowo oceniać przeszłość.

– Tato, może jednak dam ci coś przeciwbólowego? – zaproponowała, podchodząc do szafki z lekami.

– Nie, naprawdę nie trzeba – odmówił, biorąc kilka głębszych oddechów. Gdy tylko atak minął, mówił dalej. – Napisałem do matki kilka listów, w których prosiłem o wybaczenie. Na żaden z nich nie otrzymałem odpowiedzi. O tym, co się z tobą dzieje wiedziałem od jednego z moich przyjaciół, który jako jedyny nie odwrócił się ode mnie. Pisał mi w listach, jak dobrze się uczysz, że poszłaś na medycynę, że wyszłaś za mąż, mieszkasz w Gdyni i pracujesz w jednym z Trójmiejskich szpitali. On też powiadomił mnie o śmierci Krystyny. Przyjechałem na pogrzeb i wtedy pierwszy raz cię zobaczyłem. W kilka miesięcy po śmierci twojej matki zmarł również mój przyjaciel. Od tej pory nie wiedziałem, co się z tobą dzieje. Aż do tego feralnego piątku myślałem, że mieszkasz w Gdyni.

Justyna wcale nie myślała, że miniony piątek był pechowym dniem. Uważała, że tak widocznie chciał los. Nigdy nie wierzyła w przesądy, ale już kilka razy w życiu doświadczyła zbiegów okoliczności, trudnych do wytłumaczenia, mających wpływ na życie osób, których dotyczyły.

– W rok po śmierci matki przeprowadziliśmy się do Prabut. Ja znalazłam pracę w szpitalu, a mój mąż Tomek pracuje w Kwidzynie. Mamy sześcioletniego synka o imieniu Mateusz. Od kiedy na grobie matki w rocznicę jej śmierci zaczęły pojawiać się róże, zastanawiałam się, kto je przynosi.

– Widzisz, może teraz to nie ma żadnego znaczenia, ale nigdy nie przestałem kochać twojej matki. Była naprawdę cudowną kobietą i nauczycielką. Owszem, miała swoje wady, ale kto ich nie ma. – Justyna przytaknęła ruchem głowy. Doskonale znała charakter matki.

– Córeczko, zrobiło się trochę późno. Lepiej pójdę już spać. Ty też masz swoje obowiązki.

– Tato, chciałabym, abyś poznał swojego wnuka. – Propozycja zaskoczyła mężczyznę. Było widać, że się waha.

– Czy myślisz, że to naprawdę dobry pomysł?

– Tak – powiedziała Justyna. – Oboje macie do tego prawo – dodała, odprowadzając ojca do sali.

– To trochę dziwne, z dnia na dzień zyskać dziadka – Tomek podsumował pomysł, jaki żona przedstawiła mu przy śniadaniu.

– Nie możemy udawać, że nic się nie stało. Ja odzyskałam ojca, którego nigdy nie miałam, do którego nie wiem, co czuję, który wkrótce odejdzie i tym razem już na zawsze.

– Jak ty to sobie wyobrażasz? Odbierzemy Mateusza z przedszkola, zawieziemy do szpitala, zaprowadzimy do obcego człowieka i powiemy: Mateuszku, to jest twój dziadek.

Postawa męża była dla Justyny niezrozumiała. Oczekiwała od niego wsparcia i pomocy.

– Tomek, dlaczego nie chcesz mnie zrozumieć?

– Bardzo chcę, ale nie potrafię – wyznał zawstydzony. – Kochanie, skończyłaś studia, wiesz co nieco o psychologii. Dla mnie jest to czarna magia. Ale wiem, że gdyby mnie postawiono w sytuacji, w jakiej masz zamiar postawić Mateusza, czułbym się bardzo dziwnie.

Do tej chwili nie odbierała tego w ten sposób. Może jednak Tomek miał rację, że jej plan nie jest do końca przemyślany.

– To co mam zrobić?

Tomek wzruszył ramionami.

– Nie wiem, może przywieź go tutaj. Mateuszowi powiemy, że dziadek zachorował i przyjechał do nas.

Justyna czekała w pokoju lekarskim. Poleciła jednej z pielęgniarek, aby poinformowała Stefana Jaworskiego o wyjeździe na badania. Nie chciała, aby ktokolwiek na oddziale wiedział, że jest jej ojcem.

– Tato, zabieram cię na małą przejażdżkę – oświadczyła, gdy zostali sami w gabinecie. Na jego pytające spojrzenie wyjaśniła. – Jedziemy do mnie. Zjesz z nami obiad, poznasz mojego męża i swojego wnuka. Jest ładna pogoda, więc po obiedzie wyskoczymy nad morze.

– Wcale nie musisz tego wszystkiego robić – powiedział, patrząc jej prosto w oczy.

– Ale ja bardzo chcę to wszystko zrobić – odpowiedziała z uśmiechem.

Siedzieli na kraciastym kocu i przez jedno popołudnie chcieli nadrobić całe lata.

– A dlaczego ci rycerze nazywali się Krzyżakami? – dopytywał Mateusz zasłuchany w opowieści dziadka.

– Dlatego, że nosili białe płaszcze z czarnymi krzyżami.

– A zabierzesz mnie kiedyś do tego wielkiego zamku w Malborku?

– Bardzo bym chciał, ale widzisz, Mateuszku, dziadek jest chory i jutro idzie do szpitala.

– To szkoda, ale jak wyzdrowiejesz, to obiecaj, że pojedziemy.

– Jak dziadek wyzdrowieje, to na pewno pojedziemy – zapewnił mężczyzna, mocno przytulając chłopca.

– Pani doktor, pan Jaworski z 217 chyba odchodzi. – Informacja pielęgniarki była spokojna, pozbawiona emocji. Cały personel oddziału był oswojony ze śmiercią.

– Dziękuję siostro, już idę i proszę przygotować gromnicę – poprosiła Justyna, kończąc uzupełnianie dokumentacji medycznej pacjentów. Schowała żółty długopis do kieszeni, spojrzała na zegarek, dochodziła czwarta nad ranem. Ojciec leżał spokojnie. Widząc ją przy sobie, uśmiechnął się lekko. Piwne oczy, jeszcze niedawno jasne, przesłaniała lekka mgiełka.

– Dziękuję, że tu jesteś – wyszeptał, ściskając jej dłoń. Odwzajemniła uśmiech i uścisk.

– Tato, będę z tobą do końca – wyszeptała, powstrzymując napływające do oczu łzy.

– Córeczko, wybacz mi wszystko i jeśli możesz, spełnij moją ostatnią wolę. Jest w szufladzie.

– Tato, nie muszę ci niczego wybaczać.

Migoczący płomyk świecy rozpraszał mrok rzucając na ściany zniekształcone cienie. Justyna pochyliła się nad ojcem, objęła go za szyję i pocałowała w policzek. Jego ręce z trudem objęły jej ramiona.

– Kocham cię, tato – wyszeptała, wtulając twarz w ciepły, nieco szorstki policzek.

– Ja też cię kocham, córeczko.

Odszedł, wydając krótkie westchnienie i mocniej przytulając ją do siebie. Drżącymi palcami zamknęła jeszcze ciepłe powieki i przykryła ciało białym prześcieradłem.

– To dziadek teraz też jest w niebie, tak jak babcia? – zapytał Mateusz, spoglądając na brązową trumnę wpuszczaną do grobu.

– Tak synku, teraz dziadek jest tam, gdzie babcia – odpowiedziała Justyna, ocierając kilka łez. Patrzyła na czarną tabliczkę z białymi literami i cyframi. Stefan Jaworski 10.08.1950 – 02.05.2014.

– Panie profesorze, dziękuję, że pan przyjechał – powiedziała Justyna, ściskając dłoń łysiejącego wysokiego starszego mężczyzny. – Ojciec bardzo ciepło o panu mówił – dodała, wyjmując z torebki kolejną chusteczkę. Nie zauważyła, jak żółty długopis wypadł z torebki i upadł w młodą trawę.

– Stefan był naprawdę wyjątkowym człowiekiem – powiedział Oliński, idąc w stronę bramy prabuckiego cmentarza.

SIOSTRA

Mimo słonecznego i upalnego dnia w przyklasztornej kaplicy panował półmrok i chłód. Dwa rzędy prostych drewnianych ławek z klęcznikami, drewniany rzeźbiony ołtarz, stół liturgiczny i mały drewniany konfesjonał stanowiły całe wyposażenie pomieszczenia. Przy ołtarzu w ceramicznych wazonach stało kilka bukietów róż i lilii. Wysoka szczupła zakonnica o pociągłej opalonej twarzy klęczała w pierwszej ławce skupiona na modlitwie. Mimo otwartego modlitewnika rozmawiała z Bogiem własnymi słowami. Uważała, że milsze jest mu, to, co ona powie, niż to, co wyłącznie przeczyta. „Panie, skoro taka Twoja wola, poddam się jej bez skargi, bez gniewu. Wiem, że wszystko, co czynisz, ma ukryty sens i nie możemy go poznać, póki Ty o tym nie zdecydujesz. Powołałeś mnie, a ja usłuchałam twego wezwania. Poszłam za Tobą, zostawiając to, czym żyłam do tej pory. Wiem, że nie obarczasz nas ciężarem, którego udźwignąć nie zdołamy. Obiecuję nieść brzemię, jakie mi dałeś i zawsze kroczyć Twoją drogą. Proszę, abyś każdego dnia dodawał mi sił tak potrzebnych do wiernego służenia Tobie i bliźnim”. Lekkie skrzypnięcie drzwi przerwało siostrze Małgorzacie rozmowę z tym, którego nigdy nie widziała, ale w którego tak mocno wierzyła. W drzwiach prowadzących do klasztoru stała siostra Dominika. Małgorzata zrobiła ręką znak krzyża, zamknęła modlitewnik i ruszyła do drzwi.

– Siostro, matka przełożona prosiła, aby siostra czym prędzej do niej przyszła – oznajmiła siostra Dominika, ściszając głos. Małgorzata wiedziała, że tego dnia czeka ją kilka bardzo trudnych rozmów. Pierwszą miała już za sobą. Kilka godzin wcześniej odwiedziła jeden z katowickich szpitali.

– Siostro, niestety biopsja potwierdziła to, czego się obawiałam – oświadczyła doktor Iwona Glebich, która miała pod opieką cały ich klasztor. – USG wykazało, że guz jest dość duży, jednak będzie można go zoperować bez usuwania piersi – mówiła dalej lekarka z przekonaniem w głosie. Dla Małgorzaty cierpienie nie było czymś bezsensownym, ale próbą wiary, nadziei i miłości. Przeszła długim korytarzem do pokoju matki przełożonej i delikatnie zapukała do drzwi.

– Proszę wejść – usłyszała stłumione polecenie. Siostra Honorata siedziała za biurkiem, na którym stało kilka segregatorów z dokumentami. Zarządzanie klasztorem było wyjątkowo ciężką pracą i Małgorzata, przebywająca w zakonie od ponad siedmiu lat, wiedziała o tym doskonale.

– Siostra usiądzie – poprosiła, wskazując Małgorzacie pluszowy fotel przy okrągłym stoliku. Sama usiadła w drugim fotelu. – Siostro Małgorzato, rozmawiałam przed chwilą z doktor Iwoną. Wiem o wszystkim i jestem pewna, że nasz dobry Pan będzie siostrę wspierał w tych trudnych chwilach. Jednak poprosiłam tutaj siostrę z innego powodu. Bóg bardzo często doświadcza człowieka na wiele sposobów. Musimy wierzyć, że wszystko, co nas dotyka, jest wpisane w Boży plan każdego z ludzi. Godzinę temu otrzymałam wiadomość, że dzisiejszej nocy zmarła siostry matka. W związku z tymi wszystkimi wydarzeniami udzielam siostrze dwóch tygodni urlopu. Proszę jechać do domu i przede wszystkim pocieszyć ojca i gorliwie modlić się o zbawienie dla matki.

Dla Małgorzaty śmierć była bramą prowadzącą do zbawienia. Może dlatego nie uroniła żadnej łzy. W myślach odmówiła modlitwę za zmarłych. Podziękowała matce przełożonej za urlop i poszła do swojego pokoju przygotować się do podróży. Do małej podróżnej torby zapakowała szary habit, kilka par bielizny, modlitewnik i małą składaną parasolkę. Nigdy nie wyjeżdżała na tak długo. Zazwyczaj odwiedzała rodziców na kilka dni i wracała do klasztoru. Przed samym wyjściem odwiedziła jeszcze raz matkę przełożoną. Wraz z jej błogosławieństwem otrzymała kopertę z pieniędzmi na podróż. Było późne majowe popołudnie, gdy za Małgorzatą zamknęły się ciężkie drzwi klasztornej furty. Miejskim autobusem dotarła na katowicki dworzec kolejowy. Kupiła bilet i usiadła w poczekalni. Do przyjazdu pociągu brakowało jeszcze ponad godziny. Wyciągnęła modlitewnik, lecz nim zdążyła go otworzyć, usłyszała nad sobą niski ochrypły głos.

– Siostrzyczka wspomoże. Od rana nic nie jadłem.

Podniosła wzrok i zobaczyła niskiego chudego mężczyznę w nieokreślonym wieku. Ubranie miał brudne i poszarpane. Długie włosy posklejane i tłuste.

– Podzielę się z tobą bracie tym, co mam. – To mówiąc oddała bezdomnemu cały prowiant, jaki siostra Nepomucena pracująca w kuchni dała jej na drogę. Mężczyzna podziękował i odszedł w stronę wyjścia. Zdążyła odmówić cztery litanie, nim zapowiedziano jej pociąg. Usiadła przy oknie w ciepłym przedziale. Przed sobą miała dziesięć godzin jazdy. Prócz niej w przedziale była jeszcze młoda dziewczyna wyglądająca na studentkę oraz mężczyzna w średnim wieku. Oboje byli zajęci trzymanymi na kolanach laptopami. Małgorzata odmówiła wieczorną modlitwę, a w kilka chwil później ukołysana ruchem pociągu zasnęła. Obudziło ją lekkie potrząsanie za ramię. Niski otyły konduktor w obcisłym mundurze uśmiechał się do niej wesoło.

– Szczęść Boże – powiedział, gdy się obudziła. – A dokąd to siostrzyczkę Bóg prowadzi? – zapytał.

– Do Prabut – odpowiedziała, podając mu bilet.

– To radzę już nie spać, bo za godzinę będzie Iława. Tam ma siostrzyczka przesiadkę na Prabuty – poinformował, oddając skasowany bilet.

Małgorzata ostatni raz była w Iławie przed trzema laty. Teraz dworzec wyglądał zupełnie inaczej. Wyremontowane perony, odnowiony budynek dworca. Jej pociąg stał już na sąsiednim torze. Wysiadając w Prabutach czekało ją większe zaskoczenie niż w Iławie. O ile tam dworzec został odnowiony, to zmiany w Prabutach można było nazwać rewolucją. Zniknęły naziemne przejścia między peronami. Na ich miejscu wybudowano tunel, który poza dojściem na perony łączył jeszcze dwie części miasteczka. Małgorzata weszła do tunelu i skręciła w prawo. Po kilku minutach widziała już dużą bryłę kamienicy z czerwonych cegieł, w której się wychowała. Po skrzypiących schodach weszła na pierwsze piętro i nacisnęła dzwonek przy drzwiach z numerem osiem. Po chwili usłyszała zgrzyt przekręcanych kluczy i w uchylonych drzwiach zobaczyła twarz ojca. Bladą, zmęczoną twarz, kiedyś tak radosną i pogodną.

– Cześć, tato – powiedziała, obejmując go na przywitanie.

– Cześć, Kasiu – odpowiedział, używając jej dawnego cywilnego imienia. – Nawet nie wiesz, jak mnie twój przyjazd ucieszył – powiedział, obdarzając ją ciepłym uśmiechem. – Tylko szkoda, że przyszło nam się spotkać w takich okolicznościach – dodał po chwili.

– Tato, Bóg zawsze wie, co robi – powiedziała, ponownie przytulając ojca.

– Ja jestem zwyczajnym człowiekiem i dla mnie to nie jest takie oczywiste jak dla ciebie. Jej potrzebna jest już tylko modlitwa, a ja będę musiał nauczyć się żyć w samotności.

To, co powiedział, uświadomiło Małgorzacie, że od teraz będzie zdany wyłącznie na siebie. Ona za dwa tygodnie wyjedzie i nie będzie mogła mu w żaden sposób pomóc.

– Zaraz ci zrobię coś do jedzenia – powiedział, idąc do kuchni. – Oni w tym klasztorze to chyba ci jeść nie dają, bo taka jesteś chuda. Trzeba było zadzwonić, że przyjedziesz, to śniadanie już by na ciebie czekało.

Usiadła przy starym kuchennym stole. Pamiętała, jak w dzieciństwie odrabiała przy nim lekcje pod bacznym okiem mamy. W kuchni nie zaszły żadne większe zmiany. Te same meble i sprzęty. W oknie wisiały nowe jasno żółte firanki, może jeszcze kilka naczyń zostało niedawno kupionych. Ojciec wyciągnął z lodówki chyba wszystko, co miał. Małgorzata sama nie wiedziała, czego spróbować najpierw.

– Wujek Rysiek z ciocią przyjadą jutro od razu na pogrzeb. Ciocia Halinka ma się zjawić dzisiaj wieczorem. Jeszcze wczoraj wybrałem trumnę i miejsce na grób. Będzie leżała przed kaplicą po lewej stronie. Stamtąd jest taki piękny widok na jezioro, a ona tak je kochała. – W oczach ojca zalśniły łzy. – Kasiu, dlaczego ten nasz Wszechmocny zabiera ludzi tak nagle? Przecież jeszcze przedwczoraj byliśmy w Krynicy, chodziliśmy brzegiem morza. Mama zbierała muszle i bursztyny. Była taka radosna, szczęśliwa, pełna życia. Wtedy w nocy nawet nie zauważyłem, jak umarła. Dopiero rano, gdy się obudziłem.

– Tato, każdy ma swój zegar i wyłącznie Bóg wie, kiedy wskazówki muszą przestać odmierzać naszą ziemską drogę.

W kościele parafialnym zajęte było tylko parę ławek. Prócz kilkuosobowej rodziny zmarłą przyszło pożegnać nieliczne grono znajomych i sąsiadów. Po mszy młody wikary złożył rodzinie kondolencje i orszak ruszył na cmentarz. Dzień był wyjątkowo słoneczny i ciepły. Małgorzata, zajęta klasztornymi obowiązkami i niesieniem pomocy potrzebującym, zazwyczaj nie zwracała uwagi na takie szczegóły jak pogoda. Teraz z prawdziwą radością słuchała śpiewu ptaków, wpatrywała się w świeżą zieleń drzew i krzewów, wdychała orzeźwiające wiosenne powietrze. Ojciec miał rację. Z miejsca, które wybrał na pochówek żony, roztaczał się piękny widok na jezioro Liwieniec i okoliczne lasy. Gdy po zakończonej ceremonii wychodzili z cmentarza, Małgorzata zobaczyła w młodej trawie coś błyszczącego. Znalezionym przedmiotem był żółty długopis. Rozejrzała się po okolicy, szukając kogoś, kto mógł go zgubić, ale w pobliżu nie było nikogo. Schowała długopis do kieszeni habitu i ruszyła do wyjścia, gdzie stał ojciec. W domu czekało na nią sporo obowiązków. Musiała odgrzać poczęstunek dla żałobników, co prawda byli to wyłącznie najbliżsi krewni, ale i tak wymagało to trochę pracy. Ojciec jakoś się trzymał, ale wiedziała, że w głębi duszy jest mu źle i najchętniej rozpłakałby się jak dziecko. Tyle że przy rodzinie nie wypadało. Przez całe popołudnie aż do wyjazdu gości grał twardego faceta. Później zamknął się w pokoju, wyszedł dopiero na kolację.

– Kasiu, musimy jutro zrobić porządek z ubraniami i innymi rzeczami po mamie. Najlepiej będzie oddać dla potrzebujących to, co dobre, a resztę po prostu wyrzucić na śmietnik.

Małgorzata odczuwała zmęczenie, jakiego nie doświadczała w klasztorze. Może dlatego, że tam była z innymi siostrami i razem dodawały sobie otuchy. Tu była wyłącznie z ojcem, którego sama musiała podtrzymywać na duchu. Po wieczornej modlitwie poszła do łazienki zdjęła habit i napuściła wody do wanny. W łazience rodziców dominowały lustra. Było to dla niej krępujące. W klasztorze prawie wcale nie oglądała swojego odbicia, a tym bardziej nagiego. Zanurzyła się w ciepłej wodzie, dodała jeszcze więcej płynu do kąpieli, aby piana zakryła całe ciało. Kąpiel była dla niej dziwnym doznaniem. Czuła fizyczne odprężenie. Zmęczenie kilku ostatnich dni zniknęło. Przymknęła oczy i zaczęła rozmyślać nad tym, czy powiedzieć ojcu o swojej chorobie. Nawet jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z tym, co przewidywała doktor Iwona, ojciec powinien wiedzieć. Chociaż przez całe lata spędzone w zakonnym zgromadzeniu wpajano jej, że teraz jej domem jest klasztor, a rodziną siostry zakonne, w ciągu minionego dnia było tyle spraw, że nawet nie miała czasu zatęsknić za klasztorem. Postanowiła następnego dnia zadzwonić i porozmawiać choćby z siostrą Bożeną, która do końca tygodnia miała dyżur na furcie. Wyszła z wanny i czym prędzej owinęła ciało dużym miękkim ręcznikiem. Nie chcąc oglądać swej nagości, wycierała mokrą skórę z zamkniętymi oczami. Wycierając piersi w lewej poczuła lekki ból. Delikatnie zaczęła wodzić palcami po gładkiej, ciepłej skórze. Na lewo od brodawki wyczuła małe zgrubienie. „To jest mój krzyż, jarzmo, otrzymane od Pana” – pomyślała, uciskając guzek. Otworzyła oczy i szybko ubrała skromną bawełnianą bieliznę. Wiedziała z opowiadań, jakie myśli może wzbudzać wzrokowe obcowanie ze swoją nagością. Sama dawno temu doświadczała tych stanów. Na szczęście dzięki modlitwie i dyscyplinie uwolniła się od nich. Na bieliznę włożyła długą nocną koszulę i wyszła z łazienki.

Wstała kilka minut po piątej rano. Siedem lat porannego wstawania potrafiło tak zaprogramować organizm, że nie potrzebował budzika. Zmówiła modlitwę, wypiła ciepłą herbatę i wyszła z mieszkania. Dzielnica, w której dorastała, zmieniła swoje oblicze. Przeszła obok piekarni. Minęła miejsce, gdzie jeszcze do niedawna stała metalowa kładka, symbol i łącznik koszar z tą lepszą częścią miasta. Ona nigdy nie uważała, że ci za torami mają lepiej. Wiedli podobne życie i tak samo umierali. Przechodząc przez most nad torami usłyszała w oddali dziwny basowy gwizd. W chwilę później dołem przemknął z niesamowitą prędkością nowoczesny pociąg, który widziała jedynie w telewizji. „Pewnie nawet gdybym im pomachała, nie zobaczyliby tego” – pomyślała, idąc dalej. Im bliżej centrum, tym większe zmiany rzucały się w oczy. Na miejscu dawnej fabryki bombek stał teraz duży market. Ogródki działkowe musiały ustąpić miejsca stacji benzynowej. Miasto budziło się do życia. Coraz więcej ludzi, samochodów. Kościół zapraszał chłodnym półmrokiem. Kilka osób, głównie starszych, odmawiało różaniec. Zajęła jedną ze środkowych ławek. Modlitwa pozwalała być bliżej Boga, bliżej jego miłości i opieki. Gdy zobaczyła, jak z zakrystii wychodzi starszy niski ksiądz obdarzyła go ciepłym uśmiechem. To on udzielał jej chrztu, pierwszej komunii świętej, bierzmowania. Był jej spowiednikiem i gorącym orędownikiem jej pójścia do zakonu. Po mszy odwiedziła go w zachrystii.

– Witam, siostro Małgorzato – powiedział z radosnym uśmiechem i mocno ją przytulił. – Po ludzku jest mi przykro, ale jako kapłan wierzę, że twoja matka patrzy teraz na nas z wysokości i będzie o ciebie dbała.

– Ja też w to mocno wierzę, księże Bogdanie.

– Opowiadaj, co u ciebie? – poprosił, wskazując jedno z drewnianych krzeseł.

– W naszym zgromadzeniu cały dzień jest wypełniony pracą i modlitwą. Prowadzimy przedszkole i szkołę podstawową. Pomagamy w szpitalu i każdego dnia gotujemy posiłki dla ponad trzystu bezdomnych.

Dzielenie się z kimś radością, jaką dawała jej praca na rzecz innych, jeszcze bardziej utwierdzała jej przekonanie w słuszność podjętej kiedyś decyzji. Wracając do domu kupiła świeże pieczywo, owoce i warzywa. Wychodząc ze sklepu o mało nie zderzyła się z wchodzącą do niego kobietą.

– O, bardzo przepraszam – powiedziała wchodząca. Spojrzała na Małgorzatę i niedowierzaniem zapytała – Kaśka, to ty? – Widząc, że nie została rozpoznana, powiedziała: – No co ty, nie poznajesz przyjaciółki ze szkolnej ławki?

Na wspomnienie szkolnych lat Małgorzata natychmiast poznała swoją serdeczną przyjaciółkę, Edytę.

– Edzia, to naprawdę ty?

– No jasne, że ja, ty klasowa żyrafo.

Przypomnienie przezwiska, jakie przez cały okres szkoły średniej towarzyszyło Małgorzacie, obudziło wspomnienia sprzed lat. Była najwyższą dziewczyną w całej szkole, jeśli nie w całym mieście. Podczas gry w siatkówkę każda drużyna chciała mieć ją u siebie. Może gdyby nie uraz podczas treningu, teraz byłaby zawodową siatkarką a nie zakonnicą.

– Co ty tu robisz? – zapytała Edyta, odciągając ją na bok.

– Przyjechałam na pogrzeb matki – wyjaśniła Małgorzata.

– Nic nie wiedziałam. Tak mi przykro. A kiedy wyjeżdżasz?

– Dopiero za dwa tygodnie. Muszę pomóc ojcu dojść do siebie.

– Rozumiem, to musiał być dla niego cios. Słuchaj, Kaśka, może byś do mnie wpadła na kawę? Pogadamy o starych dobrych czasach, obejrzymy film ze studniówki – zaproponowała przyjaciółka.

Małgorzata nie planowała żadnych spotkań, ale też nie wiedziała, że przypadkiem spotka swoją najlepszą przyjaciółkę.

– Kaśka, czekam na ciebie dzisiaj o szesnastej. Zapisz sobie moją komórkę.

Małgorzata wyciągnęła żółty długopis i na sklepowym paragonie zanotowała numer.

– A teraz muszę lecieć, bo spóźnię się do pracy. A jeszcze jedno, mieszkam tam, gdzie kiedyś.

Po przyjściu do domu zadzwoniła do klasztoru.

– Hej Małgosiu – przywitała ją serdecznie siostra Bożena. – Bardzo nam ciebie brakuje i wszystkie otaczamy ciebie i twego tatę modlitwą.

Małgorzata podziękowała za modlitwę i uważnie słuchała, czym żył klasztor. Z relacji siostry Bożeny wynikało, że działo się bardzo wiele. Po jej wyjeździe przyjechały dwie aspirantki. Bardzo ją to cieszyło, bo powołań w ostatnich latach było niewiele. Trwały przygotowania do pięćdziesiątej rocznicy przyjęcia ślubów zakonnych przez siostrę Dorotę. Po prawie półgodzinnej rozmowie Małgorzata zabrała się do porządkowania rzeczy po matce. Ona pakowała ubrania do worków, a ojciec wynosił je do samochodu. Skończyli dopiero około południa.

– Kasiu, kiedy wyjeżdżasz? – zapytał ojciec podczas obiadu.

– Tato, dostałam dwa tygodnie wolnego, więc jeszcze trochę z tobą pobędę i ci pomarudzę.

– Ja to bym wolał, abyś została na stałe.

Oboje wiedzieli, że ta prośba nie jest możliwa do spełnienia.

– Czasami tak się zastanawiam, dlaczego poszłaś do zakonu. Przecież ani ja, ani mama nie byliśmy specjalnie pobożni.

– Tato, to nie zależy od pobożności rodziny, tylko od powołania, które jest głosem. Każdy jest do czegoś powołany. Jedni do życia w rodzinie i wychowywania dzieci, drudzy do życia w samotności, a jeszcze inni idą za głosem Bożym.

Tuż przed szesnastą zadzwoniła do drzwi domu z czerwonej cegły. Budynek, choć stary, był zadbany. Otworzył wysoki blondyn o szarostalowych oczach i jasnej przystrzyżonej brodzie. Okulary w szarych metalowych oprawkach upodabniały go do nauczyciela albo profesora. Na jego widok lekko się zaczerwieniła.

– Witaj, Jarku.

Mężczyzna nic nie odpowiedział, tylko patrzył na nią tym swoim hipnotyzującym spojrzeniem. Przemówił dopiero po dłuższej chwili.

– Chyba powinienem powiedzieć: niech będzie pochwalony Jezus Chrystus, ale skorzystam z bardziej świeckiej formy i powiem po prostu cześć.

Głos miał dźwięczny, czysty. Teraz, gdy Małgorzata wiedziała, jak dzielić głosy męskie i żeńskie, uznała go za baryton.

– Wejdź, Kasiu, Edyta już na ciebie czeka. – Mówiąc to przepuścił ją w drzwiach. Ruszyła w stronę schodów na piętro, gdy na nie wchodziła, usłyszała za sobą:

– A swoją drogą to ty nawet w habicie pięknie wyglądasz – powiedział mężczyzna, nie odrywając od niej wzroku. Małgorzata nic nie odpowiedziała. Wiedziała, że jej nie wolno. Jarek był jedynym mężczyzną, który kiedykolwiek widział jej nagość, dotykał ją wszędzie i to z nim doznawała fizycznych rozkoszy. Było to w czasach, gdy nie wiedziała jeszcze o swoim powołaniu, a on był jej chłopakiem pierwszym i ostatnim.

Przyjaciółka czekała na nią w swoim pokoju.

– Dobrze, że jesteś – powiedziała, mocno ją obejmując. – Czego się napijesz? Herbata, kawa, a może jakieś winko?

– Może być kawa – poprosiła, rozglądając się po pokoju. Od jej ostatniej wizyty w tym miejscu minęło prawie osiem lat. Wszystko było inne począwszy od mebli, a skończywszy na kolorze ścian. Edyta wyszła na korytarz i zawołała.

– Braciszku, poprosimy dwie kawy z ekspresu.

– Co ty robisz w tym zakonie? – zapytała przyjaciółka wracając do pokoju. Małgorzata opowiedziała o tym, czym zajmuje się jej zgromadzenie.

– Właściwie to samo można robić, nie będąc w klasztorze – stwierdziła ze zdziwieniem.

– No nie do końca. My poświęcamy się naszej misji nie tylko od ósmej do szesnastej, ale cały czas – wyjaśniła Małgorzata, broniąc swojego wyboru sprzed lat. Ich rozmowę przerwało przyjście Jarka, który przyniósł tacę.

– Kawę robiłem ja, a ciasto upiekła cukiernia – powiedział, rozstawiając naczynia. Kolejną godzinę zajęło przyjaciółkom wspominanie dawnych lat. Edyta opowiadała o losach ludzi, którzy chodzili z nimi do klasy. Jedna z ich koleżanek zmarła na raka piersi. Informacja przypomniała Małgorzacie o chorobie i postanowiła powiedzieć o tym Edycie.

– Ten cholerny rak – zaklęła przyjaciółka pod nosem. – Wiesz co? Znam w naszym szpitalu doskonałą onkolog. Babka naprawdę zna się na rzeczy. Umówię cię na jutro.

Małgorzata chciała odmówić, ale po krótkiej chwili namysłu doszła do wniosku, że nie ma nic do stracenia. Najtrudniejszą częścią wizyty było oglądanie filmu ze studniówki. Zobaczyła siebie w ramionach Jarka. Ona w czarnej lekko marszczonej sukience bez rękawów. On w granatowym garniturze. Wszyscy powtarzali, że idealna z nich para. Tańczyli z taką gracją i lekkością. Zapatrzeni w siebie i poza sobą niewidzący świata.

Pod pretekstem pomocy ojcu opuściła Edytę. Na szczęście już nie spotkała Jarka. Idąc ciemnymi uliczkami nie potrafiła powstrzymać fali wspomnień zalewających umysł i ciało. Grzeszyła myślami i wiedziała, że musi z tym skończyć. To, co miało miejsce wiele lat temu, nie może teraz sprowadzać jej na złą drogę. Nadrabiając drogi wstąpiła do kościoła. Uklękła w przedsionku na zimnej posadzce i żarliwie prosiła Boga o wybaczenie. Gdy tak trwała na modlitwie, Bóg do niej przemówił. Usłyszała w sobie głos, który kazał jak najszybciej opuścić to miasto pełne złych wspomnień, pokus czyhających na każdym kroku, ludzi, którzy nie akceptowali jej powołania i wracać do klasztoru. Nawet, jeżeli to były tylko jej myśli, wierzyła, że pochodzą od Wszechmogącego. Wstała, ostatni raz spojrzała na wnętrze świątyni pogrążone w mroku i z mocnym postanowieniem wypełnienia Bożej woli ruszyła do domu. Nie chcąc budzić ojca, otworzyła drzwi swoimi kluczami, ale on nie spał. Świadczyło o tym światło zapalone w kuchni. Siedział przy stole zasłanym fotografiami żony i pił. Pusta butelka po wódce leżała na podłodze, a druga opróżniona do połowy stała na krześle. Małgorzata nie wierzyła w to, co widzi. Alkohol w tym domu był czymś prawie obcym. Matka pijała wyłącznie wino i to w małych ilościach. Ojciec tylko od czasu do czasu wypijał piwo po obiedzie.

– Tato, co ty robisz?

Odwrócił głowę w jej stronę. Przekrwione oczy patrzyły na nią obojętnie.

– Przyzwyczajam się do samotności – wybełkotał, wypijając zawartość trzymanego w dłoni kieliszka. Usiadła na krześle po przeciwnej stronie stołu. Stos przeróżnych zdjęć tworzył na blacie wielobarwną mozaikę. Matka nad morzem w kostiumie kąpielowym. Rodzice przytuleni na tle jesiennego lasu. Ona z rodzicami podczas górskiej wycieczki.

– Tato, tak nie wolno, to nie jest rozwiązanie – zaczęła cicho, szukając odpowiednich słów. – Myślisz, że mamie jest miło, jak tak na ciebie teraz patrzy z góry.

Ojciec wymownie podniósł głowę.

– A ja myślę, że jej jest to teraz obojętne. Ona już nic nie czuje, a ja mam ogromny żal do niej, do siebie, nawet do Pana Boga – oświadczył, napełniając kieliszek drżącą ręką.

– Tato, musisz żyć dalej. Rozpamiętywanie, pielęgnowanie urazów do ludzi i Boga nic nie zmieni. – Ojciec wyglądał, jakby się nad czymś zastanawiał.

– Masz rację, Kasiu, to niczego nie zmieni. Tylko jak mam dalej żyć w tej samotności? Może gdybyś była naszą rodzoną córką, mocniej byś nas kochała. Małgorzata nie wiedziała, co ojciec mówi. Podejrzewała, że przez alkohol wygaduje takie bzdury.

– Tato, zaczynasz mówić od rzeczy. Przecież jestem waszą córką.

Ojciec w odpowiedzi pokręcił przecząco głową.

– Nie, Kasiu. Prawda jest taka, że adoptowaliśmy cię, gdy miałaś kilka miesięcy. Uważałem, że powinnaś o tym wiedzieć, ale matka była przeciwna i kategorycznie zabroniła ujawniać prawdę. Obiecałem, że póki ona żyje, nic nie powiem, ale teraz jestem już zwolniony z przysięgi. Moim zdaniem każdy ma prawo znać swoje korzenie. Gdybym wtedy nie posłuchał matki i postawił na swoim, teraz nasze życie wyglądałoby inaczej.

Małgorzata siedziała jak sparaliżowana. Dziwne uczucia ogarniały jej serce. Znała je z bardzo dalekiej przeszłości. Z każdą chwilą rósł w niej gniew i żal. Przez dwadzieścia pięć lat otaczało ją kłamstwo. Fakt, że została dobrze wychowana wcale nie umniejszał winy ludzi, do których mówiła mamo i tato. Została skrzywdzona, potraktowana jak rzecz, którą się dostaje i uważa odtąd za swoją własność.

– Tato, dlaczego ukrywaliście to przede mną?

– Matka uważała, że gdy poznasz prawdę, opuścisz nas. Ale ty i bez tego odeszłaś – oznajmił tonem pełnym goryczy.

– To było powołanie.

Ojciec lekceważąco machnął ręką.

– Powołanie czy nie, ale skutek ten sam.

Małgorzata czuła przyśpieszone bicie serca, brakowało jej tchu, musiała odetchnąć świeżym powietrzem. Wstała i przeszła do swojego pokoju. Otworzyła na oścież wysokie okna i wdychała chłodny smak mroku. Gdzieś niedaleko zaszczekał pies, w oddali grupa młodzieży głośno śpiewała jakąś piosenkę. Chwila, gdy poznała prawdę, a raczej jej część, była jak kropla przepełniająca czarę goryczy. Patrząc upartym wzrokiem w granatowe niebo upstrzone srebrnymi punkcikami gwiazd, miała ochotę wykrzyczeć Bogu jedno pytanie: Dlaczego? Dlaczego mnie tak doświadczasz i co mnie jeszcze czeka? Mijały długie minuty, a nie słyszała odpowiedzi. Próbowała znaleźć ją w sobie, ale tam też była cisza. Cisza, jakiej od dawna nie doznała. Czuła się pusta jak dzban opróżniony z wody. Co gorsze, miała wrażenie, że za chwilę rozpadnie się na kawałki. Na setki małych części, których nic nie będzie w stanie posklejać. Bardziej z nawyku niż potrzeby odmówiła wieczorną modlitwę. Położyła się na łóżku i natychmiast zasnęła. Wchodząc rano do kuchni była zaskoczona panującym tam porządkiem. Mimo wypicia sporej ilości wódki ojciec miał jeszcze siłę posprzątać. Wypiła herbatę i jak każdego dnia poszła do kościoła. Martwiła ją odczuwana obojętność. Uczestnictwo we mszy świętej, przebywanie w kościele nie dawało poczucia obcowania z Bogiem. Dobrze znała ten stan ze świadectw innych sióstr. W jej powołaniu nastąpił kryzys. Jedynym wyjściem była modlitwa. Tylko ona mogła dać siłę potrzebną do odbudowy i umocnienia wiary. Po powrocie do domu zastała w nim Edytę.

– Cześć, Kaśka, zabieram cię na przejażdżkę – oznajmiła przyjaciółka, puszczając do niej oko.

– Co to za pomysł z tą wycieczką? – zapytała Małgorzata, gdy siedziały już w samochodzie.

– Załatwiłam ci na dzisiaj wizytę u tej lekarki onkolog, o której mówiłam wczoraj.

– Edyta, mam teraz większe zmartwienia niż moja choroba.

Przyjaciółka spojrzała na nią tak, jakby chciała zapytać, co może być ważniejszego od zdrowia i życia. Po kwadransie, gdy Małgorzata opowiedziała wydarzenia ostatniej nocy, spojrzenie Edyty wyrażało niedowierzanie.

– Teraz dopiero zrozumiałam, dlaczego nie byłam podobna do moich rodziców.

– Ale jakby na to nie patrzeć, to jednak oni cię wychowali, troszczyli się o ciebie. O tym też musisz pamiętać.

Przyjaciółka w dużym stopniu miała rację, to im zawdzięczała prawie wszystko.

– Wiem, ale teraz, gdy poznałam prawdę, mam zamiar odszukać swoich biologicznych rodziców.

– Tylko, po co? – zdziwiła się Edyta.

– Nie wiem, ale czuję taką potrzebę.

– Pani Katarzyno, rzeczywiście guz jest dość duży, jednak moim zdaniem w tej chwili nie nadaje się do postępowania operacyjnego. Najpierw musimy przeprowadzić bardzo szczegółowe badania, łącznie z pobraniem wycinka i dopiero wtedy będę mogła wydać pełną opinię na ten temat.

To, co Małgorzata usłyszała od niskiej, nieco pulchnej szatynki nie napawało optymizmem.

– Ile potrwają te badania?

– Wycinek pobierzemy jeszcze dzisiaj. Wyniki histopatologiczne będą za jakiś tydzień.

– Co powiedziała? – zapytała Edyta na widok przyjaciółki, podrywając się z ławki w poczekalni.

– Teraz idę na pobranie wycinka do dalszych badań, a wyniki będą za tydzień – zrelacjonowała Małgorzata przebieg wizyty.

– Wpadnę do ciebie wieczorem – obiecała przyjaciółka, wysadzając Małgorzatę przy domu.

Ojciec siedział w kuchni. Tym razem nie pił, tylko rozwiązywał krzyżówkę. Na jej widok wstał.

– Kasiu, zrobić ci herbatę?

– Tak, poproszę – odpowiedziała i usiadła przy kuchennym stole. – Tato, gdzie mieszkają moi biologiczni rodzice?

Spojrzał na nią zaskoczony.

– Nie mam pojęcia. Nikt nam tego nie mówił, a myśmy nie pytali. Przebywałaś w domu dziecka w małej miejscowości pod Koszalinem.

Zaparzył herbatę w zielonym imbryku i wraz z filiżanką postawił na stole.

– Kasiu, przepraszam za wczoraj. Masz rację, wódka nie jest rozwiązaniem naszych problemów.

– Ale gdyby nie wódka, nie dowiedziałabym się, kim jestem – powiedziała cierpko, nalewając napar do filiżanki.

– I tak miałem zamiar ci o tym powiedzieć, tylko wolałem jeszcze trochę poczekać.

– Tato, powinniście oswajać mnie z tą prawdą od dziecka. Nie można ukrywać takich spraw w nadziei, że nigdy nie ujrzą światła dziennego. Mam zamiar odszukać ludzi, którzy są moimi biologicznymi rodzicami. – Postanowienie nie zrobiło na ojcu większego zdziwienia.

– Ja na twoim miejscu pewnie też bym tak zrobił – oświadczył, podając jej kartkę z adresem domu dziecka. – Tylko musisz sprawdzić, czy ten dom w ogóle jeszcze istnieje – poradził, ściskając jej dłoń. – Jeszcze jedno – powiedział, jakby coś sobie przypominając. Wstał od stołu i wyszedł z kuchni. Po chwili wrócił z szarą prostokątną kopertą. Małgorzata zastanawiała się, jaka tym razem zostanie jej ujawniona tajemnica. – Tu jest umowa lokaty bankowej, jaką mama dla ciebie założyła kilka lat temu. W tej chwili jest tam prawie pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Siedziały na zamkowych murach. Zachodzące słońce czerwieniło pomarszczoną taflę jeziora Liwieniec. Zamkowe ruiny od zawsze były ulubionym miejscem spotkań prabuckiej młodzieży, zwłaszcza gdy aura była sprzyjająca. Czuła się dziwnie, siedząc na kamiennym murze ubrana w habit. Do tej pory uważała to za coś normalnego. Była Bożą służebnicą, a habit był tego zewnętrzną oznaką. Teraz jednak, gdy wiara i zwątpienie, prawda i kłamstwo wymieszały się, tworząc coś, czego nie potrafiła ogarnąć ani sercem, ani rozumem, nie wiedziała, czy jest godna nosić ten strój.

– Edzia, mam do ciebie prośbę. Tylko nie zrozum mnie źle. – Przyjaciółka patrzyła na nią z wyczekiwaniem. – Kupiłabyś mi jutro jakieś cywilne ubranie?

– Kaśka, przecież w habicie wyglądasz czadowo.

– Ja mówię poważnie. Muszę choć na kilka dni ubrać coś innego.

Chciała jeszcze wytłumaczyć Edycie, że to ma być taki rodzaj sprawdzianu. Jeżeli po paru dniach w innym ubraniu zatęskni za habitem, będzie to oznaczało, że jej powołanie wciąż jest żywe, ale w obawie, że przyjaciółka nie będzie w stanie tego zrozumieć, nie powiedziała nic więcej.

– A co chcesz, żebym kupiła? Coś sportowego, czy bardziej eleganckiego?

– Nie wiem, co się teraz nosi – przyznała Małgorzata. Podczas lat spędzonych w klasztorze nie przywiązywała wagi do ubioru innych osób.

– Rozejrzyj się wokół, a zobaczysz, co jest w modzie – poradziła Edyta. Sama ubrana była w oliwkowe dżinsy i granatową bluzę z kapturem.

– Zaufam tobie – oświadczyła Małgorzata, obserwując, jak kolorowa kaczka poderwała się do lotu, rozchlapując skrzydłami wodę. Wracając do miasta zobaczyły wysokiego szczupłego mężczyznę z szopą mocno przeplatanych siwizną włosów budującego z małych cegiełek miniaturę prabuckiej katedry.

– Dzień dobry, panie Włodku, jak tam idzie wznoszenie naszej katedry? – zapytała Edyta, przystając obok rozpoczętej budowli.

– A nie narzekam, cegiełka do cegiełki i za jakiś czas będzie koniec – odparł mężczyzna, nie przerywając pracy.

– To nasz prabucki artysta, pasjonat historii. Zbudował już miniaturę zamku, a teraz rekonstruuje katedrę. – Na wspomnienie katedry Małgorzata uświadomiła sobie, że powinna odwiedzić i tę świątynię.

– Edzia, wrócę na piechotę, chcę jeszcze odwiedzić katedrę – powiedziała do przyjaciółki.

– Mam nadzieję, że będziesz zadowolona – powiedziała Edyta, kładąc na krzesło torbę z ubraniami. W środku były dwie pary spodni. Jedne dżinsowe o klasycznym niebieskim odcieniu, a drugie z miękkiej bawełny w kolorze granatowym. Poza spodniami Małgorzata znalazła tam dwie bluzki. Jedna biała z krótkim rękawem, a druga jasno zielona z długimi rozszerzanymi rękawami.

– Nie kupowałam butów, bo nie wiem, jaki masz rozmiar – oznajmiła przepraszająco Edyta. – No Kaśka, już się przebieraj – zachęciła przyjaciółka, nie mogąc doczekać się efektu tej metamorfozy.

Ubierając spodnie i bluzkę Małgorzata czuła, że w jakimś stopniu zdradza to, czemu poświęciła ostatnie osiem lat życia. Starannie niemal z czcią złożyła habit, zawinęła w papier i schowała do szafy. Z nieukrywaną obawą spojrzała w lustro. Zobaczyła wysoką szczupłą kobietę o długich jasnych włosach. Spokojne rysy twarzy dodawały jej łagodności. Niebieskie oczy okolone gęstymi rzęsami patrzyły smutno.

– Dziewczyno, trochę uśmiechu – zachęciła Edyta, uważnie lustrując zmiany. Spróbowała się uśmiechnąć, ale rezultat był mało przekonujący. – Dobra, nad uśmiechem popracujemy później. Teraz musimy dopracować twoje ubranie – zarządziła przyjaciółka. – W pierwszej kolejności trzeba ci kupić nowe buty. Te pantofelki to już zabytek. Tak sobie myślę, że bardziej do twarzy będzie ci w nieco ciemniejszych bluzkach. Masz doskonałą opaleniznę i jasne kolory za mocno będą kontrastowały – oceniła Edyta, okręcając przyjaciółkę w miejscu.

– Ty mi lepiej powiedz, ile mam ci zapłacić – zapytała Małgorzata, sięgając po leżący na stoliku portfel.

– Kaśka, nie wygłupiaj się. Powiedzmy, że to jest mój prezent urodzinowy dla ciebie. Poza tym będziesz musiała sobie kupić komórkę, żebyśmy miały ze sobą kontakt. W naszym świecie bez telefonu to jak bez ręki.

Podział na nasz i wasz świat był dla Małgorzaty niezrozumiały. Większość ludzi wyobrażała sobie klasztor jak miejsce rodem ze średniowiecza. Tymczasem wiele sióstr miało komórki, klasztor posiadał swoją stronę internetową i profil na portalu społecznościowym. Wszystkie siostry z wyłączeniem nowicjatek mogły w określonych godzinach korzystać z Internetu.

– Edyta, możesz mi coś sprawdzić w Internecie? Chciałabym dowiedzieć się czy ten dom dziecka pod Koszalinem jeszcze istnieje.

– Naprawdę chcesz poznać swoich rodziców? Instytucje tego typu bardzo niechętnie podają takie dane.

Małgorzata zdawała sobie sprawę z trudności, jakie może napotkać na drodze do poznania prawdy. Jednak była zdecydowana zrobić wszystko by do niej dotrzeć.

– Muszę chociaż spróbować.

Na ojcu zmiana ubioru zrobiła większe wrażenie niż na niej samej. Jednak nie skomentował tego żadnym słowem. Poprosił jedynie, aby kupiła mu gazetę i kupon totolotka. Idąc do Edyty nie czuła na sobie spojrzeń mijanych ludzi, co w przypadku noszenia habitu było normą. Tylko raz czy dwa jakiś mężczyzna obrzucił ją ciekawskim spojrzeniem. Małgorzata nie wiedzieć czemu wolała uniknąć spotkania z Jarkiem. Zwłaszcza w tym stroju.

– Czy Jarek jest w domu? – zagadnęła przyjaciółkę na pozór obojętnym tonem. Edyta spojrzała na nią uważnie.

– A dlaczego pytasz, czyżbyś się go bała? – Małgorzata poczuła, jak rumieniec zalewa jej policzki.

– No co ty, czemu miałabym się go bać?

– Ja tam nie wiem, ale od czasu, gdy zniknęłaś z jego życia, zrobił się z niego straszny babiarz. Co pół roku nowa panienka. Możesz być spokojna, wyjechał na jakieś targi do Szczecina i wróci dopiero dzisiaj w nocy.

Znalezienie w Internecie domu dziecka zajęło Edycie dosłownie kilka sekund. Placówka nadal istniała. „Tylko czy po dwudziestu kilku latach będą tam jakieś dokumenty” – pomyślała Małgorzata notując żółtym długopisem dane kontaktowe.

– To jakieś zadupie zabite dechami – stwierdziła Edyta, odszukując miejscowość na mapie.

– Do Koszalina dojadę pociągiem, a dalej jakoś sobie poradzę – zapewniła przyjaciółkę.

– Chyba zwariowałaś. Nawet mowy nie ma. Trzeba będzie załatwić ci jakiś transport i tyle – oświadczyła stanowczym tonem przyjaciółka. – Już mam, Jarek wraca dzisiaj i z tego, co wiem, ma kilka dni wolnego. Zaraz do niego zadzwonię i wszystko załatwię.

Nim Małgorzata zdążyła zaprotestować, Edyta rozmawiała już ze swoim bratem. Takiego obrotu spraw się nie spodziewała. Musiała odkręcić to wszystko, co Edyta swoim odwiecznym pośpiechem załatwiła.

– Jarek podjedzie po ciebie jutro o siódmej rano i w jeden dzień wszystko załatwisz – oznajmiła Edyta dumna ze swojej kreatywności.

– To może pojedziesz z nami? – poprosiła Małgorzata.

– Sorry Kaśka, ale jutro mamy w firmie kontrolę i muszę być na miejscu.

Odmowa przyjaciółki oznaczała, że cały następny dzień wbrew swej woli spędzi z Jarkiem. Przed powrotem do domu odwiedziła bank. Tak jak mówił ojciec otrzymała w spadku prawie pięćdziesiąt tysięcy. Wypłaciła dwa tysiące, chciała sama kupić coś do ubrania. Zajrzała do kilku sklepów, ale w żadnym nie znalazła niczego, co by przykuło jej uwagę. Dopiero w małym sklepiku obok ronda znalazła sukienkę w czarno-niebieską kratkę. Przechodząc obok fryzjera zobaczyła na wystawie kilka zdjęć kobiet prezentujących krótkie fryzury. Bez większego wahania weszła do środka.

– Nie będzie Pani żal takich pięknych długich włosów? – zapytał młody fryzjer, przykładając nożyczki poniżej linii karku.

– Kiedyś na pewno odrosną – odpowiedziała, zamykając oczy na te kilka chwil. Wiedziała, co chemioterapia robi z włosami i jeżeli już miały jej wyjść, wolała, aby były krótkie.

Jarek podjechał pod kamienicę szarym samochodem. Małgorzata nie znała się za bardzo na motoryzacji, ale potrafiła odróżnić nowe auto od starego. To, czym jeździł Jarek, musiało mieć swoje lata.

– Cześć – przywitała się, siadając obok. Jarek patrzył na nią z niedowierzaniem.

– Nie patrz tak na mnie, to nie był mój pomysł, tylko Edyty. Tłumaczyłam jej, że pojadę pociągiem, ale nie chciała mnie słuchać.

– Ty nie masz habitu i ścięłaś włosy – powiedział Jarek, w ogóle nie zwracając uwagi na to, co ona mówi. Zaczerwieniła się lekko.

– Tak jest wygodniej – wyjaśniła, próbując skierować rozmowę na inne tory. Przejechali most nad torami kolejowymi. Na pobliskiej stacji benzynowej Jarek zatankował i kupił dwie duże kawy. Pogoda nie była już tak łaskawa jak przez kilka poprzednich dni. Ciemnoszare chmury szczelnie zasłaniały niebo. Na szczęście jeszcze nie padało.

– Znowu dzieciaki zaspały do szkoły – stwierdził rozbawiony Jarek, zatrzymując auto w zatoczce autobusowej obok dawnego ogólniaka.

– Wskakujcie, ale to już ostatni raz zabieram was na stopa – ostrzegł, wygrażając palcem parze nastolatków.

– Pan tak zawsze mówi, a i tak później podwozi.

– Co tym razem wyskoczyło?

– To, co zwykle. Za długo gadaliśmy na fejsie – przyznał chłopak.

– I to macie zamiar powiedzieć w szkole?

– Spoko, jak pan dobrze dociśnie to się nie spóźnimy. A wiem, że pana wózek dużo potrafi. Połechtanie męskiej próżności przyniosło oczekiwany efekt. Jarek przyśpieszył. Jechał bardzo szybko, lecz bez brawury. Na mijanych przystankach spóźniona młodzież też próbowała zatrzymywać na stopa.

– Tym razem się udało – powiedział Jarek, parkując obok szkoły w centrum Kwidzyna. – Ale jak ja kiedyś zaśpię, to będziecie mieli pecha.

Uczniowie podziękowali i wysiedli.

– Z nimi zawsze jest tak samo – oznajmił, zapalając silnik.

– A za naszych czasów było inaczej? Ci, którzy wybrali Kwidzyn, też łapali stopa – powiedziała Małgorzata, przypominając sobie czasy szkoły średniej.

– Właśnie dlatego ja wybrałem nasze prabuckie technikum. Sama wiesz, że poziom nauczania z niektórych przedmiotów był o niebo lepszy niż w Kwidzynie. Poza tym nie musiałem się zrywać o świcie. A najważniejsze, że w naszej szkole były najpiękniejsze dziewczyny.

Ostatni argument zawstydził Małgorzatę. Nigdy nie lubiła być stawiana w niezręcznej sytuacji. Dawniej na taką zaczepkę znalazłaby odpowiednio ciętą ripostę. Ale lata spędzone w klasztorze, gdzie nie było takich sytuacji złagodziły jej charakter. Po chwili namysłu postanowiła jednak wziąć mały odwet.

– Wiesz, ja tam nie gustowałam w dziewczynach, ale co do chłopców, to lepsi byli ci z kwidzyńskiej szkoły – Rewanż zabolał Jarka i wcale tego nie ukrywał. Jego riposta była błyskawiczna.

– Z tego wniosek, że jak się nie ma, co się lubi, to się lubi, co się ma.

Tym razem postanowiła zostawić jego cios bez komentarza. Przejeżdżali właśnie przez nowy most na Wiśle. Pod nimi szare wody królowej polskich rzek płynęły do Zatoki Gdańskiej.

– Jarek, a gdzie ty teraz pracujesz – zapytała, przerywając niezręczne milczenie.

– Jestem handlowcem w firmie produkującej alternatywne źródła energii. W tej chwili sprzedajemy głównie panele solarne. Takie panele przede wszystkim ogrzewają wodę. W sezonie letnim przy dobrej pogodzie mogą w 100% uniezależnić użytkownika.

– A sporo osób kupuje coś takiego?

– Coraz więcej, chociaż nie są to tanie inwestycje – przyznał, zatrzymując się przed bramkami na autostradę. Mimo niepozornego wyglądu, samochód Jarka wyprzedzał większość innych pojazdów. Gdy strzałka prędkościomierza przekroczyła sto czterdzieści kilometrów, Małgorzatę mocniej wbiło w fotel.

– Możesz tym czymś tyle jechać? – zapytała trochę przestraszona.

– Spokojnie, to cacko tylko wygląda mizernie, ale w sobie kryje dużo mocy – oznajmił z uśmiechem, jeszcze bardziej przyśpieszając. – Nie na darmo ukończyłem technikum z drugą lokatą z naszego rocznika – dodał, wyprzedzając niski sportowy samochód. Jego kierowca z niedowierzaniem patrzył na to, co się dzieje.

– Możesz zwolnić? – poprosiła. – Jest mi niedobrze, kręci mi się w głowie i zaraz zacznę wymiotować – wyjaśniła, uchylając okno. Jarek zwolnił do stu dwudziestu kilometrów.

– Na najbliższej stacji benzynowej zrobimy postój – oznajmił koncentrując się na drodze. Siedzieli na wysokich barowych stołkach na dużej stacji benzynowej wypełnionej ludźmi. Małgorzata piła herbatę, a Jarek wodę mineralną.

– Już lepiej? – zapytał troskliwym głosem. Pokiwała twierdząco głową. Obawy związane z podróżą w towarzystwie Jarka już nie zaprzątały jej myśli.

– Ale tu ludzi – stwierdziła, rozglądając się dookoła.

– Takie są uroki podróżowania autostradą. Pełno samochodów na drodze i ludzi na przydrożnych stacjach – wyjaśnił tonem znawcy tematu. – Za trzydzieści kilometrów opuścimy autostradę i wtedy będzie spokojniej – obiecał dopijając wodę. Rzeczywiście po kilkunastu minutach zjechali na mniej uczęszczaną szosę.

– Myślisz, że coś ci powiedzą w domu dziecka?

– Nie wiem, ale muszę chociaż spróbować.

Chciała jeszcze dodać, że właściwie nie ma nic do stracenia, ale to co zobaczyła, odebrało jej na moment głos. Z przeciwka ich pasem nadjeżdżała zielona furgonetka. Podobno w takich chwilach ludziom przesuwa się całe życie przed oczami, ale ona widziała wyłącznie przerażone oczy kierowcy furgonetki. Samochody były coraz bliżej siebie. Czołowe zderzenie było kwestią sekund. Wrzasnęła:

– Jezus Maria!

Zakryła dłońmi oczy i czekała na śmierć. Zamiast uderzenia czy bólu poczuła szarpnięcie. Samochód nagle skręcił w prawo. Usłyszała, jak karoseria ociera się o coś. Odsłoniła oczy. Jechali, a raczej toczyli się po jakimś polu. Po kilku chwilach stanęli. Spojrzała na Jarka. Jego twarz była prawie biała. Cały drżał.

– Już chyba dobrze – powiedziała cicho, kładąc dłoń na jego ramieniu. Wyszli na drogę po zielonej furgonetce nie było śladu.

– Co za skurwiel! – zaklął Jarek, lustrując okolicę.

Wrócili do samochodu. Poza kilkoma wgnieceniami po otarciu się o przydrożne drzewo auto wyglądało w porządku. Ale próby odpalenia silnika spełzły na niczym. Jarek otworzył maskę, później zajrzał pod samochód i ponownie zaklął.

– Przez tego debila urwaliśmy miskę olejową – oznajmił, rozkładając ręce. Małgorzata nie znała się na mechanice, ale z miny Jarka wywnioskowała, że uszkodzenie jest poważne.

– Straciliśmy miskę, ale żyjemy – powiedziała, chcąc trochę rozładować napiętą sytuację.

– W sumie masz rację – potwierdził Jarek, obdarzając ją szerokim uśmiechem. – Teraz musimy tego inwalidę wepchnąć z powrotem na drogę.

Na szczęście grunt był twardy i bez większych problemów przepchnęli samochód na szosę.

– Siadaj za kierownicą, a ja będę tymczasowym silnikiem – zarządził, stając przy bagażniku. Po godzinie zobaczyli na horyzoncie jakąś miejscowość.

– Może będzie tam warsztat samochodowy – powiedział Jarek z nadzieją w głosie. Mechanika niestety nie było, za to sołtys okazał się bardzo pomocny. Użyczył spawarki, a nawet pomógł przy naprawianiu, które zajęło kolejne dwie godziny.

– Panie sołtysie, ile się należy? – zapytał Jarek, wyciągając portfel. Mężczyzna w zamyśleniu podrapał się po łysej głowie.

– Państwo dacie na flaszkę i będzie dobrze.

– Musimy jak najszybciej dotrzeć do stacji benzynowej, żeby uzupełnić olej, bo na tej resztce zapasu długo nie pociągniemy – zawyrokował Jarek, spoglądając na deskę rozdzielczą.

Dopiero kilka minut przed szesnastą dojechali do celu. Dom dziecka mieścił się w zabytkowym pałacyku. Widać było, że budynek niedawno przeszedł generalny remont. Zaparkowali przy bramie. Aleją wysypaną szarym żwirem dotarli do masywnych drewnianych drzwi. Małgorzata nacisnęła przycisk dzwonka. Dopiero po dłuższej chwili usłyszeli przekręcanie klucza w zamku. W uchylonych drzwiach pojawiła się kobieta średniego wzrostu o wieku trudnym do określenia i surowym wyrazie twarzy.

– Tak, słucham? – Służbowy i oschły ton nie wróżył niczego dobrego.

– Dzień dobry, nazywam się Małgorzata, to znaczy Katarzyna Piątkowska i kiedyś przez pewien czas przebywałam w państwa placówce. – Kobieta w uchylonych drzwiach stała bez ruchu, jakby usłyszana informacja niewiele dla niej znaczyła. – Chciałabym się zobaczyć z dyrektorem.

– Niestety, dziś jest to już niemożliwe. Pani dyrektor wyjechała w ważnych sprawach służbowych i będzie dopiero jutro.

– W takim razie przyjedziemy jutro – oznajmił Jarek, wtrącając się do rozmowy. Złapał dziewczynę za rękę i ruszył do bramy.

– Co ty wyprawiasz? – naskoczyła na niego Małgorzata, gdy byli już przy samochodzie.

– Słuchaj, Kasiu, po pierwsze, znajdziemy jakiś nocleg, po drodze niedaleko stąd widziałem motel i jutro tu wrócimy. Po drugie, to miejsce jest jakieś dziwne. Nie ma placu zabaw, a przecież dzieci powinny mieć takie miejsce. Ze środka nie docierały żadne odgłosy, a ta baba w drzwiach bardziej przypominała portiera niż wychowawcę.

W tym, co mówił, było sporo prawdy.

– No ale twoja praca? – zapytała, wsiadając do samochodu.

– Mam jeszcze kilka dni przerwy, więc nie ma o czym mówić.

Motel był stary, przesiąknięty zapachem stęchlizny. Za to obsługa była bardziej niż wzorowa. Zamówili dwa jednoosobowe pokoje, które poza specyficznym zapachem urządzone były wyjątkowo praktycznie, a przy tym gustownie. Nie były to luksusowe apartamenty, ale dla podróżnych standard był wystarczający.

– Słuchaj, co powiesz na wypad nad morze? – zaproponował Jarek, gdy szli do swoich pokoi. – Dwadzieścia minut jazdy i będziemy nad morzem. Po drodze coś zjemy, a ja muszę jeszcze zrobić drobne zakupy. – Małgorzata spojrzała na zegarek, dochodziła piąta po południu.

– No dobrze, za dziesięć minut będę gotowa.

W jednej z koszalińskich galerii handlowych zrobili potrzebne zakupy i zjedli spóźniony obiad. Nad morze dotarli przed osiemnastą. Plaża była pusta. Łagodne fale odbijały się od mokrego brzegu. Gdzieś na horyzoncie dostrzegli płynący statek. Ruszyli w lewo po wilgotnym piasku.

– Jeszcze nigdy nie byłam na tak pustej plaży – powiedziała Małgorzata, podnosząc małą kremowożółtą muszelkę.

– To chyba lepsze od tysięcy wczasowiczów wytapiających tłuszczyk.

– Jeśli to miał być żart to niestety chybiony.

– Raczej wnioski z obserwacji naszych plaż w sezonie – wyjaśnił Jarek, usuwając oblepiony wodorostami konar, który zagradzał przejście.

– Ja ostatni raz byłam nad morzem dobrych kilka lat temu.

Po kolejnych kilku minutach natknęli się na dużo większą przeszkodę. Przed sobą mieli kilkumetrowej szerokości rzekę wpływającą do morza.

– To chyba koniec naszej wycieczki – oświadczyła smutno Małgorzata.

– Wręcz przeciwnie – zaprzeczył Jarek i nim się zorientowała, w jego zamiarach trzymał ją na rękach i brodził w sięgającej do kolan wodzie.

– Zwariowałeś! Masz mnie puścić!

– Tutaj? – zapytał, robiąc gest, jakby chciał ją postawić na ziemię.

– Nie, tylko nie do wody – wrzasnęła i mocno objęła go za szyję. Poczuła bardzo intrygujący zapach. Połączenie nut korzennych z ziołowymi. Gdy tylko postawił ją na drugim brzegu spojrzała na niego ze złością.

– Jarek, nie lubię takich żartów.

Przeprosił ją, ale widziała w jego oczach te ogniki jak u małego chłopca, który zrobił komuś fajny dowcip i był z siebie zadowolony.

– Nie wiem, co wymyślisz, ale ja nie dam się przenieść z powrotem na drugi brzeg – oznajmiła, patrząc na niego z wyczekiwaniem.

– Spokojnie, gdzieś tu powinno być wyjście z plaży – uspokoił ją, ruszając przed siebie. Rzeczywiście po kilkudziesięciu metrach natknęli się na wyjście, którym dotarli do utwardzonej drogi prowadzącej do drewnianego mostku przez rzekę.

– Słuchaj, czy możesz mi kupić nowe spodnie, buty i skarpetki? – poprosił Jarek, gdy jechali do motelu. – Jak w takim stanie wejdę do sklepu to obsługa padnie ze śmiechu – wyjaśnił, pokazując na przemoczoną garderobę.

– Za ten numer na plaży powinieneś dostać nauczkę, ale tym razem jeszcze ci daruję. Kupię ci te rzeczy – dodała po chwili.

– Innych, bardziej twarzowych kolorów nie było? – zapytał Jarek, wyjmując z papierowej torby jaskrawo pomarańczowe spodnie, białe skarpety i błękitne trampki z różowymi sznurowadłami.

– Były, ale mi spodobały się właśnie te, a ty nie mówiłeś nic o kolorach. Podałeś mi tylko wymiary.

– Dla ciebie jestem gotów chodzić nawet w różowej spódniczce i stringach – wyznał, zapalając silnik.

Następnego dnia ciężkie chmury ustąpiły miejsca jasnemu błękitowi i słońcu. Zaraz po śniadaniu opuścili motel. W jasnych promieniach budynek domu dziecka wyglądał przepięknie. W przyległym parku rozkwitały już pierwsze kwiaty. Tym razem drzwi otworzyła młoda dziewczyna, która okazała się być sekretarką.

– Pani dyrektor prowadzi teraz rozmowę telefoniczną, ale za kilka minut powinna być już wolna.

– Przepraszam, a dlaczego tu nie ma dzieci, skoro to dom dziecka? – Pytanie Jarka wywołało uśmiech na twarzy sekretarki.

– Oficjalnie to jeszcze dom dziecka, ale tylko do końca czerwca. Kilka lat temu naszym budynkiem, który wtedy był w opłakanym stanie, zainteresował się jakiś Anglik, chciał tu urządzić luksusowy hotel. Zaproponował, że w zamian za budynek on wybuduje nam na peryferiach Koszalina nową siedzibę. Od roku dzieci i personel przebywają w nowym budynku, a my przeprowadzimy się tam podczas wakacji. – Dziewczyna chciała jeszcze coś dodać, ale otworzyły się drzwi i do sekretariatu weszła starsza, bardzo elegancka kobieta.

– Pani dyrektor, ci Państwo do Pani.

– Tylko ja – sprostowała Małgorzata, przedstawiając się.

Gdy po kwadransie opuszczała odnowiony pałacyk wiedziała, że jej przyjazd był tylko stratą czasu.

– I jak poszło? – zapytał Jarek, otwierając przed nią drzwi samochodu.

– Pani dyrektor była niezwykle miła, ale niestety pomóc w żaden sposób nie mogła.

W kilku zdaniach zrelacjonowała spotkanie. Dopiero po pewnym czasie zorientowała się, że jadą w kierunku Koszalina.

– Gdzie jedziemy?

– Zapraszam cię na obiad i kawę – oznajmił Jarek z zagadkowym wyrazem twarzy. Lokal należał do tych bardziej eleganckich. Czuła się nieswojo, siedząc obok modnie ubranych kobiet. Jedzenie w przeciwieństwie do wystroju restauracji było średnie. Najlepiej smakował jej deser, na który podano puszysty sernik i kawę z dodatkiem cynamonu.

– Czy coś się stało? – zapytała, widząc, jak Jarek co kilka chwil spogląda na zegarek.

– Nie nic, tylko wolę ludzi bardziej punktualnych – oświadczył, nabierając na widelczyk kawałek sernika.

– A my na kogoś czekamy? – zapytała zdziwiona Małgorzata.

– Tak, umówiłem się tu z tą sekretarką, ma przywieźć adres twoich biologicznych rodziców.

Nowina była kompletnie zaskakująca.

– Jak to ma przywieźć adres?

– Normalnie, zaproponowałem, że go odkupię i ona się zgodziła. Gdy byłaś u tej elegantki trochę sobie z sekretarką porozmawialiśmy. Okazało się, że mamy wiele podobnych zainteresowań. Powiedziała też, że nie jesteś pierwszą osobą, która chce odnaleźć swoich prawdziwych rodziców i że nie pamięta przypadku, aby pani dyrektor pozytywnie załatwiła taką prośbę.

– Ale to jest zwykła łapówka – powiedziała, nie kryjąc obrzydzenia.

– Kasiu, na jakim ty świecie żyjesz? Przestań bujać w obłokach i zejdź na ziemię. Takie mamy czasy i trzeba to zaakceptować.

– A ja nie mam zamiaru niczego akceptować – warknęła i wyszła z restauracji. Usiadła na ławce niedaleko parkingu, gdzie zostawili samochód. Jarek przyszedł po pół godzinie.

– Będzie lepiej, jeśli zaraz ruszymy – stwierdził, siadając za kierownicą. – Proszę to ten adres – powiedział, kładąc na jej kolanach małą kartkę. Grażyna Wójcik, ulica Chrobrego, Gryfino. Spojrzała na niego próbując rozstrzygnąć czy bardziej jest mu wdzięczna, czy bardziej nim pogardza.

– Gdzie to jest? – zapytała, stukając palcem w kartkę. Prawie przy granicy z Niemcami, niedaleko Szczecina.

Na miejsce dotarli trzy godziny później. Stara kamienica wyglądała bardziej jak ruina niż zamieszkany budynek. Większość okien na parterze nie miała szyb. Po drzwiach wejściowych do budynku pozostały jedynie rdzewiejące zawiasy. Po skrzypiących zawalonych butelkami i puszkami schodach weszli na drugie piętro. Jarek zdecydowanie zapukał do drzwi z wytartym numerem 14. Jednak nikt nie otwierał.

– Może nikogo nie ma? – zasugerowała Małgorzata, wodząc wzrokiem po zaśmieconym korytarzu. Jarek powtórzył pukanie. Po chwili ktoś uchylił sąsiednie drzwi bez numeru.

– Przepraszam, szukamy pani Wójcik – powiedziała Małgorzata, podchodząc bliżej. W drzwiach pojawiła się niska wychudzona kobieta z zapalonym papierosem w dłoni. Ze zniszczonej twarzy trudno było odgadnąć jej wiek.

– Ale której Wójcik?

– Bożeny – uzupełniła Małgorzata.

– To się państwo o jakieś dwa lata spóźnili. – Widząc pytające spojrzenia przybyłych, dodała. – Zapiła się kurwa na śmierć. A ta jej córeczka wyjechała do Berlina i daje dupy w tamtejszych burdelach. – Przekrwione oczy kobiety nie pozostawiały wątpliwości, że też lubiła zajrzeć do kieliszka i robiła to systematycznie.

– A gdzie są pozostałe dzieci pani Wójcik? – zainteresowała się Małgorzata.

– A to jedynie Bóg raczy wiedzieć. Ale tym, co urodziła, można by zapełnić co najmniej jeden sierociniec. Co prawda, jaka ona była, taka była, ale dzieci nie mordowała, nie wrzucała do śmietnika, tylko oddawała. A to, że każde miało innego ojca, to już jej sprawa. – Wypowiedź kobiety przerwał agresywny męski głos z wnętrza mieszkania.

– Aśka, ty stara suko, co ty tam do kurwy nędzy robisz? – kobieta bez słowa pożegnania wycofała się do środka i zatrzasnęła drzwi.

– Ciekawe towarzystwo – skomentował cicho Jarek, biorąc Małgorzatę za rękę i sprowadzając po schodach.

– Chcesz odszukać jej grób? – zapytał, gdy wsiedli do samochodu. Pokręciła przecząco głową.

– Nic tu po nas, wracajmy do Prabut – poprosiła, zapinając pas bezpieczeństwa.

Ledwie opuścili miasto, a rozpętała się potężna burza. Oślepiające błyskawice co chwilę przecinały ciemne niebo. Ulewa ograniczała widoczność na drodze do kilkudziesięciu metrów. Jechali z prędkością dwudziestu kilometrów na godzinę.

– Może lepiej będzie gdzieś przeczekać – zaproponowała Małgorzata. Po piętnastu kilometrach natrafili na przydrożny zajazd. Ilość aut na parkingu wskazywała, że nie oni pierwsi wpadli na pomysł przeczekania nawałnicy.

– Idź, zamów coś do jedzenia, a ja zorientuję się czy mają wolne pokoje – poprosiła Małgorzata, idąc w stronę recepcji.

– Dzień dobry, chciałabym zamówić dwa jednoosobowe pokoje.

Młodziutka recepcjonistka bezradnie rozłożyła ręce.

– Przykro mi, ale w tej chwili mam wyłącznie jeden pokój dwuosobowy.

Małgorzata nie brała pod uwagę takiej sytuacji. Ale jeśli miała wybierać między jazdą w takich warunkach, a noclegiem w jednym pokoju z Jarkiem, z dwojga złego wolała to drugie.

– Dobrze, niech będzie ten pokój – poprosiła, wyjmując portfel. Na wiadomość o noclegu w jednym pokoju Jarek zaproponował, że on może spędzić noc w samochodzie.

– Zwariowałeś, przecież jesteśmy dorośli, a poza tym powiedziano mi w recepcji, że łóżko jest bardzo duże – powiedziała Małgorzata, ucinając dalszą dyskusję. Dziewczyna z recepcji była w błędzie. Łóżko nie było duże, ale ogromne. Zajmowało znaczną część pokoju.

– Nie wiem jak ty, ale ja jestem kompletnie wykończona – oznajmiła, siadając na brzegu łóżka.

– To prawda dzień nie należał do łatwych – przyznał, podchodząc do okna. – I jeszcze ta ulewa – dodał otwierając okno. Chłodny powiew wypełnił pokój.

– Idę pod prysznic – oświadczyła Małgorzata, wchodząc do łazienki. Ciepła woda cudownie rozgrzewała skórę. Umyła włosy doceniając zalety krótkich fryzur. Po prysznicu wyszczotkowała zęby i wróciła do pokoju.

– Masz pozdrowienia od Edyty – powiedział Jarek, wstając z fotela ustawionego przy małym okrągłym stoliku. – Zadzwoniłem do niej, żeby się o nas nie martwiła – wyjaśnił, idąc do łazienki.

Małgorzata leżała przykryta po samą brodę. Miała na sobie wyłącznie bieliznę. Nawałnica coraz bardziej przybierała na sile. Co kilka sekund jaskrawe błyskawice rozświetlały nocne niebo. Odgłosy gromów były coraz głośniejsze. Jarek wyszedł z łazienki i położył się po przeciwnej stronie łóżka. Próbowała pozbierać swoje rozsypane życie. Poznanie prawdy o biologicznej matce było bardziej szokujące niż fakt, że jest dzieckiem adoptowanym. Może przybrani rodzice uchronili ją od życia, jakiego namiastkę poznała w gryfińskiej kamienicy? Ogarnął ją wielki smutek, łzy same napłynęły do oczu. Płakała nad życiem, którego nie umiała poskładać w całość. Poczuła, jak obejmują ją silne męskie ramiona.

– Kasiu, co się stało? – pytanie wypowiedziane szeptem ledwie zdołało pokonać odgłosy burzy.

– Jest mi tak cholernie źle.

Przytulił ją mocno, jej łzy podobnie jak ulewa przybrały na sile. Przylgnęła do Jarka całym ciałem. Ta bliskość uspokajała, dawała poczucie bezpieczeństwa. Uświadomiła sobie, że ta bliskość zaczyna budzić w niej coś, czego nie odczuwała od kilku lat. Wiedziała, że same takie myśli były ciężkim grzechem, a w tej chwili myśli domagały się realizacji. Przejechała palcami po jego karku. Westchnął głośno. Z każdą chwilą głos powołania przegrywał z odwiecznym głosem kobiecej natury. Na coś takiego jak głos rozsądku nie było już miejsca. Odszukała wargami jego usta. Znalazła się na krawędzi, poza którą czekały grzech i spełnienie. Jeszcze mogła zrobić krok w tył, ale pocałunek mężczyzny, którego kiedyś kochała kazał jej ruszyć do przodu.

Obudziła się naga w skotłowanej pościeli. Jarek spał na brzuchu również nagi. Wspomnienie ostatniej nocy wprawiło ją w zawstydzenie. Gdyby tylko mogła, opuściłaby to miejsce i nigdy więcej nie zbliżyła się do tego mężczyzny. Wina za wszystko, co zaszło, była po jej stronie. To ona była jak ta Ewa z raju. Przecież gdyby nie zaproponowała przeczekania ulewy do niczego by nie doszło. Wstała najciszej jak potrafiła, ubrała się i wyszła z pokoju. W recepcji poprosiła o kartkę i kopertę. Żółtym długopisem skreśliła jedno zdanie. „Wybacz, jeżeli potrafisz, to wszystko moja wina”. Włożyła kartkę do koperty, zakleiła i zostawiła z prośbą o przekazanie mężczyźnie z pokoju 22. Obok zajazdu był przystanek autobusowy. Według rozkładu jazdy za dziesięć minut miał jechać autobus do Poznania. Czy miała szczęście, czy też ktoś nad nią czuwał? Tego do końca nie wiedziała. Jednego natomiast była pewna. Jej miejscem na ziemi był klasztor.

Pierwsze dni po powrocie były dla niej bardzo ciężkie. Dźwigała ciężar grzechu i nie miała odwagi wyznać go spowiednikowi. Jakby tego było mało prawie każdej nocy śniła o Jarku. Wiedziała, że niekiedy trzeba upaść i to czasami bardzo nisko, by później się podnieść. Dopiero trzy tygodnie później tuż przed operacją pojednała się z Bogiem. Przekraczając próg szpitala była gotowa na wszystko. Po serii obowiązkowych badań została ulokowana na oddziale. Kilka godzin później została poproszona do gabinetu lekarskiego. Doktor Iwona siedziała za biurkiem.

– Poprosiłam siostrę, bo zdarzyło się coś, czego nie rozumiem. Wyniki badań, jakie zrobiliśmy dzisiaj nie potwierdzają obecności guza – poinformowała głosem, w którym było słychać niedowierzanie. – O błędzie nie może być mowy – dodała tonem profesjonalistki. – Medycyna pewnych rzeczy nie potrafi wytłumaczyć i to jest jeden z takich przypadków – kontynuowała, nie spuszczając oczu z Małgorzaty. – Jako osoba wierząca, wierzę w cuda i to, co się stało, traktuję właśnie w takich kategoriach. Jest jednak jeszcze coś innego i w tym przypadku o cudzie ani o pomyłce nie może być mowy. Podczas badania okazało się, że jest siostra w ciąży.

Stała przed drzwiami zmęczona wielogodzinną podróżą, pełna obaw i sprzecznych myśli. Z bijącym sercem nacisnęła dzwonek. Po krótkiej chwili w otwartych drzwiach stanął Jarek. Patrzył na nią z niedowierzaniem.

– Kochasz mnie, czy to, co między nami zaszło było tylko piękną chwilą?

Spojrzał na nią tak, jakby nie zrozumiał tego, co usłyszał. Odpowiedział dopiero po dłuższej chwili.

– Nigdy nie przestałem cię kochać.

– A pokochasz również nasze dziecko?

Nic nie odpowiedział, tylko otoczył ją ramionami i mocno przytulił…

BANKOMAT

Jechali nieoznakowanym radiowozem. Mijała trzecia godzina służby, a oni mieli już wykonany plan w stu dwudziestu procentach. Opuścili Sztum kierując się w stronę Malborka.

– Ty, patrz Adaś, jak ten opel ciągnie – powiedział aspirant Iglicki do kolegi siedzącego za kierownicą. Ten zerknął na ekran kamery połączonej z radarem. Rzeczywiście stary szary opel record wyprzedzał ich przekraczając dozwoloną prędkość o sześćdziesiąt kilometrów.

– Marek, ten wózek na bank jest rasowany. Czymś takim nie da się tyle jechać bez tuningu – orzekł z pewnym podziwem młodszy aspirant Adam Haręża. Nacisnął jeden z przycisków. Niebieskie pulsujące światła rozbłysły na dachu, a w sekundę później dołączył do nich dźwięk syreny. Szary opel posłusznie zjechał na pobocze. Kierowca wyłączył silnik i uchylił okno. Policjant kierujący radiowozem wysiadł i podszedł do zatrzymanego auta.

– Dzień dobry, młodszy aspirant Adam Haręża, wydział drogowy w Malborku. Poproszę prawo jazdy, dowód rejestracyjny i ubezpieczenie.

Kierujący oplem blondyn z krótką bródką bez słowa wręczył dokumenty.

– Pan kierowca wie za co został zatrzymany?

– Skoro pan władza wie, to ja też znam swoje grzeszki.

– No właśnie, co do grzeszków to zaraz dokładnie je sprawdzimy – oznajmił policjant i wrócił do radiowozu. – Marek, sprawdź tego gościa – poprosił kolegę, wręczając mu prawo jazdy. Gdy po kilku minutach wracał do zatrzymanego auta wiedział już wszystko.

– Panie Jarosławie i co ja mam z panem począć – zapytał bezradnie. – Za dzisiejsze przekroczenie prędkości należy się panu pięć punktów karnych. Po dodaniu ich do tych już zgromadzonych pana sytuacja wygląda niewesoło.

Kierowca opla zrobił skruszoną minę.

– Fakt, trochę się rozpędziłem na tej prostej – przyznał, patrząc na policjanta wyczekującym wzrokiem.

– Na dodatek wiezie pan ciężarną kobietę, co wymaga podwójnej czujności.

Wysoka blondynka o krótkich włosach obdarzyła funkcjonariusza miłym uśmiechem.

– Dzisiaj jest pana szczęśliwy dzień, następnego takiego już chyba nie będzie – oznajmił policjant. – Muszę tylko wrócić do radiowozu po coś do pisania, aby odnotować pouczenie i będą mogli państwo jechać.

– Proszę skorzystać z mojego – zaproponowała pasażerka, wręczając policjantowi żółty długopis.

– Bardzo chętnie – podziękował policjant, robiąc wpis w służbowym notatniku.

– W takim razie szerokiej drogi – powiedział, zwracając dokumenty kierującemu starym oplem blondynowi i odszedł w kierunku radiowozu.

– Adaś, ty to kurwa powinieneś w caritasie robić a nie w policji – poradził mu kolega śledzący z niezadowoloną miną odjeżdżającego opla.

– Marek, przecież każdy ma w życiu szczęśliwe dni i ten facet miał go dzisiaj – wyjaśnił Haręża, zapalając silnik.

Dopiero na komendzie zorientował się, że w służbowym notesie ma żółty długopis pożyczony od pasażerki szarego opla. „Widać ja też miałem dzisiaj szczęśliwy dzień” – pomyślał, chowając długopis do kieszeni cywilnej marynarki. Usiadł przy biurku i rozpoczął spisywanie dziennego raportu. Było to najbardziej nużące i jego zdaniem niepotrzebne zajęcie każdego gliniarza. Biurokracja, której podobno miało być coraz mniej panoszyła się w najlepsze. Policja nie była jedyną instytucją przesiąkniętą papierologią. Pamiętał jak ostatnio był u lekarza, to zanim został zbadany lekarz musiał wypełnić kilka formularzy. Na godzinę przed zakończeniem pracy został wezwany do komendanta. Gabinet szefa był o kilka metrów od jego pokoju. Nawet nie miał czasu pomyśleć, o co może chodzić.

– Młodszy aspirant Haręża melduje przybycie – wyrecytował, stając na baczność przed przełożonym.

– Siadajcie Haręża – polecił komendant, wskazując jedno z dwóch krzeseł stojących przed biurkiem. – Wezwałem was, aby poinformować, że od poniedziałku zostajecie oddelegowani do komisariatu w Prabutach. – Słowa przełożonego zaskoczyły Adama. Już chciał coś powiedzieć, ale szef mówił dalej. – Nie musicie dziękować, wybór był wyjątkowo trudny i wy jako jedyny dostąpiliście tego zaszczytu. A mówiąc poważnie, to nie jest moja decyzja tylko z komendy wojewódzkiej. Ja też mam braki kadrowe i pozbycie się choćby jednego człowieka nie jest mi na rękę. Tylko co ja do kurwy nędzy mogę? Przez miesiąc popracujecie w prabuckiej prewencji, a potem wrócicie do naszej drogówki. Teraz możecie odejść.

Adam wstał i podszedł do drzwi, gdy je otwierał usłyszał polecenie komendanta.

– Haręża, tylko mi tam kurwa wstydu nie przynieście.

Wkładając cywilne ubranie pomyślał: „To chyba nie był mój szczęśliwy dzień”. Oddelegowanie do Prabut oznaczało koniec z grzaniem wyra do ostatniej chwili. Aby dojechać na poranną zmianę musiał wstać o godzinę wcześniej niż zwykle wstawał. Przed opuszczeniem komendy pożegnał się z wszystkimi nawet tymi, za którymi nie przepadał. Prabucki komisariat znajdował się w środku miasta. Z jednej strony sąsiadował z urzędem, a z drugiej z prywatnymi mieszkaniami i kilkoma sklepami. Zaparkował na parkingu przy byłym kinie. Rodzice bardzo często wspominali to miejsce. Mimo, że sami nie pochodzili z Prabut mieli w nich spore grono znajomych. Zameldował swoje przybycie dyżurnemu, który obrzucił go badawczym spojrzeniem.

– Witamy w grodzie olbrzyma – powiedział wesoło i skierował Adama na piętro do szefa posterunku. Komendant komisariatu mimo prawie pięćdziesiątki wyglądał znacznie młodziej. Szczupły, wysportowany o mocnej kwadratowej szczęce wzbudzał respekt od pierwszego spotkania. Ciemnoniebieskie oczy spoglądały czujnie.

– Aspirancie, bardzo się cieszę z waszego przybycia. Tak nieszczęśliwie się złożyło, że w ostatnim czasie kilku z moich ludzi poważnie zachorowało. Na początek proszę abyście zapoznali się z innymi funkcjonariuszami, w tym czasie przygotuję dla was wydruk z grafikiem służb. Czy chcecie mieć tylko pierwsze zmiany, czy mogą być też drugie i nocki? Mieszkacie w Malborku, więc w kwestii dyżurów możemy wam pójść na rękę.

– Nie, dziękuję panie komendancie. Odpowiadają mi wszystkie zmiany – oświadczył Adam, wstając z krzesła.

– W takim razie bardzo dobrze – odparł przełożony.

Po godzinie Adam poznał czterech policjantów obecnych w komendzie, co stanowiło połowę dziennego stanu osobowego. Druga połowa była w terenie.

– Adam, ty jesteś z drogówki, to powiedz mi, kto z waszych jeździ zieloną nieoznakowaną hondą? – zapytał jeden z policjantów.

– Tak się składa, że do piątku ja nią jeździłem. A czemu pytasz? – Policjant lekko się zmieszał.

– Mój szwagier miał wątpliwą przyjemność rozmawiać z wami i to aż dwa razy.

– Czyli miał chłop pecha – podsumował Adam, spoglądając na zegarek.

Pierwszy dzień w nowym miejscu upłynął zupełnie spokojnie. W malborskiej komendzie zawsze cię coś działo. Przy stacji benzynowej o wdzięcznym męskim imieniu Roman Adam zabrał na stopa młodą parę z plecakami. Okazało się, że są studentami, którzy postanowili zwiedzić wszystkie zamki krzyżackie w Polsce. Nie tylko, te, które ocalały, ale również zapomniane, po których zostały jedynie ruiny.

– Wie Pan, że Krzyżacy zbudowali na terenie Prus ponad dwieście zamków. Do dzisiaj przetrwało około pięćdziesiąt, z czego w całości lub dobrym stanie jakieś dwadzieścia – opowiadała studentka głosem zapalonego pasjonata historii.

Autostopowicze wysiedli w Sztumie, to był kolejny przystanek na ich zamkowej mapie. Adam trochę im zazdrościł. Byli z innej bajki. Mieli pasję, które realizowali. Jego pasja niestety na razie przegrywała z pracą. Ostatni raz do książki, którą pisał zajrzał ponad miesiąc temu. I nic nie wskazywało, by w najbliższym czasie mógł to zrobić. Tuż za rogatkami Sztumu zobaczył zieloną hondę, a przed nią srebrne audi, przy którym stał policjant.

„Chłopaki nie próżnowali” – pomyślał podgłaśniając radio, właśnie przedstawiano najnowsze wiadomości.

Następny dzień w pracy był nadzwyczaj intensywny. Razem z aspirantem Łukaszem Sadowskim rodowitym Prabucianinem wyruszył na patrol. Łukasz znał w mieście każdy kąt. Wiedział, gdzie są meliny, gdzie kwitnie nielegalny handel benzyną przywożoną z Rosji. Znał miejsca, w których prabuccy pijaczkowie raczyli się tanim winem. Sadowski mógł coś powiedzieć o każdym, kogo minęli.

– Wiesz Adam, Prabuty to nie Malbork, u nas życie płynie trochę innym rytmem. Najczęściej tropimy drobnych złodziejaszków, wandali i interweniujemy podczas domowych awantur. Osobiście nie pamiętam żadnego morderstwa czy zabójstwa. Owszem było kilka groźnych bójek, parę samobójstw, ale poza tym cisza i spokój.

Obraz miasta przedstawiony przez Łukasza nie odbiegał znacząco od tego, co działo się w Malborku. Prabuty były znacznie mniejsze, więc i skala przestępczości wyglądała inaczej.

– Teraz pokażę ci nasze dzielnice, nie jest ich dużo, ale każda ma swój klimat - zaproponował Łukasz siadając za kierownicą radiowozu. Odwiedzenie i pokazanie wszystkich ważnych miejsc zajęło im prawie dwie godziny. W mieście prócz starych kamienic było kilka nowych osiedli domków jednorodzinnych oraz około dwudziestu bloków z wielkiej płyty.

– Czwórka zgłoś się – usłyszeli wezwanie z posterunku.

– Czwórka zgłasza się – odpowiedział Łukasz, przykładając mikrofon do ust.

– Mamy zgłoszenie włamania do garażu na Chodkiewicza – poinformował oficer dyżurny.

– Już notuję adres i zaraz tam będziemy – powiedział Łukasz szukając w schowku czegoś do pisania. Adam wyciągnął z kieszeni munduru żółty długopis i zanotował adres zdarzenia. W kompleksie było szesnaście garaży w dwóch rzędach po osiem z każdej strony. Złodzieje wybrali ostatni najbardziej oddalony od ulicy. Przy uchylonych drzwiach garażu czekał starszy łysy, tęgi mężczyzna ubrany w czarne dresowe spodnie i zieloną rozpinaną bluzę.

– Dzień dobry panie Tadeuszu – przywitał się Łukasz. – To jest nasz nowy tymczasowy pomocnik. Młodszy aspirant Adam Haręża z komendy w Malborku – przedstawił poszkodowanemu swojego towarzysza.

– To zależy dla kogo ten dzień ma być dobry – odpowiedział pan Tadeusz, ściskając dłonie policjantów. – Nie było nas zaledwie trzy dni, a te hieny już zwęszyły okazję – powiedział, wchodząc do garażu. – Zniknęło wszystko, co miało jakąkolwiek wartość.

– Nawet sukinsyny młotki ukradli.

Po pobieżnych oględzinach policjanci wezwali ekipę do zabezpieczenia śladów, a sami zaczęli spisywać protokół.

Następne kilka dni upłynęło w atmosferze leniwego spokoju. Dopiero pod koniec pierwszego nocnego dyżuru wydarzyło się coś dziwnego. Adam siedział w komisariacie popijając gorącą kawę, gdy dyżurny otrzymał zgłoszenie o kradzieży bankomatu.

– To jakiś żart? – zapytał podejrzliwie.

– A skąd mam wiedzieć? Jakiś mieszkaniec sanatorium zadzwonił i powiedział, że ze sklepu naprzeciw szpitala zniknął bankomat.

Po dotarciu na miejsce okazało się, że informacja jest prawdziwa. Człowiek, który dokonał zgłoszenia czekał na policjantów przy sklepie. W ścianie budynku, gdzie zainstalowano bankomat widniała ogromna dziura, przez którą było widać wnętrze sklepu.

– Jak zwykle szedłem na pierwszy autobus do Kwidzyna. Przechodząc obok nigdy nie zwracałem uwagi na bankomat, a dzisiaj coś mnie tknęło, by spojrzeć. Patrzę, a jego nie ma, tylko dziura po nim została.

Adam zanotował zeznania mężczyzny i podszedł do Łukasza stojącego przy wyrwie w ścianie.

– Jak to wygląda?

– Na mój gust to podjechali ciągnikiem albo czymś podobnym, podczepili bankomat i wyrwali ze ściany. Teraz pewnie gdzieś go rozcinają, aby dobrać się do kasy.

Wersja kolegi była prawdopodobna. Aby wyrwać urządzenie wmurowane w ścianę, trzeba było użyć czegoś mocnego. O ile w większym mieście traktor to rzadkość, o tyle w Prabutach widok takiego pojazdu nikogo nie dziwił. W okolicznych wsiach, a nawet na obrzeżach samego miasta było sporo rolników. Dochodziła dziewiąta nim zakończyli oględziny miejsca zdarzenia.

– Słuchaj Adam, ja pojadę teraz do banku ustalić, ile mogło być kasy w bankomacie, a ty przejdź się po okolicznych blokach i popytaj mieszkańców. Może ktoś coś widział lub słyszał.

Łukasz rozdzielił obowiązki i odjechał. Adam rozejrzał się po okolicy. Naprzeciw sklepu był kompleks szpitalnych zabudowań. Za sklepem stało kilka trzypiętrowych bloków. Postanowił zacząć od tych ostatnich. Wszedł do pierwszego z nich. Zadzwonił do drzwi na pierwszym piętrze. Niestety nikt nie otworzył. Podszedł do kolejnych, tym razem miał więcej szczęścia. W uchylonych drzwiach zobaczył starszą panią o długich białych jak mleko włosach upiętych w kok. Pulchna rumiana twarz o jasnych zielonych oczach i łagodnym uśmiechu patrzyła na policjanta z życzliwością, która u starszych ludzi jest tak naturalna. Według Adama właśnie tak powinna wyglądać idealna babcia.

– Dzień dobry, młodszy aspirant Adam Haręża – przedstawił się odwzajemniając uśmiech. – Czy mogę pani zająć chwilkę?

– Może mi pan nawet zająć cały dzień. Do pracy nie chodzę. Moje wnuki są już za duże żebym je pilnowała, a z przyjaciółmi spotykam się głównie wieczorami – powiedziała starsza pani otwierając szerzej drzwi. Wnętrze mieszkania przesycone było zapachem pierników i cynamonu. Gospodyni zaprowadziła gościa do dużego pokoju, który zapewne pełnił rolę salonu. Na ścianach pokrytych lekko pożółkłą tapetą w kwiaty wisiało kilka rodzinnych czarnobiałych fotografii oprawionych w brązowe drewniane ramki. Środek pokoju zajmował duży owalny dywan z frędzlami. Kolorowy roślinny wzór w kilku miejscach był wytarty. Na dywanie stał okrągły drewniany stół i cztery krzesła z rzeźbionymi oparciami.

– Dzisiaj w nocy z pobliskiego sklepu ukradziono bankomat. Złodzieje musieli narobić sporo hałasu. Czy nie słyszała pani w nocy żadnych dziwnych podejrzanych odgłosów? – zapytał Adam siadając na krześle wskazanym przez starszą panią. Z kieszeni munduru wyciągnął notes oraz żółty długopis.

– Co też pan powie? Żeby u nas takie rzeczy. Wie pan, nasze osiedle w zasadzie jest wyjątkowo spokojne. Człowiek nawet po zmroku nie boi się wychodzić. A tu kradną bankomat, aż trudno uwierzyć. Chociaż z drugiej strony to nie ma się co dziwić. Ludzie pracy nie mają. Nie to, żebym popierała złodziejstwo, ale człowiek w desperacji różne rzeczy robi. – Adam przygotowany do notowania czegoś istotnego dla sprawy czekał z długopisem w pogotowiu. – Ja mam już osiemdziesiąt siedem lat, wzrok jak na razie mi służy, tak samo słuch. Może pamięć trochę już nie ta. Chociaż muszę panu powiedzieć, że czasami nie pamiętam, co zjadłam wczoraj na śniadanie i czy w ogóle je zjadłam. Natomiast bardzo dobrze pamiętam swoją młodość. Bo ja jestem rodowitą Lwowianką. Moi rodzice, dziadkowie i pradziadkowie urodzili się we Lwowie. Do 1939 roku żyło się bardzo dobrze. Mój ojciec uczył w gimnazjum, a mama prowadziła sklep kolonialny. Ale jak po wybuchu wojny weszli Ruskie to ojca z miejsca do Katynia, a ja z mamą i młodszym bratem mieliśmy na Syberię jechać, ale szczęście w nieszczęściu przyszli Niemcy i to nas uratowało. Niestety po kilku miesiącach całą naszą rodzinę wywieźli na roboty do Niemiec. Trafiliśmy do dużego majątku w okolicach miasta Bentschen. Po wojnie te tereny przyłączono do Polski, a miasto nazwano Zbąszyń. Tam wszyscy, nawet mój młodszy brat, który miał wtedy dziewięć lat musieliśmy ciężko pracować. Bywały dni zwłaszcza podczas żniw, że pracowaliśmy w polu po szesnaście godzin. Po zakończeniu wojny trafiliśmy do Prabut. Tu poznałam swojego męża, również Lwowiaka, bo wtedy wszystkich przesiedlanych z Kresów kierowali właśnie tutaj, na tak zwane ziemie odzyskane. Ja tu Panu swoje życie opowiadam zamiast herbatę albo kawę proponować oświadczyła starsza pani wstając z krzesła. Adam odmówił tłumacząc się obowiązkami służbowymi.

– Bardzo ciekawie pani opowiada, ale wracając do dzisiejszej nocy, to słyszała pani coś? – Starsza pani pokręciła przecząco głową.

– Niestety panie władzo, nic a nic. Spałam jak dziecko od dziesiątej wieczorem do siódmej rano.

Adam podziękował i ruszył dalej. Doświadczenie ze starszą panią kazało mu u innych osób w podobnym wieku stosować inną taktykę. Nie przyjmował zaproszeń do środka, zadawał kilka rzeczowych pytań i jeżeli uznał odpowiedzi za wnoszące coś do sprawy, notował je żółtym długopisem w służbowym notesie. Po trzech godzinach wrócił na komisariat.

– A coś ty tam robił ponad trzy godziny? – zapytał Łukasz.

– Niestety wpadłem w pułapkę zastawioną przez miłą starszą panią i po godzinie nie dowiedziałem się niczego ważnego dla sprawy, natomiast poznałem całe jej życie – Łukasz parsknął śmiechem.

– Zapomniałem cię ostrzec, że tam mieszka sporo ludzi, którzy, gdy dorwą odpowiedniego słuchacza gotowi go zagadać na śmierć. – Ja ustaliłem następujące fakty – oznajmił Łukasz otwierając służbowy notatnik. – Bankomat załadowano cztery dni temu kwotą dwudziestu tysięcy złotych. Z tym, co już w nim było dało to łączną kwotę dwudziestu trzech tysięcy czterystu złotych. Do wczoraj wypłacono cztery tysiące sto złotych. Tak więc razem z bankomatem zniknęło dziewiętnaście tysięcy siedemset złotych. Sprawdziłem kamery z monitoringu w mieście. Żaden podejrzany pojazd nie został zarejestrowany. Jarek i Paweł pojechali w odwiedziny do miejscowych cwaniaczków. Mają wrócić za godzinę i wtedy dowiemy się, co udało się im ustalić.

Wracając do domu Adam zabrał na stopa młodą dziewczynę. Zawsze, gdy tylko mógł zabierał autostopowiczów. Przy rozmowie czas mijał znacznie szybciej. Dziewczyna okazała się pielęgniarką pracującą w sztumskim szpitalu.

– Bardzo dziękuję, gdyby nie pan, spóźniłabym się na dyżur.

– A pani tak zawsze stopem do pracy? – zapytał Adam, wyprzedzając ciężarówkę z logiem sieci handlowej.

– Zazwyczaj autobusem, ale dzisiaj nie zdążyłam – odparła zawstydzona. Pasażerka była wyjątkowo atrakcyjną kobietą. Niska, szczupła o dziewczęcej twarzy. Niebieskie oczy okolone długimi rzęsami patrzyły nieco zalotnie. Długie blond włosy związane czerwoną frotką swobodnie opadały na prawe ramie. W uśmiechu dominowała naturalność, a jednocześnie pewność siebie. – A Pan do pracy czy do domu? – zapytała spoglądając na zegarek.

– Na szczęście już do domu – odpowiedział Adam, ciesząc się, że podwójną zmianę ma już za sobą. Mimo że tą trasą jechał już kilkanaście razy dopiero teraz zauważył, że przydrożne łąki zaczynały żółknąć. Mijane drzewa gubiły pierwsze kolorowe liście.

– Czy mi się tylko wydaje, czy nie przepada pan za swoją pracą? – zapytała pasażerka po krótkiej chwili milczenia.

– Wręcz przeciwnie, bardzo ją lubię – odparł, uśmiechając się do kobiety.

– A można zapytać, gdzie pan pracuje?

– W policji – odpowiedział szeptem Adam.

– W takim razie już czuję się bezpieczniejsza – stwierdziła dziewczyna.

– Rozumiem, że mam panią wysadzić przy szpitalu? – upewnił się Adam, wjeżdżając do Sztumu. – Jeśli nie sprawi to panu kłopotu to tak – potwierdziła. Adam wjechał na teren szpitala i zatrzymał się tuż przy drzwiach na izbę przyjęć.

– Bardzo dziękuję za podwiezienie, ale proszę stąd jak najszybciej uciekać, bo jeszcze dostanie pan mandat – powiedziała dziewczyna pokazując na znak informujący: Zakaz wjazdu dla pojazdów nieuprawnionych. Adam pomachał dłonią na pożegnanie i opuścił teren szpitala. Po powrocie do wynajmowanego mieszkania nakarmił kanarka, wypił szklankę gorącego mleka. W planach miał zrobienie porządków, tym bardziej, że jego rodzice zapowiedzieli się z wizytą. Jednak zmęczenie wzięło górę. Przełożył wszystkie plany na następny dzień i poszedł spać. Budzik zadzwonił o czwartej trzydzieści.

– Cholera, zapomniałem go przestawić – zaklął pod nosem, próbując po omacku nacisnąć przycisk wyłącznika. Po uciszeniu budzika nie mógł już zasnąć. Jeszcze chwilę poleżał w łóżku, obejrzał przypadkowy odcinek serialu komediowego, który jednak go nie śmieszył.

– Widzisz, Rafi, życie kawalera nie jest takie łatwe, lekkie i przyjemne, jak o tym piszą – powiedział do kanarka, który jakby nigdy nic czyścił dziobem pióra. – Ty wiesz o tym najlepiej – dodał, podchodząc do klatki i uderzając palcami w metalowe pręty. Przestraszony ptaszek uciekł na wyższą poprzeczkę. – Musimy ci kupić panią kanarkową – postanowił, zaczynając porządkować pokój. Brudne naczynia z kilku poprzednich dni wyniósł do kuchni, odkurzył podłogę i zadowolony z efektów sprzątania otworzył lodówkę w poszukiwaniu czegoś na śniadanie. Niestety nie znalazł niczego konkretnego. Na szczęście pamiętając czasy studenckie, gdy z niczego można było zrobić coś, zaczął przeglądać zapasy. Miał cztery jajka, kilka zeschniętych plasterków żółtego sera, kawałek wędzonej szynki, kilkanaście marynowanych oliwek i karton mleka. Po kwadransie przerzucił z patelni na talerz złocistego pachnącego omleta. Po śniadaniu sporządził listę zakupów i po wzięciu szybkiego prysznica wyruszył w miasto. Najwięcej kłopotów miał z panią kanarkową. W sklepie zoologicznym mieli wyłącznie samce. Wracając do domu odebrał z poczty zaległą korespondencję. Od kiedy zaczął pracować w Prabutach listonosz nie miał szczęścia zastać go w domu i rad nie rad musiał zostawiać awizo.

– Rachunki, rachunki i jeszcze raz rachunki – powiedział do kanarka, pokazując plik kopert trzymanych w dłoni. – Przepraszam stary, ale nigdzie nie mieli pani kanarkowej. A trzech samców w jednym mieszkaniu to chory układ. Ale obiecuję, że jeszcze poszukam jakiejś ślicznej ptaszyny dla ciebie. A zapomniałbym, coś dla ciebie kupiłem – oznajmił Adam wychodząc do kuchni po torbę z zakupami. Po chwili wrócił trzymając w palcach niewielkie okrągłe winogrono. Uchylił drzwiczki klatki i położył owoc na małej plastykowej tacce. Kanarek natychmiast sfrunął z drążka i wbił mały osty dziób w jasny miąższ.

– Następnym razem dostaniesz melona – obiecał, wychodząc do kuchni. Musiał rozpakować zakupy, dokończyć sprzątanie mieszkania, wynieść śmieci. Do przyjazdu rodziców pozostały już tylko dwie godziny.

– Adaś, ty znowu schudłeś – powiedziała na powitanie matka, obrzucając syna krytycznym wzrokiem od stóp do głów. – Musisz sobie w końcu znaleźć żonę. Inaczej skończysz jako stary zrzędliwy kawaler.

– Ależ mamo, żona to nie towar, który wybiera się w markecie, płaci i już.

– Jakoś twoja siostra potrafiła znaleźć męża. Gdyby nie ona, to teraz mogłabym zazdrościć innym babciom. Ja tam wiem swoje. Wam młodym to nieśpieszno do żeniaczki, bo to odpowiedzialność, koniec z piw kowaniem u kolegów i podrywaniem dziewczyn na jedną noc. – Magda, dajże spokój chłopakowi – wtrącił się ojciec biorąc syna w obronę.

– Ty, Romek, go nie broń, bo wy wszyscy jesteście tacy sami – oświadczyła, piorunując męża wzrokiem.

– To może ja zrobię kawę? – zaproponował Adam.

– Dobrze synku, a ja w tym czasie trochę tu posprzątam – powiedziała matka, idąc do pokoju.

– Ależ mamo, ja już rano sprzątałem – zapewnił Adam, chcąc ją powstrzymać.

– I ty to nazywasz sprzątaniem? Tylko popatrz pod stolik, ile tam śmieci.

Adam wiedział, że nawet gdyby mieszkanie zostało wypucowane przez zawodową sprzątaczkę matka zawsze znalazłaby jakiś brud. Wrócił do kuchni, postawił czajnik z wodą na palniku i wdał się w rozmowę z ojcem.

– Jak tam praca w Prabutach?

– W drogówce więcej było jeżdżenia, a w prewencji mam więcej ruchu na świeżym powietrzu. Tam nie muszę wysłuchiwać naiwnych tłumaczeń piratów drogowych, tylko zastanawiam się, kto obrobił garaż, kto wyrwał bankomat z połową ściany.

– Czyli jednym słowem nudy nie ma – podsumował ojciec.

– Aż tak dobrze to nie jest. Czasami, zwłaszcza na nocnych dyżurach, nic się nie dzieje. Wtedy poza patrolami pozostaje uzupełnianie dokumentów i rozwiązywanie krzyżówek.

Adam zrobił kawę, z lodówki wyciągnął ciasto kupione w pobliskiej cukierni.

– Mamo, kawa gotowa – powiedział, chcąc oderwać ją od porządków.

– Zaraz przyjdę – odpowiedziała, nie przerywając pracy.

– A co słychać u Beaty? – zapytał Adam o siostrę, która po ślubie wyjechała z mężem do Szczecina.

– Nic nowego. Dzwoni do nas kilka razy w tygodniu. Gdy wróci z macierzyńskiego do pracy pewnie te częste telefony się skończą. Mały Tobiaszek rośnie jak na drożdżach. Coś wspominała o przyjeździe w następny weekend. Jeżeli będziesz miał wolne, to też mógłbyś wpaść. Zrobimy sobie taki rodzinne spotkanie na działce.

Adam nie przepadał za takimi imprezami, tym bardziej, że ze swoim szwagrem Jurkiem nie darzyli się szczególną sympatią.

– Zobaczę, co da się zrobić, ale nie obiecuję – odpowiedział.

– Wiesz co Adasiu? Za czysto to ty tu nie masz, ale muszę przyznać, że kanarek to żyje niemal w luksusach. Nawet mój Loluś nie ma tak czysto w klatce jak twój Rafi – pochwaliła matka wchodząc do kuchni.

– Staram się jak mogę, żeby mu było dobrze. Dzisiaj nawet szukałem dla niego samiczki, ale niestety w sklepie nie mieli.

– Synku, ty lepiej sobie znajdź żonę. Przecież jest tyle wolnych kobiet. Nawet dzisiaj rano rozmawiałam z panią Gorczyńską, wiesz, tą naszą sąsiadką z bloku obok. Jej córka też jest, jak to określiła singielka. Może byś się z nią umówił? Powinieneś ją pamiętać. Taka niska blondynka w okularach.

Adam zgodził się tylko raz w życiu na randkę w ciemno organizowaną przez matki samotnych dzieci. Spotkanie okazało się kompletnym fiaskiem. Spędził trzy godziny w towarzystwie doktorantki na wydziale malarstwa. Dziewczyna, musiał przyznać, była nawet dość ładna, ale spędzenie reszty życia na słuchaniu o rodzajach pędzli, płótnach i technikach malarskich przekraczało jego wyobraźnię. Gdy odprowadził rodziców do samochodu i pomachał im na pożegnanie, odetchnął z ulgą.

– No Rafi, wizyta mamuśki już za nami – powiedział do kanarka, zmieniając mu wodę na świeżą.

Wyjechał pół godziny wcześniej chcąc po drodze zrobić zakupy. Dzień był wyjątkowo ciepły, niebo bezchmurne, ruch na szosie niewielki. Zaparkował w Sztumie przy jednym z marketów. Kupił kilka gotowych kanapek na kolację i melona dla kanarka. Odchodząc od kasy dostrzegł w wejściu do sklepu pielęgniarkę, którą dwa dni prędzej podwiózł do Sztumu. Schował zakupy do plecaka i podszedł do dziewczyny.

– Dzień dobry.

Dziewczyna oderwała wzrok od regału z kawami.

– O dzień dobry, cóż za spotkanie – powiedziała, uśmiechając się lekko.

– Pani przed pracą, czy już po?

– Na szczęście po.

– To się dobrze składa, bo ja jestem przed i jeżeli pani chce to chętnie podwiozę do Prabut.

– A wie pan, że skorzystam – odpowiedziała, mile zaskoczona propozycją.

– W takim razie czekam w samochodzie. Postaram się szybko zrobić zakupy – zapewniła, podchodząc do kolejnego regału. Adam wiedział z opowiadań i nielicznych własnych doświadczeń, że kobiety i szybkie zakupy nie szły ze sobą w parze. Pewnie była to kwestia psychiki. Mężczyźni przeważnie wchodzili do sklepu z konkretnym planem. On, gdy chciał kupić koszulę, to jeszcze przed wyjściem z domu wiedział, jaki ma być jej kolor i fason. Kobiety natomiast o wszystkim decydowały w sklepie. Słyszał historię jak żona kolegi chciała kupić sukienkę, a wróciła do domu z czterema parami butów. Siedział w samochodzie czekając cierpliwie. Jakież było jego zdziwienie, gdy nowa znajoma wyszła z marketu po kilku minutach zamiast kilkunastu.

– Zupełnie zapomniałem się przedstawić – przyznał zakłopotany, otwierając drzwi samochodu od strony pasażera. – Jestem Adam.

– To chyba mamy imieniny w tym samym dniu, bo ja mam na imię Ewa – odpowiedziała, podając mu smukłą dłoń o krótkich paznokciach koloru bladego różu. – Dzięki panu znowu uniknęłam tłoku w autobusie.

– Może skończmy z tym panem, jak już mówiłem, mam na imię Adam. Poza tym zawsze, jeżeli tylko mogę to zabieram stopowiczów. To chyba siła wspomnień. Kiedyś sporo podróżowałem autostopem.

– Adam, a wiadomo coś z tą kradzieżą bankomatu? No chyba, że to tajemnica, wtedy nie było pytania.

– Na razie wiemy tyle, że ktoś w nocy prawdopodobnie przy pomocy traktora wyrwał bankomat ze ściany. Do tej pory nie znaleźliśmy ani sprawców, ani samego bankomatu.

– Wiem, że kiedyś próbowano otworzyć bankomat przy rynku, ale im się nie udało – powiedziała dziewczyna przypominając sobie historię z przed kilku lat.

– Widocznie łatwiej ukraść całe urządzenie i w stodole czy warsztacie je rozpruć – stwierdził Adam. – Ewa, gdzie cię podwieźć?

– Wszystko mi jedno, jeżeli parkujesz gdzieś obok komisariatu to tam wysiądę.

Przy pożegnaniu wręczył Ewie wizytówkę.

– Jeżeli znowu spóźnisz się na autobus to puść SMS, jeżeli będę w pobliżu, to podjadę.

Dziewczyna schowała wizytówkę do małej skórzanej torebki, podziękowała za podwiezienie i odeszła w kierunku rynku. Ledwie wszedł na posterunek został zgarnięty przez Łukasza.

– No stary, dobrze, że jesteś. Przebieraj się i galopem do radiowozu – polecił kolega wchodząc do pokoju dyżurnego. Pięć minut później pędzili na sygnale w stronę Kisielic.

– Pół godziny temu dostaliśmy informację od spacerowicza, że w lesie przed Kołodziejami znalazł bankomat. Zanim chłopcy od zabezpieczenia dotrą na miejsce musimy tego znaleziska popilnować. Przy bocznej, polnej, rzadko używanej drodze, jakieś dziewięćset metrów od szosy, leżał w rowie bankomat. Już na pierwszy rzut oka można było stwierdzić, że zawartość zniknęła.

– Pewnie, gdyby nie ta kradzież, nawet nie wiedziałbym, że to żelastwo było kiedyś bankomatem – relacjonował pan Bogusław, emerytowany nauczyciel, który właśnie tego popołudnia wybrał się na spacer. – Idę sobie i nagle widzę coś w rowie. Na początku myślałem, że jakiś idiota wyrzucił pralkę, albo lodówkę. Wie pan, tyle się mówi o ekologii, a ludzie jak głupi w tej kwestii byli, tak nadal są. Niby wiedzą, że można oddać do tego punktu zbiórki odpadów w koszarach, ale oni nauczeni przez całe dziesięciolecia, że miejsce zepsutej pralki czy lodówki jest w lesie, nadal je do tego lasu wywożą. Jednak, gdy podszedłem bliżej, stwierdziłem, że ani pralki, ani tym bardziej lodówki to coś nie przypomina. Wtedy sobie przypomniałem o tym ukradzionym bankomacie.

Adam spisał zeznania, podziękował i wrócił do czekającego przy porzuconym bankomacie Łukasza.

– Moim zdaniem zawartość opróżnili gdzieś indziej, a tutaj tylko wyrzucili urządzenie – powiedział kolega, zerkając na zegarek. – Jakoś im się nie śpieszy – dodał po chwili.

– A co to za kobietka, z którą dzisiaj przyjechałeś? – zapytał nagle Łukasz, bacznie obserwując Adama.

– Autostopowiczka, przedwczoraj zabrałem ją do Sztumu, gdzie pracuje, a dzisiaj przypadkiem spotkaliśmy się na zakupach i zaproponowałem podwiezienie.

– Czyli dojazdy do pracy mają swoje dobre strony – zażartował Łukasz.

Ekipa, która miała zabezpieczyć ślady, przyjechała dopiero po pół godzinie. Adam jadł właśnie kolację, gdy usłyszał sygnał SMS. Wydobył telefon z kieszeni i odczytał wiadomość. „Jeszcze raz bardzo dziękuję za podwiezienie i życzę spokojnej nocnej zmiany. Pozdrawiam ciepło Ewa”. Zastanawiał się, czy miał to być zwykły SMS, czy też może sygnał do rozwinięcia ich znajomości. Po krótkim zastanowieniu postanowił dać odpowiedź zawierającą komplement. „Cała przyjemność po mojej stronie. Tacy pasażerowie jak ty są w moim samochodzie zawsze mile widziani. A którą jutro masz zmianę?”. Odpowiedź przyszła niemal natychmiast. „Pewnie takimi słodkościami karmisz każdą autostopowiczkę? Więc traktuję je pół żartem, półserio. Zmianę mam jutro popołudniową. Jeżeli nie będzie ci spieszno do domu, to zapraszam na poranną kawę w ramach rewanżu za podwiezienie”.

Ewa mieszkała niedaleko rynku. W starej kamienicy wynajmowała kawalerkę na poddaszu.

– Masz do pokonania trochę tych schodków - zażartował Adam po przywitaniu.

– Dlatego mam spokój z facetami. Jak taki sobie pomyśli, że codziennie albo przynajmniej kilka razy w tygodniu będzie musiał pokonać siedemdziesiąt osiem stopni to zazwyczaj odpuszcza – odpowiedziała również żartem zapraszając Adama do środka. Mieszkanko składało się z przestronnego pokoju połączonego z aneksem kuchennym i łazienki. Duże dachowe okna wpuszczały sporo światła. Miały jeszcze jedną zaletę. Roztaczał się z nich widok na całe Prabuty.

– Jaką pijasz kawę panie policjancie?

– Nie jestem wybitnym kawoszem. W domu pijam rozpuszczalną, w kawiarni latte, a w gościach to, co gospodarz zaserwuje – odpowiedział, siadając na rogowej kanapie z czarnej skóry.

– W takim razie polecam kawę z ekspresu z odrobiną imbiru i nutą cynamonu – zaproponowała przechodząc do części kuchennej.

– Brzmi ciekawie i kusząco – stwierdził, przypominając sobie nagle o ptysiach kupionych w cukierni obok posterunku. – Mam coś słodkiego do kawy, tylko nie wiem, czy przetrwało transport.

Wyjął z plecaka ciastka zawinięte w papier i zaniósł na ladę oddzielającą część kuchenną od wypoczynkowej.

– Zjemy takie, jakie będą – podsumowała Ewa, wyciągając z kuchennej szafki dwa szklane talerzyki.

– A jak tam służba? – zapytała, przygotowując kawę.

– Zaraz po przyjeździe dowiedziałem się, że znaleźli ten nieszczęsny bankomat. Złodzieje wyrzucili go w tym lesie jak się jedzie na Kisielice.

– No to teraz złapanie tych cwaniaków jest chyba kwestią czasu?

– Właśnie niekoniecznie. Byli na tyle sprytni, że nie zostawili praktycznie żadnych śladów – wyjaśnił, odwijając papier. Ptysie były nawet w dobrym stanie. Tylko jeden miał lekko zgnieciony kapelusz.

– Całkiem przyjemnie urządziłaś to mieszkanko – powiedział, przenosząc talerzyki na niski kwadratowy stolik przy kanapie. Ewa podziękowała za pochwałę i wyjaśniła, że gdy je wynajmowała było ono w opłakanym stanie. Dogadała się z właścicielem, z pomocą znajomych zrobiła remont, a koszty właściciel odejmuje jej od czynszu.

– Moje mieszkanie, które podobnie jak ty wynajmuję niestety nie ma takiego klimatu. Po pierwsze, jest to typowe M3 w bloku z wielkiej płyty. A po drugie, mój gust do urządzania wnętrz ma niewiele wspólnego ze stylem.

Gdy skończyli kawę i ciastko ze zdumieniem odkryli, że minęły już dwie godziny.

– Chyba cię trochę przytrzymałam, a ty po nocnej zmianie pewnie zmęczony i pilno ci do domu. – Zmiana nie była taka zła, wypita kawa postawiła mnie na nogi, a w domu czeka na mnie jedynie mój kanarek Rafi. Co powiesz na zaproszenie na obiad, tak w ramach rewanżu za kawę? Po obiedzie odwiozę cię do pracy i pojadę do domu.

Jego propozycja wywołała uśmiech na jej opalonej twarzy.

– Niestety w Prabutach nie mamy zbyt wielu miejsc, gdzie można dobrze zjeść, ale w mojej lodówce jest trochę zapasów. Możemy spakować koszyk i zrobić sobie piknik, nawet znam takie jedno fajne miejsce.

Dzień był ciepły, słoneczny, bezchmurny. Koszyk przygotowany przez Ewę ważył dobrych kilka kilogramów. Pojechali szosą w kierunku Kwidzyna. Po dwóch kilometrach skręcili w prawo na bitą drogę prowadzącą przez las. Miejsce, do którego jedziemy mieszkańcy nazywają „trzy młyny”. Przed wojną był to popularny ośrodek wypoczynku weekendowego. Był tam pensjonat i muszla koncertowa. Dziadek opowiadał, że jak tu przyjechali zaraz po wojnie to wszystko stało tak jak Niemcy zostawili. Ale okoliczni mieszkańcy rozkradli wszystko, a muszla koncertowa trafiła do Prabut i ona również z czasem uległa zniszczeniu.

Opowieść Ewy zainteresowała Adama na tyle, że postanowił po powrocie do domu dowiedzieć się czegoś więcej o tym miejscu. Zaparkowali na leśnym parkingu.

– Gdybyśmy przyjechali tutaj w sobotę albo niedzielę, to gwarantuję ci, że byłoby sporo ludzi, a tak mamy cały las tylko dla siebie – powiedziała Ewa, biorąc koc z tylnego siedzenia. Ruszyli na poszukiwanie odpowiedniego miejsca na piknik. Przeszli przez most, przy którym zainstalowano elektrownię wodną. Po kilkudziesięciu metrach opuścili brukowaną drogę i skręcili w lewo na leśną ścieżkę. Po kilku minutach dotarli do leśnej polany. Tu i ówdzie na niskiej pożółkłej trawie leżały pojedyncze kolorowe liście.

– Piękne miejsce – zachwycił się Adam stawiając koszyk na ziemi.

– Tylko piękne? – zapytała rozczarowana Ewa.

– No dobrze, bardzo piękne, cudowne i wyjątkowe.

– Teraz to już przesłodziłeś.

– Widać nie mam ani wrodzonych, ani nabytych zdolności okazywania emocji.

Wysoko na drzewach ptaki wyśpiewywały swoje trele. Po niższych gałęziach biegała rudo brązowa wiewiórka.

– Najpiękniej jest tutaj oczywiście latem. Bardzo często przyjeżdżam tu na rowerze, zabieram koc, książkę i funduję sobie darmowy relaks ciała i umysłu. Taka kombinacja opalania, obcowania z przyrodą i odkrywania uroków literatury. Odkryłam, że miejsce, w którym czytamy książkę ma ogromne znaczenie. Czasami decyduje wręcz o tym jak ją odbieramy. A ty lubisz czytać coś więcej niż raporty policyjne? A tak właściwie, dlaczego nic nie mówisz? – zapytała, a po chwili sama sobie odpowiedziała. – No tak, bo to ja ciągle gadam przyznała trochę zawstydzona. - Ale to niestety jedna z moich wad. Jestem gadułą i nie potrafię tego zmienić. Teraz przez pięć minut postaram się nie otwierać ust i proszę, żebyś to dobrze wykorzystał – powiedziała i teatralnie zacisnęła wargi.

– Ja w przeciwieństwie do ciebie, wolę słuchać i nie bierze się to tylko z tego, jaką mam pracę, w której to inni mówią, a ja tego słucham i notuję, ale bardziej z mojego charakteru. Co do czytania, to zdecydowanie wolę obejrzeć ekranizację tego, co ktoś napisał - Adam zamilkł zastanawiając się, co jeszcze ciekawego mógłby powiedzieć.

– Jeśli skończyłeś, to z pięciu minut wykorzystałeś zaledwie minutę z kawałeczkiem – stwierdziła Ewa, wybuchając śmiechem. – A ja nie wytrzymałam obiecanych pięciu minut bez gadania.

– Ale mi wcale nie przeszkadza to, że lubisz mówić.

– To nie jest tak, że ja lubię. W moim przypadku to konieczność, ja muszę mówić, bo inaczej wpadłabym w depresję. Może nie uwierzysz, ale dawno, dawno temu chciałam zostać zakonnicą. Jednak, gdy na lekcji religii pani katechetka powiedziała, że w zakonie jest wyznaczony czas, w którym nie wolno nic mówić to zrezygnowałam i postanowiłam w przyszłości zostać pielęgniarką. W tym zawodzie mój nałóg gadulstwa nie jest szkodliwy. A ty od zawsze chciałeś zostać gliniarzem?

– U mnie zdecydował raczej przypadek. Gdy miałem wybrać szkołę średnią dowiedziałem się, że został uruchomiony nowy kierunek kształcący służby mundurowe. Po tej szkole można było szukać pracy w straży miejskiej, w wojsku i policji. Ja wybrałem to ostatnie. A odbiegając od tematów zawodowych, powiesz mi, co to jest? – poprosił Adam, wskazując na zawartość jednego z papierowych talerzyków. – Wygląda smacznie, ale wolałbym wiedzieć, co wkładam do ust – dodał z żartobliwym uśmiechem.

– To jest akurat marynowany schab w galarecie z oliwkami i papryką. Tu masz klopsiki wieprzowe ze śliwką. A na deser proponuję cukierki z serka mascarpone i pierników oblane białą oraz gorzką czekoladą.

Cała jadalna zawartość koszyka nie tylko smacznie wyglądała, ale równie dobrze smakowała.

– Jeżeli nie chcesz się spóźnić do pracy to powinniśmy już jechać – powiedział Adam spoglądając na zegarek.

– O cholera, ale ten czas szybko leci – krzyknęła przestraszona Ewa i zaczęła w pośpiechu pakować zawartość koca do wiklinowego koszyka. Na szczęście dojechali do Sztumu ze sporym zapasem czasu.

– No to teraz sobie odpoczniesz od mojego gadania, bo twój kanarek chyba nie jest takim gadułą jak ja – powiedziała Ewa na pożegnanie.

Wracał do domu nucąc pod nosem piosenkę z radia. Mimo że Ewa była wyjątkowo gadatliwą osobą w jej towarzystwie czuł się bardzo dobrze. Może dlatego, że w przeciwieństwie do typowych gaduł nie mówiła o przysłowiowych pierdołach. Wiedziała bardzo wiele o literaturze oraz historii i potrafiła przekazywać tę wiedzę w ciekawy, nienachalny sposób. Uwielbiała żartować, a gdy się śmiała mrużyła zabawnie oczy i delikatnie marszczyła nos. Adam mimo nielicznych prób poznania jakiejś dziewczyny nie spotkał do tej pory kogoś takiego jak Ewa. Myśl, że się zakochał, uznał za idiotyczną, ale to, że dziewczyna mu się spodobała było faktem. Postanowił kontynuować znajomość. Oczywiście bez zbyt szybkiego zaangażowania i wyznawania miłości. To czas musiał pokazać, czy pasują do siebie i czy tak dwa odmienne charaktery mają szansę stworzyć coś wspólnego. Po wejściu do mieszkania pierwsze, co zrobił to otworzył okna. Mimo kilkunastu godzin nieobecności wyczuł zgromadzony zaduch. Kanarek na powitanie wesoło zaćwierkał.

– Wiem stary, nudziłeś się jak mops, ale niestety robota to robota i nic na to nie poradzę, że szef wysłał mnie na koniec województwa – powiedział przepraszającym tonem, wymieniając ptakowi wodę i wsypując łyżeczkę karmy. – Ale są też plusy tej sytuacji. Poznałem kogoś fajnego i kto wie, może to ja prędzej znajdę samiczkę dla siebie niż dla ciebie drogi przyjacielu. Wciąż podśpiewując piosenkę usłyszaną w radiu wypakował zrobione po drodze do domu zakupy, wstawił pranie, a potem zaparzył sobie kawę. „Bardzo dziękuję za wspaniały dzień spędzony w twoim towarzystwie. Mam nadzieję, że uda nam się powtórzyć taki piknik, ale tym razem ja wybieram miejsce”. Jeszcze raz przeczytał SMS i uznając, że jest ok, nacisnął ikonkę wyślij. Odpowiedź przyszła po kilku minutach. „Dobrze, w takim razie czekam na propozycje terminu i miejsca, a teraz uciekam do pracy”. Znał sporo ciekawych miejsc w okolicy, jednak chciał wybrać takie, które będzie zupełnie wyjątkowe. Kilka godzin spędzonych nad morzem uznał za zbyt banalny pomysł. Musiał zaskoczyć Ewę czymś wyjątkowym. Nawet nie wiedział, kiedy wpadł na pomysł bardziej szalony niż wyjątkowy. Odnalazł w spisie telefonów numer do dobrego kolegi jeszcze ze szkolnych lat.

– Cześć Darek. Mam nadzieję, że nie przeszkadzam.

– No coś ty – usłyszał w słuchawce basowy poważny głos.

– Chciałem wstępnie zarezerwować u ciebie dwa pokoje jednoosobowe na najbliższy weekend. – Dwa jednoosobowe? – zdziwił się kolega. – Jeżeli masz zamiar zabrać jakąś laskę na romantyczny wypad, to proponuję jeden pokój, ale z dużym łóżkiem.

– Owszem, chcę cię odwiedzić z fajną dziewczyną, ale na duże łóżko w naszym przypadku jest jeszcze za wcześnie.

– No dobra, jak tam chcesz, tylko potwierdź mi w środę czy przyjedziecie – poprosił kolega.

Jeszcze przez kilka minut rozmawiali o tym i owym. Darek zapalony miłośnik gór urodzony nad Bałtykiem przeniósł się do małej uroczej wioski w Karkonoszach. Tam kupił stary rozpadający się pensjonat i po trzech latach ciężkiej harówki zaczął przyjmować pierwszych gości. Teraz pozostawało tylko sprawdzenie czy Ewa będzie mogła się wyrwać na trzy dni. On miał tak szczęśliwie ustawiony grafik, że po nocnym dyżurze z czwartku na piątek do pracy wracał dopiero w poniedziałek i to w dodatku na popołudniową zmianę. „Czy mogę cię porwać na trzydniowy piknik w najbliższy weekend?” Wiedział, że pytanie, jakie zadał przez SMS, było niezwykle ryzykowne. Ewa najzwyczajniej w świecie mogła się przestraszyć takiej propozycji i odmówić. Tym razem na odpowiedź musiał czekać ponad godzinę. W tym czasie zdążył powiesić pranie, pozmywać naczynia z dwóch ostatnich dni i sprawdzić pocztę elektroniczną, na którą otrzymywał jedynie superatrakcyjne propozycje wszelkiej maści. „Przepraszam, że dopiero teraz odpisuję, ale musiałam załatwić z przełożoną urlop. Na szczęście się udało. Warunek jest jednak taki, że do pracy muszę wrócić w poniedziałek o piętnastej”. Po odczytaniu wiadomości odetchnął z ulgą. Gdzieś podświadomie bał się odmowy. W kolejnych kilkudziesięciu SMS napisał, co powinna ze sobą zabrać, jednak nie zdradził miejsca wyjazdu. Jadąc następnego ranka do pracy zastanawiał się, czy sprawa bankomatu choć trochę ruszyła z miejsca. Niezaprzeczalnie znalezienie samego urządzenia już było postępem w sprawie, ale nic nie wskazywało, że to przyśpieszy złapanie złodziei. Jego nadzieję nie zostały spełnione. Na bankomacie nie znaleziono żadnych odcisków palców ani innych śladów pozwalających namierzyć sprawców. Zapadła więc decyzja o odwiedzeniu i przesłuchaniu kilku prabuckich złodziejaszków. Byli to fachowcy średniego kalibru, ale może coś z tych przesłuchań wyniknie. Pierwszym na liście był mieszkający w koszarach „Gruby Heniu”. Nikt nie wiedział skąd wzięła się ta ksywka, tym bardziej, że facet był chudy jak szczapa. Zastali go przy swoim garażu na jednym z działkowych ogródków. Widząc policjantów zaklął pod nosem, a następnie głośno zaszczekał.

– Widać pies psa pozna – zażartował Łukasz, podchodząc bliżej.

– Jakie tam z was psy, od zwykłe kundle i tyle – odburknął „Gruby Heniek”.

– Heniuś, chcieliśmy cię zapytać o jedną sprawę – powiedział Łukasz, zatrzymując się jakieś trzy metry przed mężczyzną.

– Ja tam nic nie wiem o żadnej sprawie. Ani na piwo, ani tym bardziej na kurwy z wami nie chadzałem, więc nie mamy wspólnych tematów.

– Heniu, a mam ci przypomnieć te wypasioną terenówkę, co ją obrobiłeś na parkingu nad Sowicą? – oznajmił Łukasz niby to od niechcenia.

– Panie dzielnicowy, sprawa była, wyrok w zawiasach dostałem, więc do czego tu wracać?

– Ano do tego, że wczoraj znowu ktoś ogolił samochód na parkingu. Myślimy, że to ty i mamy zamiar zwinąć cię na dwadzieścia cztery, a może nawet czterdzieści osiem.

– O bardzo przepraszam, ale na wczoraj to ja mam żelazne alibi – krzyknął „Gruby Heniek”, podrywając się na równe nogi.

– Twoje, jak to mówisz żelazne alibi, to ja mam głęboko w dupie – stwierdził Łukasz, sięgając po kajdanki. – Heniuś rączki, tylko bez żadnych numerów – ostrzegł policjant, robiąc krok do przodu. Mężczyzna jakby się nad czymś zastanawiał i w końcu odparł.

– No powiedzmy, że coś tam wiem, ale co ja z tego będę miał jak się z wami tą wiedzą podzielę? – mówiąc to spojrzał pytająco na policjantów. Adam wyciągnął z kieszeni munduru żółty długopis i otworzył notes gotów w każdej chwili zacząć notować.

– Wreszcie, Heniuś, rozsądnie mówisz – powiedział Łukasz, chowając kajdanki. – Po pierwsze, nie weźmiemy cię na dołek. Po drugie, osobiście będę ci wdzięczny. I po trzecie, po śmierci ten dobry uczynek może przesądzić o twojej pozaziemskiej przyszłości i zamiast do piekła pójdziesz do nieba.

– Też mi propozycje – burknął pod nosem i z powrotem usiadł na drewnianej ławce. – Jeżeli chodzi o ten nieszczęsny pierdolony bankomat, to nie zrobił tego nikt z naszych.

– A jeżeli zapytam o włam do garażu na Chodkiewicza, to co mi powiesz?

Było widać, że pytanie zaskoczyło mężczyznę.

– Kto wykonał skok, tego nie wiem, ale słyszałem, że „Waldek tulipan” miał na zbyciu jakieś fanty. „Waldek tulipan” mocno zapracował na swoją ksywkę. Odsiedział łącznie piętnaście lat za uszkodzenia ciała za pomocą rozbitej butelki. Mieszkał w starej poniemieckiej kamienicy na ulicy Zamkowej. Łukasz jako miejscowy i znający wszelkie możliwe zagrożenia szedł pierwszy. Po skrzypiących drewnianych schodach dotarli na drugie piętro kamienicy. Łukasz zastukał stanowczo do jednych z drzwi.

– A kogo tam kurwa niesie? – usłyszeli stłumione pytanie z wewnątrz mieszkania.

– Tulipan, wyłaź z wyra. Policja przyszła w odwiedziny – wrzasnął Łukasz na całe gardło.

– Zaraz, zaraz, przecież się do kurwy nędzy nie pali – odpowiedział z mieszkania kobiecy głos. – Lalunia, jakby się paliło, to pukałaby straż pożarna. – Nagle drzwi mieszkania się uchyliły i ukazała się w nich łysa głowa z licznymi bliznami.

– Cześć Tulipan – zagadnął Łukasz ramieniem, odsuwając drzwi.

– Jeśli Pan dzielnicowy przyszedł na kawę, to niestety przed chwilą wyszła. Ale jak Pan się pośpieszy, to ją pan dogoni.

– Wiesz, co Waldek jakoś twoje żarty nie wywołują u mnie dzikiego rechotu. Zbieraj się zabieramy cię na kilka godzin do naszego hotelu.

– A za co takiego?

– A za paserstwo i może jeszcze włamanie – powiedział Łukasz i szybkim sprawnym ruchem skuł kajdankami dłonie mężczyzny.

Adam zatankował do pełna, kupił dwa kubki kawy i podjechał pod kamienicę, w której mieszkała Ewa. Wszedł na czwarte piętro i zadzwonił do drzwi. Otworzyła dopiero po chwili ubrana w pomarańczowy satynowy szlafrok, z pod którego wystawała różowa piżama w szare króliczki.

– Cześć śpiąca królewno – przywitał ją, nie mogąc oderwać od niej oczu.

– O jasna cholera, zaspałam – powiedziała głosem pełnym złości.

– Nic nie szkodzi, poczekam na ciebie w samochodzie.

– No co ty, zwariowałeś? Wchodź, za kilka minut będę gotowa.

Wszedł i usiadł na czarnej skórzanej pufie. Ewa tymczasem zabrała z szafy ubrania i schowała się w łazience.

– Jeśli nie sprawi ci to problemu, to schowaj pościel do pojemnika i złóż kanapę – poprosiła lekko uchylając drzwi łazienki. Poskładał kołdrę i prześcieradło w kostkę i razem z poduszką schował do pojemnika. Następnie złożył łóżko, tak że znowu było kanapą.

– Na szczęście przezornie spakowałam się wieczorem po przyjeździe z pracy – oznajmiła, wychodząc z łazienki. Miała na sobie czarne dopasowane dżinsy, do połowy rozpięta niebieska koszula odkrywała czarny golf. – Jeszcze tylko wciągnę buty i jestem gotowa – powiedziała ubierając czarne skórzane trapery za kostkę. Spakowany plecak stał obok drzwi wejściowych. – A, jeszcze muszę zabrać prowiant, jaki zrobiłam na drogę. – Z lodówki wyjęła dwa zamknięte pojemniki na żywność oraz karton soku pomarańczowego.

– Duże mamy spóźnienie przez moje gapiostwo? – zapytała, gdy schodzili stromymi schodami w dół.

– Spokojnie, te kilka minut nie zrobi żadnej różnicy – pocieszył ją przytrzymując drzwi wejściowe. Piątkowy poranek był rześki i słoneczny. W dole widzieli cienkie nitki mgły sunące od jeziora.

– Jak to dobrze, że kupiłeś kawę – podziękowała biorąc łyk gorącego aromatycznego napoju.

– Mam nadzieję, że zabrałaś prawo jazdy? – przerażona gorączkowo przeszukiwała zamszową torebkę. – Na szczęście jest – odetchnęła z ulgą, pokazując mały prostokątny kartonik. – A powiesz mi wreszcie, gdzie mnie porywasz na ten piknik?

– Na razie to wciąż tajemnica – odpowiedział, robiąc zagadkową minę.

– Z kierunku podróży wnioskuję, że jedziemy na południe. Czyli morze odpada. A skoro nie morze, to pewnie góry. Adam milczał nie chcąc dać po sobie poznać, że rozszyfrowała zagadkę.

– Ty mi lepiej powiedz, co mamy do jedzenia w tych pudełeczkach, bo nie ukrywam, że jestem potwornie głodny i najpóźniej za godzinę robimy postój na śniadanie.

– Dzisiaj mamy dzień rybny. Zrobiłam klopsiki z mintaja, do tego plastry grillowanej cukinii. W drugim pudełku jest łosoś pieczony z masłem i rozmarynem. Jak będziemy przejeżdżali obok jakiegoś sklepu, to musimy jeszcze kupić pieczywo i śniadanko gotowe.

– Jak tam dyżur w szpitalu? – zainteresował się, mijając baner „Gmina Kisielice wita”.

– Raczej spokojnie, a u ciebie?

– U mnie wręcz odwrotnie. Poznałem wczoraj dwóch wybitnych prabuckich cwaniaczków. Jeden z nich to „Gruby Heniuś”, a drugi „Waldek tulipan” – Przez kolejnych kilkanaście kilometrów opowiadał, jak wyglądał jego poprzedni dzień. – Dopiero wieczorem zrobiło się w miarę spokojnie, a nocka była wręcz wzorowa.

– A wiadomo już, kto zwędził ten bankomat?

– Niestety, tego jeszcze nie wiemy, ale to wyłącznie kwestia czasu. Prędzej, czy później wpadniemy na trop tych złodziejaszków – zapewnił, wyprzedzając wolno jadącą cysternę.

Na śniadanie wybrali mały leśny parking z drewnianą wiatą, stołami i ławkami. Różnobarwne liście lśniły w porannym słońcu.

– Bardzo urocze miejsce – stwierdziła Ewa, rozglądając się wokół. Od parkingu biegła polna droga, która znikała w kolorowej gęstwinie. – Możemy po śniadaniu zobaczyć, dokąd prowadzi ta droga? – poprosiła rozkładając tekturowe talerzyki na stole z grubych desek. Słońce, mimo, że wrześniowe grzało całkiem mocno. Adam czuł na plecach jego ciepło. Poza tym odczuwał zmęczenie. Najchętniej przespałby się kilka godzin, ale nie wiedział, czy Ewa poradzi sobie z tak długą trasą. Ona jakby odgadując jego myśli zaproponowała.

– Jeżeli pozwolisz, to teraz ja poprowadzę, a ty się trochę prześpij.

– A dasz sobie radę?

– Oczywiście, że sobie poradzę – oświadczyła pewnym siebie głosem. Tak jak obiecał po śniadaniu poszli sprawdzić, dokąd prowadziła leśna droga. Szli wolno obok siebie. Ewa co jakiś czas fotografowała okolicę.

– Naprawdę wyjątkowo piękne miejsce – zachwyciła się po raz kolejny. W pewnej chwili wzięła Adama za rękę. On spojrzał na nią zaskoczony, ale ona tylko uśmiechnęła się do niego. Czuł ciepło jej dłoni, gładkość skóry. „Takie chwile chciałoby się zatrzymać na zawsze” – pomyślał delikatnie ściskając jej dłoń. Odwzajemniła uścisk. Za kolejnym zakrętem ich oczom ukazało się jezioro. Nie było zbyt duże. Z miejsca, gdzie stali widzieli jego drugi brzeg. Całkowicie ukryte w lesie wyglądało bajecznie. Spokojna tafla wody odbijała jesienne drzewa i przenikające przez liście promienie słońca. Gdy tak stali nieruchomo nad brzegiem jeziora Adam przytulił Ewę. Nie zaprotestowała, a wręcz przeciwnie wtuliła się w niego. Wyczuwał woń jej perfum, lekko słodki kwiatowy zapach był jakby dla niej stworzony.

– Musimy już wracać? – zapytała, cicho patrząc mu w oczy. Pokiwał twierdząco głową. – Ale obiecaj, że jeszcze tu kiedyś przyjedziemy – poprosiła nie spuszczając z niego oczu. Wracali trochę szybszym tempem. Gdy dotarli do miejsca, z którego wyruszyli ze zdumieniem stwierdzili, że nie ma samochodu.

– A może to nie ten parking? – zapytała, próbując wyjaśnić zniknięcie auta.

– Innej drogi nie było, to jest na pewno ten parking – powiedział wskazując na leżące w koszu na śmieci ich zużyte talerzyki. – Zwyczajnie w świecie ktoś mi ukradł samochód – oznajmił z niedowierzaniem. Wyciągnął z kieszeni telefon komórkowy i wybił numer 112.

– Dzień dobry, nazywam się Adam Haręża, jestem policjantem. Przed chwilą między Toruniem a Inowrocławiem ukradziono mi samochód.

Operator odebrał zgłoszenie notując dane samochodu oraz jego właściciela.

– To nasz romantyczny piknik trzeba będzie odłożyć na kiedy indziej – oświadczył, chowając telefon do kieszeni.

– Co teraz robimy? – zapytała, jeszcze nie mogąc uwierzyć w to, co się stało.

– Łapiemy stopa i wracamy do domu.

Do Prabut dotarli przed czternastą. Adam odprowadził Ewę do domu, a sam poszedł na posterunek dokonać formalnego zgłoszenia kradzieży, odwiedził też kilka sklepów. Musiał sobie kupić bieliznę oraz spodnie. Wszystkie czyste zostały w aucie, a w domu miał wyłącznie brudne. Gdy wrócił do mieszkania Ewy, na stole stał ciepły obiad.

– Jak ty to zrobiłaś, że w pół godziny przygotowałaś obiad?

– Cała tajemnica tkwi w zamrażarce i dobrze nagrzanym piekarniku. Po obiedzie rozkazała mu wziąć prysznic i wskakiwać do łóżka.

– Prześpisz się i dopiero wtedy pojedziesz do domu. W przeciwnym razie zaśniesz w pociągu i zamiast w Malborku wysiądziesz w Gdyni.

Widząc, że nie ma z nią szans w walce na argumenty słowne poszedł do łazienki. Ciepła woda delikatnie masowała skórę. Użył jej żelu, pachnącego słodką dojrzałą pomarańczą. Gdy wyszedł z łazienki łóżko było już przygotowane, a Ewa zmywała naczynia.

– Postaram się nie przeszkadzać, a jak pozmywam, to wyjdę sobie na długi spacer.

Zasnął właściwie od razu. Sny, jakie zrodziły się w jego podświadomości były jedną wielką karuzelą minionych chwil. Obudził go dźwięk otwieranych drzwi. Otworzył oczy, przez duże dachowe okno wpadały pomarańczowe promienie zachodzącego słońca. W uchylonych drzwiach zobaczył Ewę.

– Nie chciałam cię obudzić – powiedziała przepraszającym tonem.

– Nic nie szkodzi i tak pewnie za długo spałem. Która godzina?

Zerknęła na zegarek.

– Dochodzi osiemnasta – poinformowała, stawiając na ladzie torbę z zakupami. – Mam nadzieję, że wypijesz jeszcze ze mną kawę? – zapytała podnosząc na niego głowę. – Kupiłam pączki i po kawałku sernika.

– Mój ubiór chyba nie jest najbardziej odpowiedni do kawy.

– Dlaczego? Podobno mężczyzna pijący kawę w samej bieliźnie jest bardzo seksowny.

Adam zarumienił się jak nastolatek, szybko przeszedł do łazienki i po chwili wrócił ubrany. Pili kawę obserwując ginące za horyzontem słońce.

– Masz stąd bardzo piękny widok – przyznał, odstawiając pusty talerzyk na stolik. Siedzieli blisko siebie, jak na jego gust zbyt blisko. Objął ją ramieniem. Lekko zadrżała, ale nie odsunęła się. Odstawiła pusty kubek i spojrzała mu w oczy. Jej wzrok był tajemniczy, źrenice błyszczące jak w gorączce. Przygarnął jej szczupłe ciało, ujął twarz w dłonie i delikatnie pocałował usta. Rozchyliła wargi zapraszająco, a palcami rozpinała guziki jego koszuli.

Ogromna tarcza księżyca w pełni zalewała sodowym światłem przytulone nagie ciała leżące w pościeli. Adam poczuł jak dłoń Ewy prześlizguje się po jego brzuchu. Tym razem kochali się wolno, czule poznając sekrety swoich ciał.

Komendant posterunku obdarzył Adama ciepłym uśmiechem.

– Aspirancie Haręża, mam dla was trzy wiadomości. Dwie dobre i jedną złą. – Adam spodziewał się tylko jednej i wolał, żeby była dobra. – Zacznę od tej złej. Śledztwo w sprawie bankomatu przejmuje komenda wojewódzka. Okazało się, że było już kilka podobnych przypadków na wybrzeżu. Podejrzewają, że jest to sprawka tych samych cwaniaków. Pierwsza dobra wiadomość jest taka, że rano otrzymałem informację o znalezieniu waszego samochodu. Co prawda za wiele z niego nie zostało, ale przynajmniej wiadomo, kto go wam zwinął. No i chyba ta najważniejsza dla was wiadomość. Macie zgodę na stałe przeniesienie do naszej komendy. Adam wracał do domu jak na skrzydłach. Nowiny usłyszane od komendanta należało uczcić. Gdy zaraz po ślubie wystąpił z wnioskiem o przeniesienie do Prabut mówiono, że szanse są niewielkie. Ale musiał spróbować. Tym bardziej, że udało im się kupić niewielkie mieszkanie i za kilka dni ekipa budowlana kończyła remont. Po drodze wstąpił do kwiaciarni, aby odebrać kwiaty, jakie zamówił rano. Starsza pani próbowała napisać na kartce treść wstęgi żałobnej.

– Widzi pani, jak trzeba, to te długopisy nie działają – powiedziała do sprzedawczyni.

– Proszę, może skorzystać pani z mojego – powiedział Adam, wyjmując z kieszeni żółty długopis. Odebrał bukiet czerwonych róż i wyszedł nie czekając aż starsza pani skończy pisać.

WRÓBLE

Bladoróżowy świt wisiał nad uśpionymi Prabutami jak teatralna scenografia w podrzędnym małomiasteczkowym teatrze. Trzy czarno-szare wróble siedzące na grubej gałęzi wysokiej brzozy wzleciały w niebo przecinając nieruchome powietrze trzepotem małych skrzydeł. Przefrunęły nad dachami jednorodzinnych niskich domów, minęły czteropiętrowe odnowione bloki z wielkiej płyty. Pastelowe elewacje odmładzały je o dobrych kilkanaście lat. Zostawiły w dole linię kolejową łączącą Trójmiasto z Warszawą i po kilku minutach lotu przysiadły na żeliwnej rzeźbionej balustradzie małego prostokątnego balkonu. To był ich taki codzienny rytuał powtarzany bez względu na porę roku czy pogodę.

Niska staruszka o pulchnej twarzy pokrytej setkami zmarszczek wolno otworzyła oczy. Przez ledwie uchylone okno wpadało do mieszkania rześkie wiosenne powietrze. Wstała, wsunęła bose stopy w zamszowe kapcie i szurając przeszła do kuchni. Nastawiła wodę na herbatę, zerwała kartkę z kalendarza. Ostatnimi czasy coraz częściej o tym zapominała. Na odwrocie znalazła przepis na ogórki marynowane z kminkiem.

– Po co mi na stare lata ogórki marynowane z kminkiem? – zapytała samą siebie, zgniatając kartkę i wrzucając do węglarki obok wysokiego kaflowego pieca. Wyjęła przeźroczystą szklankę z grubego szkła, wsypała do niej trzy szczypty czarnej herbaty i postawiła obok kuchenki gazowej. Z kuchennego stołu przykrytego blado pomarańczową ceratą podniosła pojemnik pełen okruchów chleba, jakie zostały z wczorajszego dnia. Przeszła do pokoju, otworzyła drzwi balkonowe i wysypała okruszki na cementową posadzkę balkonu. Trzy małe wróble siedzące na żeliwnej balustradzie sfrunęły i rozpoczęły ucztę.

– Jedzcie i niech wam idzie na zdrowie – powiedziała kobieta, zamykając balkon. Wróciła do kuchni, gdzie słychać już było gwizdanie czajnika. Zalała herbatę i przeniosła szklankę na stół. Z chlebaka wyjęła kilka kromek ciemnego pieczywa, a z lodówki talerzyk wypełniony wędlinami i kostkę prawdziwego masła. Jadła wolno z namaszczeniem przeżuwając każdy kęs. Cisza wypełniała każdy skrawek mieszkania. Nie zdołała tylko zagłuszyć jej myśli, co jak dmuchawce uniesione wiatrem wzlatywały w niebo oraz zegara. Stary drewniany czasomierz stał w kącie pokoju, był niemym świadkiem tylu historii, że gdyby tylko mógł mówić opowiedziałby wiele ciekawych wydarzeń, o których staruszka jedząca śniadanie w kuchni już nie pamiętała. Po posiłku zgarnęła wszystkie okruszki chleba do pojemnika i postawiła go obok chlebaka. Dopiero wtedy przeszła do pokoju, uklękła przy łóżku i zmówiła modlitwę. Dawny ksiądz proboszcz powtarzał, że najważniejsze po obudzeniu jest śniadanie, a nie modlitwa, bo nawet do modlitwy trzeba mieć siłę, a modlitwa o pustym żołądku też jest jakby pusta. Po kwadransie wstała, starannie zaścieliła łóżko. Ze starej dębowej szafy wyjęła grubą ciemno zieloną spódnicę i brązowy ręcznie dziergany sweter. Przed wyjściem z domu założyła jeszcze cienki granatowy płaszcz i brązowe pantofle na płaskim obcasie. Powietrze pachniało świeżym pieczywem wypiekanym w pobliskiej piekarni. Szła wolno dokładnie lustrując okolicę. Dzięki temu potrafiła dostrzegać zmiany, których inni po prostu nie widzieli. I nie dlatego, że mieli słaby wzrok, ale z powodu braku czasu i ciągłego pośpiechu. W przeciwieństwie do młodych nie musiała się nigdzie spieszyć. Mimo że jej czas powoli dobiegał końca, wciąż miała go na tyle dużo, by czerpać, ile tylko można.

– Znowu ktoś przewrócił kosz na śmieci – powiedziała cicho do siebie. Podeszła, z torebki wyjęła dwie cienkie rękawiczki, ubrała i postawiła metalowy pojemnik na swoje miejsce, wrzuciła do niego leżące na chodniku śmieci. Wiedziała, że najdalej za kilka dni sytuacja się powtórzy. Na kamiennym murze ogradzającym kościół wisiały dwie klepsydry. Jedna informowała o śmierci jakiegoś czterdziestoletniego mężczyzny. „Za młody, żebym znała” – pomyślała czytając drugą klepsydrę. Jan Nowak, lat Przeczytała i uroniła kilka łez. Jeszcze kilka dni wcześniej tańczyła z Jankiem na potańcówce w klubie seniora. Należał do tych mężczyzn, którzy potrafili rozbawić towarzystwo. – „Pewnie teraz żartujesz ze świętym Piotrem w niebie” – pomyślała, ocierając łzy flanelową chusteczką. Kościół był jeszcze pusty. Uklękła w ławce, z torebki wyjęła różaniec pachnący różanym drzewem, prezent od jej syna z czasów, gdy przyjeżdżał do Polski. Różaniec zawsze przypominał jej dzieci, które rozjechały się po świecie. Było dla niej oczywiste, że kiedyś jej pisklęta opuszczą rodzinne gniazdo, ale nie sądziła, że wybiorą Anglię i Australię. W jej rodzinnych stronach, które teraz były również w innym kraju zazwyczaj szukało się męża czy żony w tej samej wsi lub okolicznych miejscowościach. Ale to było w innych czasach, które nigdy już nie wrócą. Po mszy spotkała Irenę, swoją rówieśniczkę.

– Widziałaś Danusiu, Janka już nie zobaczymy na naszym spotkaniu – powiedziała koleżanka autentycznie zszokowana. – A przecież wydawał się najzdrowszy z nas wszystkich. Miał tyle energii, poczucia humoru i tyle planów.

To wszystko było prawdą i Danuta wiedziała o tym doskonale. Jeszcze nie dalej niż trzy tygodnie wcześniej wspominał, że chciałby latem odwiedzić Kostopol i szuka chętnych na wyjazd.

– Wiesz Irena, jak tak dalej pójdzie to na naszych spotkaniach będą same stare panny i wdowy. Rozstały się przy poczcie. Irena poszła do domu, a Danuta musiała jeszcze wysłać list. Na szczęście tuż po otwarciu w urzędzie nie było prawie nikogo, jeden młody chłopak odbierał zaległą korespondencję, a młoda mama z dzieckiem w wózku adresowała przy stoliku kopertę. – Chciałam jeden znaczek na list lotniczy do wielkiej Brytanii i jeden do Australii – poprosiła Danuta kładąc na ladzie dwie białe koperty.

– Pani Danusiu, na te listy to cała emerytura pójdzie – zażartowała urzędniczka pocztowa. Danuta pamiętała ją, jak lepiła w piaskownicy babki z piasku. Razem z jej matką, która od kilku lat leżała sparaliżowana chodziły do jednej szkoły, podkochiwały się w tych samych chłopakach. Teraz zaś obie były długoletnimi wdowami.

– Basiu, a co tam u mamy? – zapytała Danuta, kładąc na ladę odliczoną kwotę.

– Tak jak było. Na szczęście humor jej nie opuszcza i ciągle muszę chodzić do biblioteki, bo książki dosłownie pochłania – powiedziała z uśmiechem kobieta za ladą.

– Basiu, przekaż mamie, że Janek Nowak nie żyje, ona na pewno będzie go pamiętała – poprosiła Danuta, odchodząc od okienka. W drodze do domu odwiedziła targ. Kupiła kilogram ziemniaków, trochę warzyw i owoców. Wolała kupować od tutejszych rolników, a nie w marketach. Zawsze mogła powiedzieć przy kolejnych zakupach. „Ostatnio sprzedał mi pan zepsute ziemniaki”. A w markecie, komu miała się poskarżyć? Wchodząc do kamienicy, w której mieszkała minęła młode małżeństwo wynajmujące mieszkanie po przeciwnej stronie korytarza. Powiedzieli dzień dobry, mężczyzna nawet przytrzymał jej drzwi wejściowe. Podziękowała, myśląc, że dobre maniery i wychowanie były wśród młodych ludzi coraz rzadziej spotykane. Otworzyła w mieszkaniu wszystkie okna. Dzień był ciepły i wyjątkowo słoneczny jak na kwiecień. Zaparzyła kawę, ale nie taką zmieloną w fabryce, ale w domowym młynku. Usiadła przy stole i zabrała się do pisania następnego listu. Pisanie dawało jej poczucie bliskości z dziećmi, które wybrały inne życie w obcym kraju. Mimo, że ostatnią odpowiedź na swój list otrzymała ponad dwa lata temu wciąż codziennie spisywała myśli i wydarzenia, by raz w tygodniu pójść z nimi na prabucką pocztę. Wierzyła, że jeszcze kiedyś otrzyma odpowiedź, ale najbardziej chciała, choć jeszcze raz zobaczyć swoje dzieci, uściskać wnuki. „Kochany synku! Dzisiaj jak zwykle nakarmiłam wróble okruszkami z poprzedniego dnia. Wiem, w każdym liście to piszę, ale czasami sobie wyobrażam, że te wróbelki to moje dzieci, a jak tu nie nakarmić własnego potomstwa. Niestety są też smutne wiadomości. Zmarł Janek Nowak. Był ode mnie trzy lata starszy. Powinieneś go pamiętać. Taki wysoki w okularach z krzywym nosem, który mu złamali podczas jednej z potańcówek dawno, dawno temu. Czasami wyjeżdżał z ojcem na ryby. U nas wiosna już prawie w pełni. Zastanawiam się, czy nie odmalować mieszkania. Ostatni raz robił to jeszcze Twój ojciec na kilka miesięcy przed śmiercią, a od wtedy minęło już trzynaście lat. Kuchnię pomalowałabym na jakiś jasny kolor na przykład cytrynowy albo blado pomarańczowy. Do dużego pokoju pasowałoby coś ciemniejszego jakiś zielony albo ciemnożółty. Muszę tylko znaleźć kogoś, kto mi to zrobi. Może zapytam mojego sąsiada. Nie wiem, czy ci pisałam, ale kilka tygodni temu to mieszkanie naprzeciw mojego wynajęło młode małżeństwo. Bardzo porządni ludzie. On jeździ takim samochodem dostawczym z reklamą firmy remontowo-budowlanej. Dzisiaj jak wracałam z miasta to nawet ten sąsiad przytrzymał mi drzwi wejściowe. Jutro pójdę na cmentarz zrobić trochę porządku na grobie ojca. Pomnik by się przydało przeszlifować, ale sama przecież tego nie zrobię”. Złożyła kartkę i schowała do koperty. „Na dzisiaj koniec” – pomyślała pijąc letnią już kawę. Ilekroć przy porannej kawie zabierała się do pisania listu tylekroć piła ją wystudzoną. Kiedyś nawet jej przez myśl nie przeszło, aby wypić chłodną kawę, a teraz takie drobiazgi nie miały już większego znaczenia. Podobnie z posiłkami. Kiedyś, gdy jeszcze żył jej mąż każdego dnia musiała ugotować świeży obiad. Nawet po jego śmierci kilka lat nadal pielęgnowała ten zwyczaj, ale od pewnego czasu obiad wystarczał jej na dwa, a bywało, że nawet na trzy dni. Po obiedzie ponownie wyszła do miasta. Szła czując się obco w tłumie ludzi, których nie znała. Gdy ktoś powiedział jej dzień dobry odpowiadała z uśmiechem, mimo że go nie znała. Bywały dni, że podczas wyjścia do miasta nie spotkała nikogo znajomego. Ale czemu się dziwić, skoro osób w podobnym do jej wieku zostało w Prabutach kilkadziesiąt. Na jednym ze spotkań seniorów próbowali nawet te osoby zliczyć, ledwie uzbierali sześćdziesiąt ludzi. Wstąpiła do małej kwiaciarni naprzeciw kościoła. Sprzedawczyni przywitała ją serdecznym uśmiechem.

– Dzień dobry Pani Danuto.

– Dzień dobry – odpowiedziała, oglądając cięte kwiaty w dużych wazonach. – Chciałabym zamówić na jutro wiązankę pożegnalną. Wie pani, taką nie za dużą, ale gustowną. Sprzedawczyni pokiwała głową ze zrozumieniem.

– A z jakich kwiatów?

– Janek zawsze powtarzał, że najbardziej lubił tulipany.

Pamiętała, że każdego roku w dniu kobiet obdarowywał nimi wszystkie kobiety z klubu seniora. Pomyślała szukając wzrokiem tulipanów.

– Może z tulipanów? Tylko czy to wypada?

– Pani Danuto mam tu bardzo piękne tulipany w kolorze ciemnego wina i zapewniam, że taka wiązanka pogrzebowa będzie odpowiednia do okoliczności – uspokoiła sprzedawczyni pokazując kwiaty, o których przed chwilą mówiła. Rzeczywiście tulipany były piękne. I wyglądały na świeże. W ciemnobordowych kielichach ukrywały się żółte prawie złote pręciki.

– Dobrze, w takim razie poproszę wiązankę z dziewięciu tulipanów. Do tego będzie jeszcze szarfa z napisem.

Sprzedawczyni podała kartkę z prośbą o wypisanie treści szarfy żałobnej. Danuta wyciągnęła z torebki długopis i zamyśliła się nad treścią pożegnania. W tym czasie do kwiaciarni wszedł mężczyzna w policyjnym mundurze.

– Dzień dobry, ja chciałem tylko odebrać zamówiony bukiet – powiedział do sprzedawczyni. Danuta zaczęła pisać, ale długopis odmówił posłuszeństwa. „Pewnie się wkład wyczerpał” – pomyślała. – Widzi Pani, jak na złość właśnie teraz się wypisał.

Sprzedawczyni sięgnęła do szuflady, ale uprzedził ją policjant podając Danucie żółty długopis.

– Bardzo proszę, może pani skorzystać z mojego.

Danuta podziękowała z uśmiechem i wróciła do pisania. „Rozweselałeś nas tu na ziemi, teraz rozweselaj tych w niebie”. Podała kartkę sprzedawczyni, która po jej przeczytaniu uśmiechnęła się ciepło.

– Bardzo pięknie to pani ujęła. Pan Jan był nadzwyczaj wesołym człowiekiem. Teraz nie ma zbyt wielu takich ludzi. Po nim było widać, że cieszy się każdym dniem.

Sprzedawczyni miała rację. Janek potrafił rozbawić nawet najbardziej smutne i znudzone towarzystwo. Tego nie można się nauczyć. Z tym trzeba się urodzić i jemu ten dar był dany. Danuta zapłaciła, schowała do torebki portfel oraz żółty długopis i wyszła z kwiaciarni. Postanowiła odwiedzić kilku znajomych. W takich momentach samotność nie była odpowiednim towarzyszem życia. Mimo, że traktowała ją jak przyjaciółkę z konieczności bywały chwile, kiedy była dla niej udręką.

– Witaj Danusiu – powiedziała Ela, która jako jedyna z klubu seniora nie była ani panną, ani wdową. Mieszkała z mężem w małym domku w spokojnej zielonej okolicy.

– Cześć Elu, właśnie wracam z kwiaciarni, byłam zamówić wiązankę dla Janka.

Kobiety uściskały się serdecznie.

– Widzisz, jakie to życie jest parszywe. Takich, co piją pod sklepem nawet Pan Bóg nie chce do siebie. Zabiera tych wesołych i dobrych - powiedziała z goryczą Elżbieta zapraszając koleżankę do niewielkiego saloniku.

– Ale teraz po malowaniu macie tu ładnie – zachwyciła się Danuta, podziwiając jasnożółte ściany. – Ja też musiałabym pomalować u siebie, ale sama tego nie zrobię – stwierdziła z żalem Danuta, siadając w brązowym pluszowym fotelu.

– Mój mąż też marudził, że jest za stary na takie cyrki, ale mówię do niego: Michałku, skoro całe popołudnia potrafisz siedzieć w garażu i majstrować nie wiadomo co, to możesz też poświęcić kilka dni i odmalować ściany. Niestety z chłopami tak już jest, że jak się ich nie zaciągnie do roboty, to by tylko w garażu przesiadywali, na rybki jeździli albo piwkowali.

W tym, co mówiła Elżbieta było sporo racji. Danuta pamiętała jak musiała swojego świętej pamięci małżonka kilka razy prosić, żeby półkę zawiesił, kran zreperował, zawiasy nasmarował.

– Czego się Danusiu napijesz? – zapytała gospodyni, wstając z fotela.

– Możesz mi zrobić herbatę, jak masz to poproszę o miętową z cytryną.

– Oczywiście, że mam – potwierdziła Ela i wyszła do kuchni.

Dom Elżbiety w przeciwieństwie do mieszkania Danuty był wyposażony raczej nowocześnie. Jedynie pluszowe fotele i mały okrągły stolik wyglądały nieco staromodnie. Sama Elżbieta też była wyjątkową indywidualistką. Mimo osiemdziesiątki na karku farbowała włosy, korzystała z usług kosmetyczki, jeździła na basen. Kiedyś obie pracowały w szkole, ale teraz ich życie różniło się diametralnie. Ela miała dzieci i wnuki pod ręką. Jedna córka mieszkała w Prabutach, druga w Kwidzynie. Jedynie syn wyprowadził się do Wrocławia. Tyle, że Wrocław to nie to samo, co Australia, czy Wielka Brytania. Rozmyślania Danuty przerwał powrót gospodyni z tacą.

– Proszę, oto twoja herbata – powiedziała, stawiając na stoliku pomarańczowy imbryk, filiżankę oraz talerzyk z plasterkami cytryny.

– Ciekawe, czy teraz, jak Janka zabrakło, ten wyjazd na Wołyń dojdzie do skutku – powiedziała Ela, wlewając mleczko do swojej filiżanki z kawą.

– Nie mam pojęcia – odpowiedziała Danuta, wzruszając ramionami. – On był tam najwięcej razy, wiedział jak wszystko zorganizować, a teraz to nie wiem, kto miałby się tym zająć – dodała upijając łyk herbaty.

– Czy wszyscy już wiedzą o śmierci Janka?

– Chyba tak, rano jak tylko Michał wrócił z miasta i mi o tym powiedział obdzwoniłam wszystkich, do których mam telefon – powiedziała Ela i dodała coś sobie przypominając: – A co do telefonu, to ty Danka powinnaś sobie kupić komórkę. Przecież nie będę do ciebie leciała na drugi koniec miasta, żeby dwa słowa zamienić.

– Za stara na takie nowości jestem – stwierdziła koleżanka, machając lekceważąco ręką.

– Głupstwa wygadujesz. Jakoś ja używam komórki od kilku lat. Teraz mój wnuk powiedział, że nauczy mnie obsługiwać komputer i Internet. Gdyby ciebie nauczył, to mogłabyś ze swoimi dziećmi rozmawiać, na monitorze komputera wnuki oglądać.

Wizje roztaczane przez koleżankę były bardziej niż baśniowe. Danuta nawet nie wiedziała, czy jej dzieci mieszkają wciąż pod adresami, na które regularnie raz w tygodniu wysyłała listy.

– Ela, starych drzew nie tylko nie wolno przesadzać, ale nawet nie należy ich przycinać i formować – powiedziała patrząc koleżance w oczy.

– Oj Danusia, świat się zmienia i póki żyjemy musimy za tymi zmianami podążać.

– Muszą to tylko młodzi, my to możemy – powiedziała Danuta, odstawiając na stolik pustą filiżankę. – Nic, będę już uciekać, bo robi się późno, a ja muszę jeszcze jakieś zakupy zrobić. Wstała i przeszła do korytarza, gdzie zostawiła buty i płaszcz.

– To co? Widzimy się jutro w kościele – powiedziała na pożegnanie i wyszła. Po drodze do domu kupiła kawałek szynki, razowy chleb i kostkę masła. Sklepowe wystawy przypominały, że za kilkanaście dni święta Wielkanocy. Kurczaczki, zajączki, a nawet baranki były nieodłącznym elementem wystroju każdej witryny, nawet sklep z butami się temu nie oparł. Jedząc kolację po raz kolejny dochodziła do wniosku, że świat, w którym dorastała i przeżyła całe swoje dorosłe życie aż do emerytury odszedł w zapomnienie. Szynka tylko z nazwy była szynką. Masło przypominało kamień, podczas gdy to, które ona pamiętała z przeszłości nawet po wyjęciu z lodówki można było łatwo rozsmarować. W takich chwilach przypominała sobie słowa pewnej piosenki: „Kiedyś kiełbasa była z mięsa, cukier rozpuszczał się, klej kleił”. Miała jeszcze zamiar napisać kilka zdań listu, ale zmęczenie wzięło górę. Wykąpała się, sprawdziła czy dokładnie zamknęła drzwi, zmówiła modlitwę w szczególności prosząc o łaskę dla Janka i poszła spać.

Jak zwykle wstała o świcie, nakarmiła trzy szaroczarne wróble, zjadła śniadanie, zmówiła modlitwę i po zrobieniu porządków wyszła do kościoła. Na kościelnym murze wisiała nowa klepsydra Ewa Haręża, lat 27. Nazwisko nic jej nie powiedziało, zasmucił tylko wiek. Może zostawiła małe dzieci i męża? A przecież było przed nią całe życie. Tyle, że Bóg rzadko kiedy zniża się do tego, by myśleć ludzkimi kategoriami. Pomyślała wchodząc do kościoła. Dopiero, gdy przy porannej kawie zabrała się za dalsze pisanie listu odkryła na dnie torebki żółty długopis. Poczuła się bardzo dziwnie, prawie jak złodziej. Najpewniej nieświadomie i przez przypadek zabrała długopis pożyczony od policjanta z kwiaciarni. Na szczęście dzisiaj szła po odbiór wiązanki i wtedy będzie mogła oddać długopis sprzedawczyni z prośbą o przekazanie właścicielowi. „Byłam wczoraj u mojej koleżanki Eli. Na pewno ją pamiętasz, była kiedyś dyrektorką w naszej podstawówce. Nawet teraz z osiemdziesiątką na karku mówiła coś o komputerach i Internecie. Podobno można przez to rozmawiać, a nawet się oglądać na odległość. Czy Ty masz ten Internet? Jeżeli tak to i może ja go sobie zamówię i w ten sposób będziemy rozmawiać. Ta Ela odmalowała ostatnio dom. Teraz ma w środku jaśniej i jakby przestronniej. Coraz bardziej skłaniam się ku temu, by jednak to malowanie zrobić. Dzisiaj nie jest już tak ładnie jak wczoraj, a szkoda, bo będziemy żegnali Janka. Gdy wczoraj byłam zamawiać wiązankę żałobną w tej kwiaciarni naprzeciw kościoła przez przypadek zabrałam stamtąd żółty długopis. Dlatego ta część listu jest pisana na niebiesko, a nie na czarno. Muszę dzisiaj koniecznie oddać ten długopis, bo jeszcze ktoś pomyśli, że staruszka specjalnie go zabrała. Nawet nie wiem, gdzie Janek zostanie pochowany. Mam tylko nadzieję, że dzieci wybrały mu ładne miejsce. Po Bożemu to powinien leżeć przy żonie, ale oni byli rozwiedzeni i ona leży we wspólnym grobie z drugim mężem”. Na powrót schowała kartkę do koperty, wypiła letnią kawę i poszła do pokoju poszukać czarnych ubrań na pogrzeb. Widząc ciemne chmury wiszące nad Prabutami zabrała z domu parasol. Nie przeszła nawet pięćdziesięciu metrów, gdy zaczął padać deszcz. Na szczęście parasol był duży i solidny, pamiętający stare dobre czasy, gdy przedmioty codziennego użytku produkowało się z myślą, że będą służyły lata, a nie tylko kilka dni czy miesięcy. Nieliczni przechodnie bez parasoli szukali w pośpiechu jakiegokolwiek schronienia przed coraz mocniejszym deszczem. Na chodnikach prawie natychmiast wykwitały okrągłe i owalne kałuże. Gdy doszła do kwiaciarni, ulewa jeszcze nabrała na sile.

– Dzień dobry – powiedziała do sprzedawczyni przygotowującej bukiet z różowokremowych Gerberów. – Chciałam odebrać wiązankę z bordowych tulipanów. – Sprzedawczyni wyszła na zaplecze i po chwili wróciła z wiązanką.

– Bardzo pięknie to pani zrobiła – pochwaliła Danuta, nie mogąc się napatrzeć wiązance. Fioletowa szarfa z napisem doskonale pasowała do koloru kwiatów. – Chciałam jeszcze oddać to – powiedziała Danuta, wyjmując z torebki żółty długopis. – Wczoraj, jak zamawiałam wiązankę, mój przestał pisać i wtedy z pomocą przyszedł taki młody policjant, który odbierał bukiet róż. Tak się nieszczęśliwie stało, że w tym całym zamieszaniu schowałam długopis do torebki i dopiero dzisiaj rano go odkryłam. Ja nie znam tego policjanta, ale czy mogę prosić o zwrócenie mu długopisu, gdy znowu przyjdzie kupić kwiaty? – Sprzedawczyni ujęła w palce żółty przedmiot i popatrzyła na niego smutnym wzrokiem.

– Pani Danuto, on ma teraz zupełnie inne sprawy na głowie niż ten długopis. Wczoraj w wypadku samochodowym zginęła jego żona. Pamiętam jak kilka miesięcy temu robiłam im ślubny bukiet. Byli tacy szczęśliwi, zakochani. A wczoraj w jednej chwili wszystko się zmieniło. Proszę zatrzymać ten długopis. Ten policjant pewnie nawet nie pamięta, że go pani pożyczył.

Opuściła kwiaciarnię z wiązanką w jednej, a parasolem w drugiej dłoni. Deszcz nadal padał i nic nie wskazywało na to, że w najbliższym czasie przestanie. Po brukowanej ulicy płynęła woda. Danuta przeszła na drugą stronę i bocznym wejściem weszła do kościoła. W ławkach siedziało zaledwie kilkanaście osób, przeważnie w podeszłym wieku. Jedynie w pierwszej ławce dostrzegła kogoś młodego. Zapewne to Janka wnuczka, o której tak dużo i ciepło opowiadał na każdym ich spotkaniu. W ławce po przeciwnej stronie zobaczyła Elę z mężem. Za nimi siedziały Helenka i Józia. Danuta miała zamiar przejść bliżej znajomych, ale organista zaczął już grać. Mimo usilnych starań nie potrafiła skupić się na mszy świętej. Drewniana ciemnobrązowa trumna stojąca przed schodkami do ołtarza rozpraszała wszystkie jej myśli, przywoływała wspomnienia, a nawet w jakiś sposób drażniła. Nie pamiętała czy był to lipiec, a może sierpień, ale na pewno był to 1947 rok. Ona miała wtedy siedemnaście lat, w czerwcu zdała do drugiej klasy liceum. Razem z kilkoma koleżankami wybrały się nad jezioro trochę popływać. Dzień był upalny, bezwietrzny. Nad jeziorem zastały Janka i Ryśka, który kilka lat później uciekł za granicę. Przywitały się z nimi i ruszyły dalej szukając zacisznego miejsca. Znalazły je przy niewielkiej zatoczce. Wysokie trzciny osłaniały przed wzrokiem ciekawskich. Zdjęły sukienki i weszły do wody w samej tylko bieliźnie. Woda była wyjątkowo ciepła i przejrzysta. Odpłynęły kilkanaście metrów od brzegu, zawróciły i wyszły z wody. Już miały się ubierać, gdy w niedalekich zaroślach usłyszały jakiś hałas. W pierwszej chwili myślały, że to Janek i Rysiek postanowili je trochę popodglądać, ale w następnej chwili zobaczyły jak z krzaków wyszli dwaj radzieccy żołnierze. Obaj mieli na sobie jedynie podziurawione spodnie. Buty i koszule trzymali w rękach.

– Sasza, ty smatrij, jakie krasne dziewuszki – powiedział ten wyższy spoglądając na prawie rozebrane dziewczyny. Nim zorientowały się w niebezpieczeństwie obaj byli już przy zatoczce. Jeden popchnął na ziemię Józię, najmłodszą z nich. Nie miała jeszcze piętnastu lat i zaczął zrywać z niej bieliznę. Drugi w tym czasie przeładował karabin i wycelował w pozostałe dziewczyny. Józia krzyczała, ale żołnierz był od niej silniejszy. Gdy zerwał z niej majtki zwinął je w kłębek i wepchnął dziewczynie do ust, Danuta chciała coś zrobić, zareagować. Przecież na jej oczach rusek chciał zgwałcić jej koleżankę, ale ten drugi trzymający je na muszce karabinu nie spuszczał z nich oczu. Wtedy w tych samych zaroślach, z których wyszli żołnierze zobaczyła Janka z Ryśkiem. Janek wyszedł ostrożnie i zbliżał się do żołnierza z karabinem. W jego ręku lśnił nóż. Gdy był o kilka kroków od ruska ten najpewniej go usłyszał, bo szybko się odwrócił. Jednak Janek był szybszy. Błyskawicznym skokiem powalił żołnierza na ziemię i zaczął uderzać go nożem. Ostrze zaczerwieniło się od krwi. Rusek jeszcze próbował się bronić, ale po chwili znieruchomiał. W tym samym czasie Rysiek z pomocą dziewczyn uwolnili Józię. Drugi Rusek leżał na ziemi przytrzymywany przez Ryśka. Z niedowierzaniem patrzył na martwego leżącego kilka metrów dalej kompana. Janek nakazał dziewczętom, aby zabrały Józię i ukryły się w krzakach. Sam zaś podszedł do leżącego żołnierza i zadał mu kilka ciosów nożem. W kilka dni później nakazał wszystkim, którzy byli nad jeziorem, aby nigdy w życiu nikomu nie mówiły o tym, co się tamtego dnia stało. Gdyby sprawa wyszła na jaw, wszystkich ich czekała kara śmierci. Przez kilka tygodni sprawa zniknięcia dwóch wzorowych żołnierzy była badana przez miejscowe NKWD, ale zapewne doszli do wniosku, że podobnie jak wielu innych żołnierze po prostu zdezerterowali. Dopiero znacznie później Danuta dowiedziała się, że pod osłoną nocy chłopcy zakopali ciała w pobliskim lesie. Donośny głos księdza przywołał Danutę do teraźniejszości: Słowa Ewangelii według świętego Łukasza:

Jezus powiedział do swoich uczniów: „Niech będą przepasane biodra wasze i zapalone pochodnie. A wy podobni do ludzi, oczekujących swego pana, kiedy z uczty weselnej powróci; aby mu zaraz otworzyć, gdy nadejdzie i zakołacze. Szczęśliwi owi słudzy, których pan zastanie czuwających, gdy nadejdzie. Zaprawdę powiadam wam: Prze pasze się i każe im zasiąść do stołu, a obchodząc będzie im usługiwał. Czy o drugiej, czy o trzeciej straży przyjdzie, szczęśliwi oni, gdy ich tak zastanie. A to rozumiejcie, że gdyby gospodarz wiedział, o której godzinie złodziej ma przyjść, nie pozwoliłby włamać się do swego domu. Wy też bądźcie gotowi, gdyż o godzinie, której się nie domyślacie, Syn Człowieczy przyjdzie”. Oto słowo Pańskie.

Ksiądz nim rozpoczął kazanie zlustrował uważnie cały kościół.

– Kochani, zgromadziliśmy się dzisiaj w naszej świątyni, by pożegnać naszego brata Jana. Gdyby szacunek, miłość, przyjaźń i oddanie liczyć ilością osób obecnych na pogrzebie moglibyśmy dojść do wniosku, że nasz brat był bardzo samotnym człowiekiem. Jednak takie myślenie to wyłącznie pozory. Zarówno Bogu, jak i naszemu świętej pamięci Janowi milsza jest obecność kilkunastu ludzi, dla których był światłem i drogowskazem, niż kościół wypełniony po brzegi ciekawskimi, którzy przybyli wyłącznie z chęci pokazania się i ocenienia jak godna w wymiarze materialnym jest ta uroczystość. Wiem, że bardzo wielu, dla których brat Jan był wyjątkowym człowiekiem już prędzej przepłynęło na tamten brzeg. Mocno wierzę w to, że teraz razem z Janem patrzą na nas z miłością i obejmują nas swoją opieką. Podobnie jak drzewo poznajemy po owocach, jakie rodzi, tak samo Bóg będzie nas rozliczał z uczynków. Dlatego w swoich modlitwach prośmy łaskawego Ojca, aby wybaczył Janowi wszystkie złe uczynki. W naszym życiu pamiętajmy zaś o tym, że w przeciwieństwie do zmarłych możemy cały czas działać dobro tu na ziemi.

Gdy wyniesiono trumnę z kościoła po ciemnych szaro granatowych chmurach nie było już śladu. Ostre promienie popołudniowego słońca roziskrzały kałuże i mokry od deszczu bruk ulicy. Nieliczne grono żałobników wsiadło do stojącego obok kościoła busa i ruszyło za wolno jadącym karawanem. Ziemska podróż Janka zakończyła się kilkanaście metrów od swojej żony. Po pogrzebie przyjaciele i znajomi Janka zebrali się w klubie seniora. Nie było to pierwsze takie spotkanie i wszyscy doskonale zdawali sobie sprawę z tego, że nie ostatnie. Obecni rozmawiali o jego wesołym usposobieniu, dobroci i łagodności. Tylko Danuta wiedziała, że w tym człowieku było więcej męstwa i odwagi niż w niejednym młodym. Ona była jedynym żyjącym świadkiem wydarzeń z przed prawie siedemdziesięciu laty. Ktoś z obecnych zapytał o wyjazd na Wołyń, który Janek miał zamiar zorganizować, ale nie zgłosił się nikt chętny do dokończenia tego przedsięwzięcia. Może musi minąć trochę czasu, aby z tej nielicznej grupy ktoś spróbował zapełnić puste miejsce, jakie pozostało po Janku. Danuta opuściła spotkanie jako jedna z ostatnich. Do niczego i nikogo nie musiała się śpieszyć. Tym razem nie kupiła gotowej szynki, ale surowe mięso z myślą o jego upieczeniu. W sklepie ogrodniczym kupiła kolorowe doniczki. Za kilka tygodni miała zamiar posadzić w nich nasturcje. Każdego roku kwitły one na jej balkonie. Lubiła usiąść w fotelu i patrzyć na żółte, pomarańczowe i błękitne kwiaty. Niedaleko domu znowu posprzątała przewrócony śmietnik. Tego wieczora po raz pierwszy od kilku lat wyciągnęła z dna szafy album z fotografiami. Siedziała przy kuchennym stole, oglądała zdjęcia i płakała. W głębi duszy chciała już odejść z tego świata. Ale plany Pana Boga jakoś jej nie uwzględniały. Szczerze zazdrościła Eli i tym koleżankom, w których starość były wpisane dzieci, wnuki, a czasami nawet prawnuki. Ona niby miała dzieci, tylko gdzie, tego nie wiedziała. Była sama jak przysłowiowy palec, a jedynymi żywymi istotami, jakie odwiedzały ją regularnie były trzy szaroczarne wróble. Spoglądała na swoje zdjęcia z młodości i prócz siwych włosów, pajęczyny zmarszczek na twarzy i lekkiego garbu na plecach wcale się nie zmieniła. Nadal była chuda i niska.

– Danka, nie ma się co rozczulać, weź się w garść – powiedziała sama do siebie. Zamknęła album, schowała z powrotem na dno starej drewnianej szafy i zaczęła segregować ubrania do prania. Automatyczna pralka była jednym z bardziej nowoczesnych urządzeń w jej mieszkaniu. Telewizor przestał działać, odkąd zlikwidowali nadawanie naziemne, radia słuchała tylko kilka razy w tygodniu, gdy emitowano jej ulubione audycje. Leżąc już w łóżku poważnie zaczęła zastanawiać się nad malowaniem mieszkania. Dawno temu takie rzeczy robiło się samemu, ale w jej wieku samodzielne malowanie mogło zostać uznane za objaw szaleństwa. Postanowiła następnego dnia zaczepić sąsiada lub jego żonę i zapytać. Jak prawie nigdy w życiu nie miała kłopotów z zasypianiem, tak tej nocy nie mogła spać. Zawsze dziwiła się swoim koleżankom, które dzieliły się domowymi i aptecznymi sposobami na bezsenność. One natomiast były zdumione tym, że ona takich problemów nie ma. Właściwie to nie miała żadnych kłopotów ze zdrowiem. Nie brała żadnych leków, nawet tabletek na ból głowy. Reumatyzm, nadciśnienie, wysoki cukier, słaby wzrok czy słuch wcale jej nie dotyczyły. Profilaktycznie raz na rok wykonywała wszystkie badania i zawsze wychodziło, że jej stan zdrowia jest lepszy od niejednego czterdziestolatka. Nie mogąc zasnąć zaczęła ponownie myśleć o Janku. Wróciły wspomnienia o wspólnych ogniskach, o wycieczkach, o wyjazdach do teatru czy opery. Janek był wszędzie, gdzie coś się działo i najczęściej to właśnie on był sprawcą całego zamieszania. Rzucał pomysł: – „W Bydgoszczy grają bardzo dobrą sztukę” i w parę dni później autokar seniorów jechał do teatru. Zasnęła dopiero po północy i pierwszy raz od kilku lat nie obudziła się przed świtem, ale znacznie później. Jasne promienie słońca wpadały do pokoju, gdy otworzyła oczy. Szybko wstała i na boso przeszła do kuchni, porwała ze stołu pojemnik z okruszkami i wróciła do pokoju. Wątpiła, czy wróblom będzie się chciało tak długo czekać. Może pomyślą, że umarła i odlecą na zawsze. Ale one były. Trzy szaroczarne ptaszki cierpliwie siedziały na żeliwnej rzeźbionej balustradzie i czekały na śniadanie.

– Przepraszam ptaszki, ale jakoś dzisiaj mi się przysnęło – powiedziała wysypując zawartość pojemnika. Wróble lekko skłoniły główki jakby chciały odpowiedzieć, że nic się nie stało. Sfrunęły z balustrady i zaczęły ucztę. Po spóźnionym śniadaniu wzbiły się w bezchmurne niebo i odleciały w sobie tylko znanym kierunku. Danuta śledziła je, dopóki nie zniknęły za linią horyzontu. Wróciła do kuchni, nastawiła wodę na herbatę i przygotowała sobie śniadanie. Zmywała naczynia po śniadaniu, gdy usłyszała, jak otwierają się drzwi mieszkania naprzeciw. Zostawiła niedokończone zmywanie i wybiegła na korytarz. Sąsiad szedł wolno w kierunku schodów.

– Przepraszam pana bardzo – zaczepiła mężczyznę podchodząc do niego. Sąsiad odwrócił się zaskoczony. Widząc, że to sąsiadka z naprzeciwka uśmiechnął się i przywitał. – Czy pan zajmuje się remontami mieszkań? – zapytała odwzajemniając uśmiech.

– Tak, mam małą firmę, która remontuje.

– A ile by kosztowało pomalowanie mieszkania?

– Wie pani, my zajmujemy się większymi remontami.

– To wielka szkoda. A może zna pan kogoś, kto zajmowałby się malowaniem. Chciałam odnowić swoje mieszkanie, ale sama go nie pomaluję.

– A duże jest pani mieszkanie?

– Dwa pokoje, kuchnia i łazienka.

– Umówmy się tak, że jutro po pracy około dziewiętnastej zajrzę do pani, zobaczę, jak to wygląda i może będę mógł pomóc.

– Bardzo jest pan miły – podziękowała i wróciła do przerwanego zmywania.

Właśnie siadała do pisania dalszej części listu, gdy usłyszała dzwonek do drzwi. Wstała i poszła otworzyć. Nie miała zbyt wielu gości. Najczęściej przychodził listonosz z emeryturą. Ale do dziesiątego brakowało jeszcze dwóch tygodni. Przekręciła zamek. Masywne drewniane drzwi lekko zaskrzypiały. Za nimi stała zaniepokojona Ela ubrana w granatowy płaszczyk, ciemnoszarą sukienkę, czarne rajstopy i czarne sznurowane buty na lekkim obcasie.

– Cześć Danusiu, przyjechałam, bo nie było cię na porannej mszy. Myślałam, że może coś ci się stało.

– Dzisiaj nie wiem, dlaczego, ale zaspałam i obudziłam się dopiero przed ósmą – odpowiedziała koleżanka, zapraszając Elę do środka.

– Nie Danusiu, może innym razem. Przywiózł mnie mąż, a on zawsze się irytuje jak ma gdzieś na mnie czekać – wyjaśniła koleżanka. – Pamiętasz, że pojutrze mamy cotygodniowe spotkanie? – przypomniała odchodząc. Danuta wróciła do pisania listu. „Wczoraj pochowaliśmy Janka. Pogrzeb był bardzo skromny, żałobników ledwie kilkunastu, ale co się dziwić większość jego znajomych to już dawno umarli albo leżą chorzy w domu czy szpitalu. Ja odpukać wciąż mam dobre zdrowie. Ale to o niczym nie świadczy. Janek też na nic się nie uskarżał a odszedł w jednej chwili. Ksiądz powiedział bardzo piękne kazanie. Janek spoczął po prawej stronie za cmentarną kaplicą, nie dalej niż parę grobów od swojej byłej żony. Wyobraź sobie Synku, że dzisiaj po raz pierwszy od kilku lat zaspałam i zapomniałam nakarmić wróbelki. Obudziłam się po ósmej i już myślałam, że odleciały, ale one cierpliwie czekały. To tak jak ja, wciąż cierpliwie czekam, że któregoś dnia otrzymam od Ciebie list. Dla mnie byłoby to piękniejsze niż trafienie szóstki w totolotka. Zaczepiłam też dzisiaj tego sąsiada, o którym ci już pisałam. Obiecał, że zobaczy jak to moje mieszkanie wygląda i postara się poszukać kogoś, kto je pomaluje. Przed chwilą była u mnie Ela zaniepokojona moim brakiem na porannej mszy świętej. Jej wizyta, choć krótka uświadomiła mi, że są jeszcze na tym świecie ludzie, których obchodzę. Taka świadomość bardzo pomaga w samotności, która tylko raz na jakiś czas jest przerywana spotkaniami w klubie seniora. Wczoraj po powrocie z pogrzebu wyjęłam z szafy nasz rodzinny album. Dobrze czasami przypomnieć sobie te piękne chwile z przeszłości. Mnie i ojca jak byliśmy młodzi, Ciebie i Twojego brata jak byliście dziećmi, Wasze dorastanie, a nawet te kilkanaście zdjęć z Waszej dorosłości. Te pamiątki przeszłości uzmysłowiły mi jak szybko biegnie czas i że moje życie nie było czasem zmarnowanym. Nawet, gdy umrę pozostanie po mnie coś pięknego, moje dzieci, wnuki i kolejne pokolenia.” Przeczytała napisany fragment, otarła łzę, która utknęła w kąciku oka i na powrót schowała kartkę do koperty. Kopertę wraz z żółtym długopisem położyła na lodówkę. Wypiła jak zwykle letnią kawę, zrobiła listę zakupów i wyszła z mieszkania. Nieliczne wiązanki na mogile Janka wciąż wyglądały świeżo. Pomodliła się za jego duszę i poszła do grobu swojego męża. Czasami przychodziła tutaj, zwłaszcza przy sprzyjającej pogodzie, siadała na drewnianej zielonej ławeczce i rozmawiała ze zmarłym. Tego roku była to jej pierwsza wizyta i najpierw musiała posprzątać grób i jego okolice. Z pojemnika pod ławką wyjęła małe grabki i zgrabiła stare liście i trawę. Do wiaderka nabrała wody i umyła marmurowy pomnik. Zapaliła mały czerwony znicz i dopiero wtedy usiadła na ławce.

– Widzisz, Bronuś, kolejny z naszych jest już u ciebie. Tylko o mnie tak jakby nawet Pan Bóg zapomniał. Może ty szepnij tam gdzieś słowo, że mi tu bez ciebie źle. Co tydzień wysyłam listy do naszych dzieci, ale nadal nie otrzymałam żadnej odpowiedzi. Czy nasi synowie w ogóle jeszcze żyją? Nigdy wcześniej nie sądziłam, że starość, zwłaszcza w samotności, może być taka straszna. Zawsze myślałam, że będę babcią, do której wnuki będą przybiegały na pierogi z serem i naleśniki z malinami. Inne babcie to mają szczęście, ja niestety nie. Być może nasz nowy sąsiad pomaluje mi mieszkanie. Ostatnim razem malowaliśmy go we dwoje. Do dzisiaj pamiętam ciebie na drabinie w tej śmiesznej czapeczce zrobionej z gazety.

Wychodząc z cmentarza minęła liczny kondukt. W pierwszym rzędzie za trumną szedł policjant, od którego pożyczyła żółty długopis. Żałobników było co najmniej kilkuset. Danuta zastanawiała się, ilu przyszło ze szczerej chęci oddania zmarłej hołdu, a ilu z czystej, ludzkiej, egoistycznej ciekawości. Tej nocy nie miała problemów z zaśnięciem. Gdy obudziła się o świcie, doszła do wniosku, że to co zaszło poprzedniej nocy musiało być spowodowane nadmiarem emocji i przeżyć związanych z pogrzebem Janka. Wróble dostały śniadanie o stałej porze. Tym razem nie opuściła też mszy świętej. Wszystko wróciło do normy. Znowu jej życiem rządziła jej najlepsza przyjaciółka rutyna. Po kościele zrobiła zakupy, ugotowała obiad i skreśliła kilka kolejnych zdań w liście do syna. Przed piętnastą wyszła na spotkanie do klubu seniora. Na miejscu zastała już Elę, a także Wiesławę, która od kilku lat mieszkała w domu starców. Chociaż sama mówiła, że to dom spokojnej starości. Co jakiś czas przyjeżdżała w odwiedziny do dzieci i wnuków. Od jej ostatniej wizyty minęło kilka miesięcy i przez ten czas Wiesia bardzo się zmieniła. Schudła i to bardzo, policzki miała zapadnięte, oczy zamglone chodziła o lasce.

– Witaj Danusiu, ty nic, a nic się nie zmieniasz – przywitała ją Wiesia obejmując i całując w policzek.

– Za to ty zmarniałaś w tym domu seniora – odpowiedziała Danuta, siadając na krześle przy stole.

– Niestety starość nieradość – odrzekła smutno koleżanka. W jej słowach było sporo racji. Nieczęsto spotykało się szczęśliwego seniora. Jeżeli dopisywało zdrowie, to dokuczała samotność i odwrotnie. Jedynym przypadkiem szczęśliwej emerytki była Elżbieta. Mimo nadciśnienia dopisywało jej zdrowie. Miała przy sobie męża, dzieci mieszkające niedaleko i kilkoro wnucząt.

– Na długo przyjechałaś? – zapytała Danuta, nalewając sobie herbatę z stojącego na stole termosu.

– Na dwa, może trzy tygodnie. Teraz remontują część naszego domu i wszyscy, którzy mieli możliwość wyjazdu wyjechali do rodziny – odpowiedziała Wiesia.

– Danka, ty też powinnaś sprzedać mieszkanie i zamieszkać w takim miejscu. Dla ludzi w naszym wieku i sytuacji to bardzo dobre rozwiązanie. Eleganckie jednoosobowe pokoje z łazienkami, całodobowa opieka lekarska, doskonałe jedzenie na stołówce. Poza tym mnóstwo atrakcji, wiele kół zainteresowań, wokół domu ogromny park. Raz na kwartał mamy organizowaną wycieczkę, a raz w miesiącu wyjazd do teatru, opery czy kina.

To jak Wiesia opisywała warunki panujące w jej domu starców wyglądało wręcz bajecznie, ale Danuta nie wiedziała, czy będzie potrafiła się odnaleźć w nowym otoczeniu. Przywykła już do tego jak żyła. Owszem brakowało jej obecności dzieci oraz wnuków i męża, ale przebywanie dwadzieścia cztery godziny na dobę wśród osób w jej lub podobnym wieku najpewniej by ją zmęczyło. Wysłuchiwanie, jakie kto ma choroby, gdzie, kogo boli i ile do tej pory przeszedł skomplikowanych operacji uważała za średnią rozrywkę.

– Nie, dzięki Wiesiu. Ja wolę umrzeć w swoim łóżku.

– Ty Danka przeżyjesz nas wszystkie – wtrąciła Ela.

Danuta wymknęła się nim spotkanie rozkręciło się na dobre. Musiała wracać do domu. Była umówiona z sąsiadem, który miał obejrzeć jej mieszkanie. Pan Robert, bo tak sąsiad miał na imię, zmierzył wszystkie ściany i przedstawił kosztorys, który był dla Danuty do zaakceptowania.

– Wie pani, najlepiej by było jakby na czas malowania pani gdzieś wyjechała. Do rodziny albo na kilkudniowe wczasy.

Ta sugestia już mniej przypadła Danucie do gustu. Co prawda miała pewne oszczędności. Zawsze mogła też pojechać do młodszej siostry mieszkającej w Zielonej Górze, ale to wymagało głębszego przemyślenia.

– Panie Robercie, jak to wszystko przemyślę to dam panu odpowiedź – powiedziała, odprowadzając sąsiada do drzwi. Przed pójściem do łóżka odszukała w notesie z adresami numer telefonu do siostry. – „Będę musiała jutro zadzwonić i zapytać czy w ogóle mnie przyjmie na czas malowania” – pomyślała zostawiając kartkę z numerem obok pojemnika z okruszkami. Długo nikt nie podnosił słuchawki. Danuta już miała zrezygnować, gdy wreszcie ktoś odebrał.

– Tak słucham? – usłyszała cichy, starszy, zmęczony głos.

– Cześć Olu, mówi Danka. – Głos w słuchawce trochę się ożywił.

– Cześć siostruniu, a co tam u ciebie słychać?

– Jakoś powoli do przodu. Dzwonię, bo chciałabym cię odwiedzić za kilka dni.

– W takim razie zapraszam bardzo serdecznie – powiedziała autentycznie szczęśliwa siostra.

Po skończonej rozmowie telefonicznej Danuta wróciła do pisania listu. Chciała go nazajutrz wysłać. „Zdecydowałam się na pomalowanie mieszkania. Mój sąsiad powiedział, że zajmie mu to trzy do czterech dni. Ja w tym czasie pojadę do cioci Oli. Pamiętasz ciocię Olę? Wyjechała z mężem do Zielonej Góry. Jej mąż był dyrektorem. Czasami przyjeżdżali do nas. Najpierw maluchem, a później dużym fiatem. Zawsze przywoziła dla Was słodycze i zabawki z PEWEXU. Niestety też nie miała szczęścia. Jej mąż kilka lat temu zmarł na zawał. Dzwoniłam dzisiaj do niej. Bardzo się ucieszyła z mojego przyjazdu. Ostatni raz widziałyśmy się jakieś dwanaście lat temu na weselu jej wnuczki. Rano po kościele rozmawiałam z Elą, która mnie ostrzegała przed tym moim sąsiadem. Powiedziała, że może okraść mi mieszkanie podczas mojej nieobecności. A co niby on miałby mi ukraść? Skoro ja nic wartościowego w domu nie mam. Oszczędności są w banku, biżuterii żadnej nie posiadam. Ta Ela jest trochę przewrażliwiona. Będę już kończyć. Bardzo Cię kocham i tęsknię za Tobą. Mam nadzieję, że tym razem odpiszesz na mój list.” Zrobiła odręczną kopię listu. Zapakowała każdy do osobnej koperty, zaadresowała i położyła na lodówce. Po obiedzie wyszła na długi spacer. W parku niedaleko cmentarza wiosna była już w pełnym rozkwicie. Drzewa się zieleniły różnymi odcieniami zieleni. Młode źdźbła traw wychodziły z pomiędzy zeschniętych kęp. Kiedyś to miejsce tętniło życiem od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Teraz wyglądało na zapomniane, było zaniedbane i zapuszczone. W drodze powrotnej zaszła na dworzec kolejowy sprawdzić połączenie do Zielonej Góry. Żółtym długopisem zanotowała godzinę odjazdu, stacje, gdzie miała przesiadki oraz godzinę przyjazdu na miejsce. Podziękowała i ruszyła do domu. Wyciągnęła z pawlacza stary skórzany, zakurzony neseser i doprowadziła go do porządku. Jeszcze tego samego dnia zapakowała część ubrań. Pozostałe miała spakować przed wyjazdem. Najbardziej obawiała się zostawić bez opieki wróble, dla których była jak matka, a one dla niej jak dzieci. W dzień poprzedzający wyjazd wybrała w sklepie budowlanym kolory farb. Tak jak już wcześniej postanowiła kuchnia miała być jasna, żółta, prawie słoneczna. Do dużego pokoju wybrała soczystą zieleń, a do małego, którego prawie nie używała i od śmierci męża służył jako graciarnia, suszarnia i przechowywania rzeczy różnych, wybrała pomarańczowy. Farby miał odebrać pan Robert, którego w sklepie znali i nie robili z tego powodu problemu. Pakowała właśnie ostatnie drobiazgi, gdy zadzwonił dzwonek do drzwi. To była Ela, tym razem weszła do mieszkania, usiadły w pokoju. Ela widząc jej walizkę zmarszczyła z niezadowoleniem brwi.

– Danka, co ty za antyczny kufer znalazłaś? Teraz są bardziej praktyczne walizki, zwłaszcza dla nas. Ja mam taką na kółeczkach. Nie będziesz musiała jej dźwigać, tylko będziesz ją sobie za rączkę ciągnęła. Zaraz zadzwonię do mojego Michała, to ją przywiezie. Raz dwa przepakujemy i będzie dużo wygodniej niż z tym zabytkiem – oznajmiła wskazując na stary skórzany neseser. Nim Danka zdążyła zaprotestować, Ela wydała odpowiednie polecenia mężowi i nie pytając jej o zgodę zaczęła wykładać ubrania z neseser na łóżko. Danuta nie miała ani siły, ani ochoty na kłótnię z koleżanką. Zaczynała teraz żałować, że zachciało się jej malowania.

– Ela, mogę mieć do ciebie prośbę? – zapytała, zabierając pustą walizkę i chowając ją do pawlacza nad wejściowymi drzwiami.

– No jasne, że możesz – odpowiedziała przyjaciółka, oczekując czegóż to może dotyczyć ta prośba.

– Wiesz, od jakiegoś czasu zawsze rano na mój balkon przylatują trzy szaroczarne wróble i ja im wysypuję trochę okruszków. Tu w pojemniku jest ich zapas na cały mój wyjazd, czy mogłabyś codziennie rano podjechać i je nakarmić? – Koleżanka spojrzała na Danutę zdziwionym wzrokiem.

– Mam dokarmiać wróble? – zapytała, jakby chcąc się upewnić, czy dobrze usłyszała i zrozumiała jej prośbę.

– Właśnie tak – potwierdziła Danuta, pokazując miejsce, gdzie zazwyczaj siadywały ptaki.

– Dobra, jak rano będę wracała z kościoła to podjedziemy i dam tym ptaszkom jeść. A przy okazji dopilnuję, aby ten twój fachowiec niczego nie ukradł i dobrze pomalował. Wiesz, ci dzisiejsi fachowcy to wszystko robią po łebkach i jak nie dopilnujesz, to gotowi połowę pominąć – stwierdziła Ela, spoglądając na zegarek. – No gdzie ten Michał, przecież z kolonii na koszary nie jedzie się pół godziny!

Już miała zamiar ponownie zatelefonować do męża, ale w tej samej chwili usłyszały dzwonek do drzwi. Danuta poszła otworzyć. Mąż koleżanki wszedł do mieszkania i natychmiast zaczął się tłumaczyć.

– Kochanie, zeszło mi trochę dłużej, bo nie wiedziałem, gdzie schowałaś tę walizkę. – Ela spiorunowała go wzrokiem.

– Przecież mówiłam ci przez telefon, że jest w zakamarku pod schodami. Gdybyś mnie uważniej słuchał to byś od razu znalazł.

– Ale jej nie było pod schodami w zakamarku – wyjaśnił mąż, bezradnie rozkładając ręce. – Była w pokoju gościnnym obok szafy – Ela aż poczerwieniała ze złości.

– To pewnie ty ją tam przestawiłeś, bo ja chowałam ją do zakamarka pod schody. Ale nieważne, dobrze, że ją znalazłeś ucięła temat walizki i odesłała męża do domu.

„Ten Michał to musi mieć anielską cierpliwość” – pomyślała Danuta obserwując scenę, której była świadkiem.

– Z tymi chłopami to wieczne kłopoty. Przestawią coś w inne miejsce, a później próbują wmówić, że to nie oni – zaczęła narzekać Ela.

– Danka, a o której masz pociąg? – zainteresowała się przyjaciółka zapinając walizkę na zamek błyskawiczny.

– O piątej trzydzieści osiem.

– Tylko zadzwoń do mnie, jak już dojedziesz do siostry poprosiła Ela biorąc od koleżanki zapasowy komplet kluczy do mieszkania.

Danuta musiała przyznać koleżance rację. Walizka na kółkach była nadzwyczaj wygodna. Łatwo się ją prowadziło. Co prawda na schody musiała ją wnieść, ale na tyle to jeszcze siły miała. Pociąg przyjechał zgodnie z rozkładem. W środku było ciepło. Znalazła miejsce przy oknie i zapatrzyła się na mijane krajobrazy. Ostatni raz jechała pociągiem ponad trzy lata temu. Na wszystkich mijanych stacjach wybudowano nowe perony, ale przede wszystkim teraz jechało się znacznie szybciej. W Iławie musiała zaczekać ponad godzinę na kolejny pociąg tym razem do Poznania. Usiadła w odnowionej poczekalni zastanawiając się czy wróble nie odlecą nim przyjedzie Ela, aby im wysypać przygotowane okruszki. O ile jeszcze poprzedniego dnia strasznie się denerwowała wyjazdem, to dzisiaj, gdy już była w podróży zdenerwowanie zupełnie ją opuściło. Powoli dochodziła do wniosku, że malowanie i odwiedziny u siostry nie były wcale takim złym pomysłem. Może to ostatnia szansa, aby się spotkały, porozmawiały, powspominały dawne czasy i napiły doskonałej malinowej nalewki, z której jej siostra Ola była taka dumna. Gdy zapowiedzieli jej pociąg, wstała i opuściła poczekalnię. Przy schodach młody mężczyzna z plecakiem na plecach zaproponował przeniesienie jej walizki na peron. A gdy okazało się, że jadą tym samym pociągiem pomógł jej znaleźć miejsce i wstawił walizkę na półkę. W przedziale jechały zaledwie cztery osoby. Każda z nich miała jakieś zajęcie. Dziewczyna w zielonych spodniach i pomarańczowej koszuli siedząca przy drzwiach czytała książkę pod smacznym tytułem „Cukiernia pod Amorem”. Mężczyzna w ciemnoszarym garniturze siedzący naprzeciw dziewczyny czytał jakąś gazetę. Pani w średnim wieku ubrana w czarną spódnicę i granatową bluzkę siedząca naprzeciw Danuty pisała coś w trzymanym na kolanach notatniku. Danuta wyciągnęła z torebki różaniec i zaczęła odmawiać tajemnicę chwalebną. Za Toruniem zjawił się konduktor, sprawdził bilety i zaproponował Danucie pomoc w przesiadce do kolejnego pociągu. Podziękowała i wróciła do modlitwy. Dzień był w miarę pogodny. Trochę kłębiastych obłoków płynęło po błękitnym niebie. Mijane okolice były bardziej zielone. Widać tu wiosna przyszła wcześniej. Pomyślała Danuta przesuwając w palcach paciorki różańca. Siostra czekała na peronie. Mimo kilkunastu lat, jakie dzieliły je od ostatniego spotkania poznała ją od razu. Mimo, że Ola była młodsza i to o sześć lat teraz wyglądały jak bliźniaczki.

– Dobrze się trzymasz, Danusiu – powiedziała na przywitanie siostra, czule ją obejmując.

– Ty Olu też doskonale wyglądasz – odpowiedziała Danuta. Z dworca do mieszkania Oli pojechały taksówką. Siostra od śmierci męża mieszkała w małym dwupokojowym mieszkanku na jednym z osiedli niedaleko centrum miasta.

– Zaraz nastawię na herbatę i zrobię coś do jedzenia. Musisz być zmęczona całodniową podróżą.

– Nie było jeszcze tak źle. Tym bardziej że wiele osób okazało mi pomoc czy to w przeniesieniu bagażu, czy wskazaniu odpowiedniego pociągu.

Po kolacji siostra przyniosła dwa kieliszki i karafkę słynnej nalewki malinowej.

– Musimy się napić za twoje malowanie.

– Dlaczego za moje malowanie? – zdziwiła się Danuta.

– Gdyby nie ono, to nie odwiedziłabyś swojej siostry – powiedziała z uśmiechem Ola, stawiając na stole karafkę i kieliszki. Tego wieczora rozmawiały do późna w nocy. Wspominały czasy spędzone na Wołyniu. Pierwsze lata po przyjeździe do nowej Polski oraz tych wszystkich z rodziny, którzy już odeszli. One były najstarszymi reprezentantkami rodu, który od trzech wieków mieszkał na kresach Rzeczypospolitej. Przez cały czas pobytu u siostry Danuta martwiła się o wróble. Miała nadzieję, że Ela nie zapomniała i codziennie wysypuje im na balkon garść okruszków. Dzień odjazdu był ponury i chłodny. Co jakiś czas padał deszcz. Na szczęście w pociągu było ciepło i przytulnie. W drodze powrotnej miała tylko jedną przesiadkę w Tczewie. Aż do Poznania jechała sama w przedziale rozwiązując krzyżówki kupione w dworcowym kiosku. W Poznaniu do jej przedziału wsiadło małżeństwo z kilkuletnim chłopcem oraz młoda dziewczyna o bardzo oryginalnej urodzie. Rudo ogniste włosy, tysiące piegów na policzkach, zielone oczy. „Wypisz wymaluj Ania z Zielonego Wzgórza” – pomyślała Danuta przypominając sobie ulubioną lekturę z młodzieńczych lat. Wydawało się jej, że tę dziewczynę widziała już kiedyś i że było to w Prabutach. Jej przypuszczenia okazały się słuszne, gdy podczas rozmowy telefonicznej dziewczyna powiedziała:

– Tato, w Prabutach będę dopiero wieczorem, bo chcę jeszcze pojechać na chwilę do koleżanki z Susza.

Do Tczewa dojechali z półgodzinnym opóźnieniem, ale pociąg do Olsztyna czekał na tych podróżnych, którzy przesiadali. Danuta usiadła obok dziewczyny z pociągu i wróciła do rozwiązywania krzyżówki. Dziewczyna wtuliła się w wiszącą na wieszaku kurtkę i drzemała. Nim dojechali do Malborka Danuta rozwiązała już całą krzyżówkę. Zamknęła gazetę i wraz z żółtym długopisem położyła na stoliku. Przed Prabutami przyszedł konduktor, sprawdził bilety i zaproponował Danucie pomoc w wysiadaniu. Wziął jej walizkę i wyszedł na korytarz. Danuta podążyła za nim zapominając o pozostawionej krzyżówce i żółtym długopisie. Tu na peronie nikt jej nie witał. Przeszła tunelem do koszar i po kilku minutach była już u siebie. Odmalowane mieszkanie wyglądało bardzo ładnie. Kolory były żywe, jasne, takie jak je sobie wyobrażała. Podziękowała, zapłaciła panu Robertowi brakującą kwotę i zabrała się za sprzątanie. Niby sąsiad mówił, że posprzątał, ale ona wolała to zrobić sama i dużo dokładniej. Skończyła dopiero przed dziesiątą w nocy, ale z efektu była bardziej niż zadowolona. Wróble przyleciały następnego ranka na żeliwną balustradę. Wysypała im okruszki, zjadła śniadanie, poszła do kościoła. Po kościele odwiedziła pocztę i wysłała zaległy list do swoich synów. Po powrocie do odświeżonego mieszkania zabrała się za pisanie następnego listu. Zastanawiała się jak zacząć, gdy usłyszała dzwonek do drzwi. Myślała, że to Ela przyszła w odwiedziny, ale na progu stał mężczyzna około pięćdziesiątki z kobietą w podobnym wieku i kilkunastoletnią dziewczyną. Poznała go dopiero, gdy się odezwał.

– Witaj mamo…